← Polska

II C 1427/21

Sygn. akt II C 1427/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 maja 2026 roku Sąd Okręgowy w Warszawie – II Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sylwia Urbańska-Tk

§ 1kpc, znajdującego zastosowanie do oświadczenia pozwanego złożonego w 2021 r.

(por. art. 17 ust. 1 a contrario ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019.1469), w brzmieniu przepisu z dnia złożenia oświadczenia (por. art. 20 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614). Zgodnie z art.

§ 1

kpc, podstawą zarzutu potrącenia może być tylko wierzytelność pozwanego z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powoda, chyba że wierzytelność pozwanego jest niesporna lub uprawdopodobniona dokumentem niepochodzącym wyłącznie od pozwanego (§ 1). Pozwany może podnieść zarzut potrącenia nie później niż przy wdaniu się w spór co do istoty sprawy albo w terminie dwóch tygodni od dnia, gdy jego wierzytelność stała się wymagalna (§ 2). Zarzut potrącenia może zostać podniesiony tylko w piśmie procesowym. Do pisma tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące pozwu, z wyjątkiem przepisów dotyczących opłat (§ 3). Cytowany przepis zawiera trzy ograniczenia złożenia zarzutu potrącenia (przedmiotowe, temporalne i formalne). Pierwsza kategoria wierzytelności, które mogą zostać objęte zarzutem potrącenia, wynika ze związku z wierzytelnością dochodzoną pozwem. Ten związek między wierzytelnościami jest skutkiem tego, że muszą one wynikać z tego samego stosunku prawnego, opartego na umowie, delikcie, prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia itd. To pojęcie należy interpretować w sposób ścisły, co oznacza, że nie może stanowić podstawy zarzutu potrącenia wierzytelność pozwanego, która pozostaje w jakimkolwiek związku z wierzytelnością powoda (T. Szanciło (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 1–458 16. Tom I, wyd. 2, 2023). Oznacza to, że potrąceniu może podlegać np. wynagrodzenie z umowy z naliczoną karą umowną na jej podstawie. W niniejszej sprawie wierzytelność potrącana i wierzytelność przedstawiona do potrącenia wynikały z różnych stosunków prawnych, które wynikają z kolei z różnych zdarzeń prawnych. Wierzytelność powoda z tytułu zachowku wynika ze statusu powoda jako osoby, która byłaby powołana do spadku w razie dziedziczenia ustawowego po D. B.. Wierzytelność pozwanego R. B.

(1)z tytułu bezumownego korzystania z jego nieruchomości wynika ze stanu faktycznego chronionego przepisami prawa rzeczowego (art. 224–231 kc). Jak wcześniej wspomniano, pojęcie „tego samego stosunku prawnego” należy wykładać w sposób ścisły i nie wyczerpuje go tożsamość podmiotów stosunków prawnych. Przedstawiona do potrącenia wierzytelność z tytułu bezumownego korzystania nieruchomości miała charakter sporny. Nie została przy tym uprawdopodobniona za pomocą dokumentu „niepochodzącego wyłącznie od pozwanego”. Dokumentem takim nie jest przeprowadzona w sprawie opinia biegłej, stwierdzająca jedynie wysokość roszczenia. Nie ma wątpliwości co do tego, że przez „uprawdopodobnienie wierzytelności” należy rozumieć uprawdopodobnienie jej zasadności oraz wysokości. Opinia biegłej została sporządzona przy założeniu, że roszczenie okaże się słuszne co do zasady, a weryfikacja tego założenia była dopiero przedmiotem oceny Sądu. Z tego względu opinia ta nie mogła stanowić środka uprawdopodobnienia zasadności roszczenia pozwanego R. B.
(2). Pozwany nie przedłożył żadnego innego dokumentu uprawdopodobniającego istnienie i wysokość swojej wierzytelności. Wobec niespełnienia żadnej z przesłanek wymienionych w art.

§ 1kpc, zarzut potrącenia należało uznać za procesowo nieskuteczny.

Oznacza to, że w niniejszym procesie nie może nastąpić skutek umorzenia wierzytelności powoda o zachowek poprzez jej potrącenie z wierzytelnością pozwanego o bezumowne korzystanie. W konsekwencji, orzekając w zakresie powództwa głównego R. B.

(1)przeciwko R. B.
(2)(A) w pkt. 1 Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 150.000,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 125.000,00 zł od dnia 14 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty, zaś od kwoty 25.000,00 zł od dnia 31 marca 2022 r. do dnia zapłaty. W pkt. II Wyroku Sąd na podstawie art. 355 kpc umorzył postępowanie w zakresie, w jakim powództwo zostało cofnięte (tj. ponad kwotę 150.000,00 zł). Wobec cofnięcia pozwu ze zrzeczeniem się roszczenia (k. 581) nie zachodziła konieczność uzyskania zgody pozwanego R. B.
(2). Samo cofnięcie pozwu należało uznać za dopuszczalne, zgodne z prawem i zasadami współżycia społecznego. Nie zmierzało do obejścia prawa, stanowiąc w niniejszej sprawie po prostu realizację zasady dyspozycyjności (rozporządzalności) przedmiotem sporu. Wyrokowi w zakresie roszczenia uznanego przez pozwanego (pkt I) Sąd na zasadzie art. 333 § 1 pkt 2) kpc z urzędu nadał rygor natychmiastowej wykonalności (pkt III). III. Koszty procesu O kosztach procesu w zakresie żądania R. B.
(1)o zasądzenie kwoty 150.000,00 zł Sąd orzekł na podstawie art. 101 kpc. W sprawie z powództwa R. B.
(1)żądanie ostatecznie opiewało na kwotę 230.000,00 zł i zostało uznane przez pozwanego w pierwszym piśmie procesowym, to jest w odpowiedzi na pozew do kwoty 125.000,00 zł pierwotnie zgłoszonej w pozwie na pozew, a następnie w piśmie stanowiącym odpowiedź na rozszerzenie powództwa w zakresie kwoty 25.000,00 zł. Zgodnie z art. 101 kpc zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, ponieważ przed wszczęciem postępowania powód nie wzywał pozwanego do zapłaty zachowku. Zatem należy uznać, że pozwany nie dał powodu do wytoczenia sprawy i niewątpliwie uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu. W zakresie kwoty 80.000,00 złotych, co do której ostatecznie powód cofnął pozew powoda należy uznać za przegrywającego. Wobec tego w punkcie A.III wyroku Sąd ustalił, że powód ponosi w całości koszty procesu, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu. Jednocześnie z uwagi na to, że powód był reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu i w braku podstaw do obciążenia kosztami pełnomocnika w tym zakresie strony pozwanej Sąd ustalił, że wynagrodzenie to należne jest pełnomocnikowi powoda ze środków Skarbu Państwa. B. Pozew wzajemny R. B.
(2)I. Roszczenie o wydanie nieruchomości Podstawę prawną roszczenia powoda wzajemnego R. B.
(2)o wydanie nieruchomości stanowi przepis art. 222 § 1 k.c., zgodnie z którym właściciel może żądać od osoby, która włada jego rzeczą, aby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela prawo do władania rzeczą. W świetle powołanego przepisu przesłankami roszczenia windykacyjnego są: 1) własność podmiotu podnoszącego roszczenie; 2) faktyczne władanie rzeczą przez podmiot, przeciwko któremu kierowane jest roszczenie; 3) brak skutecznego względem właściciela uprawnienia do władania rzeczą, które przysługiwałoby osobie, która rzeczą faktycznie włada (por. M. Gutowski (red.) Kodeks cywilny. Tom I. Komentarz. Art. 1-44911, wyd. 1, 2016). W świetle zgromadzonego w sprawie materiału uznać należało, że spełnione zostały wszystkie przesłanki roszczenia windykacyjnego. R. B.
(2)pozostawał na dzień zamknięcia rozprawy właścicielem nieruchomości – lokalu nr (...) położonego w W.przy ul. (...). R. B.
(1), jak sam stwierdził, nadal zamieszkuje w lokalu (por. przesłuchanie powoda k. 581). Pozwany wzajemny nie wykazał, że przysługuje mu względem właściciela jakiekolwiek uprawnienie do władania rzeczą. W szczególności uznać należało, że stron w dacie orzekania nie wiąże żadna umowa użyczenia nieruchomości. W tym stanie rzeczy roszczenie windykacyjne podlegało uwzględnieniu, o czym Sąd orzekł w punkcie I wyroku, nakazując pozwanemu wzajemnemu R. B.
(1)opuszczenie i wydanie R. B.
(2)lokalu nr (...) położonego w W. przy ul(...). II. Zarzut nadużycia prawa w odniesieniu do roszczenia o wydanie nieruchomości Nie zasługiwał na uwzględnienie podniesiony przez R. B.
(1)zarzut nadużycia prawa. W pierwszej kolejności wskazać należy, że jakkolwiek stosowanie art. 5 kc w sprawach o wydanie rzeczy nie jest ex lege wyłączone, to możliwość jego zastosowania ograniczona jest do absolutnie wyjątkowych wypadków (przykładowo Sąd Najwyższy w wyroku z 27 maja 1999 r. II CKN 337/98, z 14 grudnia 2004 r. II CSK 255/04, z 17 października 2008 r. IV CSK 417/07, z 28 lipca 2011 r. I CSDK 77/11, z 20 czerwca 2012 r. I CSK 590/11). W ocenie Sądu okoliczności na jakie powoływał się R. B.
(1)nie prowadzą do wniosku, że uwzględnienie powództwa windykacyjnego R. B.
(2)stanowiłoby nadużycie prawa i byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Pozwany wzajemny argumentował, że eksmisja jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, ponieważ wolą jego zmarłej matki było, by zamieszkiwał on w lokalu do swojej śmierci. Wola spadkodawcy niebędąca testamentem ani sformalizowaną służebnością mieszkania, nie może jednak trwale ograniczać prawa własności. Nie sposób zresztą przyjąć, że wolą D. B. było dalsze zamieszkiwanie R. B.
(1)w przedmiotowym lokalu, pomimo uzyskania znacznej kwoty z tytułu zachowku (czyli de facto obniżenia darowizny przekazanej wnukowi). Podzielenie stanowiska R. B.
(1)prowadziłoby, zdaniem Sądu, do sytuacji trudnej do zaakceptowania z punktu widzenia zasad współżycia społecznego, w której uzyskałby on od pozwanego świadczenie z tytułu zachowku, a jednocześnie R. B.
(2)w dalszym ciągu byłby pozbawiony faktycznego władztwa nad darowaną mu rzeczą i możliwości czerpania z niej korzyści (np. z tytułu najmu). R. B.
(2)stał się właścicielem lokalu w 2006 roku i choć tolerował zamieszkiwanie wuja przez lata, ma prawo do odzyskania władztwa nad rzeczą. Sąd uznał, że ochrona R. B.
(1)następuje nie poprzez oddalenie powództwa (co byłoby zbyt daleką ingerencją w prawo własności), lecz poprzez przyznanie mu uprawnienia do lokalu socjalnego. Pomimo orzeczenia eksmisji pozwany wzajemny dalej będzie zaspokajał swoje potrzeby mieszkaniowe. III. Uprawnienie R. B.
(1)do lokalu socjalnego Stosownie do treści art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd z urzędu orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy. W myśl zaś z art. 14 ust. 3. tej ustawy sąd, badając z urzędu, czy zachodzą przesłanki do otrzymania lokalu socjalnego, orzeka o uprawnieniu osób, o których mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez nie z lokalu oraz ich szczególną sytuację materialną i rodzinną. Sąd nie może przy tym orzec o braku uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego wobec osób objętych katalogiem art. 14 ustawy, chyba że osoby te mogą zamieszkać w innym lokalu niż dotychczas używany lub ich sytuacja materialna pozwala na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie (art. 14 ust. 4). Wyłączenie art. 14 ust. 4 ustawy w odniesieniu do takich osób oznacza, że sąd w dalszym ciągu ma możliwość przyznania osobie eksmitowanej uprawnienia do najmu socjalnego na podstawie art. 14 ust. 3 ustawy, jednak nie jest to obligatoryjne (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z 14 lutego 2008 r., II CSK 484/07; Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w wyroku z 21 czerwca 2013 r., II Ca 384/13, oraz Bończak-Kucharczyk, Ochrona praw lokatorów, 2021, s. 485). W przypadku stwierdzenia przez sąd, że pozwany ma możliwość zamieszkania w innym lokalu, sąd orzeka w sentencji wyroku o braku uprawnienia do zawarcia umowy najmu socjalnego (sąd nie ma możliwości odmiennego orzeczenia). Obligatoryjne przyznanie uprawnienia do najmu socjalnego jest wyłączone nie tylko wtedy, gdy osoba wymieniona w art. 14 ust. 4 ma samodzielny tytuł prawny do lokalu (np. prawo własności, prawo obligacyjne) albo gdy przysługuje jej ekspektatywa uzyskania takiego tytułu, która się spełni do czasu realnego wykonania orzeczenia o eksmisji. Artykuł 14 ust. 4 in fine nie ustanawia bowiem wymagania, aby osobie eksmitowanej przysługiwał tytuł prawny do innego lokalu (por. art. 11 ust. 3 pkt 2), a tylko stanowi o możliwości zamieszkania w innym lokalu. Uprawnienie do najmu socjalnego nie zostanie więc też przyznane osobie wymienionej w art. 14 ust. 4, gdy dysponuje ona pochodnym tytułem prawnym do innego lokalu albo możliwością uzyskania takiego tytułu (tak D. Przyczyna w: Ochrona osób eksmitowanych, Legalis). Do tego, by wyjątek przewidziany w art. 14 ust. 4 in fine zachodził, możliwość zamieszkania przez eksmitowanego w innym lokalu niż dotychczasowy musi być realna. Nie będzie ona zachodziła przykładowo wtedy, gdy lokal, w którym potencjalnie miałaby zamieszkać osoba eksmitowana, jest już zamieszkały przez inne osoby i przez to nie ma w nim miejsca dla kolejnego lokatora. Możliwość zamieszkania w innym lokalu nie będzie też realna, gdy były lokator mógłby co prawda zamieszkać u osób, na których ciąży wobec niego obowiązek alimentacyjny, lecz osobom tym przysługuje do lokalu tytuł prawny niepozwalający na przyjęcie do lokalu kolejnej osoby bez zgody właściciela (zob. Zoll, Olczyk, Pecyna, Ustawa o ochronie praw lokatorów, s. 220). Mając powyższe na względzie, Sąd doszedł do przekonania, że choć w stosunku do pozwanego wzajemnego R. B.
(1)nie zachodzi żadna z przesłanek obligatoryjnego orzeczenia o przyznaniu prawa do lokalu socjalnego, to przyznanie takiego lokalu jest uzasadnione ze względu na jego sytuację życiową, w szczególności warunki finansowe i rodzinne. R. B.
(1)nie pracuje zawodowo, utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.900 zł oraz niewielkich zysków ze sprzedaży rysunków (ok. 300 zł na kwartał). Jest przewlekle chory na depresję, cierpi też na problemy ortopedyczne oraz dnę moczanową. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie mając realnej możliwości zamieszkania w innym lokalu. W tym stanie rzeczy, Sąd przyjął, że zaistniały przesłanki przyznania R. B.
(1)prawa do lokalu socjalnego, o czym orzekł w pkt. II wyroku, w pkt. III nakazując wstrzymanie wykonania wyroku eksmisyjnego, do czasu złożenia mu przez (...) W. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. IV. Roszczenie o zapłatę z tytułu bezumownego korzystania z lokalu W ramach powództwa wzajemnego, R. B.
(2)wystąpił także z roszczeniem o zasądzenie kwoty 202.872,50 zł z tytułu bezumownego korzystania przez R. B.
(1)z lokalu przy ul(...) (130.308,50 zł w ramach roszczenia pierwotnie zgłoszonego w pozwie wzajemnym oraz 72.564,00 zł w ramach rozszerzenia powództwa). Powództwo wzajemne o zapłatę w zakresie pierwotnie zgłoszonego roszczenia o zapłatę kwoty 130.308,50 zł obejmującej wynagrodzenie za okres od 2015 r. do dnia 31 października 2021 r. podlegało oddaleniu w całości jako nieudowodnione. Wobec nieuiszczenia przez powoda wzajemnego zaliczki na koszty opinii biegłego, Sąd pominął dowód z opinii biegłego w tym zakresie. Wysokość stawek rynkowych za korzystanie z nieruchomości stanowi okoliczność wymagającą wiedzy specjalnej, wobec czego orzeczenie przez Sąd w tej kwestii bez zasięgnięcia opinii biegłego było niedopuszczalne. Na marginesie wypada stwierdzić, że roszczenie to i tak podlegałoby oddaleniu w znacznej części, a to z uwagi na istnienie pomiędzy stronami do 21 stycznia 2021 r. umowy użyczenia lokalu. Było bezsporne, że już po śmierci D. B. R. B.
(2)zgadzał się na zamieszkiwanie R. B.
(1)w lokalu. Ten stan należy ocenić jako istnienie dorozumianej umowy użyczenia. Zdaniem Sądu dopiero wezwanie do wydania nieruchomości należy traktować jako wypowiedzenie umowy użyczenia. R. B.
(2)wezwał powoda do wydania nieruchomości oraz zapłaty świadczenia z tytułu bezumownego korzystania z lokalu w piśmie z dnia 16 grudnia 2020 r. wyznaczając 30 – dniowy termin na zaspokojenie roszczeń. Wezwanie to zostało doręczone pozwanemu dnia 22 grudnia 2020 r., zatem zakreślony 30 – dniowy termin upływał w dniu 21 stycznia 2021 r. Z tym dniem ustał stosunek użyczenia i od dnia następnego liczyć należało okres bezumownego korzystania z lokalu przez R. B.
(1). R. B.
(2)nie zamanifestował przedtem swojego sprzeciwu wobec korzystania przez R. B.
(1)z lokalu. Mając to na względzie, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału uznać należy, że do 21 stycznia 2021 r. R. B.
(1)korzystał z lokalu na podstawie stosunku użyczenia wynikającego ze stosunków rodzinnych i ustaleń stron, co wyklucza przypisanie pozwanemu wzajemnemu (powodowi) statusu posiadacza bez tytułu prawnego będącego w złej wierze. Pierwotnie zgłoszone w pozwie wzajemnym roszczenie R. B.
(2)mogłoby zatem podlegać ocenie co do wysokości jedynie w okresie od 22 stycznia 2021 roku do 31 października 2021 roku, ponieważ przed 22 stycznia 2021 r. pozwany wzajemny R. B.
(1)był uprawniony do korzystania z lokalu. Jednakże za okres, który co do zasady mógł być rozważany jako okres bezumownego korzystania, powód wzajemny nie zaoferował dowodu dla wykazania wysokości roszczenia, wobec nieuiszczenia zaliczki na koszt opinii biegłego. Dowodem takim nie mogła być prywatna opinia przedstawiona przez powoda wzajemnego, wobec jej zakwestionowania przez pozwanego wzajemnego. W sprawie został dopuszczony dowód z opinii biegłego celem ustalenia wysokości czynszu za okres od 22 stycznia 2021 r. do 31 października 2021 r., jednak R. B.
(2)nie uiścił zaliczki z na koszt opinii biegłego, wobec czego postanowieniem z 01 maja 2024 r. na podstawie artykułu 240 kpc w związku z artykułem 235
(2)§ 1 pkt 4 kpc w związku z artykułem 130
(4)§ 5 kpc wniosek o dopuszczenie dowodu został pominięty. W konsekwencji roszczenie powoda w tym zakresie należało uznać za nieudowodnione. Wobec tego, e obie strony były reprezentowane przez profesjonalnych pełnomocników, Sąd nie znalazł podstaw do przeprowadzenia dowodu w tym zakresie z urzędu. Aktualnie w orzecznictwie wskazuje się, że dopuszczenie z urzędu dowodu niewskazanego przez stronę jest obowiązkiem sądu, jeżeli wymaga tego interes publiczny (por. przykładowo Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 sierpnia 2017 r. I CSK 97/17). Taka sytuacja nie zachodziła w niniejszej sprawie. Roszczenie o zasądzenie świadczenia z tytułu bezumownego korzystania za dalszy okres (od stycznia 2022 r. do maja 2024 r.), objęte rozszerzeniem powództwa podlegało uwzględnieniu w części tj. w kwocie 63.774,00 zł. wynikającej z opinii biegłej. Opinii tej żadna ze stron nie kwestionowała. Nie zasługiwało na aprobatę stanowisko R. B.
(1), że ww. kwota powinna zostać obniżona o kwotę 24.467,00 zł uiszczoną przez niego na rzecz powoda wzajemnego, stwierdzoną wyciągiem bankowym (k. 511-514) oraz kwotę 9.967,35 zł uiszczoną tytułem nadpłat za korzystanie z ww. lokalu figurujących w kartotece księgowej wystawionej przez Wspólnotę Mieszkaniową dla przedmiotowego lokalu (k. 589-602). Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia o wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie ma fakt, że roszczenie powoda wzajemnego oraz wpłaty dokonywane przez pozwanego wzajemnego dotyczą dwóch całkowicie odrębnych składników finansowych związanych z zajmowaniem lokalu. Powód wzajemny R. B.
(2)domaga się wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z lokalu, które zgodnie z opinią biegłej sądowej M. A. zostało określone w wartości netto. W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych przyjmuje się, że tak rozumiane wynagrodzenie odpowiada kwocie, jaką właściciel uzyskałby na wolnym rynku z tytułu samego czynszu najmu, po wyłączeniu wszelkich opłat dodatkowych. Wartość 63.774,00 zł ustalona przez biegłą M. A. stanowi zatem czystą rekompensatę dla właściciela za pozbawienie go możliwości dysponowania rzeczą i nie zawiera w sobie kosztów eksploatacji lokalu. Bezsporne było, że kwota 24.467,00 zł wynikająca z wyciągu bankowego stanowiła sumę wpłat R. B.
(1)tytułem opłat eksploatacyjnych lokalu pobieranych przez administrację budynku. Wpłaty te zostały dokonane na konto R. B.
(2), lecz zostały przekazane na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej tytułem opłat eksploatacyjnych. Kwoty te nie stanowiły świadczeń z tytułu bezumownego korzystania z lokalu należnych R. B.
(2). Powodowi jako właścicielowi lokalu na zasadzie art. 225 kc w zw. z art. 224 § 2 kc oraz art. 230 kc, przysługuje wobec posiadacza w złej wierze roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie (obejmujące hipotetyczne wynagrodzenie np. z tytułu czynszu najmu) oraz zwrot rzeczywiście poniesionych opłat eksploatacyjnych (rozliczenie mediów etc.). Kwota 9.967,35 zł wynikająca z kartoteki księgowej lokalu stanowi część ww. kwoty 24.467 zł – nadpłatę wynikającą z wyższych wpłaconych zaliczek na koszty eksploatacji i media niż ich rzeczywiste zużycie. Ustalona przez biegłą kwota rekompensaty za bezumowne korzystanie nie obejmowała ww. opłat eksploatacyjnych, a jedynie „czyste” wynagrodzenie dla właściciela za korzystanie z jego rzeczy, co wynika wprost z opinii biegłej z 26 września 2025 roku, w której to opinii biegła wyraźnie wskazała, że podane przez nią stawki stanowią stawki netto i nie uwzględniają czynszu administracyjnego oraz pozostałych opłat licznikowych, które dodatkowo opłacane są przez najemcę (str. 14 opinii k. 566). Niedopuszczalne jest zatem pomniejszenie wynagrodzenia netto o kwoty wpłacone tytułem opłat eksploatacyjnych. Przemawiają za tym następujące przesłanki: R. B.
(1)wpłacał środki na pokrycie kosztów, które sam generował, zamieszkując w lokalu (zużycie wody, ogrzewanie, wywóz nieczystości). Płacąc te kwoty, spełniał on własny obowiązek dbałości o substancję lokalu. Nie była to jednak w żadnej mierze spłata długu z tytułu wynagrodzenia za samo korzystanie z cudzej rzeczy. Skoro biegła ustaliła stawkę netto (bez mediów), to przyjęła założenie, że najemca pokrywa koszty eksploatacji ponad tę kwotę. Zatem wpłaty na media i administrację są obojętne dla wyliczonego przez biegłą wynagrodzenia. Stąd, nie było podstaw do obniżenia zasądzonego świadczenia z tytułu bezumownego korzystania o ww. kwoty uiszczone na rzecz administracji. Raz jeszcze podkreślić należy, że kwota dochodzona przez R. B.
(2)stanowiła kwotę netto wynagrodzenia za bezumowne korzystanie, a kwota 24.467 zł świadczenie na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej. Kwoty te wynikały z dwóch różnych stosunków prawnych (z tytułu bezumownego korzystania z lokalu oraz z tytułu utrzymania lokalu – art. 13 i n. ustawy o własności lokali). Z tego względu niedopuszczalne jest dokonywanie ich wzajemnej kompensaty poprzez odjęcie opłat eksploatacyjnych od wynagrodzenia za bezumowne korzystanie. R. B.
(1), w przypadku stwierdzenia nadpłaty, przysługuje wobec R. B.
(2)samodzielne, osobne roszczenie o jej zwrot, jednak nie może być ono zrealizowane w ramach rozliczenia roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z lokalu w niniejszym postępowaniu. W konsekwencji, w pk.t IV Sąd zasądził od R. B.
(1)na rzecz R. B.
(2)kwotę 63.774,00 zł. O odsetkach ustawowych za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 kc przyjmując, że pozwany wzajemny pozostawał w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia już od dnia 21 czerwca 2024 r. (7 dni od doręczenia wezwania do zapłaty z dnia 12 czerwca 2024 r.). Tym niemniej, wobec dyspozycji art. 321 § 1 kpc, odsetki za opóźnienie podlegały zasądzeniu od dnia 30 sierpnia 2024 r., zgodnie z żądaniem powoda wzajemnego. W pkt. V Sąd oddalił dalej idące roszczenie o zapłatę. V. Koszty procesu O kosztach procesu w zakresie powództwa wzajemnego Sąd orzekł w pkt. VI na podstawie art. 100 kpc stosunkowo je rozdzielając. W sprawie z powództwa wzajemnego o nakazanie opróżnienia lokalu oraz o zapłatę wartość przedmiotu sporu w zakresie powództwa o wydanie została oznaczona na kwotę 6.300,00 zł jako trzykrotność należnego czynszu. Żądanie zapłaty stanowiło kwotę 130.309,00 zł, następnie rozszerzoną o kwotę 63.774,00 zł. Uwzględnieniu w tym zakresie podlegało żądanie nakazania wydania nieruchomości oraz roszczenie o zapłatę w kwocie 63.774 zł. Uwzględniając wartość przedmiotu sporu należało uznać, że powód wzajemny wygrał sprawę w przybliżeniu w 35 % (co do żądania nakazania opróżnienia lokalu – wps 6.300,00 złi żądania zapłaty kwoty 63.774,00 zł). Szczegółowe wyliczenie kosztów w oparciu o art. 108 kpc pozostawiono referendarzowi sądowemu. Z tych względów, na podstawie powołanych przepisów, Sąd orzekł jak w wyroku.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.