(...), na mocy uchwały zarządu związku, komisji rewizyjnej lub na pisemny wniosek co najmniej jednej czwartej liczby członków zarząd obowiązany jest zwołać nadzwyczajne walne zebranie w terminie nie późniejszym niż miesiąc od dnia zgłoszenia wniosku. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Członków Związku zostało zwołane na 1 marca 2024 r. i tego dnia się odbyło. Zgromadzenie to powołało na swojego reprezentanta w komisji konkursowej Ł. O.. Pismem z 5 marca 2024 r. członkowie ww. związku zawodowego wyjaśnili, że J. M. samowolnie 29 lutego 2024 r. zmienił decyzję zarządu zgłaszając sam siebie, więc 1 marca 2024 r. odbyło Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Członków Związku, które powołało Ł. O.. W piśmie tym sugerowano związki rodzinne J. M. z jedną z kandydatek – V. B.
pkt 1 ppkt 1 statutu związku, funkcji w organach związku nie może pełnić kierownik zakładu, dyrektor związku wydziału jednostek równorzędnych i jego zastępcy. Z uwagi na powyższe O. B. winien był być odwołany z funkcji w zarządzie związku zawodowego
Stosownie do §18 statutu związku uchwały zarządu zapadają zwykłą większością w obecności połowy członków. W tej sytuacji O. B. nie mógł reprezentować związku, a zatem nadzwyczajne zgromadzenie zwołała wyłącznie V. L. działając jednoosobowo. Zatem zgromadzenie to nie było zwołane prawidłowo, a uchwały przez nie podjęte nie miały mocy prawnej. Równocześnie uchwałą nr (...) z 4 marca 2024 r. Rada Gminy W. wskazała jako swojego przedstawiciela do komisji konkursowej H. V.. Pismem z 11 marca 2024 r. przewodniczący komisji konkursowej J. L. poinformował H. V. o terminie posiedzenia komisji konkursowej wyznaczonym na 19 marca 2024 r. Zarządzeniem nr (...) z 15 marca 2024 r. Wójt Gminy W. powołał skład komisji konkursowej w celu przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora szkoły. W składzie komisji nie znalazła się osoba wskazana przez Radę Gminy W. – H. V.. Wśród członków komisji wskazano natomiast Ł. O. jako przedstawiciela związku zawodowego. Przewodniczącym komisji konkursowej został J. L. – Sekretarz Gminy W..
zarządzeniem Wójta Gminy W. nr (...) z 4 grudnia 2020 r. sprawował on w imieniu organu prowadzącego nadzór nad szkołami prowadzonymi przez Gminę W.. Posiedzenie komisji konkursowej odbyło się 19 marca 2024 r. Do konkursu przystąpiły dwie kandydatki: J. B.
art. 66 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe (Dz.U. z 2025 r. poz. 1043.) organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce, odwołuje nauczyciela z tego stanowiska w przypadku złożenia przez niego rezygnacji – za trzymiesięcznym wypowiedzeniem, w razie ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań określonych w art. 57 ust. 2 ustawy w trybie przewidzianym przepisami dotyczącymi oceny pracy nauczycieli – bez wypowiedzenia, a także w przypadku złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku o odwołanie dyrektora szkoły. Ponadto, stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, w przypadkach szczególnie uzasadnionych organ prowadzący szkołę może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty. Powyższa regulacja określa zatem w sposób wyczerpujący zarówno przesłanki, jak i tryb odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w szkole. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że katalog przyczyn odwołania dyrektora szkoły wskazany w powołanym przepisie ma charakter zamknięty, co oznacza, że odwołanie z tej funkcji może nastąpić wyłącznie w przypadkach w nim wskazanych, przy zachowaniu przewidzianej prawem procedury. Regulacja ta stanowi bowiem szczególną gwarancję stabilności wykonywania funkcji kierowniczej w jednostkach systemu oświaty, a jednocześnie ma na celu zapewnienie prawidłowego funkcjonowania szkoły oraz ochronę interesu publicznego związanego z realizacją zadań oświatowych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że powierzenie nauczycielowi stanowiska dyrektora szkoły nie prowadzi do nawiązania nowego stosunku pracy, lecz stanowi jedynie powierzenie funkcji kierowniczej w ramach istniejącego stosunku pracy nauczyciela. W konsekwencji odwołanie nauczyciela z tej funkcji nie powoduje rozwiązania stosunku pracy, lecz prowadzi do zmiany jego treści poprzez pozbawienie pracownika funkcji kierowniczej oraz związanych z nią uprawnień, w szczególności dodatku funkcyjnego. Pogląd taki został wyrażony m.in. w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1993 r., I PZP 71/92, w której wskazano, że odwołanie nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły stanowi jedynie zmianę treści stosunku pracy, a nie jego rozwiązanie. Jednocześnie w judykaturze wskazuje się, że chociaż odwołanie ze stanowiska dyrektora szkoły nie jest tożsame z wypowiedzeniem zmieniającym w rozumieniu art. 42 § 1 KP, to jednak w sferze faktycznej wywołuje podobny skutek. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 19 maja 2009 r., II PK 288/08, odwołanie nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły stanowi jednostronną zmianę warunków pracy niekorzystną dla pracownika, polegającą na pozbawieniu go funkcji i uprawnień organu zarządzającego szkołą oraz w istotny sposób uszczuplającą należne mu wynagrodzenie poprzez utratę dodatku funkcyjnego. W konsekwencji bezprawność odwołania dyrektora szkoły może wywoływać skutki podobne jak bezprawność działania pracodawcy przy wypowiedzeniu zmieniającym, gdyż są to rodzajowo zbliżone naruszenia praw pracownika. Z tego względu w orzecznictwie dopuszcza się odpowiednie stosowanie do takich sytuacji przepisów Kodeksu pracy regulujących skutki wadliwego wypowiedzenia warunków pracy lub płacy, w szczególności art. 45 § 2 w związku z art. 42 § 1 oraz art. 47 1 KP (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 kwietnia 1997 r., I PKN 88/97; z dnia 10 stycznia 2003 r., I PK 74/02; z dnia 9 grudnia 2003 r., I PK 103/03). W takiej sytuacji odwołanemu dyrektorowi przysługuje roszczenie o odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za czas, do upływu którego miało trwać pełnienie powierzonej funkcji, nie więcej jednak niż za trzy miesiące (uchwała Sądu Najwyższego - Izby Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 3 lutego 1993 r., sygn. akt I PZP 71/92, uchwała Sądu Najwyższego - Izby Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 5 maja 1993 r., sygn. akt I PZP 15/93). Sąd Rejonowy podkreślił, że powyższe rozważania znajdują zastosowanie wyłącznie do dyrektora szkoły, a zatem osoby, która została prawidłowo powołana na stanowisko dyrektora szkoły w trybie przewidzianym przepisami prawa oświatowego. Dopiero wówczas możliwe jest badanie, czy odwołanie z tej funkcji nastąpiło z zachowaniem przesłanek oraz trybu określonego w art. 66 ustawy prawo oświatowe. Zasady powierzenia stanowiska dyrektora szkoły zostały określone w art. 63 ustawy Prawo oświatowe.
art. 63 ust. 10 tej ustawy kandydata na stanowisko dyrektora szkoły wyłania się w drodze konkursu przeprowadzanego przez komisję konkursową powołaną przez organ prowadzący szkołę. Jednocześnie w art. 63 ust. 14 ustawy ustawodawca określił skład komisji konkursowej, wskazując podmioty uprawnione do delegowania swoich przedstawicieli do jej składu. Regulacje te nie mają charakteru technicznego, lecz gwarancyjny, albowiem dotyczą samej konstrukcji organu przeprowadzającego konkurs. W judykaturze sądów administracyjnych podkreśla się, że przepisy regulujące skład komisji konkursowej powinny być interpretowane ściśle, gdyż komisja konkursowa stanowi organ właściwy do przeprowadzenia postępowania konkursowego i dokonania oceny kandydatów ubiegających się o powierzenie stanowiska dyrektora szkoły. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 grudnia 2012 r., I OSK 2441/12, przepisy regulujące wyłanianie kandydata na stanowisko dyrektora szkoły odnoszą się wyłącznie do konkursu przeprowadzonego w sposób prawidłowy, natomiast konkurs przeprowadzony z naruszeniem przepisów prawa nie może skutecznie doprowadzić do wyłonienia kandydata na to stanowisko. W uzasadnieniu powołanego orzeczenia podkreślono również, że wadliwość czynności dotyczących powołania komisji konkursowej oddziałuje na dalsze czynności podejmowane w toku procedury konkursowej, w tym także na akt powierzenia stanowiska dyrektora szkoły. Sąd Rejonowy zauważył, że w realiach niniejszej sprawy odwołanie powódki ze stanowiska dyrektora szkoły nastąpiło w następstwie unieważnienia konkursu na to stanowisko w drodze uchylenia zarządzenia Wójta Gminy W. stanowiącego podstawę powierzenia powódce tej funkcji. Jak wynika z treści zarządzenia organu prowadzącego szkołę, przyczyną podjęcia powyższych czynności było stwierdzenie nieprawidłowości dotyczących składu komisji konkursowej powołanej do przeprowadzenia postępowania konkursowego. Sąd I instancji podał, że czynności polegające na unieważnieniu konkursu oraz odwołaniu powódki z funkcji dyrektora szkoły zostały dokonane w drodze zarządzeń Wójta Gminy W., które mają charakter aktów z zakresu administracji publicznej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że sąd pracy nie jest uprawniony do samodzielnego badania legalności aktów administracyjnych ani do ich eliminowania z obrotu prawnego. Dopóki akt administracyjny funkcjonuje w obrocie prawnym, sąd pracy jest nim związany. Skutki w sferze prawa pracy mogą powstać dopiero po uprzednim wyeliminowaniu z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego przez właściwy organ lub sąd administracyjny. (Sąd Najwyższy w wyroku z 6 grudnia 2005 r., III PK 96/05). Powódka nie skorzystała natomiast z przysługującej jej drogi prawnej polegającej na zaskarżeniu zarządzeń organu prowadzącego szkołę do sądu administracyjnego. W konsekwencji zarządzenie wójta odwołujące powódkę z funkcji z powodu błędów przy jej powołaniu pozostaje w obrocie prawnym i wywołuje skutki prawne, którymi sąd pracy jest związany. Sąd Rejonowy mimo to postanowił zbadać okoliczności dotyczące przebiegu postępowania konkursowego poprzedzającego powierzenie powódce stanowiska dyrektora szkoły. Analiza dokumentacji konkursowej oraz zeznań świadków, zdaniem Sądu Rejonowego prowadzi do wniosku, że w toku tej procedury pojawiły się wątpliwości dotyczące prawidłowości powołania składu komisji konkursowej.
art. 63 ust. 14 Prawo oświatowe w skład komisji konkursowej wchodzą między innymi przedstawiciele organu prowadzącego szkołę, organu sprawującego nadzór pedagogiczny, rady pedagogicznej, rady rodziców oraz reprezentatywnych organizacji związkowych zrzeszających nauczycieli. Sąd Rejonowy stwierdził, że istotne wątpliwości powstały w odniesieniu do sposobu wskazania przedstawiciela (...) Związku Zawodowego (...) W. (...) do składu komisji konkursowej. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika bowiem, że procedura wyłonienia przedstawiciela tej organizacji nie została przeprowadzona w sposób w pełni odpowiadający postanowieniom statutu związku.
statutu wskazanego związku zawodowego nadzwyczajne walne zebranie może zostać zwołane na mocy uchwały zarządu związku, komisji rewizyjnej albo na pisemny wniosek co najmniej jednej czwartej liczby członków związku, przy czym w takim przypadku zarząd związku zobowiązany jest do zwołania nadzwyczajnego walnego zebrania w terminie nie późniejszym niż miesiąc od dnia zgłoszenia wniosku. Z ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie wynika jednak, że nadzwyczajne walne zgromadzenie członków związku zostało zwołane przez dwie osoby wchodzące w skład zarządu, tj. V. L. oraz O. B., bez udziału przewodniczącego związku (...). Jednocześnie z materiału dowodowego wynika, że O. B. pełnił w tym czasie funkcję zastępcy wójta gminy. Zgodnie natomiast z § 19 statutu związku osoby pełniące funkcje w organach władzy publicznej nie mogą wchodzić w skład zarządu związku zawodowego. Okoliczność ta rodziła poważne wątpliwości co do prawidłowości udziału tej osoby w czynnościach podejmowanych w imieniu zarządu związku, w tym w szczególności w zakresie zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia. Pomimo powyższych wątpliwości podczas wskazanego zgromadzenia podjęto decyzję o delegowaniu Ł. O. jako przedstawiciela związku do składu komisji konkursowej. W ocenie Sądu Rejonowego, z uwagi na fakt, że nadzwyczajne zgromadzenie członków związku zawodowego zostało zwołane wadliwie, to jego uchwały nie mają mocy prawnej. Oznacza to, że Ł. O. została powołana wadliwie do komisji konkursowej, co – jak wynika z przytoczonego stanowiska sądów administracyjnych- przesądza o tym, że wybór dyrektora szkoły nastąpił w sposób nieprawidłowy. W uzasadnieniu zarządzenia wójta z dnia 12.07.2024 wskazano na kontrowersje dotyczące powołania do komisji konkursowej H. V.. Rada Gminy W. uchwałą z 4 marca 2024 r. wskazała jako swojego przedstawiciela do komisji konkursowej H. V.. Uchwała ta nie została uchylona ani zaskarżona w przewidzianym prawem trybie i tym samym funkcjonowała w obrocie prawnym. Pomimo wskazania tej osoby przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, nie została ona ostatecznie uwzględniona w składzie komisji konkursowej powołanej zarządzeniem Wójta Gminy W. z dnia 15 marca 2024 r. Jak wynika z dokumentacji konkursowej, osoba ta została wprawdzie poinformowana o planowanym posiedzeniu komisji konkursowej, jednak następnie przekazano jej informację o niepowołaniu jej do składu komisji. Sąd Rejonowy argumentował, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż organ prowadzący szkołę, powołując komisję konkursową, nie jest formalnie związany wskazaniem określonej osoby przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, jednakże w sytuacji gdy uchwała tego organu funkcjonuje w obrocie prawnym, pominięcie wskazanego w niej przedstawiciela powinno zostać należycie uzasadnione. Jak podkreślono w orzecznictwie, brak uwzględnienia osoby wskazanej przez organ stanowiący w składzie komisji konkursowej, przy jednoczesnym braku uchylenia lub zakwestionowania uchwały tego organu, może prowadzić do powstania wątpliwości co do prawidłowości powołania komisji konkursowej (por. wyrok WSA w Krakowie z 20 lutego 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 917/24). Sąd Rejonowy stanął na stanowisku, że pominięcie H. V. nie miało wpływu na prawidłowość wyboru członków komisji konkursowej. Jak bowiem wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 19 stycznia 2021 r., III SA/Lu 346/20 organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego nie może powołać piastuna tegoż organu w skład komisji konkursowej, jak i wyznaczać do składu komisji konkursowej jako swych przedstawicieli członków organu stanowiącego, to jest rady gminy. W skład komisji konkursowej nie może bowiem wejść przedstawiciel żadnego innego organu czy podmiotu, niż wymienione w sposób wyczerpujący w art. 63 ust. 14 Prawa oświatowego. W świetle zaś art. 63 ust. 14 tej ustawy rada gminy nie jest uprawniona do wskazywania swoich przedstawicieli do komisji konkursowej. Nie jest zatem dopuszczalne, aby wójt powołał jako swego przedstawiciela w składzie komisji konkursowej członka rady gminy, który wszak jako członek organu stanowiącego nie spełniałby wymogu bycia należycie umocowanym przedstawicielem organu wykonawczego gminy, a jednocześnie w istocie stanowiłby w komisji reprezentację organu, którego udział w komisji nie jest uprawniony. Wątpliwości budził również udział w pracach komisji konkursowej sekretarza gminy – J. L.. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika bowiem, że osoba ta została powołana w skład komisji konkursowej jako przedstawiciel organu prowadzącego szkołę. Jednocześnie ustalono, że J. L. w ramach pełnionej funkcji sekretarza gminy wykonywał w imieniu organu prowadzącego zadania związane z bieżącym nadzorem nad funkcjonowaniem jednostek oświatowych prowadzonych przez gminę. Okoliczność ta wynikała zarówno z treści zarządzeń organizacyjnych Wójta Gminy W., jak i z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy.
art. 63 ust. 14 pkt 1 ustawy – Prawo oświatowe w skład komisji konkursowej wchodzą przedstawiciele organu prowadzącego szkołę. Przepisy te nie wykluczają co do zasady możliwości powołania do komisji pracowników urzędu gminy. W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że ustawa nie ogranicza prawa do udziału w składzie komisji konkursowej pracownika samorządowego zatrudnionego przez organ prowadzący szkołę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 560/14). Jednocześnie jednak w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że skład komisji konkursowej powinien gwarantować zachowanie bezstronności oraz przejrzystości procedury konkursowej, a osoby powoływane w skład komisji powinny reprezentować wskazane w ustawie podmioty w sposób rzeczywisty i niezależny. W sytuacji, gdy dana osoba wykonuje w imieniu organu prowadzącego zadania związane z nadzorem nad działalnością szkoły, jej udział w pracach komisji konkursowej może budzić wątpliwości co do zachowania wskazanej zasady bezstronności procedury konkursowej. Powyższe okoliczności wskazują, że w toku postępowania konkursowego pojawiły się istotne wątpliwości dotyczące prawidłowości powołania składu komisji konkursowej. Jednocześnie jednak czynności polegające na unieważnieniu konkursu oraz odwołaniu powódki z funkcji dyrektora szkoły zostały dokonane w drodze zarządzeń Wójta Gminy W., mających charakter aktów z zakresu administracji publicznej. Dopóki akty te funkcjonują w obrocie prawnym, sąd pracy jest nimi związany, a dokonana przez Sąd analiza okoliczności związanych z przebiegiem postępowania konkursowego nie może prowadzić do podważenia skutków prawnych zarządzeń organu prowadzącego szkołę funkcjonujących w obrocie prawnym. Reasumując Sąd Rejonowy uznał, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd Rejonowy stwierdził, że stanowisko prezentowane przez powódkę, iż błędy przy powoływaniu komisji konkursowej nie mają żadnego znaczenia dla ważności wyboru dyrektora, jest nie do przyjęcia. Oznaczałoby to, że konkurs na dyrektora szkoły byłby jedynie pozornym procesem, bowiem niezachowanie przewidzianych w nim formalizmów nie miałoby żadnego wpływu na ważność wyboru. Wadliwie wybrany dyrektor pełniłby swoją funkcję całą kadencję. Takie rozumowanie, w ocenie Sądu I instancji prowadziłoby do dowolności wyboru dyrektora, pozbawiając jakichkolwiek gwarancji obiektywizmu i rzetelności kandydatów startujących w takim konkursie. Gdy do pełnienia jakiejś funkcji konieczne jest spełnienie warunków określonych prawem, to jakiekolwiek uchybienia w tym procesie skutkują nieważnością wyboru. Sąd Rejonowy argumentował, że trudno byłoby przyjąć, iż np. poseł, który nie zdobyłby wymaganej ilości głosów, czy sędzia bez wyższego wykształcenia prawniczego miałby pełnić swoją funkcję tylko dlatego, że błędy przy jego wyborze/powołaniu ujawniły się już po rozpoczęciu przez niego wykonywania danej funkcji. Sąd I instancji zaznaczył przy tym, że co prawda powódka nie była dyrektorem pozwanej szkoły ex tunc z racji wadliwego wyboru, jednakże podejmowane przez nią czynności (jak np. zlecanie wypłat pracownikom) należy uznać za ważne, gdyż była ona osobą pełniącą funkcję dyrektora. Z tych względów Sąd Rejonowy orzekł jak w sentencji wyroku. Na marginesie Sąd Rejonowy wskazał, że powódka doznała szkody na skutek działań osób trzecich. Nie ponosi ona żadnej winy z tego tytułu, że konkurs był wadliwie przeprowadzony, a jej wybór był nieważny. Odszkodowania tego winna ona dochodzić od podmiotów za to odpowiedzialnych (np. organizatora konkursu lub związku zawodowego, który przedstawił swego kandydata w sposób niewłaściwy). Wymaga to złożenia odrębnego powództwa przeciwko konkretnemu podmiotowi i wykazania przesłanek uzasadniających odpowiedzialność odszkodowawczą, zwłaszcza związku przyczynowego i wysokości szkody. O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 98 KPC stosownie do zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Koszty zastępstwa procesowego zostały ustalone na podstawie § 9 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Apelację od powyższego wyroku złożyła pełnomocnik powódki J. B.
e złożonym spisem kosztów, tj. kwoty 1632 zł.
art. 62 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe szkołą lub placówką kieruje nauczyciel mianowany lub dyplomowany, któremu powierzono stanowisko dyrektora. Oczywistym przy tym jest, że akt powierzenia stanowiska dyrektora szkoły, dla której organem prowadzącym jest gmina, a który następuje w formie zarządzenia organu wykonawczego gminy ma charakter kompetencji władczej przysługującej temu organowi na podstawie przepisów prawa administracyjnego. Akt powierzenia jest aktem prawnym o podwójnym charakterze, wywołującym skutki zarówno w sferze publicznoprawnej, jak i w sferze prawa pracy. W orzecznictwie NSA przyjmuje się, że wadliwie przeprowadzona procedura konkursowa nie stanowi przesłanki uznania aktu powierzenia stanowiska za nieważny. Powierzenie wywołuje zatem skutki prawne, a jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, uchwała bądź zarządzenie w tej sprawie mogą być uchylone wyłącznie z uwzględnieniem ustawowych przesłanek odwołania z tego stanowiska- tak wyrok NSA z 8.11.2000 r. II SA 2070/00. W późniejszym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny doprecyzował, iż stwierdzenie nieważności zarządzenia o zatwierdzeniu wyników konkursu nie może być utożsamiane z nieważnością samego aktu powierzenia stanowiska dyrektora. W wyroku z 16.12.2016 r. I OSK 1735/16 NSA wskazano, że wadliwość procedury konkursowej nie jest wskazana jako przyczyna odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły. Stąd unieważnienie przez organ prowadzący szkołę zarządzenia zatwierdzającego konkurs na stanowisko dyrektora nie eliminuje faktu powierzenia stanowiska. W takiej sytuacji dyrektor może zostać odwołany jedynie wówczas, gdy zachodzi tzw. „ przypadek szczególnie uzasadniony”. Za tego rodzaju przypadki uznawane są: 1. zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne); 2. mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień, określonych prawem, przez nauczyciela - dyrektora szkoły; 3. przy czym stwierdzone uchybienie nauczyciela są tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego; 4. konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny. Zaistnienie tak rozumianego, szczególnie uzasadnionego przypadku, upoważnia organ prowadzący szkołę, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, do odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Przepis o możliwości odwołania w takich sytuacjach jest przewidziany dla przypadków wymagających natychmiastowego działania. Błąd proceduralny w odniesieniu do działania komisji konkursowej nie musi mieć tego rodzaju znamion. W okolicznościach sprawy jasne jest, że Wójt Gminy W. unieważniając konkurs na dyrektora szkoły zatwierdzony zarządzeniem nr (...) z 19.03.2024 r. z powodu nieprawidłowości w powołaniu komisji konkursowej, w ocenie Sądu Okręgowego naruszył przepisy Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 11.08.2017 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 1428) w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej oraz ustawy z 8.03.1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 609). Zgodnie bowiem z § 8 Rozporządzenia ust. 1 i 2 po zakończeniu obrad komisji przewodniczący komisji niezwłocznie powiadamia organ prowadzący publiczne przedszkole, publiczną szkołę lub publiczną placówkę o wyniku postępowania konkursowego oraz przekazuje temu organowi dokumentację postępowania konkursowego. Organ prowadzący publiczne przedszkole, publiczną szkołę lub publiczną placówkę zatwierdza konkurs albo unieważnia konkurs i zarządza ponowne jego przeprowadzenie w razie stwierdzenia: 1) nieuzasadnionego niedopuszczenia kandydata do postępowania konkursowego; 2) przeprowadzenia przez komisję postępowania konkursowego bez wymaganego udziału 2/3 jej członków; 3) naruszenia tajności głosowania, z zastrzeżeniem § 4 ust. 1; 4)innych nieprawidłowości, które mogły mieć wpływ na wynik konkursu. Zadaniem organu prowadzącego publiczne przedszkole, publiczną szkołę lub publiczną placówkę jest wydanie zarządzenia o ogłoszeniu konkursu, powołanie komisji konkursowej, a następnie - po otrzymaniu od komisji konkursowej dokumentacji - ocena konkursu i albo zatwierdzenie konkursu, albo unieważnienie konkursu wraz z zarządzeniem ponownego jego przeprowadzenia. Zarządzenie o zatwierdzeniu konkursu poprzedzające powierzenie stanowiska dyrektora szkoły mogło być skontrolowane przez organ nadzoru w trybie art. 91 ust 1 ustawy o samorządzie gminnym albo zaskarżone do sądu administracyjnego w trybie art. 93 lub 101 ustawy. Przepisy nie przewidują możliwości unieważnienia procedury konkursowej przez organ prowadzący szkołę po zatwierdzeniu konkursu i powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły. Po powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły jego odwołanie może nastąpić wyłącznie z przyczyn określonych art. 66 ust 1 pkt 1 ustawy – Prawo oświatowe czyli w razie :
którym: "bezprawność odwołania mianowanego nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły wynikająca z braku uzasadnionych podstaw ku temu czy też będąca skutkiem naruszenia przepisów dotyczących tego odwołania winna wywoływać skutek podobny jak bezprawność działania pracodawcy przy wypowiedzeniu zmieniającym, bowiem są to rodzajowo podobne uchybienia prawom pracownika. Odpowiednie stosowanie do odwołanego dyrektora szkoły art. 45 § 2 KP i art. 47 1 KP nie może zatem prowadzić do zmniejszenia wysokości ustawowego odszkodowania. Konieczna jest jednak uwaga, że w przypadku gdy odwołanie nastąpiło ze skutkiem natychmiastowych (bez wypowiedzenia), po powierzeniu funkcji na czas określony, to odpowiednie stosowanie powinien mieć przepis art. 58 zdanie drugie KP w związku z art. 59 KP. Odszkodowanie za naruszenie przepisów prawa pracy przy wypowiadaniu lub rozwiązywaniu stosunków pracy jest to, że ma ono charakter ściśle określony (ryczałtowy). Jednakowe konstrukcyjnie odszkodowanie ma również ten walor, że nie różnicuje pracowników w przypadku naruszenia przepisów o odwołaniu z funkcji dyrektora szkoły. Odszkodowanie za naruszające przepisy wypowiedzenie zmieniające jest takie samo jak za naruszające przepisy dotyczące wypowiedzenia definitywnego ( art. 42 § 1 w związku z art. 45 i art. 47 1 KP). Odszkodowanie nie podlega wówczas miarkowaniu ani zmniejszeniu, ze względu na dalsze pozostawanie pracownika w zatrudnieniu lub podjęcie nowego zatrudnienia. Odwołanie z funkcji dyrektora szkoły z naruszeniem przepisów powoduje również podobny skutek w sferze zatrudnienia jako wadliwe wypowiedzenie zmieniające. Nie powinno więc przeważyć to, że odwołany dyrektor nie traci zatrudnienia, gdyż przy wypowiedzeniu zmieniającym umowę pracownik może poddać kontroli tylko samą zgodność wypowiedzenia z prawem i pozostać w zatrudnieniu na nowych warunkach. Niemożliwe jest przywrócenie zatrudnienia na stanowisku dyrektora i dlatego wspólnym mianownikiem powinno być odszkodowanie, takie jak w przypadku niezasadnego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia zmieniającego". Powódka została odwołana ze stanowiska dyrektora szkoły w trybie natychmiastowym z dniem 12.07.2024 r., jednocześnie wypowiedziano jej dotychczasowe warunki pracy i płacy za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Trudno zgodzić się z zastosowaną przez K. procedurą, która narusza normy Karty Nauczyciela chociażby w zakresie rozwiązania stosunku pracy w razie odmowy przyjęcia zaproponowanych warunków pracy. Powódka była nauczycielem mianowanym, do którego nie stosuje się art. 42 KP. Sąd Najwyższy w wyroku z 23.02.1999 r., I PKN 595/98, OSNP 2000/8, poz. 300, wyjaśnił, że „ważnym względem przemawiającym przeciwko możliwości stosowania wypowiedzenia zmieniającego jest jego konstrukcja, zwłaszcza zaś przewidziany w art. 42 § 3 KP skutek odmowy przyjęcia przez pracownika nowych warunków pracy lub płacy w postaci rozwiązania się umowy o pracę z upływem okresu wypowiedzenia. Tymczasem Karta Nauczyciela określające sytuacje, w których następuje rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem mianowanym ( art. 23), nie wymienia wśród nich rozwiązania się stosunku pracy wskutek odmowy przyjęcia przez nauczyciela mianowanego nowo zaproponowanych mu warunków pracy lub płacy”. Pogląd o dopuszczalności stosowania – w odniesieniu do stosunku pracy tych nauczycieli – wypowiedzenia zmieniającego prowadziłby „do skutku nieprzewidzianego w omawianej ustawie (rozwiązanie stosunku pracy), a zarazem sprzecznego z zasadą stabilizacji ich zatrudnienia”. Nie sposób jednak pominąć, że wynagrodzenie z dodatkiem funkcyjnym przynależne dyrektorowi powódka otrzymywała do końca lipca 2026 r. Powódka domagała się odszkodowania wynikającego art. 47 1 KP powołując się na treść uchwały Sądu Najwyższego z 5 maja 1993 r. w sprawie I (...) 15/93.
tym przepisem odszkodowanie, o którym mowa w art. 45, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W przypadku wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony, której termin, do którego umowa ta miała trwać, określony w umowie upłynął przed wydaniem orzeczenia przez sąd pracy, lub gdy przywrócenie do pracy byłoby niewskazane ze względu na krótki okres, jaki pozostał do upływu tego terminu, odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do upływu którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres 3 miesięcy. Warto przytoczyć, że w przywoływanej uchwale Sąd Najwyższy argumentował, że do odwołania ze stanowiska dyrektora zbliżony charakter mają unormowania dotyczące wypowiedzenia zmieniającego i przewidujące roszczenia o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne, przywrócenie na poprzednie warunki pracy lub odszkodowanie ( art. 42 § 1 KP i 45 KP). Wskazywał jednakże, że stosowanie przepisów KP powinno być jednak odpowiednie, uwzględniające przede wszystkim charakter powierzenia funkcji kierowniczej w szkole i zasad jej sprawowania. Kwestią odszkodowania dla nauczyciela odwołanego ze stanowiska kierowniczego w szkole zajmował się Sąd Najwyższy w wyroku z 25 maja 2022 r. II (...) 101/21. Sąd Najwyższy potwierdził, że nauczycielowi odwołanemu niezgodnie z prawem z funkcji kierowniczej w szkole przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a nie tylko utraconego dodatku funkcyjnego. Orzecznictwo sądowe i konieczność poszukiwania podstaw prawnych do oceny roszczeń dyrektora szkoły odwołanego niezgodnie z przepisami prawa dowodzi niedoskonałości prawa oświatowego, braku regulacji, które winny normować te kwestie w sferze stosunku pracy. Analiza art. 66 ustawy – Prawo oświatowe wskazuje, że przepis ten nie zawiera regulacji dotyczących okresu wypowiedzenia. Pracodawca w odróżnieniu np. do zasad określonych art. 42 KP nie jest uprawniony do odwołania dyrektora szkoły za wypowiedzeniem. Takie uprawnienie przysługuje wyłącznie nauczycielowi, który może złożyć rezygnację ze stanowiska za trzymiesięcznym wypowiedzeniem. Złożenie takiej rezygnacji nie powoduje samo przez się skutku prawnego, gdyż powierzenie stanowiska jest czynnością prawną jednostronną powierzającego. Wobec tego również odwołanie ze stanowiska nie może nastąpić na podstawie samego tylko oświadczenia nauczyciela zajmującego stanowisko kierownicze, lecz potrzeba do tego oświadczenia woli organu powierzającego stanowisko, który winien odwołać dyrektora bez niepotrzebnej zwłoki. Nie ma zatem żadnych podstaw do określania w przypadku odwołania ze stanowiska dyrektora nieznanego ustawie okresu wypowiedzenia, z którego organ prowadzący szkołę nie może skorzystać. Zdaniem Sądu Okręgowego ustawodawca mógłby uregulować roszczenia wynikające z niezgodnego z prawem odwołania dyrektora szkoły czy innej osoby na kierowniczym stanowisku poprzez wprowadzenie przepisów określających roszczenia z tego tytułu np. w wysokości dodatku funkcyjnego za cały okres do którego powierzono sprawowanie stanowiska czy też w wysokości wynagrodzenia za określony czas. Brak takich regulacji znacząco utrudnia rekompensowanie niewłaściwych działań pracodawcy w tym obszarze. Przenosząc te rozważania na realia niniejszej sprawy, w ocenie Sądu Okręgowego przyznanie powódce odszkodowania w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia (
e stanowiskiem judykatury wywiedzionym z norm prawa pracy regulujących kwestie wypowiadania stosunku pracy czy dokonywania wypowiedzenia zmieniającego) byłoby niesłuszne i naruszałoby zasady współżycia społecznego określone art. 8 KP. Powódka została pracownikiem Szkoły Podstawowej im. Św. A. w W. dopiero z dniem powierzenia jej obowiązków dyrektora szkoły tj. od 29 marca 2024 r. Od tego dnia została również mianowana na stanowisko nauczyciela tej szkoły. Do czasu odwołania jej ze stanowiska dyrektora pracowała w szkole ok. 3,5 miesiąca. Gdyby odnieść okres zatrudnienia do okresów wypowiedzenia przewidzianych dla umów o pracę to wyniósł on by dwa tygodnie – art. 36 § 1 KP. Nie sposób też nie uwzględnić przy ocenie roszczeń powódki kwestii przystąpienia do konkursu na dyrektora innej szkoły podstawowej, jeszcze przed odwołaniem jej ze stanowiska dyrektora w szkole w W.. Powódka wygrała konkurs na dyrektora Szkoły Podstawowej nr (...) w G. w lipcu 2024 r. i od września 2024 r. rozpoczęła pracę jako dyrektor uprzednio rozwiązując stosunek pracy w szkole w W.. Powódka w pozwanej szkole pracowała do 31 sierpnia 2024 r. Wynagrodzenie z dodatkiem funkcyjnym otrzymywała do końca lipca 2024 r., czyli wynagrodzenie bez dodatku uzyskała wyłącznie za sierpień 2024 r., a od września 2024 r. zmieniła szkołę obejmując stanowisko dyrektora w Szkole Podstawowej nr (...) w G.. Ostatecznie powódka była pracownikiem pozwanej szkoły niewiele ponad 5 miesięcy – od 29 marca 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r. Zdaniem Sądu Okręgowego odszkodowanie w wysokości półtoramiesięcznego wynagrodzenia czyni zadość i zasadom współżycia społecznego z art. 8 KP, spełnia też przynależną mu funkcję i represyjną i socjalną (patrz pogląd Trybunału Konstytucyjnego wyrażonego w wyroku z 27 listopada 2007 r., SK 18/05 ((...)-A 2007 Nr 10, poz. 128). Krótki okres zatrudnienia w pozwanej szkole, uzyskiwanie wynagrodzenia z dodatkiem funkcyjnym prawie przez cały czas zatrudnienia, objęcie stanowiska dyrektora w innej szkole sprzeciwiają się ustaleniu w kwocie trzymiesięcznego wynagrodzenia tym bardziej, że przedziału czasowego trzech miesięcy w odniesieniu do powódki w żadnym razie nie można utożsamiać z okresem wypowiedzenia stosunku pracy. Z tych wszystkich względów na zasadzie art. 386 § 1 KPC zmienił zaskarżony wyrok i zasądził od pozwanej na rzecz powódki odszkodowanie w wysokości półtoramiesięcznego wynagrodzenia, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Z uwagi na uwzględnienie żądania w połowie, na zasadzie art. 100 KPC koszty procesu między stronami zniesiono wzajemnie. W pozostałym zakresie Sąd Okręgowy oddalił apelację na zasadzie art. 385 KPC, a na podstawie art. 108 § 1 KPC w zw. z art. 100 KPC zniósł miedzy stronami koszty procesu za instancję odwoławczą. Dlatego orzeczono jak wyroku.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.