Sygn. akt IV Pa 3/26 UZASADNIENIE Stanowiska stron 1. Powódka F. N. w pozwie skierowanym przeciwko (...) Szpitalowi (...) w Z. wniosła początkowo o zasądzenie na jej rzecz kwoty 25.519 złotych tytułem

§ 1kp.

Zgodnie z tym przepisem, pracownicy mają prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości. Pojęcie wynagrodzenia obejmuje przy tym wszystkie składniki wynagrodzenia, bez względu na ich nazwę i charakter, a także inne świadczenia związane z pracą, przyznawane pracownikom w formie pieniężnej lub w innej formie niż pieniężna.

1. Ustawodawca posłużył się pojęciem pracy jednakowej i pracy o jednakowej wartości. Zgodnie z definicją ustawową (§ 3 cytowanego przepisu), pracami o jednakowej wartości są prace, których wykonywanie wymaga od pracowników porównywalnych kwalifikacji zawodowych, potwierdzonych dokumentami przewidzianymi w odrębnych przepisach lub praktyką i doświadczeniem zawodowym, a także porównywalnej odpowiedzialności i wysiłku. Pojęcie pracy jednakowej nie zostało zdefiniowane w ustawie, natomiast w orzecznictwie (wyr. SN z 18 września 2008 roku, II PK 27/08) wskazuje się, że jest to praca taka sama pod względem rodzaju i kwalifikacji wymaganych do jej wykonywania oraz ilości i jakości. Kryterium pomocnym przy ustalaniu czy pracownicy wykonują jednakową pracę może być zajmowane stanowisko. Niemniej jednak praca osób zatrudnionych na tym samym stanowisku nie musi być pracą jednakową, jeżeli będzie różnić się co do ilości i jakości (wyr. SN z 7 marca 2012 roku, II PK 161/11).
2. Istotne znaczenie przy rozstrzyganiu w sprawach naruszenia zasady równego wynagradzania ma rozkład ciężaru dowodu. Pracownik ma obowiązek przynajmniej uprawdopodobnić, że był wynagradzany mniej korzystnie od innych pracowników wykonujących jednakową pracę lub pracę jednakowej wartości. Pracodawcę obciąża natomiast ciężar wykazania, że nierówne traktowanie, o ile wystąpiło, było spowodowane zastosowaniem obiektywnego kryterium. Nie budziło wątpliwości sądi, że wynagrodzenie położnych zatrudnionych u pozwanego i wykonujących pracę na M. (...), znacząco się różniło. Strony nie spierały się co do faktu, że powódka przez cały okres dochodzony pozwem zarabiała znacznie mniej, niż położne w wykształceniem magisterskim i specjalizacją.
3. Zasady ustalania wysokości wynagradzania pracowników podmiotów leczniczych reguluje ustawa z dnia 08 czerwca 2017 roku o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, a także regulamin wynagradzania obowiązujący u pozwanego. Zgodnie z treścią art. 7 cytowanej ustawy, wysokość wynagrodzenia ustalana jest jako iloczyn współczynnika pracy określonego w załączniku do ustawy oraz kwoty podstawy wynagrodzenia ustalanej i zmienianej z dnia 01 lipca każdego roku. Współczynniki pracy zostały określone dla poszczególnych grup zawodowych w podmiotach leczniczych według kwalifikacji wymaganych na określonych stanowiskach. Wysokość współczynników została wskazana w załączniku do cytowanej ustawy. Powyższe oznacza, że wysokość wynagrodzenia to iloczyn podstawy i współczynnika pracy według kwalifikacji wymaganych dla danego stanowiska, a nie w rzeczywistości posiadanych przez pracownika, jeżeli są wyższe, niż wymagane.
4. Zdaniem sądu w sprawie nie można mówić zatem o nieznacznej dyferencjacji w wynagrodzeniu pracowników, która nie uzasadniałaby uznania, że doszło do nierównego traktowania. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 maja 2014 roku (I PK 276/13) słusznie skonstatował, że „nieznaczne dyferencjacje w wynagrodzeniu pracowników, będące wynikiem oceny jakości ich pracy przez przełożonego, nie powinny być, co do zasady, traktowane jako naruszające zasadę równego traktowania, określoną w art. 18 3a § 1 KP i art.

KP”.

1. Rozważania dotyczące tego, czy F. N. wykonywała pracę jednakową lub pracę jednakowej wartości, jak położne, z którymi się porównywała (pracujące na (...), posiadającymi wyższe wykształcenie i specjalizację), sąd rozpoczął od ustalenia wykształcenia jakiego pracodawca wymagał od osób zatrudnionych na tych stanowiskach. Kwestia ta uregulowana została w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 lipca 2011 roku w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami. Rozporządzenie to obowiązywało do dnia 4 września 2023 roku. Na stanowisku starszej położnej, zgodnie z ww. rozporządzeniem, wymagane były tytuł zawodowy magistra położnictwa, tytuł zawodowy licencjata położnictwa, średnie wykształcenie medyczne w zawodzie położna, przy czym osoby bez tytułu magistra musiały legitymować się minimum pięcioletnim stażem pracy w zawodzie położnej (pkt 46 załącznika do Rozporządzenia). Na stanowisku położnej mogły być zatrudnione osoby posiadające tytuł zawodowy licencjata położnictwa lub średnie wykształcenie medyczne w zawodzie położna, a staż pracy w zawodzie nie był wymagany (pkt 36 załącznika do Rozporządzenia).
2. Podsumowując, sąd stwierdził, że osoba zatrudniona u pozwanego na stanowisku położnej musiała mieć co najmniej średnie wykształcenie medyczne w zawodzie położna. Na tym stanowisku mogła oczywiście pracować osoba z wyższym wykształceniem, lecz nie było ono wymagane. Powódka pracowała jako położna, a warunkiem podjęcia pracy na M. (...) było bycie położną. Pielęgniarka, mimo posiadania wyższego wykształcenia i specjalizacji (w innej dziedzinie niż położnictwo) nie mogłaby podjąć zatrudnienia jako położna. Potwierdzili to zgodnie z F. N. świadkowie J. L.

§ 1

kp, skoro pracownicy mają prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę jednakowej wartości, to roszczenie o wyrównanie wynagrodzenia, wynika też wprost ze wskazanego przepisu.

1. Sąd uznał, że strona powodowa wykazała ponad wszelką wątpliwość, iż F. N. wykonywała jednakową pracę, jak położne z tytułem magistra i specjalizacją, których wynagrodzenie zasadnicze było wyższe. Zgodnie z art. 316 § 1 kpc wydając wyrok sąd bierze za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Na chwilę zamknięcia rozprawy, nie można natomiast uznać, że powódka nadal będzie nierówno traktowana w zakresie wynagrodzenia, co uzasadniało oddalenie powództwa o ustalenie wysokości wynagrodzenia na przyszłość oraz nakazanie pozwanemu zaniechania stosowania wobec powódki praktyk naruszających zasadę równego traktowania. Pozwany w związku z planowanym wejściem w życie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami z dnia 10 lipca 2023 roku dokonał zmian w zakresach obowiązków i stanowiskach poszczególnych pielęgniarek i położnych.
2. Zgodnie z powołanym rozporządzeniem, które zaczęło obowiązywać 5 września 2023 roku wprowadzone zostało stanowisko starszego asystenta położnej, a osoba zatrudniona na tym stanowisku musiała legitymować się tytułem zawodowym magistra położnictwa i tytułem specjalisty w dziedzinie położnictwa lub w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia, a także pięcioletnim doświadczeniem. Wprowadzono również stanowiska asystenta położnej i młodszego asystenta od których również wymaga się tytułu magistra w zakresie pielęgniarstwa (pkt 38- 40 załącznika do Rozporządzenia). Położne posiadające wykształcenie średnie mogą być obecnie zatrudniane na stanowiskach położnej specjalisty, gdy mają tytuł specjalisty w dziedzinie położnictwa lub w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia, albo też starszej położnej przy posiadaniu 5 letniego doświadczenia. Natomiast położne ze średnim wykształceniem, przy braku doświadczenia mogą pracować tylko na stanowiskach położnych (pkt 46 i 48 załącznika do Rozporządzenia). Pozwany sukcesywnie wprowadzał zmiany w zakresach obowiązków pielęgniarek i położnych. Zmiany te formalnie wprowadzono w 2023 roku, jednak w przypadku (...) aneksy były podpisywane w 2024 roku.
3. Przestrzeganie przez pracodawcę zapisów zawartych w zakresach obowiązków pielęgniarek zatrudnionych na poszczególnych stanowiskach, spowoduje że, nie może być mowy o ich nierównym traktowaniu. Pielęgniarki posiadające wyższe wykształcenie i specjalizację zatrudnione są na innych stanowiskach i zgodnie z wprowadzonymi zakresami obowiązków mają wykonywać inny zakres obowiązków, aniżeli powódka. Nieprzestrzeganie natomiast przez pracodawcę zapisów dotyczących zakresu obowiązków poszczególnych położnych może doprowadzić do ich nierównego traktowania, niemniej jednak, na datę wyrokowania nie istniały postanowienia umów o pracę, które wprowadzałyby nierówne traktowanie poszczególnych położnych. Tylko takie zapisy mogłyby zostać uznane za nieważne i na ich miejsce mogłyby wejść postanowienia ustalone przez Sąd. Zróżnicowanie wynagrodzeń poszczególnych pracowników, zatrudnionych na różnych stanowiskach, którym powierzono różne zakresy obowiązków, oznacza że nie dochodzi do nierównego traktowania, a tym samym interwencja Sądu w celu ukształtowania wynagrodzenia na przyszłość, nie jest uzasadniona. Sąd uwzględniając powództwo o ustalenie doprowadziłby do sytuacji, w której to pielęgniarki i położne z wyższym wykształceniem i specjalizacją byłyby nierówno traktowane, gdyż za takie samo wynagrodzenie miałyby obowiązek wykonywania większego zakresu obowiązków, wymagającego wyższego wykształcenia.
4. Sąd ostatecznie uznał, że roszczenie odszkodowawcze F. N. w wysokości sprecyzowanej pismem z dnia 13 listopada 2025 roku było uzasadnione. Powódka nie podnosiła, aby nierówne traktowanie w zakresie wynagrodzenia wynikało z kryteriów dyskryminacyjnych o których mowa w art. 18 3a § 1 Kp. We wcześniejszym orzecznictwie wskazywano, że w przypadku niedyskryminacyjnego charakteru nierównego traktowania (tzw. „zwykłe”) roszczenie o odszkodowanie znajduje podstawę w art. 471 kc w zw. z art. 300 kp (wyrok SN z dnia 17 kwietnia 2018 roku, II PK 37/17, wyrok SN z dnia 18 września 2014 roku, III PK 136/13). Wskazywano, że obowiązek równego traktowania pracowników, którzy jednakowo wypełniają takie same obowiązki jest obowiązkiem pracodawcy wynikającym ze stosunku pracy. Jego naruszenie może więc powodować odpowiedzialność odszkodowawczą na ogólnych zasadach odpowiedzialności kontraktowej – nienależyte wykonanie zobowiązania. Orzecznictwo Sądu Najwyższego w zakresie podstawy odszkodowania z tytułu nierównego traktowania w zatrudnieniu w ostatnim okresie zaczęło jednak ewoluować, czego dowodem jest uchwała z dnia 24 sierpnia 2023 roku, III PZP 1/23, w której stwierdzono, że przepis art. 18 3d KP ma zastosowanie do odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania (art. 11 2 KP). Sąd Najwyższy słusznie zauważył, że przy zastosowaniu wykładni językowej nie da się jednoznacznie przesądzić, czy konsekwencje wynikające z art. 18 3d KP i art. 18 § 3 KP mają zastosowanie tylko do sytuacji dyskryminacyjnej, czy też sankcjonują również zachowania „nierównościowe”. Ustawodawca przywiązuje taką samą wagę do nakazu równego traktowania i zakazu dyskryminacji, wobec czego racjonalne jest uznanie, że w takim samym stopniu zamierza chronić wartości wyznaczone przez art. 11 2 i art. 11 3 KP. Kierując się tą myślą Sąd wskazał, że o ile art. 11 2 i art. 11 3 k.p. odwzorowują niejednorodne zasady prawa pracy, to przeciwdziałanie zakazowi dyskryminacji i promowanie nakazu równego traktowania zostało ujednolicone. Znaczy to tyle, że art. 18 § 3 KP i art. 18 3d KP mają zastosowanie zarówno w przypadku nierównego traktowania, jak i dyskryminacji (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 09 maja 2019 roku, III PK 50/18, OSNP 2020 nr 5, poz. 42 i z dnia 09 listopada 2022 roku, I PSKP 98/21, niepubl). Literalna analiza art.18 3d także, w ocenie Sądu, prowadzi do wniosku, że to właśnie ten przepis jest podstawą dochodzenia odszkodowania z tytułu nierównego traktowania w zatrudnieniu.
5. Uwzględniając przedmiot sprawy sąd odwołał się jeszcze do innego fragmentu uzasadnienia uchwały SN z dnia 24 sierpnia 2023 roku. Sąd Najwyższy powtórzył mianowicie dotychczas ugruntowane stanowisko, że „odszkodowanie z art. 18 3d KP służy do wyrównania nie tylko majątkowej szkody, ale również niemajątkowego uszczerbku, jaki poniósł pracownik (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 22 lutego 2007 r., I PK 242/06, OSNP 2008 nr 7-8, poz. 98; z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 286/07, OSNP 2009 nr 15-16, poz. 202 i z dnia 8 czerwca 2010 r., I PK 27/00, LEX nr 590311 i z dnia 6 października 2021 r., I PSKP 21/21, OSNP 2022 nr 6, poz. 56). Konkluzja ta ma znaczenie, jeśli weźmie się pod uwagę, że art. 18 § 3 KP właściwości takich nie posiada. W rezultacie, należy podkreślić, że art. 18 3d KP służy do dochodzenia szkody (majątkowej i niemajątkowej) wykraczającej poza należność przysługującą pracownikowi z obowiązujących go postawień umownych (art. 18 § 3 KP). Zależność ta akcentuje autonomiczność obu omawianych instytucji prawnych”. Przepis art.18 3d kp jest swego rodzaju sankcją wobec pracodawcy. Pełni zatem rolę zapobiegającą naruszaniu przez pracodawcę zasady równego traktowania.
6. Uwzględniając powyższe okoliczności oraz uwzględniając to, że w okresie od lipca 2021 roku do grudnia 2023 roku pracodawca naruszył wobec powódki zasadę równego traktowania w zatrudnieniu w zakresie wynagradzania, roszczenie od zasądzenie odszkodowania z tego tytułu należało uwzględnić. Sąd podzielił przy tym stanowisko powódki, iż naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu obniżyło samoocenę powódek, powodowało frustrację.
7. Sąd podzielił opinie biegłego z zakresu kadr i płac dotyczące wyliczenia różnicy pomiędzy wynagrodzeniem otrzymywanym przez powódkę w okresie objętym pozwem, a tym, które otrzymywałaby będą traktowana równo z innymi położnymi. Godzi się wskazać, iż ostatecznie żadna ze stron nie złożyła merytorycznych zastrzeżeń. Opinie te są jasne, logiczne i rzetelne, przekonująco odpowiadają na zadane przez Sąd pytania, zwłaszcza w zakresie metodologii i sposobu dochodzenia przez biegłego do określonych wniosków oraz zostały sporządzone zgodnie ze wskazaniami wiedzy fachowej, przy jednoczesnym braku okoliczności nakazujących dyskwalifikację przedmiotowej opinii. Zgodnie ze złożoną opinią uzupełniającą kwota różnicy do dnia 31 grudnia 2024 roku wyniosła 82.347,05 złotych.
8. Mając na względzie powyższe, oraz kwotę dodatkową wyliczoną samodzielnie przez stronę powodową za okres od dnia 01 stycznia 2024 roku do dnia 30 czerwca 2024 roku, Sąd zasądził na rzecz powódki F. N. kwotę 95.782,67 złotych, o czym orzeczono w punkcie I wyroku. Sąd orzekł o odsetkach za opóźnienie, zasądzając je na podstawie art. 455 kc w zw. z art. 300 kp. Sąd przyjął przy tym, że powódka wezwała pozwanego do zapłaty w dniu 04 marca 2023 roku (pomimo braku dowodu na datę doręczenia wezwania powódki, pozwany wystosował odpowiedź właśnie z datą 04 marca 2023 roku, zatem najpóźniej w tej dacie dotarło do niego wezwanie do zapłaty), a w ocenie Sądu, siedmiodniowy termin jawi się jako wystarczający do realizacji żądania. Odsetki za opóźnienie od kwoty 43.664 złotych (pierwotnie dochodzonej) Sąd zasądził zatem od dnia 12 marca 2023 roku. Do ostatecznego ukształtowania żądania doszło z kolei w piśmie z dnia 13 listopada 2025 roku, które doręczono pozwanemu w dniu 18 listopada 2025 roku. Strony pozostawały już wówczas w sporze od ponad dwóch lat, rozszerzone powództwo zostało oparte na tych samych podstawach i obejmowało dalsze okresy. Uzasadnionym było więc, w ocenie Sądu, uznanie opóźnienia pozwanego już od dnia następnego po doręczeniu pisma procesowego. Mając na względzie powyższe, Sąd oddalił żądanie dotyczące odsetek w pozostałym zakresie, o czym orzeczono w punkcie III wyroku. Sąd miał przy tym na względzie, że pomimo tożsamości kwoty odszkodowania z sumą różnicy w wynagrodzeniach za poszczególne miesiące, zasądzona w punkcie I wyroku kwota wynagrodzeniem nie jest i nieuzasadnionym byłoby przyjęcie, że pozwany pozostawał w zwłoce po upływie terminu wypłaty wynagrodzenia w każdym kolejnym miesiącu. Podobnie, jako nieuzasadnione jawi się nakazanie pozwanemu uiszczenia składek ZUS w prawidłowej wysokości.
9. Sąd umorzył postępowanie w części dotyczącej cofniętego powództwa (pkt II wyroku). Stosownie do art. 477 2 § 1 kpc orzeczono o rygorze natychmiastowej wykonalności (pkt VI wyroku).
10. Odnosząc się do rozstrzygnięcia o kosztach procesu, odwołano się do generalnej zasady obciążania kosztami procesu strony przegrywającej spór (zob. wyroki SN: z dnia 3 lutego 20101 r., II PK 192/09, Lex nr 584735 oraz z dnia 27 maja 2010 r., II PK 359/09, Lex nr 603828). Sąd w oparciu o przepis art. 98 § 1 i 2 kpc i § 9 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 4.050 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt IV wyroku). Jednocześnie Sąd nie obciążył powódki kosztami zastępstwa procesowego pozwanego w części oddalonego powództwa i umorzonego postępowania.
11. Sąd wyjaśnił, że miał na uwadze art. 102 kpc, który przewiduje, iż w wypadkach szczególnie uzasadnianych sąd może zasądzić od strony przeciwnej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. „ (…) przepis art. 102 k.p.c. wyraża zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach, stanowiąc wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Podstawę do jego zastosowania stanowią konkretne okoliczności danej sprawy, przekonujące o tym, że w rozpoznawanym przypadku obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby niesłuszne, czy wręcz niesprawiedliwe. Artykuł 102 k.p.c. znajduje zastosowanie "w wypadkach szczególnie uzasadnionych", które nie zostały ustawowo zdefiniowane i są każdorazowo oceniane przez sąd orzekający na tle okoliczności konkretnej sprawy. Przy zastosowaniu art. 102 k.p.c. mogą być również brane pod uwagę okoliczności dotyczące charakteru sprawy.” (komentarz do Art. 102 k.p.c. red. Zieliński 2017, wyd. 9, Legalis.W ocenie Sądu, w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek o którym mowa w tym przepisie, pozwalający nie obciążać strony powodowej kosztami procesu. Powództwo co do zasady okazało się słuszne, a oddaleniu podlegało jedynie powództwo w części dotyczącej odsetek, ustalenia i nakazania (pkt III wyroku).
12. Na podstawie art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd odstąpił od obciążenia pozwanej kosztami sądowymi. W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy zachodziły podstawy do zastosowania tego przepisu. Pozwany jest jednostką organizacyjną dysponującą środkami publicznymi i realizującą zadania o charakterze prospołecznym i prozdrowotnym, wobec czego obciążenie go kosztami sądowymi byłoby niecelowe, gdyż prowadziłoby jedynie do transferu środków publicznych do Skarbu Państwa (pkt VII wyroku). Apelacja
13. Apelację od wyroku złożyły obie strony. Apelacja powódki
14. Powódka zaskarżyła wyrok w pkt III w zakresie w jakim Sąd oddalił powództwo o ustalenie treści stosunku pracy powódki. Zarzuciła: a/ naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 18 § 3 kp w zw. z art. 11

k.p. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że „praca jednakowej wartości" zachodzi także wtedy, gdy pracodawca różnicuje wynagrodzenia na podstawie obiektywnych kryteriów jakości i kompetencji wynikających z wyższych kwalifikacji formalnych oraz przypisanych ról organizacyjnych, a zakres uprawnień i odpowiedzialności jest formalnie szerszy, choć w codziennym odbiorze część czynności może wyglądać podobnie;

1. Naruszenie art. 78 § 1 k.p. poprzez jego niezastosowanie tj. pominięcie, że wynagrodzenie powinno odpowiadać nie tylko rodzajowi pracy, ale także kwalifikacjom oraz jakości jej wykonywania, a kryteria te mogą uzasadniać różnicowanie wynagrodzeń w ramach tego samego obszaru organizacyjnego;
2. Naruszenie art. 18 3d k.p. poprzez zasądzenie odszkodowania w wysokości utożsamionej z różnicą pomiędzy wynagrodzeniem powódki a wynagrodzeniem wybranej grupy porównawczej (magister + specjalizacja), podczas gdy zachowanie pozwanego nie naruszało zasady równego traktowania w zatrudnieniu, bowiem pozwany różnicował wynagrodzenie powódki z racjonalnych przyczyn, w szczególności posiadanego wykształcenia i kwalifikacji, co stanowi dopuszczalne kryterium dyferencjacji wynagrodzeń.
3. Pozwany argumentował, że pojęcie „pracy jednakowej wartości” ma charakter normatywny i wymaga porównania według kryteriów wskazanych w art.

§ 3k.p., w szczególności kwalifikacji, odpowiedzialności i wysiłku.

Elementy te nie muszą ujawniać się przy każdej czynności z osobna, a ich znaczenie widać w sposobie wykonywania pracy jako całości, poziomie samodzielności, decyzyjności oraz odpowiedzialności. W realiach niniejszej sprawy przesłanki te mają w przeważającej mierze charakter jakościowy i ujawniają się zwłaszcza w sytuacjach niestandardowych, nagłych lub obarczonych podwyższonym ryzykiem klinicznym, w których rozstrzygające znaczenie ma poziom samodzielności, decyzyjności oraz odpowiedzialności za bezpieczeństwo pacjenta. Przyjęcie przez Sąd I instancji odmiennego, intuicyjnego sposobu wartościowania pracy doprowadziło według pozwanego do błędnego wniosku o porównywalności pracy powódki z pracą przyjętej grupy odniesienia oraz do wadliwego uwzględnienia roszczenia odszkodowawczego.

1. Według pozwanego Sąd nie przeprowadził wymaganej analizy jakościowej, obejmującej poziom samodzielności, zakres decyzyjności oraz zakres odpowiedzialności i ryzyka, zwłaszcza w sytuacjach niestandardowych. W konsekwencji ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, w szczególności wniosek o porównywalności pracy powódki z pracą położnych posiadających tytuł magistra i specjalizację, nie wynikają z wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, lecz stanowią rezultat uproszczonego i selektywnego wnioskowania, co czyni je nie do utrzymania w postępowaniu odwoławczym.
2. Argumentował pozwany, że położnym o wyższych kwalifikacjach formalnych przypisywany jest szerszy zakres ról i kompetencji, obejmujący m.in. zadania organizacyjne, wdrożeniowe, jakościowe i edukacyjne, a w konsekwencji także wyższy poziom samodzielności oraz odpowiedzialności, zwłaszcza w sytuacjach niestandardowych i obarczonych podwyższonym ryzykiem klinicznym. Zarzucono, że niezasadnie Sąd przyjął, że samo opracowanie przez pracodawcę aneksów nie spowodowało, aby położne o wyższych kwalifikacjach już w 2023 r. wykonywały inne obowiązki, a zmiany „w praktyce rozpoczęto wprowadzać w roku 2024” Te konstatacje pozostawały zdaniem pozwanego w sprzeczności z pominięciem istotnych dowodów z dokumentów i zeznań, które wskazywały na sformalizowane i zinstytucjonalizowane różnicowanie ról, a nie jedynie „teorię” m.in. wprowadzenie roli „starszego asystenta” o dominująco organizacyjnym charakterze wraz z wymogami kwalifikacyjno-stażowymi, wyznaczanie lidera dyżuru oraz wiązanie określonych ról i poziomu oczekiwanej samodzielności z kwalifikacjami formalnymi. Stanowiska stron w przedmiocie apelacji przeciwnika
3. Każda ze stron wniosła o oddalenie apelacji przeciwnika i zasądzenie na swoją rzecz od kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja strony pozwanej była dalej idąca, a przyczyny powodujące częściowe jej uwzględnienie legły też u podstaw oddalenia apelacji powódki. Dlatego też celowym jest odniesienie się w pierwszej kolejności do tego środka zaskarżenia.
4. Rozpoznając apelację pozwanego, w której zarzucił naruszenie także przepisów postępowania – a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c. – w pierwszej kolejności odnieść należało się do tego ostatniego zarzutu. Ocena prawidłowości zastosowania prawa materialnego jest wszak możliwa dopiero po stwierdzeniu braku uchybień w zakresie oceny dowodów. Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. okazał się częściowo uzasadniony. Skuteczne wykazanie przez skarżącego, iż Sąd I instancji uchybił zasadzie swobodnej oceny dowodów, zdeterminowało konieczność skorygowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia przez Sąd Odwoławczy. Dopiero te, poprawnie zrekonstruowane ustalenia faktyczne, pozwoliły na merytoryczną ocenę podniesionych w apelacji zarzutów naruszenia prawa materialnego.
5. Sąd Rejonowy dokonał szerokich ustaleń faktycznych, prawidłowo ustalając, że na początku lipca 2023 roku opracowano zakres obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności na stanowisku starszy asystent pielęgniarka/położna. Stanowisko to zostało wprowadzone dopiero na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 lipca 2023 roku w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami, obowiązującym od 4 września 2023 roku. Wcześniej, do końca grudnia 2022 roku, kiedy to opracowano zakresy obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności położnych w zależności od wykształcenia i posiadania specjalizacji, np. położnej z tytułem specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa, położnej po ukończeniu studiów (...) stopnia na kierunku położnictwo, nie istniały formalne, różnice w obowiązkach poszczególnych położnych.
6. Sąd I instancji prawidłowo też przyjął, że zmiany w zakresach obowiązków poszczególnych pielęgniarek, wynikające przede wszystkim z wyodrębnienia stanowiska starszego asystenta położnej/pielęgniarki na podstawie powoływanego wyżej rozporządzenia Ministra Zdrowia z 10 lipca 2023 roku, nie były wprowadzane bezpośrednio po opracowaniu zakresu obowiązków dla tego stanowiska, to jest1 lipca 2023 roku. Nieprawidłowo ustalono natomiast, że „zmiany w zakresach obowiązków poszczególnych pielęgniarek w praktyce rozpoczęto wprowadzać w roku 2024”.
7. Sąd Okręgowy, w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w postaci dokumentów (k.141,153,167, 217, 230, 252, 265, 289, 295, 301, 336, 363) odmiennie ustala, że zmiany w stanowiskach pracy położnych i zakresach obowiązków zostały wprowadzone do końca 2023 roku. Najpóźniej aneksy do umów o pracę wraz z aneksami do zakresu obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności położnej zostały podpisane przez położne zatrudnione na stanowiskach starszych asystentów położnych w listopadzie 2023 roku.
8. Ustalenia faktyczne dotyczące okresu po 2023 roku, jakie poczynił Sąd Rejonowy, były niekonsekwentne i trudno zrekonstruować do jakich ostatecznie wniosków sąd doszedł. Ustalenia, że „Pozwany w 2024 rozpoczął działania polegające na obciążeniu pielęgniarek z wykształceniem wyższym i specjalizacją dodatkowymi obowiązkami, w zakresie epidemiologii, przeprowadzania szkoleń wewnętrznych, opieki nad studentami” (strona 9-10 uzasadnienia) poprzedzone zostały przyjęciem, że instytucja lidera funkcjonowała od wiosny 2024 roku tylko w teorii, a w praktyce „liderami” były także położne zatrudnione na innych stanowiskach. Zasadnie zatem pozwany zarzucił sądowi, że w oparciu o takie ustalenia nie powinien był zasądzić odszkodowania za nierówne traktowanie w zakresie wynagradzania za okres aż do 30 czerwca 2025 roku.
9. Zważyć trzeba, że przynajmniej od listopada 2023 roku zakres obowiązków położnych z tytułem magistra i specjalizacją, pracujących na stanowiskach starszego asystenta położnej i położnych specjalistek, jak powódka lub położnych zasadniczo się różnił. Nie miała przy tym racji powódka, zarzucając w apelacji, że zakres obciążenia obowiązkami specjalistki położnej był szerszy aniżeli w przypadku starszego asystenta położnej. Teza taka została sformułowana na podstawie wyrwanych z kontekstu fragmentów zakresów obowiązków i nie przystaje do jednoznacznych sformułowań zawartych w aneksach do zakresu obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności położnej na stanowisku starszego asystenta położnej (np. k.217 i 217v). Wynika z niego, że organizowanie efektywnej pracy i współpracy zespołowej, zapewnienie sprawnej komunikacji w zespole celem zachowania ciągłości i poprawy bezpieczeństwa opieki (strona pierwsza k.217) jest dodatkowym zadaniem starszego asystenta położnej w stosunku do zakresu obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności położnej i specjalisty położonej (strona 2 k.217v w związku z aneksami z 29.12.2022r.).
10. Sąd Rejonowy, jeśli zatem doszedł do wniosku, że pozwany w 2024 rozpoczął działania polegające na obciążeniu pielęgniarek z wykształceniem wyższym (magisterskim) i specjalizacją dodatkowymi obowiązkami, w zakresie epidemiologii, przeprowadzania szkoleń wewnętrznych, opieki nad studentami, to nie miał podstaw, aby przyjąć, że od tego czasu powódka była dalej nierówno traktowana w zakresie wynagradzania. Dodatkowo trzeba zwrócić uwagę na to, że postępowanie dowodowe, które miało wykazać, że doszło do nierównego traktowania zakończyło się w listopadzie 2024r. (ostatnia rozprawa na której dopuszczono dowód z zeznań świadków). Następnie przeprowadzony został dowód z opinii biegłego i do chwili wydania wyroku, , poza przesłuchaniem powódki, nie dopuszczono nowych dowodów, które pozwoliłyby ustalić, że powódka, mimo innego zakresu obowiązków aniżeli położne pracujące na stanowiskach starszego asystenta pielęgniarki, wykonuje faktycznie jednakową pracę lub pracę jednakowej wartości. Zdaniem sądu II instancji, zeznania samej powódki nie są dowodem na podstawie którego można byłoby ustalić, że zróżnicowanie obowiązków miało charakter pozorny, a pozwany nierówno traktował powódkę. Powódka po pierwsze była zainteresowana wynikiem postępowania, po drugie nieracjonalne byłoby uznanie, że powódka ma pełną wiedzę na temat tego czy koleżanki na stanowiskach starszych asystentów położnych realizują obowiązki zgodnie z zakresem obowiązków. Przypomnieć należy, że w sytuacji porównywania się z pracownikiem zatrudnionym na innym stanowisku, z innym zakresem obowiązków, na którym powódka nie mogła być zatrudniona z uwagi na brak wymaganego wykształcenia, to na powódce spoczywał obowiązek wykazania, że zróżnicowanie obowiązków miało cały charakter pozorny, a powódka wykonywała pracę jednakową lub jednakowej wartości.
11. Zdaniem Sądu Okręgowego dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy istotne znaczenie miały działania podjęte przez pozwanego po wytoczeniu powództwa, w rezultacie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami z dnia 10 lipca 2023 roku. Pozwany po wejściu w życie tego rozporządzenia wprowadził nowe stanowiska na których były zatrudniane pielęgniarki i położne, dostosowując kwalifikacje wymagane od pracowników zatrudnianych na tych stanowiskach do przepisów rozporządzenia. Ustalono już, że zmiany te wiązały się z wprowadzeniem nowych zakresów obowiązków dla starszych asystentów położnych.
12. Nie budziło przy tym wątpliwości, że dodatkowe obowiązki starszych asystentów położnych nie były związane z procedurami stricte medycznymi, lecz dotyczyły działań organizacyjnych w sytuacji nieobecności pielęgniarki oddziałowej, czyli w godzinach 14.35-7.00 oraz soboty, niedziele i święta oraz przewodniczenia zespołom problemowym w oddziałach do wdrażania działań na rzecz poprawy jakości i bezpieczeństwa opieki.
13. W tym zakresie Sąd Okręgowy dokonuje następujących ustaleń faktycznych. Na początku 2024 roku na (...), gdzie pracowała powódka, w grafikach dyżurów wyznaczany był tzw. lider dyżuru. Liderem dyżuru mogła być położna zatrudniona na stanowisku starszego asystenta. Rolą lidera było rozwiązywanie sytuacji kryzysowych związanych z opieką nad pacjentem pod nieobecność pielęgniarki oddziałowej. W sytuacjach koniecznych lider miał we współpracy z lekarzem dyżurnym zarządzać alokacją pacjentów, zarządzać personelem i podziałem pracy w zespole w sytuacjach wymagających dostosowania do zmieniającego się zapotrzebowania na opieką położniczą na poszczególnych odcinkach oddziału oraz aktywnie uczestniczyć w organizacji i koordynacji działań interwencyjnych w przypadku sytuacji kryzysowych. Lidera wyznaczała pielęgniarka oddziałowe lub jej zastępca. Liczba dyżurów w miesiącu kiedy starszy asystent położna pełniła funkcję lidera nie była z góry ustalona, uzależniona była od decyzji osoby sporządzającej grafik. Zwykle starszy asystent położna pełniła funkcję lidera do 4-5 razy w miesiącu, ale mogło się zdarzyć, że w danym miesiącu nie pełniła funkcji lidera w ogóle (dowód: zeznania P. C. protokół z 26.09.2024r. 01:13:00-01:20:00, zeznania M. Z. protokół z 26.09.2024r. 01:46:00-01:52:00, zeznania L. C. protokół z 19.11.2024r. 00:19:00-00:24:00, J. N. protokół z 19.11.2024r. 00:33:00-00:42:00, B. M. protokół z 19.11.2024r. 01:20:00-01:34:00)
14. W pierwszej połowie 2024 roku położne pracujące na (...) na stanowiskach starszych asystentów, to jest D. M., O. C., D. P. opracowały procedury dotyczące działań na rzecz poprawy jakości i bezpieczeństwa opieki. (dowód: zeznania P. C. – protokół rozprawy z 26.09.2024r. 01:34:00-01:38:00).
15. Przesłuchani świadkowie oraz sama powódka przyznali, że z początkiem roku zaczęła być wprowadzana funkcja lidera. Świadkowie nie potrafili wskazać dokładnej daty od kiedy funkcja ta została wprowadzona, niemniej jednak analizując całość zeznań można ustalić, że było to od początku 2024 roku. J. N. wskazała na styczeń lub marzec, L. C. podała, że było to „w pierwszych miesiącach tego roku”. Korespondowało to z depozycjami oddziałowej B. M., która podała, że „lider w grafikach zaczął się pojawiać - od momentu pojawienia się uaktualnionych aneksów”. Według powódki instytucja lidera miała pojawić się w marcu, a liderami mogły też być inne położne aniżeli starsze asystentki. Twierdzenia te nie znalazły potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym, a ustalając od kiedy wprowadzono funkcję lidera sąd oparł się na zeznaniach świadków, którzy funkcję taką pełnili i oddziałowej, która wyznaczała liderów.
16. Sąd nie dał wiary twierdzeniom powódki i świadków, którzy wskazywali, że nie wiedzieli na czym polegać ma funkcja lidera. Zeznania te były nieracjonalne, a przez to niewiarygodne. Położne zatrudnione na stanowiskach starszych asystentów podpisywały aneksy do umów o pracę i zakresów obowiązków, w których wyraźnie określono ich obowiązki ze szczególnym uwzględnieniem pracy podczas nieobecności oddziałowej. Logicznym i naturalnym też jest, że gdyby położne miały wątpliwości, jakie obowiązki ma wykonywać lider, to zwróciłyby się z zapytaniem do oddziałowej, tak jak zrobiła to świadek M. Z., która zadała „pytanie oddziałowej, która wytłumaczyła mi, że to jest lider, który będzie podejmował decyzje na dyżurach po 14 i nocnych”.
17. Zdaniem sądu II instancji nielogiczne były również twierdzenia powódki świadków, że lider dyżuru nie miał w zasadzie żadnych dodatkowych obowiązków i była to instytucja pozorna. Charakterystyczne, że takie kategoryczne opinie formułowały pielęgniarki, które nigdy nie pełniły funkcji lidera dyżuru, a więc M. Z. i J. L.. Zestawiając ich zeznania z relacją L. C. i J. N., można przyjąć, że teza ta nie jest prawdziwa. Świadkowie, którzy wykonywali funkcję lidera przyznali, że zasadniczo nie wiązało się to z dużo większym zakresem obowiązków, jednak czuły się odpowiedzialne za to co dzieje się na całym oddziale. Przekonanie takie zgodne jest z zakresem obowiązków, z którego wynika, że lider ma obowiązek działania gdy sytuacja tego wymaga. To na nim wówczas spoczywa zarządzanie alokacją pacjentów, personelu, podział pracy w zespole, aktywne uczestnictwo w organizacji i koordynacji działań interwencyjnych.
18. Dokonawszy tych ustaleń można przejść do udzielenia odpowiedzi na kluczowe pytanie z punktu widzenia rozstrzygnięcia, a mianowicie czy po wprowadzenia nowych stanowisk na których zatrudniane były położne, którym towarzyszyło zróżnicowanie zakresów obowiązków oraz z momentem wprowadzenia od 2024 roku funkcji lidera dyżuru i powierzania przynajmniej niektórym starszym asystentom położnym opracowania procedur dotyczących opieki, nadal można mówić, że powódka wykonywała jednakową pracę lub pracę jednakowej wartości jak położne zatrudnione na stanowiskach starszych asystentów, a tym samym była nierówno traktowana w zakresie wynagradzania.
19. Zdaniem sądu II instancji odpowiedź musi być negatywna. Powódka błędnie sprowadza ocenę swojej pracy wyłącznie do zadań czysto medycznych (opieka nad pacjentem), pomijając aspekt organizacyjny, a w sytuacjach kryzysowych także zarządczy, który spoczywa na starszym asystencie położnej. Fakt, że obowiązki te zajmują ułamek czasu pracy, jest prawnie irrelewantny. W prawie pracy liczy się gotowość i obowiązek podjęcia tych działań oraz odpowiedzialność za ich ewentualne niewykonanie lub niewłaściwe wykonanie. Położna z tytułem magistra i specjalizacją ponosi wyższą odpowiedzialność za organizację pracy całego zespołu, co w sytuacjach nagłych (kryzysowych) ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa oddziału. Powódka nie jest obarczona takim ryzykiem zawodowym ani taką odpowiedzialnością.
20. Sąd Okręgowy musi w tym miejscu odnieść się do zarzutu powódki, jakoby powierzenie starszym asystentom położnym tego typu obowiązków było sprzeczne z powołanym rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 10 lipca 2023 r. Rozporządzenie, wbrew twierdzeniom powódki, nie rozróżnia stanowisk kierowniczych i wykonawczych, a określa tylko kwalifikacje wymagane na poszczególnych rodzajach stanowisk. O tym jakie obowiązki będą wykonywały osoby zatrudnione na tych stanowiskach decyduje pracodawca i z treści rozporządzenia nie można wyprowadzić zakazu powierzania im organizowania pracy personelu pielęgniarskiego i nadzoru nad pacjentami, pod nieobecność oddziałowej. Uwzględnienie argumentacji powódki prowadziłoby do konieczności zatrudnienia dodatkowych oddziałowych lub kilku zastępców, którzy mogliby wykonywać tego typu obowiązki pod jej nieobecność.
21. Powódka nie udowodniła, aby po 2023 roku świadczyła pracę jednakową lub jednakowej wartości, jak praca starszych asystentów położnych. Praca w ochronie zdrowia z natury rzeczy jest do siebie zbliżona, a podstawowa opieka nad pacjentem stanowi jej fundament. Nie oznacza to jednak, że stanowiska starszego asystenta położnej i położnej specjalistki były tożsame i osoby zatrudnione na tych stanowiskach wykonywały pracę jednakową lub jednakowej wartości. Wymóg posiadania wyższych kwalifikacji na stanowisku starszej asystent i przypisanie do tego stanowiska dodatkowych obowiązków, które od początku 2024r. były realizowane, powoduje, że prace te były zróżnicowane. Zdaniem sądu, aby uznać, że pracownicy nie wykonują jednakowej pracy, różnice w zakresach obowiązków nie muszą być diametralne. Nie jest możliwe określenie jakie zróżnicowanie obowiązków pozwala prawnie uznać, że mamy do czynienia z dwoma różnymi rodzajami pracy. Sąd stoi na stanowisku, że skoro zakresy zadań są obiektywnie różne, to powódka i starsze asystentki położne, z którymi się porównuje, nie wykonują pracy jednakowej. Z kolei brak wymaganego wykształcenia po stronie powódki wyklucza uznanie jej pracy za pracę o jednakowej wartości. Art.

§ 3Kp wprost wskazuje na kwalifikacje zawodowe jako kryterium wartościowania pracy.

1. Błędem w rozumowaniu strony powodowej jest próba narzucenia Sądowi roli audytora polityki płacowej szpitala. Pracodawca dysponuje swobodą prowadzenia działalności gospodarczej, w tym wypadku leczniczej i ma pełne prawo wynagradzać wykwalifikowanych magistrów zdolnych według jego oceny do pełnienia funkcji liderskich i zastępowania oddziałowej wyżej, niż pracę osób bez takich kwalifikacji i obowiązków. Zasadnicze znaczenie ma fakt, że jeśli praca nie jest jednakowa (co wyżej wykazano), przepisy o równym traktowaniu nie nakładają na pracodawcę obowiązku utrzymywania "proporcjonalnych" różnic w wynagrodzeniu. Prawo pracy nie zna zasady, że skoro różnica w obowiązkach jest niewielka, to różnica w wynagrodzeniu też musi być niewielka. To pracodawca, na podstawie swojego budżetu, strategii zarządzania personelem i potrzeb oddziału, decyduje, jak wysoko premiuje określone kompetencje i odpowiedzialność. Rolą sądu nie jest korygowanie siatki płac ani orzekanie, czy ustalona przez dyrekcję szpitala kwota za pełnienie funkcji lidera jest zbyt wysoka w stosunku do czasu, jaki lider na to poświęca. Ingerencja Sądu w wysokość różnicy w wynagrodzeniach na dwóch obiektywnie różnych stanowiskach stanowiłaby niedopuszczalne naruszenie swobody umów i kompetencji zarządczych pracodawcy.
2. Zastrzec przy tym trzeba, że funkcja lidera i zastępowanie oddziałowej nie jest jedynym obowiązkiem różniącym starszą asystent położną od położnej specjalistki. Te pierwsze mają też obowiązek przewodniczenia doraźnej analizie zdarzeń niepożądanych zaistniałych na oddziale i podjęcie działań korygujących oraz obowiązek przewodniczenia zespołom problemowym powoływanym w oddziałach. Okoliczność, że w ciągu kilku miesięcy od wprowadzenia nowych stanowisk i nowych zakresów obowiązków niektóre położne zatrudnione na tych stanowiskach nie zostały wyznaczone do wykonania tego rodzaju obowiązków, nie oznacza, że są to różnice pozorne. Krótki okres jaki minął od 2024 roku oraz stosunkowo duża liczba starszych asystentów położnych na (...), mogły nie uzasadniać nałożenia tego obowiązki na świadków, którzy zeznawali w sprawie. Okoliczność ta nie może stanowić jednak asumptu do wniosku, że zróżnicowanie obowiązków na tych stanowiskach miało charakter pozorny.
3. Uwzględniając powyższe, skoro od 2024 roku nie mogło być już mowy, że powódka wykonywała pracę jednakową lub jednakowej wartości jak położne z którymi się porównywała, to tym samym brak było podstaw do zasądzenia na jej rzecz odszkodowania tytułem wyrównania różnicy w wysokości wynagrodzeń. Pielęgniarki posiadające wyższe wykształcenie magisterskie i specjalizację zatrudnione zostały na innych stanowiskach i wykonywały inne obowiązki, aniżeli powódka. Zaoferowane dowody nie potwierdziły, że zmiany w stanowiskach i obowiązkach miały charakter pozorny, a wszystkie położne dalej wykonywały jednakową pracę, aż do 30 czerwca 2025 roku.
4. Skutkowało to zmianą zaskarżonego wyroku w pkt I i zasądzeniem na rzecz powódki 49 784,95 zł, stanowiącej różnicę w wysokości wynagrodzeń za okres od 1 lipca 2021 roku do końca 2023 roku oraz oddaleniem powództwa w pozostałym zakresie. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art.386§1 kpc.
5. Wysokość różnicy w wynagrodzeniu powódki i położnych z wykształceniem magisterskim i specjalizacją wynikała z opinii biegłego, która w tym zakresie nie była kwestionowana. Opisana zmiana wyroku spowodowała, że bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do zarzutów pozwanego dotyczących naruszenia przepisów postępowania – art.327 1Kpc i art.278§1 Kpc.
6. Podstawę orzeczenia o odsetkach stanowił art.455kc w zw. z art.300kp i w tym zakresie sąd podzielił stanowisko sądu I instancji (strona 21-22 uzasadnienia), którego prawidłowość nie była też podważana przez pozwanego.
7. Zmiana wyroku Sądu Rejonowego w pkt I musiała skutkować również zmianą rozstrzygnięcia o kosztach procesu, (pkt IV) poprzez ich wzajemne zniesienie, na podstawie art.100 Kpc. Powódka wygrała proces o zapłatę w 52%, a każda ze stron poniosła koszty zastępstwa procesowego w wysokości 2700 zł. Powódka pierwotnie dochodziła kwoty 25519 zł, zatem podstawę ustalenia kosztów zastępstwa procesowego stanowił §2 pkt 5 w zw. z §9 ust. 1 pkt 2 i §19 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (tożsama regulacja w rozporządzeniu dotyczącym opłat za czynności radców prawnych). Zmienioną wartość przedmiotu sporu bierze się pod uwagę poczynając od następnej instancji. Uwzględniając powyższe pozwany powinien zwrócić powódce kwotę 1404 zł, zaś powódka pozwanemu 1296 zł. Powódka przegrała jednak w całości proces o ustalenie, a wysokość kosztów zastępstwa procesowego w zakresie tego roszczenia wyniosła 360 zł. Uwzględniając zatem nieznaczną różnicę w wysokości kosztów jakie strony powinny sobie wzajemnie zwrócić sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w pkt IV, koszty procesu wzajemnie znosząc.
8. Apelacja pozwanego w pozostałym zakresie podlegała oddaleniu. W ocenie Sądu Okręgowego brak było podstaw do przyjęcia, aby ocena dowodów przeprowadzona przez Sąd Rejonowy dotycząca okresu do końca 2023 roku była dotknięta wadami wynikającymi z naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Formułowane przez Sąd Rejonowy wnioski co do faktów wynikają z treści przeprowadzonych dowodów, nie kolidowały ani z zasadami doświadczenia życiowego, ani też z zasadami logicznego rozumowania. Wbrew twierdzeniom pozwanego, Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy ocenił wszystkie dowody i z zebranego w aktach materiału dowodowego wyprowadził wnioski logiczne i poprawne.
9. Sąd Rejonowy trafnie uznał, że do czasu wprowadzenia nowych stanowisk i zakresów obowiązków jedynym powodem zróżnicowania wynagrodzenia powódki i położnych z wykształceniem wyższym magisterskim i specjalizacją, była interpretacja ustawy z 8 czerwca 2017r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych. Sąd I instancji ocenił zatem, że pozwany błędnie uznał, że ustawa uzależnia wysokość najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników medycznych od posiadanego przez nich wykształcenia, nie zaś od wykształcenia wymaganego na stanowisku, na którym zatrudniony jest dany pracownik. Z powyższego - Sąd I instancji wyprowadził prawidłowy wniosek, że w takiej sytuacji pozwany naruszył zasadę wyrażoną w art.

k.p., skoro bezsprzecznie ustalił, że dowody zgromadzone w sprawie potwierdziły, że wszystkie osoby zatrudnione u pozwanego na stanowiskach położnych miały ten sam zakres obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności. Pracowały w tym samym wymiarze czasu pracy i często zastępowały się, a pracodawca układając grafiki, czy też powierzając pielęgniarkom wykonanie określonych czynności, nie brał pod uwagę ich wykształcenia.

1. Twierdzenia pozwanego co do lepszej jakości pracy opierały się na założeniu, że osoby z wyższym wykształceniem i specjalizacją miały znacznie większą wiedzę teoretyczną, którą mogły wykorzystać w praktyce. Oczywiście trudno odmówić racji tezie o szerszej wiedzy teoretycznej posiadanej przez pielęgniarki/położne z wyższym wykształceniem i specjalizacją w porównaniu z pracownikami mającymi np. wykształcenie średnie medyczne. Powódka miała jednak nie tylko specjalizację, ale również wykształcenie licencjackie. Istotne dla rozstrzygnięcia nie było jednak wykazanie posiadania szerszej wiedzy teoretycznej, lecz udowodnienie, że w czasie kiedy wszystkie położne miały takie same obowiązki i pracowały na tych samych stanowiskach, wiedza ta była w praktyce wykorzystywana, co przekładało się na ilość i/lub jakość pracy. Dowodów na powyższe pozwany nie zaoferował.
2. Nie mogło też skutkować zmianą wyroku i oddaleniem powództwa w całości, wykazywanie przez pozwanego czysto teoretycznych uprawnień i obowiązków położnych z wyższym wykształceniem i specjalizacją. Pozwany nie udowodnił, że pracownice te w praktyce korzystały z tychże uprawnień, co uzasadniało różnicowanie wynagrodzeń.
3. Podsumowując, pozwany nie wykazał, że posiadanie wyższego wykształcenia magisterskiego i specjalizacji faktycznie przekładało się na wyższą jakość wykonywanej przez położne pracy lub też, że pielęgniarki nielegitymujące się takim wykształceniem przed 2023 rokiem nie były dopuszczane do wykonywania niektórych czynności zastrzeżonych dla tych pierwszych (z wyższym wykształceniem), tak jak to miało miejsce po 2023 roku. Przesądziło to o oddaleniu apelacji pozwanego w pozostałym zakresie.
4. Przedstawione rozważania dają zdaniem sądu odpowiedź na pytanie o przyczyny oddalenia apelacji strony powodowej. Powódka stała na stanowisku, że przez cały czas, także po 30 czerwca 2025 roku jest nierówno traktowana w zakresie wynagradzania. Postępowanie dowodowe wykazało jednak, że zmiany wprowadzone przez pozwanego pod koniec 2023 i stosowane od początku 2024 roku spowodowały, że położne zatrudnione na stanowiskach starszych asystentów mają obowiązek wykonywać dodatkowe czynności, które nie są powierzane położnym nie mającym odpowiednich kwalifikacji, aby zostać zatrudnionymi na tych stanowiskach. Nie ma dowodów, że po 2023 roku powódka wykonywała pracę jednakową lub jednakowej wartości jak starsze asystentki położne. Sąd Rejonowy prawidłowo zatem oddalił powództwo o ustalenie, że wynagrodzenie zasadnicze powódki nie może być niższe od wynagrodzenia zasadniczego jakie pracodawca ustalił dla którejkolwiek z położnych pielęgniarek zatrudnionych na M. (...) wykonujących pracę tego samego rodzaju (k.970).
5. Dodać trzeba, że wyrok takiej treści byłby w praktyce niewykonalny i rodził pole nowych konfliktów i procesów. Pozwany musiałby wszak za każdym razem ustalać, czy powódka wykonuje pracę tego samego rodzaju jak inna położna, mająca wyższe wynagrodzenie. Wyrok sprowadzałoby się to zatem w istocie do powtórzenia art.

§1Kp.

1. Sąd Rejonowy nie dopuścił się zatem naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 18§3kp w zw. z art. 189 kpc. Zgodnie z art. 18 § 3 k.p. postanowienia umów o pracę i innych aktów, na podstawie których powstaje stosunek pracy, naruszające zasadę równego traktowania w zatrudnieniu są nieważne. Zamiast takich postanowień stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy, a w razie braku takich przepisów - postanowienia te należy zastąpić odpowiednimi postanowieniami niemającymi charakteru dyskryminacyjnego. Nie budzi wątpliwości w doktrynie i orzecznictwie (wyrok SN z 22.02.2007 r., I PK 242/06, wyrok SN z 17.04.2018 r., II PK 37/17), że pracownik w stosunku do którego naruszono zasadę równego traktowania w zatrudnieniu może wystąpić z powództwem opartym na art. 189 k.p.c. w zw. z art. 18 § 3 k.p. o ustalenie treści stosunku pracy, w tym wypadku w zakresie dotyczącym wysokości wynagrodzenia. Powierzenie tej kompetencji sądowi stanowi wyjątek od zasady kształtowania treści stosunku pracy przez same strony lub przez przepisy prawa.
2. Pozwany wprowadził zmiany w zakresach obowiązków. Zmiany te formalnie wprowadzono w 2023 roku, jednak w przypadku (...) w praktyce zaczęto stosować od roku
3. Przesłuchani w sprawie świadkowie, jak również powódka, potwierdzili, że na oddziale wyznaczana jest osoba lidera. Pracodawca powierzył też niektórym starszym asystentom położnym opracowanie procedur. Wszelkie zmiany, zwłaszcza w tak dużym zakładzie pracy jakim jest pozwany, wymagają czasu. Nie można uznać, że starsze asystentki położne z dnia na dzień i na każdym dyżurze będą wykonywały wszystkie obowiązki określone w zakresie obowiązków, czy też pracodawca z dnia na dzień powoła kilkanaście zespołów problemowych, tak aby każda starsza asystent mogła przewodniczyć takiemu zespołowi. Charakter tych obowiązków sprawia, że w przypadku dobrej współpracy w zespole, przy braku sytuacji nadzwyczajnych, lider często nie musi podejmować działań, które są dla wszystkich osób łatwo dostrzegalne, co nie oznacza, że wykonuje jednakową pracę jak położna specjalistka.
4. Powyższe przesądziło o niezasadności zarzutów powódki dotyczących naruszenia prawa materialnego i oddaleniu jej apelacji na podstawie art.385 kpc.
5. O kosztach procesu za drugą instancję orzeczono na podstawie art.100 Kpc. Wyrok Sądu Rejonowego został zmieniony, a powództwo oddalone w zakresie 48% dochodzonej kwoty. Uwzględniając zmienioną wartość przedmiotu sporu, fakt że strony były reprezentowane przez tych samych pełnomocników, koszty procesu każdej ze stron (koszty zastępstwa procesowego) wynosiły 2025 zł (§2 pkt 6 w zw. z §9 ust. 1 pkt 2 i §10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (tożsama regulacja w rozporządzeniu dotyczącym opłat za czynności radców prawnych). Powódka w całości przegrała sprawę w zakresie roszczenia o ustalenie, gdzie koszty zastępstwa procesowego po każdej ze stron wyniosły po 180 zł. Uwzględniając niewielką różnicę przy stosunkowym rozdzieleniu kosztów (99 zł), jaką powódka powinna zwrócić pozwanemu, sąd zastosował art.100 kpc, wzajemnie znosząc koszty procesu przed sądem II instancji. sędzia Tomasz Bulkowski ZARZĄDZENIE (...). sędzia Tomasz Bulkowski