i należą do nich uprawdopodobnienie roszczenia oraz posiadanie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie (art.
Sąd zaś rozpoznaje wniosek o udzielenie zabezpieczenia w jego granicach, biorąc za podstawę orzeczenia materiał zebrany w sprawie (art. 738 k.p.c.) i – w razie ziszczenia się przesłanek – udziela zabezpieczenia – w zależności od tego, czy dotyczy roszczenia pieniężnego czy niepieniężnego – według przepisów art. 747 k.p.c. i art. 755 § 1 k.p.c. Wymóg uprawdopodobnienia roszczenia, którego dotyczy wniosek o udzielenie zabezpieczenia oznacza konieczność uprawdopodobnienia przez uprawnionego istnienia roszczenia oraz tego, że roszczenie to mu przysługuje. Uprawdopodobnienie stanowi odstępstwo od ogólnej reguły dowodzenia faktów na korzyść tej strony, której ustawa zezwala w określonym wypadku na uprawdopodobnienie faktu, na który się powołuje zamiast udowadniania go. Uprawdopodobnienie jest słabszą formą wykazania wierzytelności, gdzie sąd nie wymaga niepodważalnych dowodów jej istnienia, lecz jedynie uzasadnienia przekonania o jej prawdopodobieństwie, będącego wynikiem postępowania zmierzającego do wykazania faktów, lecz bez zachowania szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym. Dany fakt jest uprawdopodobniony, gdy prawdopodobieństwo jest wysokie i znajduje potwierdzenie w materiale procesowym oraz przeważa nad materiałem poddającym wątpliwość okoliczności mające uprawdopodobnić żądanie. Pogląd taki jest utrwalony w orzecznictwie (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 9 września 1961 r., IV CZ 54/61, OSNC 1963/6/114), a Sąd Okręgowy w pełni go podziela. Mając powyższe na względzie trzeba zwrócić uwagę, iż Sąd rozpoznając wniosek o udzielenie zabezpieczenia dysponował materiałem dowodowym, ograniczającym się jedynie do dokumentów załączonych do pozwu. W ocenie Sądu, na obecnym etapie postępowania nie zostało wykazane, że pozwany nie dopełnił w sposób odpowiedni ciążących na nim obowiązków informacyjnych oraz że klauzule dotyczące wskaźnika WIBOR mają charakter abuzywny. W szczególności, że powódka nie kwestionuje samego wskaźnika WIBOR i sposobu jego ustalenia. Taką konkluzję należało uznać za przedwczesną i nieznajdującą oparcia w zgromadzonym do tej pory materiale. Zdaniem Sądu rzeczywista ocena uprawdopodobnienia spełniania przez sporne postanowienia przesłanek z art. 385 1 k.c. (od czego uzależnione jest uprawdopodobnienie roszczenia o ustalenie) powinna być widoczna prima facie. Nadto możliwość oceny abuzywnego charakteru klauzul umownych, powstanie dopiero po zgromadzeniu pełniejszego materiału dowodowego, w tym przede wszystkim szerszej dokumentacji związanej ze sporną umową kredytową. Ponadto, bez osobowych źródeł dowodowych (zeznań stron oraz świadków uczestniczących w procesie zawierania umowy) trudno jest także oceniać, czy uprawdopodobnione zostały kwestie związane z brakiem możliwości indywidualnej negocjacji spornych postanowień, uznania ich za jednoznaczne i wiążącego się z tym zagadnienia dotyczącego dopełnienia przez kredytodawcę stosownych obowiązków informacyjnych. Samą treść umowy należy przy tym uznać za niewystarczającą. Przy ocenie wszystkich poruszonych wyżej aspektów pod kątem uprawdopodobnienia roszczenia o ustalenie nie można było posiłkować się jedynie zawartymi w pozwie twierdzeniami strony powodowej. Same w sobie twierdzenia te trudno było bowiem uznać za miarodajne źródło uprawdopodobnienia - albowiem zaskarżone orzeczenie zapadło na wstępnym etapie procesu, jeszcze przed udzieleniem przez Bank odpowiedzi na pozew. Tym samym nie da się ocenić, które z tych twierdzeń pozostaną niezaprzeczone przez pozwanego. Jeśli natomiast określone z nich nie znajdują oparcia w innych powołanych przez powódkę dowodach, to bez wypowiedzenia się o nich przez stronę przeciwną, twierdzenia takie trudno uznać za miarodajną podstawę uprawdopodabniającą okoliczności powołane przez stronę powodową. W praktyce orzeczniczej nie budzi przy tym wątpliwości, że do udzielenia zabezpieczenia nie są wystarczające same twierdzenia wierzyciela, że roszczenie istnieje, lecz musi być poparte odpowiednimi źródłami (post. SA we W. z 24.2.2014 r., I ACz 283/14, Legalis). W okolicznościach sprawy wnioskująca o udzielenie zabezpieczenia takich źródeł – poza samym tekstem umowy – nie przedstawiła. Ten natomiast, z opisanych wcześniej przyczyn, do uprawdopodobnienia objętego pozwem roszczenia o ustalenie pozostawał niewystarczający. Zdaniem Sądu powódka nie uprawdopodobniła również interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Nawet bowiem w przypadku potwierdzenia w postępowaniu rozpoznawczym zarzucanych wadliwości kontraktu, odnoszących się do klauzuli zmiennego oprocentowania, konieczne jest jeszcze wykazanie, że brak zabezpieczenia utrudni wykonanie ewentualnego orzeczenia o roszczeniach głównych (o ustalenie i zapłatę). O tym zaś można byłoby mówić dopiero wtedy, gdyby dalsze wykonywanie umowy w toku procesu prowadziłoby do nadmiernego obciążenia majątku kredytobiorcy i niepotrzebnego zwiększania skali rozliczeń między powódką a Bankiem. Tymczasem w niniejszej sprawie powódce wypłacono tytułem kapitału kredytu kwotę 450.000,00 zł, ona natomiast do 25 kwietnia 2025 roku zapłaciła tytułem rat kapitałowo – odsetkowych oraz innych należności nieporównywalnie mniej, bo 112.937,95 zł. Jednocześnie nic nie wskazuje na to, by zapłacona suma, w połączeniu z ewentualnymi dalszymi świadczeniami uiszczonymi do dnia rozpoznania wniosku o zabezpieczenie, była równa wartości udostępnionego jej kapitału lub chociażby zbliżyła się do niej. Tym samym brak jest zagrożenia, że jej przypuszczalne roszczenia z tytułu dalszych spłat na poczet umowy kredytowej nie będą mogły zostać wzajemnie skompensowane z wzajemnymi roszczeniami Banku, to zaś eliminuje potrzebę podejmowania dalszych uciążliwych czynności w celu ich dochodzenia, takich jak np. kolejny proces sądowy, a tym samym interes prawny w rozumieniu art.
Powyższe wyklucza udzielenie zabezpieczenia, gdyż nawet bowiem jeśli uznać, że część odsetkowa raty, jest z jakichkolwiek przyczyn wadliwa, to uiszczenie przez powódkę pełnych rat kredytowych, tj. w wysokościach wynikających z harmonogramu, zdecydowanie nie spowoduje, że kwoty płacone na rzecz Banku przewyższą równowartość jego wzajemnego świadczenia – i to w perspektywie przynajmniej kilkuletniej. W rezultacie przyjąć należało, że skuteczność ewentualnego orzeczenia ustalającego nieistnienie pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu i rozstrzygającego o obowiązku dokonania przez Bank zapłaty uiszczonych w jej wykonaniu kwot nie jest zagrożona, jeżeli – tak jak w analizowanym przypadku – spłacane przez konsumenta w toku procesu raty mogą być zaliczane na poczet jej (znacznie wyższego) zobowiązania wobec Banku, także aktualizującego się w wyniku takiego orzeczenia. Skutki restytucyjne braku związania konsumenta postanowieniami niedozwolonymi nie wymagają zatem w takiej sytuacji wstrzymania obowiązku spłaty rat. W ocenie Sądu Okręgowego nie zachodzi pozytywna przesłanka w postaci zapobieżenia szkodzie lub innym negatywnym następstwom, warunkująca istnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd uznał, iż na obecnym, wstępnym etapie postępowania, powódka nie zdołała wykazać przesłanek warunkujących możliwość udzielenia zabezpieczenia określonych w art.
Stąd orzeczono jak w sentencji orzeczenia. Sędzia Alicja Wiśniewska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.