1 Umowy, Bank udzielił Pożyczkobiorcy pożyczki gotówkowej w kwocie 56 023,10 zł. Wskazana kwota obejmowała całkowitą kwotę pożyczki w wysokości 36 300,60 zł oraz kwotę przeznaczoną na zapłatę kosztów związanych z udzieleniem pożyczki, tj. prowizji w kwocie 3 152,29 zł i składki ubezpieczeniowej w kwocie 16 570,21 zł.
2 Umowy całkowita kwota pożyczki nie obejmuje kredytowanych przez Bank kosztów pożyczki. Całkowita kwota do zapłaty została ujęta w § 1 ust. 4 Umowy, jako suma całkowitej kwoty pożyczki i całkowitego kosztu pożyczki -
treścią art. 5 pkt 8 u.k.k.
Umowy na koszty pożyczki składają się: prowizja za udzielenie pożyczki oraz składka ubezpieczeniowa. Całkowity koszt pożyczki został określony, jako suma wszelkich kosztów, które Konsument jest zobowiązany ponieść w związku z Umową kredytu, tj. naliczone odsetki umowne, prowizję oraz składkę ubezpieczeniową -
treścią art. 5 pkt 6 u.k.k. W konsekwencji prawidłowego obliczenia całkowitej kwoty kredytu również pozostałe wskaźniki zostały prawidłowo wskazane.
4 Umowy całkowita kwota do zapłaty wyniosła 88 953,29 zł. Strona pozwana zwróciła też uwagę na konieczność uwzględnienia zasad proporcjonalności - z ostrożności podniosła, że obowiązek informacyjny, sankcjonowany przez art. 45 u.k.k. odnosi się do podstawowych elementów, dotyczących umowy pożyczki i nie można pomijać, że krajowy ustawodawca, implementując do polskiego porządku prawnego przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylając dyrektywę Rady 87/102/EWG, przewidział bardzo surową sankcję dla pożyczkodawcy, a w świetle przepisów i celów regulacji unijnych, należy stosować przedmiotową sankcję z zachowaniem zasad proporcjonalności. W ocenie strony pozwanej sankcję kredytu darmowego uzasadnia jedynie naruszenie informacji niezbędnej konsumentowi do powzięcia decyzji i porównania ofert. Jeżeli informacja nie dotyczy podstawowych elementów umowy pożyczki lub też większość pożyczkobiorców stosowało identyczne klauzule umowne lub tak samo liczyła poszczególne wskaźniki, to zastosowanie sankcji kredytu darmowego w takich okolicznościach stanowiłoby nadużycie prawa, wobec braku proporcjonalności sankcji do ewentualnego naruszenia. Strona pozwana wskazała, że nie zostały uwzględnione kredytowane koszty pożyczki w całkowitej kwocie kredytu. W konsekwencji, sposób obliczania przez pozwany Bank RRSO należy uznać za prawidłowy. Do jej obliczenia przyjęto założenie, że kredytowane koszty pożyczki nie zostały wliczone do całkowitej kwoty pożyczki. Całkowita kwota pożyczki objęła jedynie kwotę przekazaną konsumentowi do swobodnej dyspozycji i nie zostały do niej zaliczone koszty, związane z udzieleniem kredytu – prowizja i składka ubezpieczeniowa. Kredytowana prowizja i składka ubezpieczeniowa została uwzględniona jedynie w całkowitym koszcie kredytu. Według strony pozwanej,
obowiązującymi przepisami Bank może naliczać oprocentowanie od całej kwoty udzielonego kredytu, włącznie z kwotą przeznaczoną
umową na zapłatę kosztów kredytu. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 4 ukk, strona pozwana wskazała, że w treści umowy dokładnie opisuje co składa się na kwotę pożyczki, jednocześnie wskazując, że w zakres pojęcia całkowitej kwoty pożyczki nie wchodzą kredytowane koszty pożyczki. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 7 ukk strona pozwana wskazała, że w sposób prawidłowy, zgodny z definicjami wynikającymi z ukk ujęła w umowie całkowitą kwotę pożyczki, całkowity koszt pożyczki oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta. Wskazała także, że jeżeli wszystkie powyższe parametry zostały przedstawione poprawnie, to również rzeczywista roczna stopa oprocentowania została wskazana prawidłowo. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 8 w zw. z pkt 16 ukk w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 1 ukk, strona pozwana wyjaśniła, że podała niezbędne informacje co do zasad i terminu spłaty kredytu, które zostały zawarte w § 6 umowy, dodatkowo plan spłaty stanowił integralną część umowy. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 ukk oraz art. 30 ust. 1 pkt 16 w zw. z art. 49 ust. 1 ukk, strona pozwana wskazała, że wcześniejsza spłata pożyczki
art. 49 ust. 1 ukk, powoduje, iż całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą, a strona powodowa w sposób błędny zrównuje zmianę kosztów w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 10 ukk z obniżeniem całkowitego kosztu kredytu, o którym mowa w art. 49 ukk., a obowiązek informacyjny w zakresie warunków, na jakich koszty mogą ulec nie dotyczy przedterminowej spłaty zobowiązania. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 15 ukk, strona pozwana wskazała, że wszystkie wymagane informacje zostały zawarte w § 15 umowy. Ponadto, udostępniono pożyczkobiorcy wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 16 ukk, strona pozwana wskazała, że w § 7 umowy zostały określone warunki przedterminowej spłaty pożyczki i procedura wcześniejszej spłaty. Wcześniejsza spłata rozliczana byłaby
dyspozycją pożyczkobiorcy, a wcześniejsza częściowa spłata powodowałaby zmniejszenie wysokości rat przy zachowaniu dotychczasowego okresu kredytowania. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Ł. U., jako konsument, zawarł 30 maja 2016 r. z pozwanym Bankiem umowę pożyczki nr (...) z pakietem ubezpieczeniowym, na podstawie której Bank udzielił mu pożyczki gotówkowej w wysokości 56 023,10 zł, obejmującej całkowitą kwotę pożyczki w wysokości 36 300,60 zł oraz kosztów kredytowanych związanych z udzieleniem pożyczki, tj. prowizji w wysokości 3 152,29 zł oraz składki ubezpieczeniowej w wysokości 16 570,21 zł. Kredytobiorca zobowiązał się spłacić kwotę udzielonej pożyczki wraz z odsetkami w 120 równych ratach kapitałowo-odsetkowych, płatnych do 8-ego dnia każdego miesiąca,
terminami i w wysokości określonej w planie spłaty (§ 6 ust. 1 Umowy). Ostateczna spłata kredytu została wskazana na dzień 08.06.2026 r. Spłata rat dokonuje się w drodze potrącenia wymagalnych należności ze środków pieniężnych pożyczkodawcy, z rachunku wskazanego w § 6 ust. 3 Umowy. Pożyczkobiorca mógł dokonać przedterminowej spłaty kwoty kredytu na zasadach określonych w § 7 Umowy oraz mógł odstąpić od umowy w terminie 14 dni od jej zawarcia, o czym został poinformowany (§ 15 Umowy). W razie odstąpienia od umowy pożyczkobiorca zobowiązany był do zwrotu całkowitej kwoty pożyczki wraz z odsetkami naliczonymi od dnia następnego po dniu wypłaty pożyczki do dnia spłaty pożyczki, w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od Umowy.
1 Umowy, Bank udzielił pożyczkobiorcy pożyczki w wysokości 56 023,10 zł. Wskazana kwota obejmowała kwotę udzielonej pożyczki oraz kwotę prowizji i składki ubezpieczeniowej.
2 Umowy „całkowita kwota pożyczki” wynosiła 36 300,60 zł. Kwota ta nie obejmowała kredytowanych przez Bank kosztów kredytu, wskazanych w § 2 Umowy. Całkowita kwota do zapłaty została ujęta w § 1 ust. 4 Umowy, jako suma całkowitej kwoty pożyczki oraz całkowitego kosztu pożyczki. Całkowity koszt pożyczki został określony, jako suma wszelkich kosztów, które kredytobiorca jest zobowiązany ponieść w związku z Umową kredytu, tj. naliczone należne odsetki umowne, prowizja oraz składka ubezpieczeniowa. W umowie wskazano, że kwota pożyczki 56023,10 zł jest oprocentowana według zmiennej stopy procentowej, która w dniu zawarcia umowy wynosi 9,99% w stosunku rocznym. W § 5 umowy wskazano, że w okresie obowiązywania umowy, Bank jest uprawniony do podwyższania lub obniżania oprocentowania pożyczki w sytuacjach opisanych w ust. 2, o czym powinien poinformować pożyczkobiorcę (ust. 5), któremu z kolei przysługiwało prawo wypowiedzenia umowy w przypadku braku akceptacji zmiany oprocentowania (ust. 6). W Umowie określono również, że Bank pobiera opłaty i prowizje, związane z obsługą pożyczki, które przewidziane są w „Taryfie prowizji i opłat bankowych w (...) S.A. (§ 3 ust. 1 Umowy). W trakcie trwania umowy opłaty i prowizje mogły ulec zmianie w przypadku wystąpienia przynajmniej jednego z warunków, wskazanych w § 3 ust. 2 Umowy. O zmianie Taryfy opłat i prowizji Bank miał obowiązek zawiadomić pożyczkobiorcę (§ 3 ust. 8 Umowy). Taka zmiana wiązała pożyczkobiorcę, jeżeli nie wypowiedział on umowy w ciągu 30 dni od przekazania przez Bank informacji o zmianie Taryfy (§ 3 ust. 9 w zw. z § 5 ust. 6 Umowy). Całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę na dzień zawarcia umowy, określona § 1 ust. 4 Umowy, wynosiła 88 953,29 zł. W jej skład wchodziła: 1) całkowita kwota pożyczki w wys. 36 300,60 zł oraz 2) całkowity koszt pożyczki, który na dzień zawarcia umowy, naliczony szacunkowo, wynosił 52 652,69 zł – na co składały się: a) odsetki umowne w wys. 32 930,19 zł, b) prowizja za udzielenie pożyczki w wys. 3 152,29 zł oraz c) składka ubezpieczeniowa w wysokości 16 570,21 zł. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania (RRSO), na dzień zawarcia Umowy wynosiła 23,79 % (§1 ust. 5 umowy). Z treści Umowy wynikało, że oprocentowanie należności przeterminowanych równe było wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie w rozumieniu art. 481 § 2 1 k.c. (Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie). Na dzień zawarcia umowy oprocentowanie to wynosiło 14 % w stosunku rocznym (§ 8 umowy).
art. § 4 ust. 1 Umowy, środki zostały przekazane przez Bank pożyczkobiorcy jednorazowo w dniu 30.05.2016 r. dowód: umowa pożyczki nr (...), Harmonogram spłat pożyczki, k.22-27, formularz informacyjny dot. kredytu konsumenckiego, k. 74-78, oświadczenie o odstąpieniu od umowy, k. 107, potwierdzenie uruchomienia pożyczki, k. 79, zestawienie operacji, k. 80, wniosko-polisa, k. 81-84, zeznania świadka Ł. U., k.
art. 45 o kredycie konsumenckim (u.k.k.), w przypadku naruszenia przez Bank wskazanych tam przepisów i skutecznego złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, kredytobiorca byłby zobowiązany do zwrotu kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu w terminie i w sposób ustalony w umowie kredytu. Wykonanie przez konsumenta uprawnienia określonego w art. 45 ust. 1 u.u.k. powoduje zmianę treści stosunku kredytu konsumenckiego. Wykonanie uprawnienia ma skutek wsteczny (działanie ex tunc) w tym sensie, że sankcja kredytu darmowego obejmuje – z pewnymi wyjątkami – wszelkie odsetki i inne koszty z tytułu kredytu konsumenckiego, niezależnie od okresu ich naliczania: przed wykonaniem uprawnienia czy po wykonaniu. Powoduje, że odpada podstawa świadczenia w odniesieniu do takich odsetek i kosztów, a konsument może potrącić swoje roszczenie o zwrot uiszczonych odsetek i kosztów z roszczeniem kredytodawcy o spłatę kapitału kredytu (art. 498 i n. kc). Odsetki, o których mowa w art. 45 ust. 1 u.k.k., oznaczają przy tym tylko odsetki kapitałowe. Odsetki za opóźnienie (art. 481 § 1 kc) nie są bowiem objęte sankcją kredytu darmowego (por. wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 14 grudnia 2016 r., III Ca 604/16). Kredytodawca zachowuje także prawo do wszelkich kosztów związanych z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem przez konsumenta umowy o kredyt konsumencki. Koszty takie nie podlegają sankcji kredytu darmowego, o ile wynikają z ustawy lub skutecznie je zastrzeżono w umowie albo we wzorcu umowy. Sankcja kredytu darmowego nie powoduje wygaśnięcia obowiązku konsumenta, dotyczącego zwrotu kredytodawcy kapitału wykorzystanego kredytu. Jeżeli w umowie o kredyt prawidłowo ustalono termin i sposób spłaty kredytu, ale uchybienia dotyczą innych elementów treści tej umowy, to konsument zwraca kredyt w terminie i w sposób ustalony w umowie, tj.
pierwotnie ustalonym harmonogramem spłaty kredytu, lecz bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy. W związku z odpadnięciem podstawy prawnej świadczenia, kredytobiorcom przysługiwałoby roszczenie o zwrot spłaconych środków pieniężnych, tytułem odsetek umownych i innych kosztów kredytu, jako świadczenia nienależnego, niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie kredytobiorca jest dłużnikiem banku z tytułu niedopłaty kapitału kredytu. Strona powodowa wywodziła swoją legitymację z umowy cesji z 18.09.2024 r., na podstawie której nabyła od pożyczkobiorcy (w imieniu którego działał pełnomocnik F. S.), wszelkie wierzytelności pieniężne, przysługujące mu od strony pozwanej, wynikające z w.w. umowy kredytu, a obejmujące wierzytelności o zwrot wszelkich nienależnie pobranych opłat, kosztów i odsetek oraz inne mogące wynikać z zastosowania art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, przewidującego sankcję kredytu darmowego wraz z należnościami ubocznymi. W umowie przelewu wierzytelność została oznaczona przez wskazanie tytułu powstania stosunku prawnego wierzytelności, z którego wynika, osoby dłużnika oraz wierzyciela (art. 509 kc).
umowy cesji, cena sprzedaży wierzytelności i termin jej płatności zostały określone w Załączniku nr 1 do umowy. Informacja, o której mowa w ust. 1 oraz w Załączniku nr 1 do umowy stanowi tajemnicę handlową i nie podlega ujawnieniu bez zgody cesjonariusza. Cesjonariusz zobowiązał się do przekazania cedentowi środków określonych w Załączniku nr 1 umowy na wskazany przez cedenta rachunek bankowy w terminie 14 dni roboczych od dnia dostarczenia cesjonariuszowi przez cedenta podpisanych dokumentów pełnomocnictwa oraz oświadczeń. Fakt, że strona powodowa nie dołączyła Załącznika nr 1 do umowy cesji, nie odbiera waloru skuteczności zawarcia przedmiotowej umowy przelewu, dlatego że analiza w/w postanowień umownych nie wskazuje, aby wolą stron było zawarcie umowy przelewu pod warunkiem rozwiązującym lub zawieszającym. Z treści umowy nie wynika, aby skuteczność umowy uzależniona była od faktu uiszczenia ceny przez nabywcę wierzytelności. Jak wynika z powyższego, umowa przelewu wierzytelności może być zawarta pod warunkiem rozwiązującym lub zawieszającym, od których spełnienia uzależniona jest skuteczność umowy przelewu, co jednak nie występuje w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy. Zauważyć należy, że umowa cesji wierzytelności jest umową konsensualną, a jej skuteczność prawna nie jest uzależniona od spełnienia przez cesjonariusza obowiązku zapłaty ceny nabycia wierzytelności. Kwestia wzajemnych rozliczeń między stronami umowy cesji wierzytelności nie ma znaczenia w stanie faktycznym tej sprawy. Nie jest warunkiem skutecznego zawarcia umowy cesji wierzytelności zapłata ceny w wykonaniu tej umowy. Umowa cesji może być także zawarta pod tytułem darmym ( vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt VI ACa 398/13). Niezależnie od tego, strona pozwana, jako dłużnik, nie może powoływać się na brak skutecznego zawarcia umowy przelewu, skoro przelew nie mógł jej w żaden sposób zaszkodzić. Pozwany Bank, jako dłużnik, otrzymał pisemne zawiadomienie o przelewie, pochodzące od zbywcy. Z chwilą spełnienia świadczenia do rąk nabywcy wierzytelności, a więc dokonania rozliczenia między stroną powodową (jako cesjonariuszem – nabywcą wierzytelności pożyczkobiorcy) a pozwanym Bankiem, wierzytelność wygasa. W tej sytuacji jedynie zbywca mógłby powoływać się wobec Banku (dłużnika) na nieważność przelewu, ale tylko wtedy, gdy w chwili spełnienia świadczenia były okoliczności świadczące o nieważności przelewu były dłużnikowi wiadome. Przepis art. 515 kc zawiera normę iuris cogentis i chroni dłużnika przed skutkami okoliczności, na jaką nie ma wpływu, a którą jest nieważność umowy przelewu. Pisemne zawiadomienie dłużnika o zawartej umowie przelewu wierzytelności daje mu jednak pewność, że przelew wierzytelności został dokonany i wskazuje osobę, wobec której dłużnik powinien świadczyć. Z chwilą zawiadomienia o przelewie, spełnienie świadczenia do rąk nabywcy wierzytelności, jest skuteczne wobec zbywcy. W wyroku z 27.1.2000r. (II CKN 702/98, OSNC 2000, Nr 9, poz. 154) Sąd Najwyższy uznał, że jeżeli dłużnik, który otrzymał po przelewie pisemne zawiadomienie pochodzące od zbywcy, spełnił świadczenie do rąk nabywcy wierzytelności, jego zobowiązanie wygasa, choćby umowa przelewu była nieważna lub pozbawiona skutków prawnych, chyba że w chwili spełnienia świadczenia wiedział on o jej nieważności lub nieskuteczności, przy czym ciężar udowodnienia, że dłużnik wiedział o nieważności przelewu, spoczywa na cedencie (art. 6 kc). Spełnienie świadczenia do rąk cesjonariusza jest zatem prawidłowym wykonaniem zobowiązania, nawet gdy przelew okaże się nieważny, jeśli dłużnik uzyskał wiarygodną informację o dokonaniu przelewu. Za wiarygodne uznaje ustawodawca pisemne zawiadomienie dłużnika przez cedenta ( por. wyr. SN z 30.6.2005 r., IV CK 768/04, OSNC 2006, Nr 5, poz. 93). Należy przy tym uwzględnić, że dłużnik nie może przewidzieć, czy czynność zostanie unieważniona - zależy to bowiem od wystąpienia przez cedenta z powództwem oraz oceny okoliczności sprawy dokonanej przez sąd. Gdyby dłużnik wstrzymał się ze świadczeniem ze względu na możliwość unieważnienia przelewu, a cedent nie wniósłby powództwa, dłużnik ponosiłby odpowiedzialność za niewykonanie zobowiązania. Dłużnik może wstrzymać się ze świadczeniem do rąk nabywcy tylko wtedy, gdyby miał wiedzę o podjęciu przez wierzyciela czynności, zmierzających do podważenia przelewu – co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Ale nawet wówczas – a więc w przypadku sporu co do osoby wierzyciela – dłużnik powinien złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego na podstawie art. 467 pkt 3 kc, nie zaś odmawiać świadczenia z powołaniem się na nieważność umowy przelewu. Wskazać należy, że, co do zasady, jeśli dłużnik powstrzyma się ze spełnieniem świadczenia, a przelew okaże się ważny, dłużnik będzie ponosił wobec cesjonariusza odpowiedzialność za niewykonanie zobowiązania (art. 471 kc). Odpowiedzialność kontraktowa dłużnika, wstrzymującego się ze spełnieniem świadczenia, będzie wyłączona, jeśli dłużnik wstrzymał się ze świadczeniem na podstawie uzyskanych z pewnego źródła, wiarygodnych informacji wskazujących na nieważność przelewu. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Wobec powyższego, zarzuty pozwanego, zmierzające do wykazania braku legitymacji czynnej powoda, podlegały oddaleniu. Nie można również podzielić zarzutu, dotyczącego nieterminowego, w ocenie strony pozwanej spóźnionego, złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 45 u.k.k. Zwrot „wykonanie umowy”, użyty w art. 45 ust. 5 u.k.k., od którego zaczyna biec roczny termin na wygaśnięcie uprawnienia konsumenta do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego oznacza stan, w którym wszelkie zobowiązania obu stron umowy o kredyt konsumencki zostały w pełni wykonane. W niniejszej sprawie termin ten nie zaczął zatem w ogóle biec, skoro umowa nadal jest wykonywana. Reguły wykładni językowej (gramatycznej) oraz ratio legis instytucji tzw. kredytu „darmowego” nakazują przyjąć, że roczny termin prekluzyjny, o którym mowa w art. 45 ust. 5 u.k.k., liczyć należy dopiero od wykonania umowy przez obie strony. Oczywiście chodzi tu o termin zastrzeżony na korzyść pożyczkobiorcy, jako konsumenta, co oznacza, że może on skutecznie złożyć przedmiotowe oświadczenie także przed wykonaniem przez siebie umowy (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu - I Wydział Cywilny z dnia 27 kwietnia 2023r., I ACa 368/22). W dalszej części zarzuty strony pozwanej, kwestionującej spełnienie się przesłanek do złożenia przez kredytobiorcę oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, zasługiwały na uwzględnienie.
art. 45 ust. 1 u.k.k., w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wystarczające jest uchybienie przez kredytodawcę chociażby jednemu z obowiązków, do których odsyła powołany przepis. Tego rodzaju zarzucanych niedostatków w warstwie informacyjnej Sąd się nie dopatrzył.
art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k., umowa o kredyt konsumencki powinna określać m.in. rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. Całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta to suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu (art. 5 pkt 8 u.k.k.). Całkowity koszt kredytu wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże, jeżeli są znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach - z wyjątkiem jednak kosztów opłat notarialnych, ponoszonych przez konsumenta (art. 5 pkt 6 u.k.k.). Z kolei całkowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt (art. 5 pkt 7 u.k.k.). W umowie łączącej strony, w § 1 ust. 2 wskazano, że całkowita kwota pożyczki wynosi 36 300,60 zł i jest to kwota, która nie obejmuje kredytowanych przez Bank kosztów pożyczki w postaci prowizji i składki ubezpieczeniowej. Z kolei w § 1 ust. 1 umowy wskazano, ile wynosi kwota, jaką Bank udzielił pożyczkobiorcy (56 023,10 zł), na którą składa się całkowita kwota pożyczki ( 36 300,60 zł), prowizja (3 152,29 zł) oraz składka ubezpieczeniowa (16 570,21 zł). Kwota kredytowanej prowizji wchodzi wobec tego w zakres całkowitej kwoty do zapłaty, ale nie w zakres całkowitej kwoty pożyczki. Jako całkowitą kwotę do zapłaty w umowie pożyczki wskazano kwotę 88 953,29 zł (§ 1 ust. 4 Umowy), stanowiącą sumę całkowitej kwoty pożyczki (36 300,60 zł) i całkowitego kosztu pożyczki (52 652,69 zł) – a więc w sposób ściśle odpowiadający definicji z art. 5 pkt 8 u.k.k.
art. 5 ust. 10 u.k.k., stopa oprocentowania kredytu to stopa oprocentowania wyrażona, jako stałe lub zmienne oprocentowanie, stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym.
art. 5 ust. 12 u.k.k., rzeczywista roczna stopa oprocentowania to całkowity koszt kredytu, ponoszony przez konsumenta, wyrażony, jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym. W art. 5 pkt 10 u.k.k. pojęcie „stopy oprocentowania kredytu” ustawodawca zdefiniował w ten sposób, że ograniczył jego zakres do oprocentowania stosowanego do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. Pojęcie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania jest szersze niż pojęcie stopy oprocentowania kredytu, gdyż odwołuje się do pojęcia całkowitego kosztu kredytu, ponoszonego przez konsumenta, i oznacza go, jako określoną wartość procentową całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym (art. 5 pkt 12 u.k.k.). Obowiązujące przepisy nie wprowadzają zakazu naliczania odsetek od kredytowanego kosztu kredytu. Wynika to z treści art. 5 pkt 7 u.k.k., w którym expressis verbis mowa jest o „kredytowanych kosztach kredytu”. Ustawa nie zakazuje kredytowania takich kosztów, a jedynie wyłącza je z zakresu pojęcia całkowitej kwoty kredytu (por. wyrok SO w Warszawie z dn. 31.03.2023r., V Ca 3217/22). Potwierdza to także wyrok z dnia 30 stycznia 2019 r., I NSK 9/18 (LEX nr 2643248), w którym Sąd Najwyższy wskazał, że w aktualnym stanie prawnym nie jest dopuszczalne prezentowanie tej samej kwoty (np. opłaty przygotowawczej, prowizji itp.) zarówno w ramach całkowitej kwoty kredytu, jak i w kosztach kredytu. I to nawet wówczas, gdy składniki kosztów kredytu są kredytowane przez kredytodawcę. Za taką tezą, jak podniósł Sąd Najwyższy, przemawia wyraźna treść art. 5 pkt 7 u.k.k. Z tezy tej wynikają zatem dwa istotne wnioski – po pierwsze, składniki kosztu kredytu mogą być kredytowane przez kredytodawcę, a po drugie, prowizja – nawet jeśli jest kredytowana – nie może być wykazywana w umowie zarówno w całkowitej kwocie kredytu, jak też w kosztach kredytu. Istota omawianego w tym miejscu zagadnienia została wyjaśniona w wyroku TSUE z dnia 21 kwietnia 2016 r., C-377/14. Sprowadza się ona, najogólniej rzecz ujmując, do tego, że włączenie jakiejkolwiek kwoty, należącej do całkowitego kosztu kredytu, do całkowitej kwoty kredytu może mieć wpływ na obliczenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i w konsekwencji może wpłynąć na prawidłowość informacji, które kredytodawca powinien wskazać w danej umowie o kredyt. Również w literaturze wskazuje się, iż dopuszczalne jest finansowanie kosztów kredytu, udzielonego przez bank, oraz naliczanie odsetek od kwoty, przeznaczonej na ten cel. Brak jest podstaw do przyjęcia w przepisach ustawy o kredycie konsumenckim odmiennych zasad pobierania odsetek od wykorzystanego kredytu, zależnych w szczególności od tego, czy celem kredytowania są koszty udzielanego kredytu (J. Gil, M. Szlaszyński, Problematyka odsetek od kredytowanych kosztów bankowego kredytu konsumenckiego, „Monitor Prawa Bankowego” z 2022 r. Nr 6, s. 59-74). Podobnie T. Czech ((w:) Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2018 r., art. 5) wskazuje, że pojęcie „wypłaconej kwoty”, o której mowa w art. 5 pkt 10 u.k.k., obejmuje także część kapitału kredytu przeznaczoną na sfinansowanie koszów związanych z tym kredytem. Przemawia za tym wykładnia językowa omawianego przepisu – przepis ten nie wymaga, aby wypłata nastąpiła do rąk konsumenta. Wypłata może być również dokonana w celu pokrycia zobowiązań konsumenta (w tym zobowiązań do zapłacenia kosztów związanych z kredytem). Wniosek ten potwierdza również wykładnia systemowa – na tle przepisów o kredycie bankowym przyjmuje się, że odsetki nalicza się od całości kapitału kredytu, niezależnie od sposobu wypłacenia tego kapitału. W konsekwencji przyjąć należało, że w umowie łączącej strony prawidłowo wskazano zarówno rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, jak i całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o pożyczkę, wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia.
art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k., umowa o kredyt konsumencki (z zastrzeżeniem art. 31-33, które nie mają jednak zastosowania w niniejszej sprawie) powinna zawierać m.in. informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie. W umowie, łączącej strony, określono, że Bank pobiera opłaty i prowizje związane z obsługą pożyczki przewidziane w „Taryfie prowizji i opłat bankowych w (...) S.A.” W trakcie trwania umowy opłaty i prowizje mogły ulec zmianie w przypadku wystąpienia jednego z warunków, wskazanych w § 3 ust. 2 umowy. O zmianie Taryfy opłat i prowizji Bank miał zawiadomić pożyczkobiorcę (§ 3 ust. 8 umowy). Zmiana Taryfy wiązała pożyczkobiorcę, jeżeli nie wypowiedział on umowy w ciągu 30 dni od przekazania przez Bank informacji o zmianie Taryfy ((§ 3 ust. 9 w zw. z § 5 ust. 6 umowy). Na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty strony powodowej co do naruszenia przez pozwany Bank obowiązków informacyjnych. W § 1 ust. 2 umowy w sposób jednoznaczny podano całkowitą kwotę pożyczki, jednocześnie wskazując, ze kwota ta nie obejmuje kredytowanych kosztów pożyczki. W umowie wskazano zasady informowania o zmianie oprocentowania od zadłużenia przeterminowanego oraz zasady i terminy spłaty pożyczki, a harmonogram spłat pożyczki stanowił integralną część umowy. W § 7 Umowy zostało określone prawo do przedterminowej spłaty kredytu i procedura wcześniejszej spłaty, zaś w § 8 umowy - wysokość stopy procentowej od zadłużenia przeterminowanego i zasady jej zmiany. Z § 15 umowy wynika natomiast jasna procedura odstąpienia od umowy. Mając powyższe na uwadze, w rozpoznawanej sprawie nie zaktualizowały się określone w art. 45 ust. 1 u.k.k. przesłanki do złożenia w imieniu kredytobiorcy oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, a w związku z tym powód nie nabył od kredytobiorcy żadnych roszczeń, jakie mogłyby po jego stronie powstać w przypadku skutecznego złożenia takiego oświadczenia. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1 1 i 3 k.p.c. W skład kosztów procesu, które strona powodowa, jako przegrywająca sprawę, powinna zwrócić pozwanej, wchodzą: wynagrodzenie pełnomocnika, będącego adwokatem, w stawce minimalnej, uzależnionej od wartości przedmiotu sporu (3 600 zł - z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.