Wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie w VII Wydziale Karnym Odwoławczym z dnia 25 marca 2026 r., sygn. akt VII Ka 107/26

Sygn. akt VII Ka 107/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 marca 2026 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie w VII Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:

Przewodniczący: SSO Dariusz Firkowski Protokolant: st. sekr. sądowy Grzegorz Gładkojć przy udziale prokuratora del. do Prokuratury Okręgowej w Olsztynie Anny Grygo-Janusz po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2026 r. sprawy:

A. D. (1), ur. (...) w H., syna E. i L. z domu V. oskarżonego z art.212§1 kk w zw. z art. 226§1 kk, art. 231a kk w zw. z art. 11§2 kk, art. 209§1 kk na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie II Wydziału Karnego z dnia 1 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 1462/24 I zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

FORMULARZ UZASADNIENIA WYROKU SĄDU ODWOŁAWCZEGO (UK 2) UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt VII Ka 107/26 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1 1.

CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 1 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 1462/24 1.1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca oskarżonego A. D. (1) ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.1.3. Granice zaskarżenia 1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐co do winy ☐co do kary ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒art. 438 pkt 3 k.p.k.

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 1.2.1. Ustalenie faktów 1.2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp.

Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 1.2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp.

Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 1.2.2. Ocena dowodów 1.2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu 1.2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu .

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp.

Zarzut Obrońca oskarżonego wyrok zaskarżył w części tj. co do pkt II sentencji i zarzucił mu:

I naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 209 § 1 k.k. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż oskarżony uporczywie uchylał się od obowiązku alimentacyjnego, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do takiego wniosku, II obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wyroku, tj. art. 410 k.p.k, art. 7 k.p.k., polegającą na: a/ niezasadnej odmowie dania wiary wyjaśnieniom oskarżonego w zakresie, w jakim oświadczył on, że nie realizował obowiązku alimentacyjnego z uwagi na swoją sytuację życiową oraz zdrowotną, a także nieuzasadnionym przyjęciu, że stan zdrowia oskarżonego nie stanowił żadnej przeszkody, umożliwiającej realizację obowiązku alimentacyjnego; b/ dowolnym, sprzecznym z zasadami logiki i doświadczenia życiowego przyjęciu, że oskarżony uchylał się od obowiązku alimentacyjnego oraz przejawiał negatywny stosunek do ciążącego na nim obowiązku i zapadłego orzeczenia, podczas gdy materiał dowodowy wskazuje na brak realnej możliwości Oskarżonego co do wywiązania się z tego obowiązku przez co należy rozumieć realną możliwość wykonywania obowiązku i bierną, zamierzoną postawę zobowiązanego, nadto znajdujący się w materiale dowodowym wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 14 października 2025 r., wskazuje na to, iż twierdzenia Oskarżonego co do braku obowiązku alimentacyjnego na rzecz D. D. były zasadne; c/ nieuwzględnieniu okoliczności, że wobec oskarżonego wszczęto postępowania egzekucyjne, które zapewniały środki finansowe uprawnionym do alimentacji, a co świadczyło tym, że Oskarżony w miarę swoich możliwości majątkowych i zarobkowych realizował orzeczony względem niego obowiązek alimentacyjny i uiszczał sumy pieniężne na konto D. D., nadto nieuwzględnienie okoliczności, że zaległość względem Pokrzywdzonej L. D. (1) została uregulowana w „była to zaległość na 2023 r. 48 tysięcy to moje alimenty byty. Mam skuteczną egzekucji. Odzyskałam wszystkie pieniądze za ten okres”;

III obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wyroku, tj. art. 410 k.p.k, art. 7 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., polegającą na dowolnej ocenie wyjaśnień oskarżonego jako niewiarygodnych, w których to oskarżony nie przyznał się do winy i uznaniu, że Oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 209 § 1 k.k., podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazywał jednoznacznie na sprawstwo Oskarżonego, wręcz przeciwnie, w materiale dowodowym zgromadzonym w toku niniejszego postępowania, brak było dowodów dosadnie uzasadniających przypisanie Oskarżonemu czynu, w tym brak było dowodów zezwalających na stwierdzenie, że oskarżony uporczywie uchylał się od obowiązku alimentacyjnego, a co stoi w sprzeczności z zasadą wynikającą z art. 5 § 2 k.p.k.

IV błąd w ustaleniach faktycznych, który miał istotny wpływ na treść wyroku, polegający na nieuwzględnieniu całości materiału dowodowego i analizie go zgodnie z zasadami logicznego rozumowania oraz wiedzy i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji uznaniu, iż żadna z okoliczności wskazanych przez Oskarżonego nie może stanowić argumentu przemawiającemu przeciwko jego sprawstwu, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy, (w tym treść wyjaśnień Oskarżonego i zeznania świadka M. T.) wskazuje, że sytuacja życiowa, materialna i zdrowotna Oskarżonego uniemożliwiała wykonanie ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, co świadczy o tym, iż nie uchylał się on od obowiązku alimentacyjnego, a zatem nie ziściły się przesłanki umożliwiające przypisanie oskarżonemu winy i wymierzenie mu kary za przypisane przestępstwo;

V ewentualnie, z daleko posuniętej ostrożności, na wypadek nieuwzględnienia zarzutów w powyższym zakresie, zaskarżonemu wyrokowi zarzucam rażącą niewspółmierność kary, poprzez wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności w wymiarze 6 miesięcy pozbawienia wolności, z jej warunkowym zawieszeniem na okres próby lat dwóch, podczas gdy dla osiągnięcia celów postępowania wystarczającym byłoby wymierzenie oskarżonemu kary w łagodniejszym wymiarze. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Apelacja obrońcy oskarżonego zasługiwała na częściowe podzielenie.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w środku odwoławczym, to przede wszystkim zauważyć należy, że zgromadzone w sprawie dowody Sąd meriti w zakresie dotyczącym zachowania wobec L. D. (1) co do zasady poddał trafnej analizie i ocenie, zgodnie z dyrektywami określonymi w art. 4 k.p.k. Także przeprowadzone w oparciu o tę analizę wnioskowanie jest logiczne, zgodne z przesłankami wynikającymi z art. 7 kpk i przekonująco uzasadnione w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji generalnie prawidłowo zweryfikował tezy aktu oskarżenia w granicach niezbędnych dla ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o winie oskarżonego w zakresie zarzucanego mu zachowania w stosunku do pokrzywdzonej. Stąd też odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów należy stwierdzić, że są one chybione. Zauważyć trzeba, że podnosząc tego rodzaju zarzuty skarżący faktycznie polemizuje z ustaleniami Sądu I instancji. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikają powody rozstrzygnięcia o winie Z. M. D. a Sąd Okręgowy podziela przedstawioną tam argumentację . Apelacja w istocie nie wskazuje na takie okoliczności, które wnioski tego Sądu w tym zakresie mogłaby skutecznie podważyć. W tej sytuacji nie ma potrzeby ponownego przytaczania całości argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i należy jedynie zaakcentować te elementy, które przemawiają za odmową podzielania stanowiska skarżącego.

Sąd Okręgowy jednocześnie nie podzielił zawartych w apelacji zarzutów obrazy przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, jak i wywodów przytoczonych na ich poparcie oraz nie dopatrzył się obrazy wskazanych przepisów procedury karnej, które to uchybienia mogłyby rzutować na treść wydanego wyroku zwłaszcza w zakresie uznania winy oskarżonego. W szczególności obrazy art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 kpk nie dowodzi to, że ustalenia w sprawie poczyniono przy odrzuceniu tych wyjaśnień oskarżonego, w których nie przyznał się on do popełnienia zarzuconego mu czynu. Fakt czynienia ustaleń faktycznych w oparciu o dowody niekorzystne z punktu widzenia odpowiedzialności oskarżonego nie może oznaczać, że Sąd I instancji dopuścił się obrazy przepisów postępowania. Tym bardziej wskazać należy, że ustalenia faktyczne winny być dokonane na podstawie dowodów, którym przyznano przymiot wiarygodności. Tym samym wobec przyznania dowodom niekorzystnym z punktu widzenia odpowiedzialności oskarżonych takiej cechy, to chybione są zarzuty, że w postępowaniu doszło do złamania zasady obiektywizmu. Ocena dowodów pozostaje pod ochroną z art. 7 kpk gdy jest poprzedzona ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść jak i na niekorzyść oskarżonego oraz jest wyczerpująco i logicznie z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego umotywowana w uzasadnieniu wyroku.

Wobec zarzutów zawartych w apelacji także w ocenie Sądu Okręgowego te wyjaśnienia oskarżonego, w których wymieniony nie przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów nie zasługiwały na uwzględnienie.

W tym miejscu w ślad za Sądem I instancji wskazać należy, że w sprawie prawidłowo ustalono, iż:

W lipcu 2019 r. oskarżony podjął pracę jako malarz, i pracował do września 2019 r., a z tego tytułu osiągnął dochód 19.000-20.000 koron norweskich. Następnie Z. M. D. przeszedł na zasiłek chorobowy i z tego tytułu otrzymywał 20.000 koron norweskich miesięcznie. Na zasiłku przebywał do sierpnia 2020 r.; od sierpnia 2020 r. oskarżony nie pracował.

Te ostatnie okoliczności trafnie ustalono na podstawie analizy wyjaśnień oskarżonego oraz wiarygodnych zeznań M. T. jak na k. 935.

Wobec zarzutów apelacji oraz bardzo szeroko wyrażonego w sprawie stanowiska oskarżonego zakresie przestępstwa niealimentacji, to zauważyć należy, że wprawdzie oskarżony nie przyznawał się do popełnienia tego czynu, to jednocześnie faktycznie nie kwestionował, iż w okresie objętym zarzutem nie wywiązywał się z nałożonego na niego obowiązku alimentacyjnego albowiem w ogóle podważał on zasadność nałożenia na niego obowiązku alimentacyjnego zarówno wobec L. D. (1) jak i D. D.; oskarżony kwestionował prawidłowość wyroku ustalającego nałożenie na niego obowiązku alimentacji wyżej wymienionych osób (samą jego istotę jak i wysokość tak nałożonego obowiązku.), przy czym za Sądem Rejonowym zauważyć należy, że szereg jego wypowiedzi nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem zgodnie z treścią art.8 kpk wykluczone jest w procesie karnym ponowne badanie zasadności i wysokości obowiązku alimentacyjnego. Ponadto prawidłowo przyjęto, że Z. M. D. miał trudności w znalezieniu pracy i oraz problemy ze zdrowiem. Jednakże jak już to wskazano wyżej, z zeznań jego żony wynika, że miały miejsce okresy, w których prace świadczył, a mimo to z obowiązku alimentacyjnego się nie wywiązywał – k. 935.

Zasadnie zatem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podniesiono, że u podstaw niepłacenia alimentów leżał brak woli zaspokojenia roszczeń L. D. (1) i D. D. a sam oskarżony uważa, iż alimenty te mimo prawomocnego i nie wzruszonego dotychczas środkami prawnymi wyroku nie są należne obu wyżej wymienionym.

Sąd I instancji słusznie zasadnie dał wiarę tym relacjom M. T., w których wskazywała ona na problemy zdrowotne oskarżonego oraz podawała okresy, w których oskarżony podejmował prace zarobkową a także gdy otrzymywał wsparcie w postaci zasiłku chorobowego.

W istocie nie mogły budzić zastrzeżeń twierdzenia L. D. i D. D. w zakresie wskazywania na to, że w okresie objętym zarzutem nie otrzymywali oni świadczeń alimentacyjnych od oskarżonego.

Wniosek O zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu; ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie kary w niższym wymiarze. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Z uwagi na powyżej wskazane okoliczności uznano za zasadne zarzuty skarżącego w co do postulatu o uniewinnienia oskarżonego w zakresie nie alimentacji odnośnie do syna D. D. i w konsekwencji po przyjęciu właściwego okresu niealimentacji co do L. D. (1) po części uwzględniono postulat w zakresie złagodzenia orzeczenia o karze.

4.

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5.

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 1.5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy Zwięźle o powodach utrzymania w mocy .

1.5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 0.1.1.

Przedmiot i zakres zmiany Wyrok Sądu Rejonowego w Olsztynie II Wydziału Karnego z dnia 1grudnia 2025 r., sygn. akt II K 1462/24 I zmieniono w ten sposób, że:

Zwięźle o powodach zmiany Uznano zasadność apelacji w zakresie zakwestionowania rozstrzygnięcia co do nie alimentacji syna D. D. albowiem jak wynika z opisu czynu z pkt I sentencji zachowanie oskarżonego dotyczyło okresu od 10 stycznia 2019 r. do 30 marca 2019 r. i tym samym nie został spełniony warunek z art. 209§1 kk w postaci co najmniej trzymiesięcznych zaległości w spełnieniu świadczenia alimentacyjnego; wyeliminowanie wskazanych sformułowań jest równoznaczne z uniewinnieniem Z. M. D. w tym zakresie.

Co do niealimentacji wobec L. D. (1) to także w ocenie Sądu Okręgowego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dostarczył podstaw do przypisania oskarżonemu odpowiedzialności karnej za czyn objęty drugim zarzutem wskazanym w akcie oskarżenia w okresie od lipca 2019 r. do sierpnia 2020 r., albowiem z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego wynika, że oskarżony w tym okresie podjął pracę jako malarz, i pracował do września 2019 r., a z tego tytułu osiągnął dochód 19.000-20.000 koron norweskich a następnie Z. M. D. przeszedł na zasiłek chorobowy i z tego tytułu otrzymywał 20.000 koron norweskich miesięcznie, przy czym istotne jest to, że oskarżony w istocie kwestionował sam fakt zobowiązania go do alimentacji L. D., który ciążył na nim z mocy prawomocnego wyroku; we wskazanym okresie Z. M. D. faktycznie mógł go (choćby w jakimkolwiek zakresie) wykonywać lecz go nie chciał wypełnić i tak postawa jak to trafnie wskazał Sad I instancji wskazuje że neguje on i lekceważy orzeczenie sądu i obowiązek alimentacyjny tak co do zasady jak i co do wysokości.

Tym samym podnoszone przez skarżącego w apelacji oraz samego oskarżonego okoliczności co do przyjętego w niniejszym wyroku okresu nie mogą stanowić niezależnych od oskarżonego okoliczności, które usprawiedliwiałyby nieuregulowanie obowiązku i tym samym brak było podstaw do stwierdzenia, że nie był on w stanie uzyskiwać dochodów, które chociażby w jakiejkolwiek mierze pozwalałyby mu na realizację obowiązków alimentacyjnych.

Jednocześnie uznając, że zachowanie Z. M. D. wyczerpało dyspozycję przypisanego mu występku z art. 209§1 kk Sąd Okręgowy mając na uwadze okoliczności wynikające z akt sprawy oraz zmianę opisu czynu uznał, że kara pozbawienia wolność z warunkowym zawieszeniem jej wykonania mimo jego niepoprawności winna być złagodzona.

W ocenie Sądu Okręgowego ukształtowana wyrokiem z dnia 25 marca 2026 r. kara będzie adekwatna do stopnia winy oskarżonego oraz stopnia społecznej szkodliwości jego czynu; winny ona spełnić wobec wymienionego cele określone w art. 53 kk i pozwolić na uświadomienie oskarżonemu, że jego zachowanie nie było prawidłowe oraz zapobiegnie podobnym działaniom w przyszłości.

1.5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 1.5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia 2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia 3.1.

Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia 1.5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 1.5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności III i IV III zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnego G. E. kwotę 840 (osiemset czterdzieści) zł tytułem opłaty za pełnioną z urzędu obronę oskarżonego A. D. (1) wykonywaną w postępowaniu odwoławczym oraz kwotę 193,20 (sto dziewięćdziesiąt trzy złote i dwadzieścia groszy) zł tytułem podatku od towarów i usług od tej opłaty, IV zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adwokata G. J. kwotę 840 (osiemset czterdzieści) zł tytułem opłaty za pełnioną z urzędu obronę oskarżonego A. D. (1) wykonywaną w postępowaniu odwoławczym oraz kwotę 193,20 (sto dziewięćdziesiąt trzy złote i dwadzieścia groszy) zł tytułem podatku od towarów i usług od tej opłaty.

6.

Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności V Zwolniono oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze albowiem przemawiają za tym jego warunki i właściwości osobiste.

7.

PODPIS ZAŁĄCZNIK DO FORMULARZA UZASADNIENIA WYROKU SĄDU ODWOŁAWCZEGO Załącznik do formularza UK 2 1.1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Obrońca oskarżonego A. D. (1) Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 1 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 1462/24 1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐co do winy ☐co do kary ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☒art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐art. 439 k.p.k. ☐brak zarzutów 1.1.4. Wnioski ☐uchylenie ☒zmiana