I C 1756/24

(1), E. C. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w X. o zapłatę 1. zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w X. na rzecz powodów J. C.

(1)i E. C. solidarnie kwotę 109.904,61 ( sto dziewięć tysięcy dziewięćset cztery 61/100) złote z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 29 listopada 2021 roku;

1. w pozostałej części powództwo oddala;
2. tytułem kosztów procesu zasądza od powodów solidarnie na rzecz pozwanego kwotę 4.710,41 (cztery tysiące siedemset dziesięć 41/100) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku. SSO Łucja Oleksy-Miszczyk Sygnatura akt I C 1756/24 UZASADNIENIE Powodowie E. C. i J. C.

(2)wnieśli o zasądzenie od pozwanego (...) S.A. kwoty 398..904,61 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w płatności, liczonymi od 29 listopada 2021 roku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu podnieśli, że łączyła ich z pozwanym umowa kredytu, która z uwagi na zamieszczenie w jej treści postanowień niedozwolonych uznana została za nieważną w postepowaniu prowadzonym przez Sąd Okręgowy w Łodzi, w sprawie o sygn. akt I C 711/

1. Dochodzona pozwem kwota stanowi równowartość sumy wpłat dokonanych przez powodów na rzecz banku w ramach wykonania nieważnej umowy. Pozwany (...) S.A. wniósł o oddalenie powództwa w całości, kwestionując roszczenie co do zasady i co do wysokości. Zaprzeczył aby umowa była nieważna, zaprzeczył także aby powodowie nie zostali należycie poinformowani o zasadach funkcjonowania kredytu i związanych z nim ryzykiem, ani aby nie mieli wpływu na wybór rodzaju kredytu i treści umowy. Zaprzeczył również aby naruszył spoczywający na nim obowiązek informacyjny i aby miał możliwość dowolnego kształtowania wysokości kursów waluty, a umowa była sprzeczna z dobrymi obyczajami oraz zasadami współżycia społecznego. (odpowiedź na pozew k.36 i nast.). Sąd ustalił: W dniu 18 września 2008 roku strony zwarły umowę nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem CHF. Na podstawie zawartej umowy pozwany bank udzielił powodom kapitał w wysokości 289.000,00 zł. Kredyt został wypłacony w dwóch transzach w dniu 22 września 2008 roku w łącznej wysokości 289.000 zł (potwierdzenie wykonania operacji uznaniowej k.113-114). W okresie od listopada 2008 roku do czerwca 2020 roku powodowie uiścili łącznie na rzecz pozwanego banku kwotę 398.904,61 zł. Powodowie byli członkami grupy w sprawie z powództwa (...)w X., który był reprezentantem grupy przeciwko (...) S.A. z siedzibą w X. o ustalenie nieważności umów objętych tych postępowaniem w części, ewentualnie w całości. Sprawa toczyła się przed Sądem Okręgowym w Łodzi I Wydział Cywilny pod sygn. akt I C 1219/20, a powodowie byli na liście osób będących członkami grupy, na rzecz których prowadzone było postępowanie w trybie przewidzianym ustawą z dnia 17 grudnia 2009 roku o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym. W sprawie tej, w dniu 9 lutego 2020 roku, został wydany wyrok, który następnie został uchylony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi I Wydział Cywilny z dnia 29 stycznia 2024 roku sygn. akt I ACa 694/
2. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 6 listopada 2024 roku (kserokopia wyroku k.7) wydanym w wyniku ponownego rozpoznania sprawy pod sygnaturą I C 711/24 (poprzednio I C 1219/20) ustalono nieważność umów zawartych z członkami grupy, w tym umowy zawartej z powodami. Postępowanie z powództwa (...) z udziałem powodów zakończyło się prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi I Wydział Cywilny, wydanym w dniu 4 lipca 2025 roku, sygn. akt I ACa 202/25, oddalającym apelację banku. W Sądzie Okręgowym w Gliwicach pod sygnaturą I C 1220/21zawiasła sprawa z powództwa banku o zapłatę na jego rzecz kwoty 289.000 zł tytułem zwrotu kapitału kredytu wypłaconego powodom oraz kwoty 82.985,63 zł tytułem zwrotu równowartości świadczenia polegającego na korzystaniu przez powodów z kapitału udostępnionego im przez bank Wyrokiem z 21 stycznia 2026 roku Sąd oddalił powództwo w tej sprawie (kserokopia wyroku wraz z uzasadnieniem k.198 i nast.). Opisany stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów z dokumentów. Co do wysokości kwot wpłaconych przez powodów na rzecz pozwanego w toku wykonania umowy, Sąd miała na względzie, ze pozwany nie zakwestionowała skutecznie twierdzeń powodów w tym zakresie. W odpowiedzi na pozew ograniczył się do ogólnikowego zarzutu niewykazania przez powodów wysokości roszczenia, nie przedstawiając żadnych własnych wyliczeń, które mogłyby ten zarzut potwierdzić. Na rozprawie w dniu 26 marca 2026r. ( a więc rozprawie odbywającej się ponad rok po doręczeniu odpisu pozwu) pozwany nadal nie była w stanie rzeczowo uargumentować zarzutu dotyczącego wysokości roszczenia. Niezależnie od tego w sprawie I C 1220/21 tut. Sądu bank ( w tamtej sprawie powód) nie kwestionował wskazywanej przez kredytobiorców kwoty. Mając na względzie, że bank jest podmiotem profesjonalnym, a księgowanie wpłat dokonywanych przez klientów w ramach zawartych z bankiem umów mieści się w zakresie jego podstawowej działalności, nie powinien mieć żadnych problemów z wykazaniem wysokości tych wpłat. Skoro zatem kwestionuje wysokość roszczenia wyliczoną przez powodów (i to w sytuacji, kiedy wyliczenia te zostały dokonane przynajmniej w znacznej części o dane przedstawione przez bank), powinien swoje stanowisko uzasadnić merytorycznie, a brak przedstawienia stosownej argumentacji, powoduje nieskuteczności podniesionego zarzutu. Sąd zważył co następuje: W niniejszej sprawie poza sporem był fakt zawarcia umowy kredytu z dnia 18 września 2008 roku i fakt wypłaty powodom kapitału w wysokości 289.000 zł. Poza sporem był również fakt prawomocnego ustalenia w drodze orzeczenia sądu, iż umowa kredytu jest nieważna. Sporna pomiędzy stronami pozostawała kwestia rozliczenia nieważnej umowy kredytu. W orzecznictwie i doktrynie przez wiele lat trwał spór co do sposobu rozliczenia roszczeń przysługujących kredytodawcy i kredytobiorcy w sytuacji, gdy umowa okazała się nieważna. Pojawiły się w tym zakresie dwie dominujące teorie, a mianowicie teoria dwóch kondykcji i teoria salda. Teoria dwóch kondykcji opiera się na założeniu, że świadczenie nienależne stanowi szczególny rodzaj bezpodstawnego wzbogacenia uregulowany, przez ustawodawcę odmiennie od zasad wynikających z art. 405 k.c. Jej zwolennicy przyjmują, że ustawodawca przesądził, iż samo spełnienie świadczenia nienależnego jest źródłem roszczenia zwrotnego, przysługującego zubożonemu i nie ma potrzeby ustalania, czy i w jakim zakresie spełnienie świadczenia wzbogaciło accipiensa, ani czy na wskutek tego świadczenia majątek solvensa uległ zmniejszeniu. Samo bowiem spełnienie świadczenia wypełnia przesłankę zubożenia po stronie powoda, a uzyskanie tego świadczenia przez pozwanego – przesłankę jego wzbogacenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019r., sygn. V CSK 382/18 i przywołane tam orzecznictwo, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021r., sygn. II CZP 11/20, uchwała z 7 maja 2021r., sygn. II CZP 6/21) W ocenie Sądu orzekającego pogląd ten formułowany jest całkowicie contra legem. Art. 410 § 1 k.c. brzmi: przepisy artykułów poprzedzających (to jest art. 405 i nast.) stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. Art. 410 § 1 k.c. nie formułuje żadnego domniemania, ani nie przesądza o braku potrzeby badania zakresu bezpodstawnego wzbogacenia. Przeciwnie – nakazuje stosowanie art. 405 i nast. w szczególności, a nie odpowiednio, do świadczeń nienależnych. Oznacza to, że do zwrotu świadczenia nienależnego zastosowanie znajduje ogólna zasada przewidziana w art. 405 k.c., zgodnie z którą kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Należy się zgodzić ze stwierdzeniem, że świadczenie nienależne jest szczególnym przypadkiem bezpodstawnego wzbogacenia, ale jego odmienność nie wynika z niezastosowania do świadczeń nienależnych art. 405 k.c., co byłoby sprzeczne z literalnym brzmieniem art. 410 § 1 k.c. (nakazuje stosowanie przepisów poprzedzających w szczególności, a nie odpowiednio), ale z odrębnych zasad dotyczących świadczeń nienależnych określonych w art. 411 k.c. (podobnie K. Mularski, Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz, red. Gutowski, 2019, Legalis, C.H. Beck – przywołane tam argumenty mają charakter uniwersalny, odrywający się od kazuistyki pojawiającej się w orzecznictwie na tle umów kredytowych). Ostatecznie jednak, niezależnie od wykładni przepisów krajowych, spór co do sposobu rozliczenia roszczeń przysługujących kredytodawcy i kredytobiorcy przeciął TSUE w wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r., sygn. C-396/24 i to na niekorzyść teorii dwóch kondykcji. W orzeczeniu tym wskazano, że teoria ta pociąga za sobą obowiązek zwrotu przez konsumenta całej kwoty kredytu, niezależnie od kwoty spłat już dokonanych, w tym w przypadku gdy spłacił on całą nominalną kwotę kredytu lub nawet dokonał płatności przekraczających tę kwotę. Prowadzi to do sytuacji, w której konsument, mający zamiar powołać się na ochronę gwarantowaną poprzez dyrektywę 93/13, musi liczyć się z możliwością, że kredytodawca zażąda od niego zwrotu całości kwot zapłaconych w wykonaniu nieważnej umowy, a niespełnienie tego żądania będzie uprawniało kredytodawcę do wytoczenia powództwa o zapłatę tych kwot wraz z odsetkami i kosztami procesu. Takie skutki teorii kondykcji TSUE uznał za niedopuszczalne, uznając, że art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Na skutek wyroku TSUE z dnia 19 czerwca 2025 r., sygn. C-396/24, Sąd Najwyższy zmienił swoje dotychczasowe stanowisko, przyjmując, że do rozliczenia roszczeń w przypadku nieważności umowy kredytu zastosowanie znajduje teoria salda (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2025r., sygn. akt I CSK 3697/23, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2025r., sygn. I CSK 652/25, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2025r., sygn. I CSK 812/25). W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2025r., sygn. I CSK 812/25 wskazano również, że „przyjęcie teorii salda oznacza, że termin wymagalności roszczeń z tytułu zwrotu wzajemnych świadczeń pieniężnych spełnionych na podstawie nieważnej umowy, do wysokości niższego świadczenia, powstaje w tym samym czasie, a więc opóźnienie w spełnieniu świadczenia zwrotnego odnosi się do tej części, która przekracza wysokość świadczenia zwrotnego drugiej strony (…). W przypadku teorii salda postawienie w stan wymagalności roszczenia pieniężnego zwrotnego jednej strony nieważnego kontraktu skutkuje powstaniem stanu wymagalności roszczenia pieniężnego zwrotnego drugiej strony do wysokości niższej wierzytelności. W tym zakresie termin spełnienia wzajemnego świadczenia (tj. z tytułu zwrotu kwoty kapitału) wynika z właściwości zobowiązania w rozumieniu art. 455 k.c.”. Teorię salda jako właściwą dla rozliczenia stron zastosował również Sąd Okręgowy w Gliwicach rozstrzygając spór z powództwa banku (sygn. I C 1120/21), oparty o nieważność tej samej umowy, która jest przedmiotem niniejszego postepowania. Powodowie otrzymali w ramach wykonania nieważnej umowy kwotę 289.000 zł, a sami uiścili na rzecz pozwanego kwotę 398.904,61 zł. Należy zatem przyjąć, że pozwany jest wzbogacony kosztem powodów o kwotę 109.904,61 zł. Wobec powyższego Sąd, w oparciu o przepisy art. 410 k.c. w związku z art. 405 k.c., zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 109.904,61 zł oddalając powództwo w pozostałej części. Orzeczenie o odsetkach oparto o przepis art. 481 k.c., naliczając je zgodnie z żądaniem pozwu. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania pomiędzy stronami znajduje uzasadnienie w treści art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 100 k.p.c., odwołujących się do zasad kosztów celowych i odpowiedzialności za wynik postępowania. Roszczenie powodów okazało się usprawiedliwione w zakresie 27 % wartości przedmiotu sporu. Całość kosztów w niniejszej sprawie wyniosła 22.617 zł (opłata od pozwu 1.000 zł oraz zastępstwo procesowe obu stron w łącznej kwocie 21.617 zł). Stosownie do wyniku procesu powodowie są zatem zobowiązani zwrócić pozwanemu kwotę 4.710,41 zł. SSO Łucja Oleksy - Miszczyk