Sygn. akt I Ns 368/22 Uzasadnienie postanowienia co do istoty sprawy z dnia 23 grudnia 2024 r. Wnioskodawca A. O., PESEL (...) , żądał zniesienia współwłasności spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr (...) w budynku nr (...) przy ul. (...) w W., dla którego w tutejszym Sądzie Rejonowym prowadzona jest Księga wieczysta nr (...), przez przyznanie tego prawa wyłącznie na rzecz A. O., bez obowiązku spłaty na rzecz B. E.. Wnioskodawca żądał także rozliczenia nakładów poniesionych przez niego na powyższą nieruchomość oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Z kolei uczestniczka B. E., PESEL (...) , żądała ustalenia, że powyższa nieruchomość wchodziła w skład majątku wspólnego B. E. oraz A. O. po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej. Uczestniczka żądała ponadto podziału majątku wspólnego B. E. oraz A. O. po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej przez przyznanie powyższej nieruchomości wyłącznie na rzecz A. O., z obowiązkiem spłaty na rzecz B. E.. Uczestniczka żądała również rozliczenia nakładów poniesionych przez nią na powyższą nieruchomość, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Za podstawę postanowienia co do istoty sprawy Sąd Rejonowy przyjął następujące ustalenia i wnioski. Małżonkowie B. E. oraz A. O. pozostawali we wspólności majątkowej małżeńskiej od dnia 4 lipca 1992 r. do dnia 11 października 2004 r. W dniu 11 października 2004 r. B. E. oraz A. O. zawarli w formie aktu notarialnego Rep. A (...) umowę wyłączającą obowiązującą ich dotychczas majątkową wspólność ustawową małżeńską, ustanawiając ustrój rozdzielności majątkowej. W dniu 20 kwietnia 2005 r. B. E. oraz A. O. zawarli z T. K. w formie aktu notarialnego Rep. A (...) umowę sprzedaży, w wyniku której nabyli spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr (...) w budynku nr (...) przy ul. (...) w W., dla którego w tutejszym Sądzie Rejonowym prowadzona jest Księga wieczysta nr (...). Wcześniej, w dniu 13 kwietnia 2005 r. B. E. oraz A. O. zawarli ponadto z (...) Bank S.A. z siedzibą we W. umowę o kredyt hipoteczny przeznaczony na zapłatę ceny sprzedaży powyższej nieruchomości. Powyższe okoliczności pozostawały poza sporem, a ich prawdziwość nie budziła wątpliwości w świetle dowodów z dokumentów przedstawionych przez strony, k. 9 i nast., k. 11 i nast. oraz k. 17 i nast. Powyższa nieruchomość, nabyta przez B. E. oraz A. O., nie weszła jednak w skład ich majątku wspólnego, wbrew ich oświadczeniom złożonym przy jej nabywaniu. Stała się natomiast przedmiotem ich współwłasności w częściach ułamkowych, w udziałach równych. Wcześniej bowiem, jak wspomniano, w dniu 11 października 2004 r., B. E. oraz A. O. zawarli w formie aktu notarialnego Rep. A (...) umowę wyłączającą obowiązującą ich dotychczas majątkową wspólność ustawową małżeńską, ustanawiając ustrój rozdzielności majątkowej. Ważność i skuteczność tej umowy nie budziła wątpliwości i nie była kwestionowana. Umowa ta nie została następnie zmieniona ani rozwiązana w przewidzianej prawem formie. Według art. 47 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa), a umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa. W myśl art. 47 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego umowa majątkowa małżeńska może być zmieniona albo rozwiązana, a w razie jej rozwiązania w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej. Niewątpliwie formę aktu notarialnego powinna mieć także umowa zmieniająca albo rozwiązująca umowę majątkową małżeńską. Na podstawie bowiem art. 77 § 1 Kodeksu cywilnego, zmiana umowy wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa przewiduje w celu jej zawarcia, podobnie na podstawie art. 77 § 3 Kodeksu cywilnego, jeżeli umowa została zawarta w innej formie szczególnej, niż forma pisemna, dokumentowa albo elektroniczna, jej rozwiązanie za zgodą obu stron wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa przewiduje w celu jej zawarcia. Wobec tego, w świetle zgromadzonego w sprawie niniejszej materiału, zachodziła zatem podstawa do ustalenia, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr (...) w budynku nr (...) przy ul. (...) w W., dla którego w tutejszym Sądzie Rejonowym prowadzona jest Księga wieczysta nr (...), stanowi przedmiot współwłasności w częściach ułamkowych A. O. oraz B. E. w udziałach równych. Brak było natomiast podstaw do uwzględnienia żądania ustalenia, że powyższa nieruchomość wchodziła w skład majątku wspólnego B. E. oraz A. O. po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej oraz żądania podziału tego majątku w odniesieniu do tej nieruchomości. Wartości rynkowa powyższej nieruchomości, ze względu na spór pomiędzy stronami w tym zakresie, podlegała ustaleniu na podstawie opinii biegłego sądowego z zakresu szacowania wartości nieruchomości. Wiarygodność opinii biegłego sądowego J. S. (k. 294 i nast.) nie budziła wątpliwości. W opinii swej ten biegły sądowy w sposób jasny i rzeczowy odpowiedział na postawione mu pytania, przedstawił logiczny wywód, w oparciu o który sformułował weryfikowalne i kategoryczne wnioski, niebudzące wątpliwości z punktu widzenia praktyki rynku obrotu nieruchomościami. Biegły sądowy J. S. w przekonywający sposób wyjaśnił okoliczności uprawniające do zastosowania przyjętych za podstawę wyceny podejścia porównawczego i metody korygowania ceny średniej. Podobnie przekonywająco wyjaśnił wybór transakcji dotyczących nieruchomości podobnych, który posłużył do ustalenia wartości rynkowej nieruchomości będących przedmiotem sprawy. Przekonywająco umotywował także przyjęty średni standard lokalu. Ostatecznie opinia biegłego sądowego w istocie nie była kwestionowana przez strony. Nietrafnie pełnomocnik uczestniczki wskazywał na brak ustalenia rzeczywiście poniesionych kosztów wykonanego remontu lokalu. Okoliczność ta w sprawie niniejszej okazała się bowiem nieistotna dla rozstrzygnięcia. Z opinii biegłego sądowego J. S. jasno wynikało przecież, że w wyniku remontu lokalu jego standard podniesiony został z niskiego do średniego (k. 300), co z kolei spowodowało podwyższenie wartości lokalu z kwoty 768.496,00 zł do kwoty 875.549,00 zł (k. 306-308), bez względu na to, jaka była wysokość rzeczywiście poniesionych kosztów remontu. W świetle zgromadzonego w sprawie niniejszej materiału zachodziła wystarczająca podstawa do przyjęcia, że całość kosztów remontu lokalu została poniesiona przez wnioskodawcę. Z wiarygodnych zeznań stron oraz zeznań świadka J. O. wynikało bowiem, że wyłącznie wnioskodawca uzyskiwał stałe i stosunkowo wysokie dochody z pracy zarobkowej, pozwalające na pokrycie kosztów remontu lokalu, natomiast uczestniczka, która pracowała jedynie okresowo i dorywczo, uzyskiwała dochody stosunkowo niskie i nieregularne, a czas swój poświęcała przede wszystkim na opiekę i wychowanie dzieci. Możliwość pokrycia kosztów remontu lokalu z dochodów uzyskiwanych przez uczestniczkę budziła zatem wątpliwości. Ponadto z przedstawionych przez wnioskodawcę fotografii obrazujących lokal w toku prac remontowych (k. 281 i nast.) jednoznacznie wynikało, że podczas przeprowadzania uwidocznionych tam prac remontowych w lokalu tym nikt nie mieszkał, ponieważ nie był on zdatny do zamieszkania. Prace te musiały więc przypadać na okres, w którym uczestniczka, po wyprowadzce z lokalu ze względu na rozstanie się stron, zamieszkiwała już inną nieruchomość, nabytą za środki pochodzące ze spadku po swej babce i matce. Trudno więc przyjąć, aby wówczas uczestniczka była zainteresowana pokrywaniem kosztów remontu lokalu, z którego się wyprowadziła i z którego korzystać miał wnioskodawca. Wobec tego w celu zniesienia współwłasności powyższej nieruchomości, w relacjach wnioskodawcy z uczestniczką, należało przyjąć jej wartość w kwocie 768.496,00 zł, nie uwzględniającej podwyższenia wartości lokalu w wyniku podniesienia jego standardu na skutek wykonanego remontu. W sprawie niniejszej nie zachodziły istotne powody przemawiające za uwzględnieniem udzielonego stronom kredytu bankowego zabezpieczonego hipoteką obciążającą nieruchomość będącą przedmiotem współwłasności, przy ustalaniu wartości tej nieruchomości w celu zniesienia jej współwłasności (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2019 r., III CZP 14/19, OSNC 2021/4/23, LEX nr 2698435). Zwłaszcza, że powyższy kredyt został udzielony stronom w kwocie 246.359,45 zł (k. 17), suma spłat wynosi obecnie 360.567,80 (k. 449, k. 456), a wobec denominacji kredytu względem (...) zachodzić mogą podstawy do ustalenia nieważności umowy kredytu. Ponadto art. 618 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego nie wyłącza dochodzenia roszczenia o zwrot kwoty zobowiązania zabezpieczonego hipoteką ustanowioną na nieruchomości, spłaconego przez jednego z byłych współwłaścicieli nieruchomości, po uprawomocnieniu się postanowienia o zniesieniu współwłasności nieruchomości (por. uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2019 r., III CZP 30/18, OSNC 2019/9/87, LEX nr 2625019). Na podstawie art. 211 Kodeksu cywilnego każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Na podstawie art. 212 § 1 Kodeksu cywilnego jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. W myśl § 2 tego przepisu rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Według § 3 tego przepisu jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych. W myśl art. 622 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego w toku postępowania o zniesienie współwłasności sąd powinien nakłaniać współwłaścicieli do zgodnego przeprowadzenia podziału, wskazując im sposoby mogące do tego doprowadzić, a gdy wszyscy współwłaściciele złożą zgodny wniosek co do sposobu zniesienia współwłasności, sąd wyda postanowienie odpowiadające treści wniosku, jeżeli projekt podziału nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych. W sprawie niniejszej strony zdołały ustalić warunki zgodnego przeprowadzenia podziału nieruchomości, skoro zgodnie żądały przyznania jej wyłącznie na rzecz wnioskodawcy, różniąc się jedynie co do wysokości spłaty należnej uczestniczce. Na uwzględnienie zasługiwał zatem wniosek o zniesienie współwłasności spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr (...) w budynku nr (...) przy ul. (...) w W., dla którego w tutejszym Sądzie Rejonowym prowadzona jest Księga wieczysta nr (...), przez przyznanie tego prawa wyłącznie na rzecz A. O.. Obecna sytuacja majątkowa wnioskodawcy, wynikająca ze stałego zatrudnienia oraz stosunkowo wysokich dochodów uzyskiwanych z pracy zarobkowej, prowadzi do wniosku, że nie napotka on trudności w sprawnym zgromadzeniu środków niezbędnych do spłaty uczestniczki. Ponadto poza sporem pozostawała okoliczność, że po tym jak uczestniczka wyprowadziła się ze wspomnianej nieruchomości, dotychczas wspólnie zajmowanej przez strony i zamieszkała w innej nieruchomości, nabytej przez nią za środki pochodzące ze spadku po jej babce i matce, ze wspomnianej nieruchomości korzystał nieprzerwanie wnioskodawca. Obecnie wnioskodawca nadal zaspokaja swoje potrzeby mieszkaniowe w tej nieruchomości wtedy, gdy przebywa w Polsce. Powyższe okoliczności usprawiedliwiały przyznanie nieruchomości wyłącznie wnioskodawcy. Taki sposób podziału nie sprzeciwiał się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie naruszał w sposób rażący interesu obu uprawnionych stron. Wobec ustalenia, że udziały stron we współwłasności nieruchomości były równe, przy przyjęciu wartości nieruchomości w kwocie 768.496,00 zł, nie uwzględniającej, jak wspomniano, podwyższenia wartości w wyniku podniesienia jej standardu na skutek wykonanego remontu sfinansowanego wyłącznie przez wnioskodawcę, oraz po uwzględnieniu spłaconej wyłącznie przez wnioskodawcę części wspólnego długu stron z tytułu zaciągniętego przez strony kredytu hipotecznego, zasądzeniu tytułem spłaty od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki podlegała kwota 203.964,12 zł, rozłożona na 5 równych rocznych rat w wysokości 40.792,83 zł każda, płatnych do
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.