k.c. – nie ma żadnego znaczenia sposób wykonywania umowy przez strony. Nie podlegało zatem ocenie w sprawie to , czy pozwany bank korzystał z możliwości, wynikających ze spornych postanowień umownych. Postanowienie jest niedozwolone bowiem już wówczas, gdy stwarza dla przedsiębiorcy samą możliwość działania w sposób rażąco naruszający interesy konsumenta, f/ przyjęty w umowie mechanizm indeksacji , służący określeniu wysokości zobowiązania kredytobiorców , nie odpowiadał wymogom właściwej przejrzystości i jasności postanowienia umownego w tym sensie, że postanowienia umowne na ten mechanizm składające się, nie pozwalały przewidzieć konsumentom konsekwencji ekonomicznych jego zastosowania. Niczego w zakresie oceny zastosowanej w umowie klauzuli indeksacyjnej nie może zmienić fakt odebrania od kredytobiorców przez bank oświadczenia o świadomości ryzyka kursowego związanego ze zmianą kursu waluty indeksacyjnej w stosunku do złotego w całym okresie kredytowania oraz akceptacji przez nich tego ryzyka. Wprowadzenie do umowy kredytowej, zawieranej na wiele lat , mechanizmu działania ryzyka kursowego, wymagało szczególnej staranności ze strony banku w zakresie wyraźnego wskazania zagrożeń wiążących się z oferowanym kredytem, tak by konsument miał pełne rozeznanie konsekwencji ekonomicznych zawieranej umowy. Bank jako profesjonalista powinien więc, w ramach przedkontraktowego obowiązku informacyjnego, w sposób jednoznaczny i zrozumiały wyjaśnić konsumentowi, który z reguły nie posiada elementarnej znajomości rynku finansowego, że zaciąganie tego rodzaju kredytu jest bardzo ryzykowne, a efektem tego może być obowiązek zwrotu kwoty wielokrotnie wyższej od pożyczonej, pomimo dokonywania regularnych spłat. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by bank wypełnił tak rozumiany obowiązek tego rodzaju, g/ uznanie, że klauzula indeksacyjna określa główne świadczenie umowy kredytowej nie wyłączało kontroli postanowień umownych , które na nią składały się , na podstawie art.
kc dlatego , iż postanowienia regulujące mechanizm indeksacji ,nie zostały jednoznacznie i jasno sformułowane, skoro na ich podstawie kredytobiorcy nie byli w stanie oszacować kwoty (kwot), którą ma obowiązek świadczyć w przyszłości. Należy przy tym uwzględniać wszelkie okoliczności i na tej podstawie ocenić, czy konsument był w stanie samodzielnie oszacować wysokość każdej raty, jak i całego kosztu kredytu, h/ konsekwencją stwierdzenia , iż określone postanowienia stanowią niedozwolone klauzule umowne jest - działająca ex lege - sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia (postanowień) umownego. Eliminacja z umowy kredytowej klauzuli indeksacyjnej , obejmuje wszystkie postanowienia regulujące mechanizm indeksacji. Usunięciu z umowy podlega nie tylko postanowienie nakazujące przeliczenie waluty indeksacyjnej według kursu sprzedaży walut określonego w bankowej Tabeli Kursów, ale i postanowienie, które zakłada ustalenie wysokości zobowiązania jako jego równowartości wyrażonej w walucie indeksacyjnej. Wobec tego nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony pozwanej, zgodnie z którym istniała możliwość utrzymania umowy i jej rozliczenia zgodnie z jej postanowieniami, w szczególności w odwołaniu się do średniego kursu franka szwajcarskiego do złotówki , publikowanego przez NBP. , i/ wobec abuzywności postanowień umownych , określających mechanizm indeksacji należało ocenić, jak w dalszej części zaprezentowanej oceny prawnej podnosił Sąd Okręgowy, czy umowa kredytowa z dnia 22 kwietnia 2008r., po wyeliminowaniu z jej treści tychże zapisów, jest jeszcze możliwa do utrzymania, zwłaszcza, że powodowie, świadomi konsekwencji powodowanych stwierdzeniem nieważności umowy, wyrazili jasne stanowisko, że nie akceptują abuzywnych postanowień umownych i nie widzą możliwości sanowania ich jako, w stosunku do konsumentów , bezskutecznych. Odwołując się do wybranych orzeczeń TSUE , służących wykładni art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 , Sąd I instancji wskazał , iż możliwość wypełnienia powstałych luk w umowie , po wyeliminowaniu postanowień, którymi konsumenci przestają być związani, jest ograniczona wyłącznie do przypadków wykorzystania w tym celu przepisów prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym albo przepisu, na którego zastosowanie strony umowy wyrażą uświadomioną i wolną zgodę. Usunięcie z umowy kredytowej indeksowanej do CHF, wszystkich postanowień regulujących mechanizm indeksacji , nie pozwala na dalsze obowiązywanie umowy. W wyniku usunięcia postanowień kształtujących mechanizm indeksacji dochodzi do przekształcenia kredytu złotowego indeksowanego do waluty obcej w zwykły (tzn. nieindeksowany) kredyt złotowy, oprocentowany według stawki powiązanej ze stawką wskaźnika referencyjnego LIBOR. Wyeliminowanie zatem ryzyka kursowego charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze wskaźnikiem LIBOR jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze. Tak daleko idące następstwa dodatkowo przemawiają za stwierdzeniem jej nieważności./ ustaleniem nieistnienia stosunku prawnego dla którego była podstawą - dodatek redakcyjny S.A. / W konsekwencji, żądanie ustalające sformułowane przez powodów należało , zdaniem Sądu I instancji , ocenić jako uzasadnione, j/ materialną podstawą zwrotu na rzecz powodów objętych ich żądaniem w rozstrzyganej sprawie świadczeń , które mają charakter nienależnych jest art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. W zakresie postulowanego przez małżonków I. rozliczenia, ma zastosowanie teoria dwóch kondykcji. Przy tym sam fakt spełnienia w tym wypadku nienależnego świadczenia, uzasadnia roszczenie kondykcyjne. Strona pozwana jest obowiązana zwrócić powodom spełnione przez nich , w realizacji nieważnej umowy świadczenia , objęte sporem w rozstrzyganej sprawie czyli 33.715,28 zł oraz 29.118,56 CHF. Oceniając zadanie odsetkowe,sformułowane przez byłych kredytobiorców, Sąd I instancji stanął na stanowisku , iż jest ono uzasadnione w części gdyż o opóźnieniu w zaspokojeniu świadczenia pieniężnego po stronie pozwanego banku, można zasadnie mówić od daty 6 grudnia 2022r., kiedy prawidłowo pouczeni przez Sąd powodowie, jednoznacznie odmówili zgody na sanowanie postanowień umownych, w warunkach potwierdzenia , iż mają one niedozwolony charakter, w stosunku do nich jako konsumentów. W ten sposób została ostatecznie wyjaśniona także sytuacja banku co do tego , iż umowa nie będzie nadal wiążąca i aktualną staje się możliwość dokonania przez strony wzajemnych rozliczeń finansowych , dotyczących dotąd spełnionych na jej podstawie świadczeń. Podstawą orzeczenia o kosztach procesu była norma art. 98 §1 i 3 kpc i wynikająca z niej zasada odpowiedzialności za wynik sprawy. Sąd I instancji szczegółowo wskazał na elementy składowe kwoty , która z tego tytułu obciąża przegrywający bank na rzecz powodów , nie znajdując przy tym jednak dostatecznych podstaw aby uwzględnić postulat powodów co do zwielokrotnienia stawki wynagrodzenia należnego ich pełnomocnikowi procesowemu. Apelację od tego orzeczenia złożyła tylko strona pozwana. Kwestionując rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w Tarnowie, w zakresie w którym roszczenia powodów ustalające oraz pieniężne zostały uwzględnione, we wniosku środka odwoławczego, domagała się zmiany wyroku z dnia 28 grudnia 2022r. , w następstwie której powództwo zostanie oddalone w całości , a powodowie obciążeni kosztami procesu i postępowania apelacyjnego. Środek odwoławczy został oparty na zarzutach : - naruszenia prawa procesowego , w sposób mający dla treści wyroku istotne znaczenie , a to: 1/ art. 233 §1kpc poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny zgromadzonych dowodów i zastąpienie jej oceną dowolną . Jego konsekwencją były wady ustaleń faktycznych , które szczegółowo zostały wskazane na stronach 2 -6 apelacji / k. 374-378 akt / . Można je zwięźle podsumować w następujący sposób : a/ pominięcie przez Sąd I instancji , że bank informował kredytobiorców o ryzyku walutowym w razie zawarcia umowy kredytu indeksowanego walutą szwajcarską. Wiedza o takim ryzyku po stronie małżonków I. wynikała także z postanowienia §11 ust. 6 umowy kredytu, b/ nie uwzględnienie ,iż to powodowie we wniosku kredytowym do poprzednika prawnego strony pozwanej , określili termin wypłaty kredytu , a w dniu wypłaty ,także bank, nie znał ceny kursu kupna waluty do której indeksowany był kredyt . Zatem wykluczonym jest aby w następstwie korzystania z kursów sprzedaży CHF, oferowanych przez bank , doszło do naruszenia interesów powodów , a tym bardziej aby naruszenie to miało charakter rażący. Przy tym Sąd orzekający nie uwzględnił również tego , iż powodowie mieli możliwość wnioskowania o zmianę waluty kredytu , jednak z tej możliwości nie skorzystali, c/ Sąd I instancji całkowicie pominął to , iż poprzednik prawny, a następnie strona pozwana stosowała kursy kupna i sprzedaży waluty szwajcarskiej wobec złotego , skorelowane ze średnimi kursami NBP., o czym wyraźnie stanowił §17 umowy , a zatem miernika obiektywnego , a w konsekwencji nie można było ocenić postanowień umowy stron dotyczących sposobu przeliczenia wysokości świadczeń wzajemnych stron , jako abuzywne. Co więcej , nietrafnie Sąd Okręgowy ustalił , że bank miał swobodę w kształtowaniu danych kursowych decydujących o wysokości zobowiązania strony skarżącej wobec powodów i skali ich obowiązku zwrotnego. Niepoprawnie też Sad niższej instancji skonstatował – zważywszy na treść §17 umowy stron , że w warunkach /nieuzasadnionego zdaniem banku / zakwestionowania jedynie części tego postanowienia, musi dojść do ustalenia nieważności umowy jako całości. W ocenie strony apelującej umowa powinna nadal obowiązywać, a wyeliminowanie zapisów dotyczących ustalania marży banku / przy ukształtowaniu pozostałej części oprocentowania , odsetek oraz mechanizmu waloryzacyjnego , w odwołaniu się do obiektywnego ich wyznacznika jakim są dane kursowe publikowane przez Narodowy Bank Polski , na to pozwala. Zarzucana wada miała polegać także na nie objęciu oceną Sądu Okręgowego okoliczności , iż w czasie trwania umowy powodowie akceptowali korzystanie przez bank z obowiązującej u niego Tabeli Kursów, a przed podpisaniem umowy mieli możliwość przeanalizowania proponowanej im umowy , także z punktu widzenia sposobu przeliczania na walutę obcą tak wypłaconego kapitału jak i ratalnych wpłat na poczet zobowiązania. Podpisując umowę na przyjętych warunkach, przy zrealizowaniu w pełni przez bank obowiązku informacyjnego dotyczącego ewentualnych konsekwencji wzrostu kursu waluty szwajcarskiej w czasie dla wysokości zobowiązania kredytobiorców wobec drugiej strony, podjęli zatem świadomą decyzję zaciągnięcia zobowiązania kredytowego w tym kształcie, będąc przy tym wcześniej poinformowanymi o ryzyku kursowym. Co więcej , jak wynika z treści podpisanego przez nich oświadczenia, a także postanowienia §11 ust.3 umowy potwierdzili , że treść postanowień dotyczących indeksacji kredytu były przez obydwie strony indywidualnie negocjowane. d/ zarzucany błąd polegał ,wypełniając tym samym także zarzut naruszenia art. 299 kpc w zw. z art. 233 §1kpc , na tym , iż ustalenia przyjęte za podstawę orzeczenia Sąd Okręgowy oparł na uznanych za wiarygodne zeznaniach powodów , którzy niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy i podpisanymi przez siebie oświadczeniami o których mowa wyżej, zeznali , iż nie byli informowani w sposób wystarczający o ryzyku kursowym związanym z zawarciem tego typu umowy kredytowej oraz , że negocjacje dotyczące treści poszczególnych postanowień przed jej podpisaniem , były niemożliwe , 2/ art. 235 2§1 pkt 2 kpc w zw z art. 227 kpc , jako następstwa niezasadnego pominięcia dowodu z zeznań wnioskowanego przez stronę skarżącą świadka H. G. , który uczestniczył w procesie przygotowania kontraktu z powodami .Miał zatem istotne informacje o faktach doniosłych dla rozstrzygnięcia, 2/ art.235 2 §1 pkt 2 w zw. z art. 227 kpc oraz 278 §1 kpc , wobec nieuzasadnionego pominięcia przez Sąd wniosku strony skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu bankowości i rachunkowości mimo , iż wnioski z tego opracowania, odpowiadające na zagadnienia z tezy dowodowej sformułowanej przez bank w odpowiedzi na pozew, były relewantne dla oceny roszczeń powodów, 3/ art. 233 §1 kpc w zw z art. 299 kpc i 247 kpc , wobec oparcia ustaleń na relacji powodów złożonych w ramach przesłuchania stron mimo ,iż ich depozycje nie miały charakteru obiektywnego, 4/ art. 233 §1 kpc w zw z art. 227 i 327 1 §1 pkt 1 i 2 kpc , w następstwie braku wszechstronności oceny zgromadzonych dowodów , w tym pominięcie w jej ramach częścio dokumentów powołanych przez bank , które strona skarżąca ściśle wymieniła, 5/ art. 316 §1 kpc , w warunkach wydania orzeczenia bez uwzględnienia stanu rzeczy istniejącego w dacie jego wydawania , według którego , zdaniem strony skarżącej, w odwołaniu się do art. 69 ust. 2 ustawy Prawo bankowe, umowa stron może nadal być wykonywana, - naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub nieprawidłowe zastosowanie: I. art. 189 k.p.c.,i uznanie ,iż powodowie mają interes prawny w żądaniu uznania umowy kredytowej za nieważną, mimo , iż zaskarżony wyrok w żaden sposób nie prowadzi do ostatecznego usunięcia niepewności prawnej w odniesieniu do relacji stron wynikających z umowy, II. art.
z art. 58 §1 i 3 kc wobec wyrażenia nieuzasadnionej oceny , iż umowa z dnia 22 kwietnia 2008r jest w całości nieważna , na skutek abuzywności części jej postanowień w warunkach , gdy ewentualnie taką cechę niedozwoloności może mieć – chociaż tylko potencjalnie jedynie część §17 umowy dotycząca ukształtowania marży banku , III. art.
w zw. z §17 umowy stron, wobec oceny zgodnie z którą postanowienia umowy mogą zostać uznane za abuzywne, podczas gdy brak było ku temu wystarczających podstaw w sytuacji gdy : obowiązek powodów w tych postanowieniach był jednoznacznie oznaczony , - kursy walutowe zamieszczone w Tabeli Kursów, wynikały z danych rynkowych , a przy tym nawiązywały do średniego kursu franka szwajcarskiego wobec złotówki , publikowanego przez NBP [ § 17 umowy], - powodowie byli, w sposób dostateczny ,poinformowani o ryzyku kursowym związanym z zawarciem umowy kredytu indeksowanego walutą obcą. Zatem rażącego naruszenia interesów małżonków I. nie można wyprowadzić wyłącznie z faktu, że w spornej umowie nie opisano algorytmu ustalania przez bank marży doliczanej do kursów średnich NBP, IV. art. 65 kc w zw. z art.
385 2 kc i 69 ust. 1 ,2 i 3 ustawy Prawo bankowe w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/ EWG i §17 umowy stron,wobec niezasadnego uznania przez Sąd , iż nieskuteczne wobec powodów – konsumentów są wszystkie postanowienia opisujące mechanizm indeksacyjny [ §1 ust.1, §7 ust.2 , §10 ust. 8 i §17 umowy - dodatek redakcyjny S.A.] mimo braku do niej podstawy , skoro postanowienia tej części umowy dotyczą nie tylko indeksacji kredytu ale dwóch niezależnych od siebie obowiązków : przeliczenia walut polskiej i szwajcarskiej według średniego kursu NBP oraz ustalenia marży należnej bankowi, V. art. 69 ust 3 ustawy Prawo bankowe i art.358 §2 kc i art. 6 ust. 1 Dyrektywy nr 93/13/EWG jako konsekwencji oceny , iż wykluczone jest zastąpienie przepisami prawa polskiego powstałych luk w umowie stron [ w oparciu o uregulowanie z art. 358 § 2 kc] , przy uznaniu , iż umowa kredytowa objęta sporem może nadal obowiązywać w oparciu o wskazana normę Prawa bankowego. , VI. art. 410 § 1 k.c. oraz art. 405 kc poprzez przyjęcie, iż w okolicznościach rozstrzyganej sprawy , strona pozwana była bezpodstawnie wzbogacona świadczeniem zwrotnym powodów , podczas sporna umowa była zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa i nie zawierała postanowień abuzywnych. W bardzo obszernej - rozbudowanej ponad rzeczywistą potrzebę motywacji apelacji- , która , z przyczyn teleologicznych, nie będzie przez Sąd Apelacyjny relacjonowana , bank w istocie powtórzył te samą argumentację , która przedstawił w motywach odpowiedzi na pozew. Na podstawie art. 380 kpc , strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie przez Sąd Odwoławczy kontroli poprawności decyzji procesowych o nie uwzględnieniu wniosków o przeprowadzenie dowodów z zeznania wskazanego wyżej świadka H. G. oraz opinii biegłego z zakresu bankowości i rachunkowości , a w wyniku tej kontroli , o przeprowadzenie tych dowodów w postępowaniu odwoławczym. Odpowiadając na apelację powodowie domagali się jej oddalenia , jako pozbawionej uzasadnionych podstaw oraz obciążenia oponenta procesowego kosztami postępowania apelacyjnego. W motywach swojego stanowiska odnieśli się polemicznie do wszystkich zarzutów podniesionych przez bank , sprzeciwiając się także prowadzeniu dowodów wskazywanych przez byłego kredytodawcę , w postępowaniu przed Sądem II instancji. Przed wyznaczeniem terminu rozprawy apelacyjnej, bank w piśmie procesowym z dnia 3 lipca 2023r , wobec świadczenia zasądzonego na rzecz kredytobiorców przez Sąd I instancji, podniósł procesowy zarzut zatrzymania, do kwoty udzielonego powodom kapitału [ 150 000, 02 zł ] , dołączając do niego materialne oświadczenie strony pozwanej obejmujące ten zarzut, datowane na 23 maja 2023r . Strona pozwana podkreśliła przy tym, iż jest on podnoszony tylko na wypadek , gdyby jej środek odwoławczy został oceniony przez Sąd Odwoławczy jako nieuzasadniony. /por. k. 461-465 i k. 467-469 akt/. Natomiast później , pismem z dnia 20 listopada 2025r., /por. k. 500-501 akt / , bank złożył wniosek dowodowy ; z oświadczenia powodów z dnia 31 października 2025r/ por. k. 502 v akt / , którym C. i E. I.
z §17 umowy stron , w powiązaniu ze wskazanymi przez bank przepisami kodeksu cywilnego oraz ustawy Prawo bankowe, a także art. 6 ust. 1 Dyrektywy nr 93/13/EWG. Zostaną one omówione w sposób zbiorczy, skoro za ich pośrednictwem strona pozwana kwestionuje w istocie dwa elementy oceny Sądu Okręgowego: to , że postanowienia umowy kredytowej, w tym w szczególności postanowienia objęte jej § 1 ust. 1 ,§ 7 ust 2 § 10 ust.6 oraz §17 , wskazane przez powodów jako niedozwolone , mają taki charakter , mimo wypełnienia przez kredytodawcę obowiązków informacyjnych wobec swoich klientów,w odniesieniu zwłaszcza do mechanizmu waloryzacji / zastosowania klauzul przeliczeniowych / i ich konsekwencji dla wysokości obciążającego ich zobowiązania oraz ryzyka walutowego. Drugim elementem składającym się na tę apelacyjną krytykę są konsekwencje, które Sąd I instancji wyciągnął z potwierdzenia abuzywności części postanowień umowy z dnia 22 kwietnia 2008r., ustalając jej nieważność w całości. Przepisy art.
i następnych k.c. dotyczące niedozwolonych postanowień umownych, mają charakter szczególny , w stosunku do tych norm , które mają generalne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy. Stanowią one implementację w polskim prawie postanowień dyrektywy nr 93/13/ EWG, w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu tej Dyrektywy, tak aby osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej /por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 VI 2016 r., C-377/14./. Przewidziana przez art.
kc sankcja bezskuteczności wobec konsumenta niedozwolonego postanowienia umownego ma dla jego interesu i pozycji wobec drugiej – silniejszej strony kontraktu - działanie ochronne i jest dla niego obiektywnie korzystniejsza, aniżeli sankcja nieważności wynikająca z normy ogólnej 58 kc oraz 353 1 kc. W ten sposób konsument jest chroniony przed upadkiem całej umowy. To on może zrezygnować z przysługującej mu ochrony prawnej przed nieuczciwymi postanowieniami czynności prawnej co spowoduje , że od jego swobodnej i uświadomionej decyzji zależy, czy uznaje , iż jego interes przemawia dostatecznie za tym , że pomimo abuzywności niektórych spośród postanowień, umowa będzie nadal obwiązywać. Zatem normę
k.c. należy traktować jako lex specialis względem ogólnej regulacji kodeksowej jaką jest art. 58 §1- 3 kc oraz art. 353 1kc. To powoduje , że możliwość zakwestionowania przez konsumenta , jako niedozwolonych postanowień umowy zawartej z przedsiębiorcą , którym niewątpliwie był (...) S.A.w relacji umownej z powodami , jest narzędziem za pomocą którego mogą oni potencjalnie doprowadzić nawet do / jak w rozstrzyganej sprawie / ustalenia nieważności umowy / nieistnienia stosunku prawnego dla którego była podstawą/ w oparciu o art.
To na podstawie tej normy , jako bardziej korzystnej dla konsumentów, roszczenie ustalające powinno być przez Sąd oceniane . Norma ta , jako szczególna , eliminuje możliwość takiej oceny postanowień umowy w oparciu o ogólne przepisy kodeksu cywilnego. Sąd Okręgowy w Tarnowie zweryfikował umowę kredytową z 22 kwietnia 2008r. przez prymat przesłanek normatywnych art.
Sąd I instancji nie popełnił zarzucanych mu błędów zastosowania art.
i 2 kc ,w powiązaniu z innymi powołanymi przez stronę skarżącą , trafnie przyjmując abuzywność postanowień umowy stron , w szczególności tych , określających sposób waloryzacji /przeliczenia / waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie, według Tabeli Kursów obowiązujących u poprzednika prawnego strony pozwanej , a później w Banku (...) S.A. To ten właśnie mechanizm , na zastosowanie którego kredytobiorcy jako klienci – konsumenci - nie mieli żadnego realnego wpływu.[ nawet mimo blankietowego potwierdzenia przez kredytobiorców , że było przeciwnie] . Był bowiem wprowadzony jednostronnie przez kredytodawcę , na podstawie wzorca umownego i ostatecznie decydował o tym ile pieniędzy zostało ówcześnie małżonkom I. udostępnione przez bank oraz , w jaki sposób poszczególne raty kapitałowo – kredytowe wpływały na rzeczywiste zmniejszenie ich zobowiązania kredytowego. Taki ich charakter prowadził do nieważności umowy jako całości albowiem nie mogła ona nadal funkcjonować, w warunkach uznania tych klauzul za nie wiążące ich jako klientów banku. Dodać jeszcze należy , iż jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu, żadne postanowienie umowne spośród tych , które składały się na mechanizm służący opisanym wyżej przeliczeniom ,nie zostało z kredytobiorcami indywidualnie uzgodnione. W szczególności bank nie dowiódł- szczególnie w świetle stanowczych zeznań powodów, [ które kredytodawca nieskutecznie w ramach zarzutu naruszenia art. 299kpc w zw.- z art. 233 §1 kpc podważa co do wiarygodności]- faktów pozwalających na wniosek przeciwny. Powodowie dokonali jedynie wyboru gotowego produktu przygotowanego przez przedsiębiorcę. Elementem składowym tego produktu były także szablony podpisanych przez małżonków oświadczeń o możliwości prowadzenia wzajemnych negocjacji. Trzeba także podkreślić ,iż dla zrealizowania wymogu rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy wykazanie, że dowiedział się o treści postanowień których niedozwolony charakter podnosi, w odpowiednim czasie, a nawet , iż strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje. Konieczne jest udowodnienie przez przedsiębiorcę , szczególnie jeżeli posługuje się przygotowanym przez siebie wzorcem , wspólnego ustalenia ostatecznej ich treści , w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez niego i włączone do umowy na jego żądanie. / por. w tej materii także judykat Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2019r , sygn.IV CSK 443/18 , powołany za zbiorem Legalis /. Takich indywidualnych uzgodnień , przed podpisaniem umowy z małżonkami I. nie było , w tym w szczególności, w odniesieniu do postanowień określających sposób, w jaki kwota kredytu i sumy rat kapitałowo odsetkowych, będą przeliczane z waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie. W ocenie Sądu II instancji , kwestionowane w postępowaniu postanowienia umowne dotyczyły świadczeń głównych stron. W utrwalonym obecnie orzecznictwie sądowym , zostało zgodnie przyjęte zapatrywanie o takim charakterze mechanizmu przeliczeniowego, w kredytach indeksowanych do waluty obcej i szerzej, waloryzowanych walutą obcą. / por. powołane jedynie przykładowo wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2019 r., sygn. III CSK 159/17, z 9 maja 2019 r., sygn. I CSK 242/18 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. V CSK 382/18., wskazane za zbiorem Legalis /. Obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu w oznaczonych terminach spłaty , stanowi główne świadczenie kredytobiorcy. Natomiast klauzula według której dochodzi do przeliczenia dokonywanych przez niego wpłat rat na walutę obcą [ w tym przypadku na franka szwajcarskiego ] , wpływa na wysokość tego świadczenia. To z zastosowania tego mechanizmu wynika to , w jakiej wysokości świadczenie główne ma być spełnione, co tym bardziej upewnia poprawność takiej jej kwalifikacji. Wobec powyższego poddanie tych postanowień umownych kontroli pod kątem abuzywności jest możliwe tylko pod warunkiem, że nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny ( art.
drugie k.c.) , a zatem jeżeli nie zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem , nie spełniając tym samym wymogu przejrzystości materialnej wynikającej z art. 4 ust. 2 oraz art. 5 dyrektywy nr 93/13/ EWG. Jak wyjaśnił TSUE w wyroku z dnia 20 września 2017 r. , w sprawie o sygnaturze C - 186/16, wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że warunek ten musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany , a przy tym jako osoba dostatecznie uważna i rozsądna , mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej, ale również miał realną możliwość oszacowania konsekwencji ekonomicznych takiego potencjalnego następstwa dla swoich zobowiązań finansowych. Zdaniem Sądu II instancji, ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu , nie dają dostatecznych podstaw do uzasadnionego przyjęcia, iż w momencie zawierania umowy objętej sporem, C. i E. I.
nie budzi wątpliwości, iż postanowienia umowy, które określają zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kapitału kredytu, a także spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi [ chociażby potencjalnie ] swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych. / por. wskazane tylko ilustracyjnie orzeczenia SN z 27 lutego 2019 r. sygn. II CSK 19/18 i z 29 października 2019 r. sygn. V CSK 382/18 , powołane za zbiorem Legalis / Klauzule takie mają charakter abuzywny, gdyż kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Przy czym sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie tych interesów polega, w tym wypadku, na uzależnieniu wysokości świadczeń banku i konsumenta od swobodnej decyzji silniejszej strony stosunku zobowiązaniowego / przedsiębiorcy/. / por. tylko ilustracyjnie wyroki SN z 13 grudnia 2018 r., sygn. V CSK 559/17 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V CSK 382/18 powołany za zbiorem Legalis /. W ocenie Sądu Apelacyjnego postanowienia łączącej strony umowy, w zakresie ryzyka walutowego oraz określające wskazany wyżej sposób dokonywania przeliczeń walut polskiej i szwajcarskiej , w odwołaniu się do danych kursowych kształtowanych jednostronnie przez bank, przybierających postać przygotowanych przezeń i obowiązujących w banku Tabel Kursów, uznać należy, za niedozwolone. Nie ma znaczenia dla tej oceny to, w jaki sposób umowa w rzeczywistości była wykonywana i jak , po jej zawarciu , zmieniała się jej treść. / por. także uchwalę[ 7] Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. III CZP 29/17 powołaną za zbiorem Lex. Przechodząc do oceny skutków niedozwolonego charakteru tych postanowień , wskazać na wstępie należy , iż zgodnie z treścią uchwały SN z dnia 7 maja 2021 sygn. III CZP 6/21 , powołanej za zbiorem Lex /, której stanowisko Sąd II instancji, w składzie rozpoznającym sprawę podziela, niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który ewentualnie może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną. W rozpoznawanej sprawie , o czym była już uprzednio mowa , stanowisko powodów, było jednoznaczne co do tego, iż nie są zainteresowani , w warunkach abuzywności części postanowień, w utrzymaniu w dalszym ciągu umowy jako obowiązującej pomiędzy stronami. Eliminacja tych postanowień z umowy powoduje brak możliwości określenia przez mogący być traktowany tylko jako całość , a nie jak chce tego strona apelująca [ w ramach zarzutu naruszenia art. 65 §2 kc w zw. z art.
] , dzielony na elementy składowe poszczególnych postanowień , mechanizm przeliczeniowy, służący oznaczeniu wysokości świadczenia jakie konsument - kredytobiorca - ma otrzymać od drugiej strony- skoro jak w rozstrzyganej sprawie - powodowie, otrzymali od banku złotówki po ich przeliczeniu według kursu / ceny / kupna waluty szwajcarskiej oraz byli zobowiązani spełniać na rzecz banku , w ramach umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, w odwołaniu się do kursu jej sprzedaży przez pozwany bank, wedle którego, [ w stanie faktycznym rozstrzyganej sprawy ] przeliczana miała być wpłata złotówkowa, mająca prowadzić do ograniczenia długu małżonków I. . Zgodnie ze stanowiskiem TSUE wyrażonym w motywach wyroku z dnia 3 października 2019r sygn. C – 260/18 , postanowienie art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/ EWG , należy wykładać w ten sposób [a jest to wykładania, którą Sądy krajowe muszą brać pod uwagę przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw, będąc nią związanymi ], iż stoi ono na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowach spowodowanych eliminacją klauzul uznawanych za niedozwolone , wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, nie będących przepisami dyspozytywnymi lub takimi , które będą mieć zastosowanie dlatego , że strony umowy wyrażą na to wolną i uświadomioną zgodę. Takiej regulacji ,[ jak dotąd] w polskim porządku prawnym brak. Nie można też w sposób usprawiedliwiony przyjmować , że wolą stron w końcu kwietnia 2008r., było zawarcie umowy kredytu waloryzowanego walutą obcą ,bez mechanizmu waloryzacji wzajemnych świadczeń, na podstawie kursów waluty polskiej i szwajcarskiej, przy równoczesnym pozostawieniu wskaźnika referencyjnego LIBOR , stosowanego tylko w kredytach walutowych oraz indeksowanych do lub denominowanych w takim zagranicznym pieniądzu. Analiza treści pozostałych postanowień umownych w tym w szczególności tych , które określały sposób wypłaty kwoty kredytu i warunki jej spłaty, takiemu zamiarowi w sposób nie budzący wątpliwości zaprzecza , by przypomnieć tylko sposób określenia wysokości należności odsetkowej i sposobu jej wyrażenia. Skoro tak , to uzasadnionym jest wniosek zgodnie z którym tego rodzaju zabiegi , jakie postuluje bank, w ramach zarzutu materialnego naruszenia wskazanych przezeń szczegółowo norm kodeksowych w tym art. 358 §2 kc, ustawy Prawo bankowe oraz art. 6 ust. 1 Dyrektywy nr 93/13, mające polegać , przy zastosowaniu tych przepisów , na wypełnieniu powstałych w umowie z 22 kwietnia 2008r luk treściowych są - szczególnie przy stanowczym, zrelacjonowanym wyżej , stanowisku procesowym powodów - niedopuszczalne - skoro prowadziłoby to , do tak znacznego przekształcenia umowy, iż wywołałoby skutek nie dający się pogodzić z charakterem stosunku prawnego nawiązanego przez strony tej czynności prawnej. Trzeba także podkreślić , iż eliminacja postanowień niedozwolonych o ile nie miałoby prowadzić do nieważności umowy jako całości/ i w konsekwencji uznania jako trafne roszczenia o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego , który z niej wynika / , musi zapewniać to , że prawa i obowiązki stron są nadal ściśle oznaczone i w tym zakresie nie zachodzi skutek deformacji regulacji umownej, [także z punktu widzenia celu jaki strony chciały osiągnąć, wyrażając wzajemny konsens poprzez zawarcie umowy kredytowej określonego rodzaju, na oznaczonych naówczas warunkach]. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju deformacja , przy aprobacie dla argumentacji apelacyjnej banku , zwłaszcza zaważywszy na charakterystyczne elementy kredytu waloryzowanego walutą obcą , miałaby, przy potencjalnym utrzymaniu umowy , miejsce. Stawiając, także oceniany przez Sąd Odwoławczy jako chybiony , zarzut naruszenia art. 410 §1 kc i art. 405 kc, w warunkach , gdy strona pozwana widzi jego realizację w tym , iż Sąd niższej instancji niezasadnie przyjął , iż bank jest bezpodstawnie wzbogacony kosztem kredytobiorców , strona skarżąca nie dostrzega , że pieniężne roszczenie zwrotne powodów jest wynikiem uznania , iż podstawa świadczeń wzajemnych pomiędzy stronami od samego początku nie istniała, wobec nieważności umowy , która była dla spełnionych świadczeń banku z jednej, a kredytobiorców z drugiej strony , źródłem i racją prawną. Już tylko na marginesie i dla porządku dodać należy , że bank nie dowiódł w postępowaniu , a nawet nie starał się tego czynić [ czy chociażby uprawdopodobnić ], iż rzeczywiście kwotą uzyskaną od małżonków I. nie jest już wzbogacony. Nie prowadzącym do zmiany wyroku Sądu I instancji jest podniesiony przez stronę pozwaną zarzut zatrzymania , będący następstwem wcześniejszego materialnego zarzutu tego rodzaju, sformułowanego wobec oponentów procesowych. Odwołując się do mogącego być uznanym za utrwalone i aprobowanym przez Sąd Apelacyjny , w składzie rozpoznającym sprawę stanowiskiem SN , zarzut tego rodzaju nie może zostać uznany za skuteczny w sytuacji , gdy strona , która chce z niego skorzystać, może wierzytelności drugiej strony, przeciwstawić materialny zarzut potrącenia wierzytelności wzajemnej. /por. wskazane jedynie ilustracyjnie judykaty SN z 12 września 2024, sygn. I CSK 4015/23 oraz z 24 października 2024, sygn. I CSK 2443/24 – obydwa powołane za zabiorem Lex /. Taka sytuacja ma miejsce w relacji pomiędzy (...) S.A. a powodami. Strona pozwana podnosząc oceniany zarzut, nawet nie formułuje twierdzeń przeciwnych , w tym w szczególności o tym , że uprawnienie takie jej nie służy. Nie podniesienie przez stronę skarżącą, w obecnie rozstrzyganej sprawie, zarzutu potrącenia wierzytelności wzajemnej z tytułu udzielonego kapitału , jest jednym z elementów faktycznych decydujących także o tym , że nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia fakt , iż powodowie złożyli oświadczenie materialne o potrąceniu wierzytelności wzajemnej. / opisane szczegółowo wyżej , którego następstw materialnych dla rozliczeń finansowych stron wynikających z umowy kredytowej Sąd Odwoławczy także nie oceniał / W sytuacji , gdy strona pozwana , pomimo opisanych faktów, nie formułuje procesowego zarzutu potrącenia, [ a trzeba także zaznaczyć , iż takiego zarzutu nie formułują w sprawie także powodowie ] , sam fakt złożenia oświadczenia materialnego przez kredytobiorców w odniesieniu do ich pretensji finansowej wobec banku , wynikającej z rozliczenia umowy z dnia 22 kwietnia 2008r nie może wpływać - w tej sprawie - na ocenę zasadności roszczenia pieniężnego powodów- byłych kredytobiorców. / por. także w tej kwestii stanowisko SN zawarte w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2025, sygn. I CSK 2280/24 , powołane za zbiorem Lex/ Trzeba przy tym pamiętać również iż usprawiedliwiony jest pogląd zgodnie z którym przepis art. 203 1 kpc ma zastosowanie nie tylko do procesowego zarzutu potrącenia sensu stricto ale również do zarzutu [ a tak w istocie należy rozumieć stanowisko strony pozwanej] - wygaśnięcia zobowiązania banku na skutek poza procesowego potrącenia dokonanego przez stronę przeciwną ] Ocena wpływu oświadczenia powodów na które powołuje się strona przeciwna jest , opisanej sytuacji , w tym postępowaniu wykluczona. Tym samym materialne jego skutki dla oceny zasadności dochodzonych przez małżonków I. roszczeń pieniężnych muszą pozostać irrelewantne. / por. tej materii także stanowisko SN zawarte w uchwale z dnia 13 października 2005, sygn.III CZP 56/05 jak również spośród innych , wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2024, sygn. V ACa 1394/22 – obydwa judykaty powołane za zbiorem Lex/ Oczywiście taka ocena nie wyklucza możliwości odwoływania się przez stronę pozwaną do podnoszonego obecnie oświadczenia powodów , w ramach zainicjowanego przez bank postępowania o zwrot kapitału kredytu, które jest prowadzone- jak wskazano wcześniej - przed Sądem Okręgowym w Tarnowie i w jego ramach będzie poddane merytorycznej ocenie. Z podanych przyczyn , w uznaniu , iż żaden z zarzutów na których opiera się konstrukcja środka odwoławczego Banku (...) SA nie jest uzasadniony ,apelacja została oddalona , na podstawie art. 385 kpc w zw. z art.
kc oraz 189 kpc. / punkt 1 sentencji uzasadnianego wyroku / Orzekając o kosztach postępowania apelacyjnego, Sąd Odwoławczy zastosował art. 98 §1 i 3 kpc i wynikającą z tej normy dla wzajemnego rozliczenia stron z tego tytułu zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy. Ich suma obciążająca przerywający bank , łącznie , na rzecz obydwojga małżonków I. , odpowiada wynagrodzeniu reprezentującego ich zawodowego pełnomocnika - radcy prawnego ,ustalonemu jako pochodna wartości przedmiotu zaskarżenia[ 325 675 zł ], na podstawie §2 pkt 7 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 [ jedn. tekst DzU z 2018 poz.265]. Kwota należna powodom z tytułu rozliczeń kosztowych została zasądzona , po myśli art. 98 §1 1kpc , wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie , o których Sąd II instancji był obowiązany orzec z urzędu. / pkt 2 sentencji uzasadnianego wyroku/.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.