I Ca 68/25

Sygn. akt I Ca 68/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 kwietnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Łomży I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: Małgorzata Jędrzejewska Protokolant: Ewa Miciura po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2025 r. w Łomży na rozprawie sprawy z powództwa M. J. przeciwko (...) Bankowi (...) S.A. w W. o zapłatę na skutek apelacji powódki M. J. od wyroku Sądu Rejonowego w Łomży z dnia 11 grudnia 2024 r., sygn. akt I C 266/24 I. Oddala apelację. II. Zasądza od powódki M. J. na rzecz pozwanego (...) Banku (...) S.A. w W. kwotę 1.800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się punktu II. niniejszego wyroku do dnia zapłaty. Sygn. Akt I Ca 68/25 UZASADNIENIE Powódka M. J. wniosła o zasądzenie od pozwanego (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. kwoty 15.667,64 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26.03.2024 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości. W uzasadnieniu powództwa wskazano, że powódka zawarła z pozwanym umowę pożyczki, w związku z czym została jej udzielona pożyczka w wysokości 52.792,58 zł, z czego 46.985,40 zł stanowiło całkowitą kwotę pożyczki, zaś kwota 5.807,18 zł przeznaczona była na sfinansowanie obligatoryjnych kosztów kredytu w postaci prowizji. W związku z naruszeniem ustawy z dnia 12.05.2011 r. o kredycie konsumenckim powódka w trybie art. 45 u.k.k. złożyła pozwanemu w dniu 18.03.2024 r. oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego oraz skierowała do niego wezwanie do zapłaty. Bank nie uregulował wynikających z wezwania do zapłaty należności. Powódka zarzuciła: - naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 4 Ustawy polegające na niejasnym sformułowaniu informacji o całkowitej kwocie kredytu; - naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 6 Ustawy polegające na nierzetelnym i nieprawidłowym wskazaniu w Umowie warunków stosowania stopy oprocentowania oraz stosowaniu przyjętej stopy oprocentowania do naliczania odsetek umownych również od skredytowanych kosztów kredytu; - naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 Ustawy polegające na nieprawidłowym obliczeniu i wskazaniu rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta; - naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 Ustawy polegające na braku wskazania wszystkich założeń przyjętych do obliczenia RRSO; - naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy polegające na braku wskazania w ratach pożyczki innych kosztów, które pożyczkobiorca ponosi, w sytuacji, gdy od prowizji zostały naliczone odsetki; - naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 10 Ustawy polegające na nieprecyzyjnym określeniu warunków i możliwości, na podstawie których może dojść do zmiany wysokości kosztów, tabeli opłat i prowizji; - naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 15 Ustawy polegające na wprowadzeniu kredytobiorcy w błąd w zakresie formy oświadczenia w przedmiocie odstąpienia od umowy, poprzez wywołanie mylnego wrażenia, że oświadczenia o odstąpieniu od umowy, które zostaną złożone w innej formie, niż pisemnej nie zostaną uznane za wywołujące skutki prawne; - naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 15 Ustawy polegające na braku wskazania zasad obliczenia odsetek w stosunku dziennym w przypadku dokonania zwrotu kapitału po upływie 30-dniowego terminu od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy; - naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 16 Ustawy polegające na braku poinformowania, że wskutek wcześniejszej spłaty pożyczki całkowity koszt pożyczki ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy w myśl art. 49 ust. 1 u.k.k.; - naruszenie art. 33a Ustawy oraz art. 30 ust. 1 pkt 11 u.k.k. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k. polegające na ustaleniu odsetek od zadłużenia przeterminowanego w wysokości przekraczającej wysokość odsetek maksymalnych określonych w art. 481 § 2 1 K.c., braku uwzględnienia w treści umowy czytelnej i jednoznacznej informacji, że podstawą naliczania odsetek od zadłużenia przeterminowanego jest suma raty kapitałowej i odsetkowej, a w konsekwencji bank jest uprawniony do naliczania dalszych odsetek od zaległych odsetek umownych, wadliwe sformułowanie S 6 ust. 8 Umowy skutkujące rozliczaniem zadłużenia przeterminowanego w sposób sprzeczny z art. 482 KC, a w konsekwencji umożliwiające pozwanemu jednoczesne naliczanie odsetek od kapitału przeterminowanego zarówno w wysokości odsetek maksymalnych, jak i odsetek umownych /pozew k. 3-18/. W dniu 25.04.2024 r. Sąd Rejonowy w Łomży wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym w sprawie sygn. akt I Nc 377/24 uwzględniając żądanie w całości /k. 44/ W sprzeciwie od nakazu zapłaty, pozwany (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu sprzeciwu od nakazu zapłaty pozwany wskazał, że powódka uchybiła terminowi do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w terminie roku od dnia wykonania umowy kredytu w rozumieniu art. 45 u.k.k.. Podniósł także, że bezzasadne są pozostałe zarzuty zawarte w pozwie, w szczególności odnoszące się do występowania w umowie kredytu naruszeń o których mowa w art. 45 ust. 1 u.k.k. /sprzeciw od nakazu zapłaty k. 51-60/. W replice na sprzeciw od nakazu zapłaty powódka podtrzymała żądanie pozwu w całości i swoje stanowisko w nim wyrażone ( replika na odpowiedź na pozew k. 72- 82). Wyrokiem z dnia 11.12.2024 r., sygn. akt I C 266/24 Sąd Rejonowy w Łomży I Wydział Cywilny w pkt I. oddalił powództwo, w pkt II. zasądził od powódki M. J. na rzecz pozwanego (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 3.617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Wedle ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego w dniu 28.10.2019 r. powódka M. J. zawarła z (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. umowę kredytu pożyczki nr (...)dowód: umowa pożyczki nr (...)k. 24-29v, dowód z przesłuchania M. J. w charakterze strony powodowej - k. 181v- 182v./ Całkowita kwota pożyczki wynosiła 46.985,40 zł. Kwota ta nie obejmowała kredytowanych przez Bank kosztów pożyczki co wynika wprost z treści §1 ust. 2 umowy. Całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę wynosiła 77.144,11 zł. Na całkowitą kwotę do zapłaty składały się: całkowita kwota pożyczki oraz całkowity koszt pożyczki, który na dzień zawarcia umowy wynosił 30.158,71 zł. Na całkowity koszt pożyczki składały się należne odsetki umowne w wysokości 24.351,53 zł oraz prowizja za udzielenie pożyczki w wysokości 5.807,18 zł. Bank wyliczył rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, która na dzień zawarcia umowy wynosiła 14,24%. Umowa została zawarta na 96 miesięcy - §1 umowy. W świetle § 15 ust. 1 umowy, pożyczkobiorca miał możliwość odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia. Odstąpienie miało być skuteczne, jeżeli Pożyczkobiorca dostarczy lub wyśle oświadczenie na adres wskazany we wzorze oświadczenia, przed upływem powyższego terminu. W myśl § 7 ust. 1 umowy, Pożyczkobiorca miał prawo do spłaty całości albo części pożyczki przed terminem ustalonym zgodnie z § 6 umowy. W niniejszej sprawie termin spłaty ostatniej raty przypadał na dzień 15.11.2027 r. /dowód: umowa pożyczki nr (...) k. 24-26, harmonogram spłat pożyczki k. 27-28v/. Pożyczka została uruchomiona 28.10.2019 r. w kwocie 46.985,40 zł, gdyż została pomniejszona o kwotę prowizji. Kwota udzielonej pożyczki nie została przez M. J. spłacona /dowód: zestawienie operacji za okres 28.10.2019 r. - 28.10.2019 r. k. 63, potwierdzenie uruchomienia pożyczki k. 64, dowód z przesłuchania M. J. w charakterze strony powodowej - k. 181v - 182v./ W piśmie z dnia 22.01.2024 r. M. J. złożyła w trybie art. 45 ust. 1 u.k.k. oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego wskazując na naruszenie przez Bank obowiązków wynikających z tego przepisu. W dniu 22.01.2024 r. sporządzony został dokument „PEŁNOMOCNICTWO” upoważniające (...) S.A. z siedzibą we W. do podejmowania w imieniu M. J. wszelkich czynności mających na celu dochodzenie roszczeń dotyczących umowy pożyczki z dnia 28.10.2019 r. i złożenia w jej imieniu m.in. oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Pisma zostały doręczone pozwanemu bankowi w dniu 18.03.2024 r. /dowód: wezwanie do zapłaty 31-32v., pełnomocnictwo k. 35, oświadczenie k. 34, 36, wydruk ze strony Poczty Polskiej S.A. (...) przesyłek” k. 37, kserokopia książki korespondencyjnej k. 38/. Pismem z dnia 12.03.2024 r. M. J. wezwała pozwany Bank do zapłaty kwoty 18.389,83 zł. Zdaniem Sądu Rejonowego powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W ocenie Sądu Rejonowego nie było wątpliwości, że przedłożony do akt sprawy dokument umowy pożyczki pod względem prawnym ocenić należało jako kredyt konsumencki w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12.05.2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1083). Kredytem konsumenckim jest bowiem kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi, przy czym zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę kredytu w rozumieniu przepisów prawa bankowego. Sąd Rejonowy wskazał, iż przepis art. 78a ustawy Prawo bankowe ustala relacje między przepisami tej ustawy i przepisami ustawy o kredycie konsumenckim w sytuacji, w której bank udziela kredytu lub pożyczki pieniężnej na podstawie umowy mającej w świetle przepisów ustawy o kredycie konsumenckim charakter kredytu konsumenckiego. Stanowi bowiem, że przepisy ustawy Prawo bankowe stosuje się do umów kredytu i pożyczki pieniężnej, zawieranych przez bank zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w zakresie nieregulowanym w tej ustawie. Z regulacji tej wynika zatem, że kredyt konsumencki udzielany przez bank podlega przede wszystkim przepisom ustawy o kredycie konsumenckim, do której odsyła ten przepis, mimo że ustawa o kredycie konsumenckim nie reguluje w sposób wyczerpujący umów kredytu konsumenckiego udzielanego przez banki. Zgodnie z art. 45 ust. 1 tej ustawy – w przypadku naruszenia przez kredytodawcę/pożyczkodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy/pożyczkodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Zgodnie zaś z art. 45 ust. 5 u.k.k. - uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Sąd Rejonowy wskazał, iż strony zawarły umowę kredytu w dniu 28.10.2019r., natomiast oświadczenie powódki o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zostało złożone w dniu 18.03.2024 r. Zdaniem Sądu Rejonowego powódka złożyła przedmiotowe oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w terminie wskazanym w art. 45 ust. 5 u.k.k. Sąd Rejonowy wskazał, że uprawnienie konsumenta do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wygasa po roku od dnia wykonania umowy. Ocenę zaś, kiedy nastąpił moment wykonania umowy przeprowadza się poprzez ustalenie dnia, w którym strony wywiązują się ze wszystkich obowiązków ciążących na nich na podstawie umowy pożyczki. Ocenia się zarówno czy kredytodawca spełnił swoje świadczenie, a także czy kredytobiorca zaoferował swoje zobowiązanie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 27.04.2023 r., I ACa 368/22). Przy tym należy wskazać, że poprzez wykonanie umowy nie należy rozumieć spełnienie wszystkich obowiązków przewidzianych w umowie, a jedynie tych obowiązków, które bezpośrednio związane są z głównymi świadczeniami stosunku pożyczki. Z tego też powodu po stronie kredytodawcy ocenia się głównie czy wypłacił kredytobiorcy cały kapitał przewidziany w umowie, a po stronie kredytobiorcy czy raty umowne zostały zapłacone. Zatem, zgodnie z art. 45 ust. 5 ustawy uprawnienie konsumenta do powołania się na sankcję kredytu darmowego wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy, nie zaś od dnia zawarcia umowy, czy też w dacie po upływie roku od zawarcia umowy i wypłaty środków. Dostrzegając rozbieżności w orzecznictwie co do rozumienia daty wykonania umowy w świetle w/w przepisu, Sąd wskazuje, iż za przedstawionym poglądem przemawia przede wszystkim cel i funkcja sankcji przewidzianej w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Powstała ona bowiem dla ochrony słabszej strony umowy zawieranej z wyspecjalizowanym podmiotem – przedsiębiorcą, trudniącym się udzielaniem kredytów i pożyczek. Wobec faktycznej nierówności stron niezbędnym jest udzielanie ochrony prawnej konsumentom, którzy są pokrzywdzeni nieuprawnionym działaniem banku. Konsument bowiem, który w tej relacji może z reguły tylko przyjąć ofertę banku o kredycie lub pożyczce lub tę ofertę odrzucić może nie zdawać sobie sprawy z wymaganych elementów umowy zawieranej z bankiem. Z tego też względu przyjmuje się, że to bank powinien ponosić odpowiedzialność za nieprawidłowości sporządzonej umowy. Z kolei to oznacza, że terminu przewidzianego w art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim nie sposób utożsamiać z datą wykonania umowy przez bank, a należy go interpretować zgodnie z zasadą ochrony konsumenta i rozumieć jako wykonanie umowy przez wszystkie strony stosunku prawnego. W ocenie Sądu Rejonowego podkreślenia wymagała okoliczność, że o zastosowaniu sankcji kredytu darmowego nie przesądzają wszystkie wadliwości reguł przewidzianych w art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c ustawy o kredycie konsumenckim, a jedynie takie z nich, które naruszają ochronę konsumentów poprzez niewłaściwe sformułowanie umowy. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, artykuł 23 dyrektywy (...) będący podstawą wprowadzenia do polskiego porządku prawnego sankcji kredytu darmowego „należy interpretować w ten sposób, iż nie stoi on na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie przewidziało w uregulowaniu krajowym, że w wypadku gdy umowa o kredyt nie zawiera wszystkich elementów wymaganych w art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, umowę tę uważa się za nieoprocentowaną i bezpłatną, o ile chodzi o element, którego brak może podważyć możliwość dokonania przez konsumenta oceny zakresu ciążącego na nim zobowiązania” (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 9 listopada 2016 r., C-42/15, (...) a.s. przeciwko K. B., ECLI:EU:C:2016:842). Z tego też względu zdaniem Sadu Rejonowego naruszenie przepisów musi być na tyle poważne, że sformułowana umowa o treści przedstawionej konsumentowi przed związaniem się nią, uniemożliwia zweryfikowanie przez konsumenta jakie zobowiązania wobec banku zaciąga. Oznacza to zatem, że przesłanki „naruszenia” nie spełniają wszystkie wadliwości umowy związane z przepisami wymienionymi w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, a jedynie te nie-prawidłowości które naruszają cel ochrony konsumenckiej oraz które uniemożliwiają upewnienie się przez konsumenta co do treści zobowiązania. Sąd choć podziela pogląd, że rozmiar naruszenia nie ma znaczenia dla zastosowania sankcji kredytu darmowego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 8 października 2021 r., I ACa 59/21) wskazuje jednak, że interpretacja funkcjonalna i celowościowa przepisu zgodna z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości wskazuje na ww. uwarunkowania pojęcia „naruszenie”. Zdaniem Sądu Rejonowego powódka nie udowodniła jednak, w jaki sposób, jej zdaniem występujące wadliwości umowy przekładały się na brak ochrony konsumenta, zagwarantowanej zgodnie z zasadą prawną jego szczególnej ochrony, a także że umowa w istocie nie przedstawia treści zobowiązania konsumenta. Jak wskazane było powyżej, tylko takie wadliwości uprawniają do skuteczności złożenia oświadczenia w trybie art. 45 u.k.k. W ocenie Sądu Rejonowego, przy obliczaniu (...) pozwany miał prawo uwzględnić koszty odsetek od kredytowanych kosztów. W myśl art. 5 pkt 10 u.k.k. stopa oprocentowania kredytu to stopa oprocentowania wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowywanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. Należy zauważyć, ze wyrażenie „wypłacona kwota” różni się w sposób istotny od sformułowania „udostępnia”, którym ustawodawca posługuje w art. 5 pkt 7 u.k.k., definiując całkowitą kwotę kredytu. Prowadzi to do wniosku, iż nie są to pojęcia tożsame w rozumieniu ustawy u.k.k., a co za tym idzie, że należy nadawać im odmienne znaczenie. Z tych też względów, należy uznać, że pozwany Bank prawidłowo obliczył (...) i nie doszło w tym zakresie do naruszenia obowiązku informacyjnego, a ponadto niezasadne jest twierdzenie, aby Bank w sposób dowolny kształtował wysokość kosztów kredytu. (...) nie jest tożsame ze stopą oprocentowania kredytu, jak również nie stanowi elementu stosunku prawnego nawiązanego umową pożyczki. Wysokość oprocentowania kredytu określana jest bowiem przez wysokość stopy oprocentowania kredytu wskazaną w umowie kredytowej zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k., nie zaś przez wysokość (...), której podania wymaga art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. Zdaniem Sądu Rejonowego, nie sposób twierdzić, że przyjmując określony sposób wyliczenia i oznaczenia (...), pozwany bank miał na celu wprowadzenie w błąd kredytobiorcy, poprzez zastosowanie mechanizmu jednoznacznie sprzecznego z przepisami prawa i nieznajdującego jakiegokolwiek umocowania w systemie norm dotyczących udzielania kredytów. Przeciwnie, była to wówczas obowiązująca praktyka na rynku bankowym. Nawet w sytuacji, gdyby hipotetycznie uznać, że działanie pozwanego banku w analizowanym zakresie było nieprawidłowe, to nie sposób przyjąć, by miało to istotny wpływ na stopień poinformowania konsumenta, podważając możliwość weryfikacji kształtu zaciąganego zobowiązania. Materiał zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do przyjęcia stanowiska, że pożyczkobiorca zawierając umowę nie zdawał sobie sprawy z wysokości udzielonego mu kredytu oraz warunków spłaty tego świadczenia. Z umowy wprost wynika, jakie zobowiązanie konsument zaciągnął i jak ustalana jest wysokość raty kredytu. Wskazano także w sposób jednoznaczny sposób oprocentowania kredytu oraz warunki zmiany. W przypadku stwierdzenia, że naliczanie odsetek od kosztów kredytu miało charakter nieprawidłowy (w szczególności abuzywny), konsumentowi przysługują inne roszczenia niż korzystanie z sankcji kredytu darmowego, jednakże te roszczenia nie są przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie Wobec powyższego zdaniem Sądu Rejonowego nie można uznać, aby takie działanie banku wywierało decydujący wpływ na stopień poinformowania konsumenta, podważając możliwość weryfikacji kształtu zaciąganego zobowiązania czy wpływając na zniekształcenie procesu decyzyjnego. Materiał zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do przyjęcia stanowiska, że pożyczkobiorca zawierając umowę nie zdawał sobie sprawy z wysokości udzielonego mu kredytu oraz warunków spłaty tego świadczenia. Treść umowy jednoznacznie określała bowiem całkowitą kwotę pożyczki (bez kredytowanych kosztów), kwotę do wypłaty (obejmującą kredytowaną prowizję), całkowitą wysokość tych kosztów, jak również stopę oprocentowania pożyczki. Te informacje są zaś kluczowe dla określenia głównego zobowiązania kredytobiorcy. Ewentualna wątpliwość jaka powstać mogłaby w związku z przyjętym sposobem określenia (...) w istocie nie była na tyle poważna, aby cel ustawy nie został zachowany. Strona powodowa nie wykazała, aby niewłaściwie wskazana wysokość (...) mogłaby chociażby w potencjalny sposób wpłynąć na decyzję konsumenta. W tych okolicznościach należało przyjąć, że konsument dysponował pełnią danych dotyczących zasadniczego kształtu zaciąganego zobowiązania, zgodnie z którymi mógł on podjąć świadomą decyzję co do związania się przedmiotowym kontraktem, jak również ocenić skutki ekonomiczne umowy dla jego majątku. W ocenie Sądu Rejonowego powyższe argumenty o braku wykazania jednoznacznej wadliwości kwestionowanych postanowień umownych, jak również nieznacznego wpływu ewentualnego stopnia niedoinformowania na sytuację kredytobiorcy i jego stopień świadomości co do kluczowych szczegółów kontraktu, odnieść można również do pozostałych elementów umowy, które kwestionuje strona powodowa. W ich zakresie pozostaje aktualna również ogólna refleksja, iż całościowy kształt umowy prowadzi do przekonania, iż przeciętny, uważny konsument, dysponował w przedmiotowym stanie sprawy pełnią informacji niezbędnych do właściwej oceny skutków zawieranej umowy i ich wpływu na swoją sytuację prawną i majątkową. Sąd Rejonowy podzielił również stanowisko o zasadności pobierania odsetek od prowizji, gdyż kwestia ta wynika z art. 5 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim, w którym expressis verbis mowa jest o „kredytowanych kosztach kredytu”. Ustawa nie zakazuje kredytowania takich kosztów, a jedynie wyłącza je z zakresu pojęcia całkowitej kwoty kredytu. Potwierdza to także wyrok z dnia 30.01.2019 r., I (...) 9/18, w którym Sąd Najwyższy wskazał, że w aktualnym stanie prawnym nie jest dopuszczalne prezentowanie tej samej kwoty (np. opłaty przygotowawczej, prowizji itp.) zarówno w ramach całkowitej kwoty kredytu, jak i w kosztach kredytu. I to nawet wówczas, gdy składniki kosztów kredytu są kredytowane przez kredytodawcę. Jak wskazał Sąd Rejonowy, za taką tezą, jak podniósł Sąd Najwyższy, przemawia wyraźna treść art. 5 pkt 7 u.k.k. Z tezy tej wynikają zatem dwa istotne wnioski – po pierwsze, składniki kosztu kredytu mogą być kredytowane przez kredytodawcę, a po drugie, prowizja – nawet jeśli jest kredytowana – nie może być wykazywana w umowie zarówno w całkowitej kwocie kredytu, jak też w kosztach kredytu. Istota omawianego w tym miejscu zagadnienia została wyjaśniona w wyroku (...) z dnia 21 kwietnia 2016 r., C-377/14. Sprowadza się ona, najogólniej rzecz ujmując, do tego, że w włączenie jakiejkolwiek kwoty należącej do całkowitego kosztu kredytu do całkowitej kwoty kredytu może mieć wpływ na obliczenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i w konsekwencji może wpłynąć na prawidłowość informacji, które kredytodawca powinien wskazać w danej umowie o kredyt (vide pkt 89 i 91 uzasadnienia). Również w literaturze wskazuje się, iż dopuszczalne jest finansowanie kosztów kredytu udzielonego przez bank oraz naliczanie odsetek od kwoty przeznaczonej na ten cel. Brak jest podstaw do przyjęcia w przepisach ustawy o kredycie konsumenckim odmiennych zasad pobierania odsetek od wykorzystanego kredytu, zależnych w szczególności od tego, czy celem kredytowania są koszty udzielanego kredytu (J. G., M. S., P.-tyka odsetek od kredytowanych kosztów bankowego kredytu konsumenckiego, „Monitor Prawa Bankowego” z 2022 r. Nr 6, s. 59-74). Podobnie T. Czech ((w:) Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2018 r., art. 5) wskazuje, że pojęcie „wypłaconej kwoty”, o której mowa w art. 5 pkt 10 u.k.k., obejmuje także część kapitału kredytu przeznaczoną na sfinansowanie koszów związanych z tym kredytem. Przemawia za tym wykładnia językowa omawianego przepisu – przepis ten nie wymaga, aby wypłata nastąpiła do rąk konsumenta. Wypłata może być również dokonana w celu pokrycia zobowiązań konsumenta (w tym zobowiązań do zapłacenia kosztów związanych z kredytem). Wniosek ten potwierdza również wykładnia systemowa – na tle przepisów o kredycie bankowym przyjmuje się, że odsetki nalicza się od całości kapitału kredytu, niezależnie od sposobu wypłacenia tego kapitału. W danym momencie kwota wypłaconego kredytu może być bowiem niższa od całkowitej kwoty kredytu udostępnianej kredytobiorcy na podstawie zawartej umowy o kredyt konsumencki. Sąd Rejonowy wskazał, iż następnym przepisem, który zdaniem powódki został naruszony przez pozwany Bank jest art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. Naruszenie tego przepisu miałoby polegać na nieprecyzyjnym określeniu warunków i możliwości, na podstawie których może dojść do zmiany wysokości kosztów, tabeli opłat i prowizji. W ocenie Sądu Rejonowego zarzut ten okazał się również chybiony. Informacja o opłatach, ich rodzaju oraz wysokości związanych z obsługą pożyczki została zawarta w Taryfie Prowizji i Opłat bankowych w (...), o czym powódka została poinformowana w treści §3 ust. 1 umowy. Ponadto w §3 ust 2 umowy pożyczki powódka została poinformowana o przesłankach do zmiany tytułów oraz stawek opłat i prowizji określonych w Taryfie, zmiany warunków ich pobierania, jak i wprowadzenia przez bank nowych opłat lub prowizji. Przesłanki te zostały wymienione szczegółowo w punktach od 1 do 7 i stanowią je konkretne zdarzenia lub wskaźniki ekonomiczne. Nadto maksymalna kwotę prowizji i opłat określa ustawa tak samo jak maksymalna wysokość odsetek kapitałowych. Tryb wprowadzenia ewentualnych zmian w tym zakresie został przedstawiony w §3 ust. Od 3 do 7 umowy pożyczki. Nadto zgodnie z ust. 9 klient ma możliwość wypowiedzenia umowy jeżeli nie akceptuje nowych stawek. Zdaniem Sądu Rejonowego niezasadny okazał się również zarzut naruszenia przez pozwanego art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. polegający na wprowadzeniu kredytobiorcy w błąd w zakresie formy oświadczenia w przedmiocie odstąpienia od umowy, poprzez wywołanie mylnego wrażenia, że oświadczenia o odstąpieniu od umowy, które zostaną złożone w innej formie, niż pisemnej nie zostaną uznane za wywołujące skutki prawne. Powódka naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. dopatrywała się w § 15 i 16 umowy pożyczki, poprzez to, że pożyczkodawca w jednym z zapisów wskazuje różne formy składania oświadczeń, natomiast w drugim ogranicza się tylko do wskazania, że oświadczenie będzie skuteczne w przypadku dostarczenia lub wysłania oświadczenia o odstąpieniu sugeruje tym samym, że jedyną formą skutecznego złożenia oświadczenia o odstąpieniu jest forma pisemna (§ 15 ust. 1 umowy pożyczki brzmi: (...) S.A. informuje Pożyczkobiorcę o możliwości odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia. Odstąpienie będzie skuteczne, jeżeli Pożyczkobiorca dostarczy lub wyśle oświadczenie na adres wskazany we wzorze oświadczenia o odstąpieniu od umowy, przed upływem powyższego terminu."). Jak Sąd Rejonowy wskazał, według art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. umowa o kredyt konsumencki powinna określać termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązek zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5 tej ustawy, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym. Z kolei w myśl art. 53 ust. 1 i 2 tej ustawy konsument ma prawo, bez podania przyczyny, do odstąpienia od umowy o kredyt konsumencki w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy, a jeżeli umowa o kredyt konsumencki nie zawiera elementów określonych w art. 30 tej ustawy, konsument może odstąpić od umowy o kredyt konsumencki w terminie 14 dni od dnia dostarczenia wszystkich elementów wymienionych w art. 30 u.k.k. Zdaniem Sądu Rejonowego pozwany bank nie wprowadził pożyczkobiorcy w błąd, gdyż w § 16 ust. 1 umowy pożyczki wyraźnie wskazano, że wymienione formy oświadczenia woli dotyczą wyłącznie reklamacji, a nie odstąpienia od umowy pożyczki. W umowie wskazano jedynie, że oświadczenie o odstąpieniu powinno zostać skierowane na adres podany we wzorze oświadczenia o odstąpieniu od umowy przy zachowaniu formy pisemnej. Treść §15 umowy wyczerpuje w pełni wymogi w/w wymogi ustawowe. Oczywistym jest i logicznym, że dla najdalej idących skutków umownych jakimi jest wypowiedzenie umowy strony zastrzegły formę pisemną, chociażby dla celów dowodowych. Jak Sąd Rejonowy wskazał, kolejnego naruszenia przepisu art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. powódka dopatrywała się w tym, że bank nie wskazał zasad obliczenia odsetek w stosunku dziennym w przypadku dokonania zwrotu kapitału po upływie 30-dniowego terminu od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Jednak zdaniem Sądu Rejonowego w treści umowy kwotowo wskazano wysokość odsetek w stosunku dziennym w przypadku odstąpienia przez kredytobiorcę od umowy. Tak przedstawiona kwota odsetek w stosunku dziennym realnie umożliwia konsumentowi wyliczenie łącznej wartości sumy odsetek, do zapłacenia których jest zobowiązany w przypadku odstąpienia od umowy. Tym samym zdaniem Sądu Rejonowego pozwany w powyższym zakresie spełnił ustawowy wymóg z art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Zarzut powódki co do naruszenia przez pozwanego powyższych regulacji Sąd Rejonowy uznał za niezasadny. Sąd Rejonowy za chybiony uznał również zarzut naruszenia przez pozwanego art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k., zgodnie z którym umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31-33, powinna określać m.in. prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedurę spłaty kredytu przed terminem. Jak Sąd Rejonowy wskazał, zdaniem powódki pozwany bank naruszył ww. przepis poprzez brak poinformowania, że wskutek wcześniejszej spłaty pożyczki całkowity koszt pożyczki ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy w myśl art. 49 ust. 1 u.k.k.. Sąd Rejonowy, po przeanalizowaniu umowy, ustalił, że w § 7 umowy wyszczególniono prawo konsumenta to wcześniejszej spłaty zadłużenia z tytułu pożyczki i określono procedurę wcześniejszej spłaty. Wcześniejsza spłata pożyczki nie powoduje, że wysokość kosztów ulega zmianie, lecz jedynie, że część z nich przestaje być należna. Wskazana regulacja dotyczy określenia zasad zmieniania nominalnej wysokości umówionych kosztów, a nie informowania o zasadach proporcjonalnego zwrotu tychże kosztów przy ich niezmienionej wysokości. Ponadto przepisy ustawy nie nakładają na kredytodawcę obowiązku poinformowania konsumenta o uprawnieniu wynikającym z art. 49 u.k.k., a w szczególności o wysokości ewentualnych kwot należnych do zwrotu w związku z wcześniejszą spłatą kredytu. Kredytodawca jest zobowiązany wyłącznie do poinformowania w umowie o zagwarantowanym ustawą prawie kredytobiorcy do wcześniejszej spłaty kredytu (art. 30 ust. 16 u.k.k.), o którym to prawie w zawartej przez strony umowie kredytobiorca został odpowiednio poinformowany. Nadto zgodnie z treścią §7 ust. 1 umowy określona została procedura spłaty pożyczki przed terminem zgodnie z pisemną dyspozycją pożyczkobiorcy i wyborem, czy spłacając wcześniej pożyczkę skraca okres kredytowania, czy też pozostawia okres kredytowania a raty pożyczki ulegną obniżeniu proporcjonalnie do wysokości dokonanej wcześniejszej spłaty. Sąd Rejonowy wskazał, iż ostatni zarzut powódki dotyczył naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 11 u.k.k. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k. – naruszenie miało polegać na ustaleniu odsetek od zadłużenia przeterminowanego w wysokości przekraczającej wysokość odsetek maksymalnych określonych w art. 481 § 2 1 kc, braku uwzględnienia w treści umowy czytelnej i jednoznacznej informacji, że podstawą naliczania odsetek od zadłużenia przeterminowanego jest suma raty kapitałowej i odsetkowej, a w konsekwencji bank jest uprawniony do naliczania dalszych odsetek od zaległych odsetek umownych, wadliwe sformułowanie § 6 ust. 8 umowy pożyczki - skutkujące rozliczaniem zadłużenia przeterminowanego w sposób sprzeczny z art. 482 k.c., a w konsekwencji umożliwiające pozwanemu jednoczesne naliczanie odsetek od kapitału przeterminowanego zarówno w wysokości odsetek maksymalnych, jak i odsetek umownych. Jak Sąd Rejonowy wskazał, iż powołany przepis - art. 30 ust. 1 pkt 11 u.k.k. - stanowi, że umowa kredytu konsumenckiego powinna określać roczną stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunki jej zmiany oraz ewentualne inne opłaty z tytułu zaległości w spłacie kredytu, a pkt 8 ust. 1 art. 30 u.k.k. stanowi, iż umowa o kredyt konsumencki, powinna określać także zasady i terminy spłaty kredytu, w szczególności kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informację o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1; jeżeli w ramach kredytu stosuje się różne stopy oprocentowania dla różnych należności kredytodawcy, należy także podać kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet różnych należnych sald, dla których stosuje się różne stopy oprocentowania. W ocenie Sądu Rejonowego nie doszło do naruszenia przytoczonego przepisu. Umowa w sposób jasny i klarowny wyjaśnia sposób naliczenia odsetek i od jakiej daty są one naliczane, w jaki sposób zadłużenie przeterminowane jest rozliczane i jakie w pierwszej kolejności podlegają zaliczeniu. W żaden sposób nie narusza to art. 482 kc. Logicznym jest, że jeżeli pożyczkodawca dokonuje spłaty zadłużenia to na dany dzień ustalane są wszelkie należności, w tym odsetkowe i podlegają umownemu zaliczeniu. Nie da się zaliczyć zaległych zobowiązań i ich rozliczyć bez skapitalizowania odsetek na dany dzień ich wysokości celem zaliczenia na spłatę zadłużenia. Mając powyższe na względzie Sąd Rejonowy stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy nie zaktualizowały się przesłanki ustawowe, które uprawniałyby pożyczkobiorczynię do skutecznego złożenia oświadczenia w przedmiocie skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Sąd Rejonowy uznał za częściowo wiarygodne wyjaśnienia powódki M. J., w których wskazała okoliczności dotyczące zawarcia przez nią przedmiotowej umowy pożyczki oraz zawierania jej jako konsument. Odmówił wiary tej części, w której powódka odwoływała się braku wiedzy i zrozumienia postanowień umownych. W szczególności powoływania się na brak wiedzy o tym, że została zakredytowana prowizja, którą byłaby gotowa uiścić gotówką. Po pierwsze o tym, że kredytowana jest prowizja wynika to wprost z treści umowy. Po drugie już na pierwszej stronie harmonogramu przedłożonego przy zawarciu umowy widnieje stosowna informacja. Po trzecie, powódka była by w stanie uiścić prowizję w gotówce Sąd Rejonowy na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 kpc oddalił wniosek strony powodowej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości finansowej jako nie mający znaczenia do rozstrzygnięcia w sprawie i zmierzający do przedłużenia postępowania. Wobec powyższego Sąd Rejonowy powództwo oddalił, zgodnie z pkt I sentencji wyroku. O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł w oparciu o dyspozycję art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Na koszty te składa się wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego i zwrot opłaty od pełnomocnictwa (pkt II sentencji wyroku). Powyższe orzeczenie zaskarżone zostało apelacją przez powódkę, która zaskarżając je w całości, zarzuciła Sądowi Rejonowemu: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy : - art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, polegającej na uznaniu, że Bank podał konsumentowi pełny zakres wymaganych informacji, dochowując przy tym należytej staranności - w sytuacji gdy prawidłowa ocena ujawnionych okoliczności sprawy, powinna prowadzić do uznania, że Bank nie sprostał obowiązkowi informacyjnemu, bowiem nieprzejrzysta treść umowy uniemożliwiała konsumentowi podjęcie racjonalnej decyzji co do jej zawarcia; - art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, polegającej na braku dokonania oceny, że dokumentacja związana z umową - a w szczególności harmonogram spłaty kredytu, nie wyeksponowały faktu, że w kwocie kredytu, od której naliczane były odsetki, była uwzględniona nie tylko kwota rzeczywiście przeznaczona dla konsumenta, ale również kwota skredytowanej prowizji; - art. 278 §1 kpc poprzez przyjęcie przez sąd I instancji, iż ewentualna wątpliwość jaka powstać by mogła w związku z przyjętym sposobem liczenia (...) w istocie nie była na tyle poważna, aby cel ustawy nie został zachowany - przy jednoczesnym braku przedstawienia jakiejkolwiek analizy w tym zakresie, a w szczególności poprzez brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego wnioskowanego przez stronę powodową; - art. 267 (...) w zw. z art. 288 (...) w zw. z art. 4 ust. 3 (...) poprzez dokonanie wykładni „wypłaconej kwoty" w sprzeczności z wykładnią „kwoty wypłat" i „całkowitej kwoty kredytu" a dokonanej przez (...) w wyroku z dnia 21.04.2016 r., C-377/14, na tle art. 3 lit. I) i art. 10 ust. 2 Dyrektywy (...) i oraz w pkt I załącznika I do Dyrektywy (...); - art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 235 1 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez pominięcie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego w sytuacji gdy przeprowadzenie tego dowodu było istotne dla konieczności udowodnienia wysokości dochodzonych roszczeń przez stronę powodową; - art. 102 k.p.c. poprzez niezastosowanie i w konsekwencji brak zaniechania obciążenia strony pozwanej pozwanych kosztami postępowania w sytuacji gdy w sprawie zaszły szczególnie uzasadnione przypadki w myśl art. 102 k.p.c., które uzasadniały zastosowanie przedmiotowego przepisu; II. naruszenie przepisów prawa materialnego : - art. 5 pkt 10 u.k.k., poprzez dokonanie jego błędnej wykładni polegającej na uznaniu, że pojęcie „wypłaconej kwoty", o której mowa w art. 5 pkt 10 u.k.k., obejmuje także część kapitału kredytu przeznaczoną na sfinansowanie koszów związanych z tym kredytem w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że pojęcie „wypłaconej kwoty" obejmuje wyłącznie taką kwotę kredytu jaką konsument uzyskał do własnej dyspozycji od kredytodawcy; - art. 3 lit. I) i art. 10 ust. 2 dyrektywy (...) i w zw. z pkt I załącznika I do Dyrektywy (...) w zw. z art. 3 lit. j Dyrektywy (...), poprzez niezastosowanie i w konsekwencji dokonanie błędnej wykładni polegającej na uznaniu, że odsetki kapitałowe mogą być naliczane od pozaodsetkowego kosztu kredytu w postaci skredytowanej prowizji; - art. 5 pkt 10 u.k.k. w zw. z art. 5 pkt 6 lit. a i b u.k.k., poprzez niezastosowanie i w konsekwencji dokonanie błędnej wykładni polegającej na uznaniu, że odsetki kapitałowe mogą być naliczane od pozaodsetkowego kosztu kredytu w postaci skredytowanej prowizji; - art. 353 1 k.c. w zw. z art. 359 § 1 k.c. w zw. z poprzez niezastosowanie wskutek dokonania błędnej wykładni, że naliczanie odsetek kapitałowych od skredytowanej prowizji jest zgodne z prawem w sytuacji gdy stoi w sprzeczności z naturą instytucji odsetek kapitałowych; - art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 482 k.c. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy praktyka naliczania odsetek od skredytowanej prowizji prowadzi do obejścia regulacji o zakazie anatocyzmu; - art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 359 § 2 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy praktyka naliczania odsetek od skredytowanej prowizji i składki ubezpieczeniowej prowadzi do obejścia regulacji o odsetkach maksymalnych; - art. 58 § 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy praktyka naliczania odsetek od skredytowanej prowizji jest sprzeczna z zasadą współżycia społecznego jaką jest zasada ekwiwalentności świadczeń stron kontraktu; - art. 385