(1)na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim kwotę 2.261,13 zł tytułem połowy wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa na opinię biegłej ds. szacowania nieruchomości (4.522,26 zł / 2). Wobec zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych, sąd na podstawie 113 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594) w zw. z art. 83 ust. 2 cytowanej ustawy i art. 520 § 1 k.p.c. nakazał ściągnąć z zasądzonego na jej rzecz w punkcie VII lit. „a” postanowienia świadczenia kwotę 3.261,13 zł tytułem połowy wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa na opinię biegłej ds. szacowania nieruchomości (4.522,26 zł / 2) oraz nieuiszczonej opłaty sądowej od wniosku (1.000 zł). Apelację od powyższego postanowienia wniósł uczestnik postępowania. Działający w jego imieniu pełnomocnik wyznaczony z urzędu, zaskarżył postanowienie w części dotyczącej pkt II, pkt III, pkt IV, pkt VII, pkt IX oraz w zakresie rozstrzygniecia o kosztach postępowania (pkt XIII). Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa procesowego: a) art. 233 § 1 k.p.c. zw. z art. art. 13 § 2 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, dokonanie oceny dowodów wbrew zasadom doświadczenia życiowego polegające na: - błędnej ocenie zeznań uczestnika postępowania i pominięcie zeznań świadka A. M., co doprowadziło do niezasadnego uznania, że brak jest przesłanek uzasadniających ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym stron w sytuacji, gdy przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że to uczestnik postępowania w zdecydowanie większym stopniu niż wnioskodawczyni tworzył majątek wspólny, a ponadto wnioskodawczyni wydatkowała środki na zupełnie zbędne rzeczy i nieprzemyślane inwestycje, co w konsekwencji spowodowało naruszenie prawa materialnego tj. art. 43 § 2 k.r.o., poprzez oddalenie wniosku uczestnika postępowania C. M.

(1)o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym; - błędnym ustaleniu, że uczestnik postępowania od chwili ustania wspólności majątkowej małżeńskiej (tj. od czerwca 2017 r.) korzystał w sposób wyłączny ze wspólnej nieruchomości oraz że uniemożliwiał wnioskodawczyni korzystanie z nieruchomości, podczas gdy z zeznań uczestnika postępowania, jak też z zeznań świadka A. M. wynika, że wnioskodawczym dobrowolnie opuściła nieruchomość i nie była zainteresowana ponownym zamieszkaniem na tej nieruchomości, przy czym zeznania pozostałych świadków (B. M.

(3)i O. K.), jak też samej wnioskodawczyni powinny być uznane za niewiarygodne, bowiem świadkowie w zasadzie nie byli naocznymi świadkami zdarzeń, a ich przebieg znali z opowieści wnioskodawczyni;

1. b)naruszenie art. 102 k.p.c. w zw. z art, 13 § 2 k.p.c. i z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, poprzez jego niezastosowanie i obciążenie uczestnika nieuiszczonymi kosztami sądowymi, pomimo że zachodziły szczególne okoliczności ku temu, aby uczestnika tymi kosztami nie obciążać, wyrażające się w tym, iż uzyskiwane przez uczestnika środki finansowe z zajętej przez komornika sądowego emerytury są niewystarczające na zaspokojenie jego podstawowych potrzeb życiowych, a sytuacja zdrowotna i wiek (76 lat) nie pozwala mu na uzyskanie dodatkowego dochodu, który mógłby przeznaczyć na opłacenie tych kosztów. 2) sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadząca do bezzasadnego, bowiem sprzecznego z regułami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego przyjęcia, że: - wnioskodawczyni po ustaniu wspólności majątkowej spłaciła wspólny dług byłych małżonków w kwocie 34.905,10 zł, pomimo zakwestionowania tych twierdzeń przez uczestnika postępowania i braku dowodu z dokumentów, z których wynikałoby, że wpłacona kwota dotyczy zgłoszonej do rozliczenia umowy kredytu z dnia 14 grudnia 2005 r. nr (...), co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa tj. art. 207 k.c. w zw. z art. 1035 k.c. i z art. 46 k.r.o., przez jego niewłaściwe zastosowanie i rozliczenie długu nie związanego z majątkiem wspólnym i nie ciążącego na obojgu małżonkach. Na wypadek uznania przez Sąd za niezasadne zarzutów dotyczących ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym, zasądzenia wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości i rozliczenia długu spłaconego przez wnioskodawczynię, uczestnik postępowania zarzucił: - sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie dowodowego prowadząca do bezzasadnego, bowiem sprzecznego z regułami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego przyjęcia, że sytuacja materialna uczestnika postępowania uzasadnia odroczenie spłaty na rzecz wnioskodawczyni z udziału w majątku wspólnym w terminie 14 dni (I rata) i 6 miesięcy (II rata) od daty prawomocności postanowienia wraz z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia płatności, podczas gdy sytuacja majątkowa i zdrowotna uczestnika postępowania powoduje, że ustalony przez Sąd pierwszej instancji termin spłaty jest nierealny i narusza interesy uczestnika postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa: art. 46 k.r.o. w zw. z art. 1035 k.c. i art. 212 § 3 k.c., poprzez jego niezastosowanie i brak rozłożenia kwoty dopłaty udziału w majątku wspólnym przysługującego wnioskodawczyni od uczestnika na okres 6 lat (72 rat). Wskazując na powyższe, pełnomocnik skarżącego wniósł o: 1. zmianę zaskarżonego postanowienia:
2. a)w pkt II, poprzez uwzględnienie wniosku uczestnika postępowania i ustalenie nierównych udziałów stron w majątku wspólnym w proporcji 80 % (tj. 4/5 udziału) na rzecz uczestnika postępowania C. M.

(1), a dla wnioskodawczyni B. M.

(1)20 % (tj. 1/5 udziału); b) w pkt III, poprzez oddalenie w całości wniosku wnioskodawczyni B. M.

(1)o zasądzenie od uczestnika postępowania C. M.

(1)na jej rzecz wynagrodzenia za korzystanie ponad udział z zabudowanej nieruchomości gruntowej położonej w (...), gm. L., oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki (...), dla której Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim prowadzi księgę wieczystą (...) nr (...); c) w pkt IV, poprzez oddalenie w całości wniosku wnioskodawczyni B. M.

(1)o zasądzenie od uczestnika postępowania C. M.

(1)na jej rzecz spłaconego przez wnioskodawczynię po ustaniu wspólności majątkowej wspólnego długu byłych małżonków;

1. d)w pkt VII, poprzez jego o uchylenie i ustalenie, że uczestnik postępowania nie jest zobowiązany do dopłaty na rzecz wnioskodawczyni z tytułu dokonanego podziału majątku wspólnego i dokonanych rozliczeń.
2. e)w pkt XIII, poprzez odstąpienie od obciążania uczestnika postępowania C. M.

(1)kosztami postępowania na rzecz Skarbu Państwa w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Na wypadek uznania przez Sąd drugiej instancji za niezasadne zarzutów dotyczących ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym, zasądzenia wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości i rozliczenia długu spłaconego przez wnioskodawczynię wniósł o rozłożenie dopłaty na raty na okres 6 lat (tj. 72 równych, miesięcznych rat), z tym, że pierwsza rata płatna w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia; W przypadku nieuwzględnienia powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Tomaszowie Mazowieckim do ponownego rozpoznania oraz pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. W przypadku oddalenia apelacji, w oparciu o art. 102 k.p.c. wniósł o nieobciążanie uczestnika postępowania obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Wniósł również o przyznanie na rzecz pełnomocnika z urzędu uczestnika postępowania C. M.

(1)kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu apelacyjnym według norm prawem przepisanych. Oświadczył , że koszty te nie zostały pokryte ani w całości ani w części. Sąd Okręgowy zważył co następuje. Apelacja jest częściowo uzasadniona. Szczegółowe przedstawienie swojego stanowiska Sąd drugiej instancji, pragnie rozpocząć od dwóch uwag natury ogólnej. Po pierwsze, wskazuje na, co do zasady, bardzo pozytywną ocenę zaskarżonego orzeczenia i co równie istotne jego uzasadnienia, podkreślając tym samym, że Sąd pierwszej instancji w wyjątkowo profesjonalny sposób dokonał tak ustaleń faktycznych jak i przeprowadził rozważania prawne. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest przy tym kompletne, zawiera omówienie wszystkich istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia zagadnień. Sąd Okręgowy podkreśla tym samym, że w zdecydowanej większości w pełni akceptuje ustalenia i rozważania Sądu pierwszej instancji, wskazują jednocześnie na kompleksowość przedstawionej argumentacji. Dokonana zmiana zaskarżonego rozstrzygnięcia wiąże się jednocześnie z odmienną oceną tylko jednego w wielu istotnych z punktu widzenia sprawy zagadnień i w żadnym wypadku nie podważa powyżej zaprezentowanej oceny. Po drugie, wniesiona przez uczestnika postępowania skarga apelacyjna ogranicza się do zakwestionowania trzech elementów rozstrzygnięcia: braku ustalenia nierównych udziałów; uwzględnienia roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy ponad udział oraz ustalenia, że wnioskodawczyni należy się od uczestnika spłata związana z zaspokojeniem wspólnych długów małżonków. Dokonując chronologicznie oceny zgłoszonych w skardze apelacyjnej zarzutów w pierwszej kolejności należy wskazać, że wydając zaskarżone orzeczenie Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 43 § 2 k.r.o. uznając że okoliczności sprawy nie uzasadniają odstępstwa od zasady przewidzianej przez art. 43 § 1 k.r.o., zgodnie z którą udział małżonków w majątku wspólnym jest równy. Prezentując powyższe stanowisko Sąd Okręgowy w pełni akceptuje rozważania poczynione przez Sąd pierwszej instancji dla uzasadnieniu rozstrzygnięcia w tym zakresie, podkreślając jednocześnie że ich uzupełnienie bądź powtórzenie uznaje jako zbędne. Dlatego omówienie powyższego zagadnienia, ogranicza do stwierdzenia, że zgadzając się z przytoczonymi w uzasadnieniu skargi apelacyjnej argumentami wskazującymi na potrzebę wykładni pojęcia „ważne powody” uzasadniającego ustalenie nierównych udziałów z punktu widzenia zasad współżycia społecznego a omawiana wykładnia ma nie tylko aspekt majątkowy, ale również etyczny, podkreśla, że właśnie uwzględnienie powyższych reguł wyklucza uznanie, że udziały w majątku dorobkowym byłych uczestników były nierówne. Uczestnik wskazując jako przesłankę ustalenia nierównych udziałów niejednakowe przyczynienie się małżonków do powstania i zachowania majątku, w tym niepodejmowanie przez wnioskodawczynię zatrudnienia pomimo powiększającego się zadłużenia, nie dostrzega że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie sposób uznać, iż powyższe zachowanie B. M.

(1)było w jakikolwiek sposób zawinione. Nie ulega żadnej wątpliwości, że to iż wnioskodawczyni nie pracowała zawodowo wynikało z przyjętego przez małżonków modelu rodziny, w którym jej rola została ograniczona do wykonywania obowiązków związanych z prowadzeniem domu i opieką nad dziećmi. Jednocześnie aktualnie prezentowane twierdzenia, iż w końcowym okresie małżeństwa uczestnik oczekiwał od byłej żony aktywności zawodowej nie zostały w sposób skuteczny udowodnione. Ponadto nawet gdyby uznać, że taka sytuacja miała w rzeczywistości miejsce nie sposób przyjąć, że jego oczekiwania wobec żony były uzasadnione. Dla Sądu Okręgowego pozostaje oczywiste, ze osoba przez wiele lat wykluczona z funkcjonowania na rynku pracy może nie mieć możliwości znalezienia zatrudnienia. Sugestia, że aktywność zawodowa żony powinna polegać na udzielaniu korepetycji, świadczy jednocześnie o całkowitej nieznajomości runku tych usług. Odwołując się w tym zakresie do doświadczenia życiowego, Sąd Okręgowy wyjaśnia, że możliwość udzielania korepetycji posiadają przede wszystkim nauczyciela aktywni zawodowo. W tym miejscu przypomnieć należy, że omawiany zarzut naruszenia art. 43 § 1 k.r.o. apelujący wiąże również z zarzutem naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. zw. z art. art. 13 § 2 k.p.c., wskazują na błędną ocenie zeznań uczestnika postępowania i pominięcie zeznań świadka A. M.. Powyższe determinuje potrzebę ponownej oceny wskazanych zeznań. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zeznań A. M. wyjaśnić należy, że nie wynikają z nich okoliczności uzasadniające ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym małżonków. Wynikający z nich obraz wnioskodawczyni jest wprawdzie mniej korzystny niż uczestnika, niemniej jednak również A. M. przyznał, że wnioskodawczyni zajmowała się domem i do 2015 r. wywiązywała się z tego. A. M. zeznał również, że do połowy lat 90 – tych wnioskodawczyni udzielała korepetycji z języka niemieckiego, co w połączeniu z faktem , że właśnie w latach 90 - tych C. M.

(1)odszedł na emeryturę wskazuje, że oboje małżonkowie mniej więcej w tym samym czasie zakończyli swoją aktywność zawodową. Wskazując na chybione inwestycje matki świadek podał nietrafną inwestycję związaną z remontem połowy dachu domu. Nawet jednak gdyby przyjąć, że powyższa okoliczność rzeczywiści miała miejsce, oparcie na niej żądania ustalenia nierównych udziałów uznać należy za całkowicie bezzasadne. Z omawianych zeznań wynika również, że to wnioskodawczyni była odpowiedzialna za zaciąganie kredytu i powstanie swoistej spirali zadłużenia. Twierdzenia te nie można jednak uznać za prawdziwe, skoro (co słusznie zaakcentował Sąd Rejonowy) zobowiązania zaciągał uczestnik postępowania. Podnieść również należy, że przyjęcia, iż w omawianej sprawie należało ustalić nierówne udziały byłych małżonków w żadnym wypadku nie uzasadniają sugestie świadka o rzekomym wymuszaniu przez wnioskodawczynię od niego, jego siostry i bliżej nieokreślonej kuzynki darowizn. Jeśli bowiem ta okoliczność rzeczywiście miała miejsce to świadczy raczej o przysparzaniu przez wnioskodawczynię majątku dorobkowego. Reasumując z omówionych powyżej zeznań nie wynikają okoliczności mogące świadczyć potrzebie ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym uczestników postępowania. Wskazana konkluzja odnosi się również do wyjaśnień uczestnika. Sąd Okręgowy odnosząc się do wynikających z niej zastrzeżeń dotyczących niedostatecznego przyczyniania się wnioskodawczyni do powstania majątku wspólnego uznaje, że wynikają one jedynie z chęci usprawiedliwienia przyjętego przez uczestnika w toku postępowania stanowiska, opierającego się na nieznajdującym potwierdzenia w przepisach prawa założeniu, że jeżeli jeden z małżonków w czasie trwania małżeństwa zajmował się prowadzeniem domu jego udział w powstałym dorobku winien być proporcjonalnie mniejszy. Reasumując w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw aby uznać, że wydając zaskarżone orzeczenie Sąd pierwszej instancji naruszył wskazane wyżej przepisy prawa procesowego i materialnego nie dostrzegając przesłanek uzasadniających ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym stron. Za uzasadniony, Sąd Okręgowy uznał natomiast drugi ze sformułowanych w skardze apelacyjnej zarzutów, uznając, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia żądania wnioskodawczyni zasądzenia wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości wspólnej. Uwzględniając wskazany zarzut apelacyjny, Sąd Okręgowy wskazuje na okoliczności, że jak wynika z wyjaśnień wnioskodawczyni złożonych w sprawie o rozwód ( akta sygn. I C 1397/17 Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb. k. 20) złożonych w styczniu 2018 r., wyprowadziła się ze wspólnego domu i zamieszkała w mieszkaniu innego mężczyzny aby sprawować nad nim opiekę a po jego śmierci wynajęła to mieszkanie. Orzeczenie rozwodu, wobec braku żądań stron nie obejmowało natomiast rozstrzygnięcia o wspólnym mieszkaniu małżonków. Powyższe w ocenie Sądu Okręgowego w sposób dostateczny świadczy, że wnioskodawczyni nie chciała nadal zamieszkiwać we wspólnym domu stron, i podważa wiarygodność twierdzeń, że to działanie uczestnika pozbawiło ją tej możliwości. Twierdzenia te należało więc uznać za podniesione tylko dla uzasadnienia zgłoszonego przez nią roszczenia i co za tym idzie za niewiarygodne. Powyższego stanowiska nie można podważyć odwołując się do zeznań świadków B. M.

(3)i O. K., z których wynika jedynie, że wnioskodawczyni podjęła dwukrotne próby wejścia na teren wspólnej nieruchomości. Z zeznań tych nie wynika natomiast, że chciała nadal korzystać z tej nieruchomości, dalej w niej zamieszkiwać. W konsekwencji uznać należy, że w wywiedzionej apelacji skarżący słusznie podnosi, iż w sprawie brak dowodu na potwierdzenie, że uczestnik postępowania od chwili ustania wspólności majątkowej małżeńskiej korzystał w sposób wyłączny ze wspólnej nieruchomości, uniemożliwiając korzystanie z niej wnioskodawczyni. Brak było tym samym podstaw aby w ramach wzajemnych rozliczeń, na podstawie art. 224 § 2 lub art. 225 k.c. zasadzić od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwotę 21 357,66 zł. Za nieuzasadniony Sąd Okręgowy uznał natomiast trzeci z zgłoszonych w skardze apelacyjnej zarzutów. Sąd Rejonowy prawidłowo przyjął, że po ustaniu wspólności ustawowej wnioskodawczyni spłaciła wspólny dług małżonków w wysokości 34.905,10 zł. Twierdzenia skarżącego jakoby Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że wpłata ta dotyczyła umowy kredytu z dnia 14 grudnia 2005 f. nr (...), stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu pierwszej instancji. W tym miejscu należy przypomnieć, że zakwestionowane ustalenia zostało poprzedzone dogłębną analizą przedstawionych na jego potwierdzenie dokumentów, obejmującą również ocenę wątpliwości związanych z oznaczeniem pożyczki, której dotyczyła spłata. Przypominając, że w zakwestionowanych dokumentach brak jest informacji, że wpłaty wnioskodawczyni dotyczyły umowy kredytu z dnia 14 grudnia 2005 r. nr (...) i że wynika z nich, że dotyczy należności wynikającej z z umowy nr (...) z dnia 12 grudnia 2005 r., podnieść należy, że nawet gdyby uznać za uzasadnione sugestie uczestnika, iż wnioskodawczyni mogła zawierać wiele innych umów kredytowych, to nie zwalnia to go automatycznie od odpowiedzialności za spłatę tego (innego) zobowiązania, jako zaciągniętego w czasie trwania wspólności małżeńskiej ustawowej. Przypomnieć również należy, że również uczestnik zaciągał wiele zobowiązań bez formalnej zgody swojej byłej małżonki, co nie przeszkadzało mu w oczekiwaniu że będzie ona partycypować w ich spłacie. Odnosząc się na koniec do zawartych w skardze apelacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego : art. 320 k.p.c. i art. 102 k.p.c. zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r. Sąd Okręgowy wyjaśnia, że nie podziela zawartych w skardze apelacyjnej zastrzeżeń dotyczących sposobu zastosowania przez Sąd pierwszej instancji powołanych przepisów. Wbrew twierdzeniem, skarżącego zawarte w punkcie VII zaskarżonego postanowienia rozstrzygnięcie o rozłożeniu na raty zasadzonego na rzecz wnioskodawczyni świadczenia uwzględnia całokształt okoliczności sprawy, w szczególności sytuację majątkową zobowiązanego i uprawnionego. Dostrzegając, że dopłata została zasądzona z półrocznym odroczeniem płatności, Sąd Okręgowy podkreśla, że nie tylko sytuacja majątkowa uczestnika jest trudna. Wnioskodawczyni, jest również emerytką a świadczenie jakie otrzymuje z tego tytułu jest zdecydowanie mniejsze od emerytury uczestnika, nie ma ona również w przeciwieństwie do uczestnika zabezpieczonych potrzeb mieszkaniowych. Wydając zaskarżone orzeczenie, Sąd Rejonowy nie naruszył również art. 102 k.p.c. Właśnie zastosowanie powołanego przepisu sprawiło, że wydając rozstrzygnięcie co do wydatków poniesionych przez Skarb Państwa obciążył uczestnika tylko częścią tych wydatków (koszty poniesione tymczasowo przez Skarb Państwa obejmowały również wynagrodzenie pełnomocników ustanowionych z urzędu). Brak w przedmiotowej sprawie podstaw aby uznać, ze inne zobowiązania skarżącego usprawiedliwiają ponoszenie przez Skarb Państwa wszystkich kosztów związanych z przedmiotową sprawą. Resumując dotychczasowe rozważania Sąd Okręgowy uznał za uzasadniony jedynie zarzut, którego uwzględnienie prowadzi do obniżenia zasądzonej na rzecz wnioskodawczyni dopłaty o kwotę 21 357,66 zł. i co za tym idzie zmiany punktu III, VII i IX zaskarżonego postanowienia. W pozostałej części apelacja podlega oddaleniu. Powyższe orzeczenie zostało wydane na podstawie art. 385 k.p.c. i art. 386 § 1 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. Na podstawie § 10 pkt 8, §