II Ka 170/26

(2), w sytuacji gdy oskarżony nie miał motywu dopuszczenia się czynu z art. 157 § 1 k.k., wobec X. X. a zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje, iż oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu, w związku z czym Sąd I instancji dokonał błędnej kwalifikacji prawnej czynu z art. 157 § 1 k.k.; 6) zarzut rażącej niewspółmierności kary, poprzez skazanie oskarżonego na karę jednego roku ograniczenia wolności polegającej na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cel społeczny w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym, w sytuacji gdy cechy indywidualne oskarżonego, okoliczności sprawy, brak karalności oskarżonego, pozytywna opinia środowiskowa przemawiają za warunkowym umorzeniem postępowania; 7) zarzut rażącej niewspółmierności kary, poprzez skazanie oskarżonego na karę jednego roku ograniczenia wolności polegającej na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cel społeczny w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym w sytuacji, gdy cechy indywidualne oskarżonego, okoliczności sprawy, brak karalności oskarżonego, pozytywna opinia środowiskowa przemawiają za orzeczeniem wobec oskarżonego kary grzywny w wymiarze 150 stawek dziennych grzywny, określając równocześnie, że jedna stawka dzienna grzywny jest równoważna kwocie 10 zł; 8) zarzut niesłusznego zastosowania nawiązki, poprzez orzeczenie od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego X. X. kwoty 7 000 złotych tytułem nawiązki, w sytuacji gdy szkoda dokonana na osobie nie odpowiada orzeczonej kwocie, a w przedmiotowej sprawie z uwagi na okoliczności sprawy i odniesione przez pokrzywdzonego obrażenia nie zachodzi potrzeba orzekania nawiązki. ☐ zasadny ☒ częściowo zasadny ☐ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzuty z apelacji obrońcy były zasadne jedynie w wąskim zakresie, a jaki uzasadniał obniżenie zasądzonej na rzecz pokrzywdzonego nawiązki, natomiast w pozostałej części, jako chybione na uwzględnienie nie zasługiwały. Odnosząc się do szeregu zarzutów obrazy art. 7 k.p.k. na wstępie podkreślić należy, że zarzut obrazy przepisu art. 7 k.p.k. może być skuteczny tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że sąd orzekający oceniając dowody, naruszy zasady logicznego rozumowania, nie uwzględni przy ich ocenie wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego, gdyż ocena dowodów w polskim postępowaniu karnym funkcjonuje jako ocena swobodna, ale nie dowolna. Granice pomiędzy swobodą a dowolnością wskazują elementy określone w art. 7 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2024 r. V KK 1/24). Po analizie akt postępowania w świetle podniesionych zarzutów Sąd Okręgowy uznał, że ocena materiału dowodowego została przez Sąd meriti dokonana właściwie, natomiast skarżący nie dowiódł swoich racji należycie, nie miały one poparcia w zgromadzonym dotychczas materiale dowodowym, a forsowane tezy są sprzeczne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego. Przyznać można rację skarżącemu, że ani Z. F., ani Ł. B. nie byli naocznymi świadkami jak oskarżony zadaje ciosy pokrzywdzonemu, jednak zeznania tych świadków, łącznie z zeznaniami pokrzywdzonego, dają pełen obraz przebiegu inkryminowanego zdarzenia, a tym samym przemawiają za sprawstwem oskarżonego. Z. F. konsekwentnie wskazywała na to, że widziała jak oskarżony stał nad pokrzywdzonym, natomiast Ł. B. widział oskarżonego i pokrzywdzonego bezpośrednio po pobiciu i zeznawał na okoliczność tego, że u pokrzywdzonego widział ślady krwi w okolicach nosa, a pokrzywdzony od początku wskazywał mu, że został pobity przez Ł. W.. Trudno logicznie przyjąć za wiarygodną jakąkolwiek inną wersję wydarzeń chociażby dlatego, gdy żadna z przesłuchiwanych osób nie wskazywała na to, że na podwórku mógłby znajdować się wówczas jeszcze ktoś innych oprócz pokrzywdzonego i oskarżonego. Wyjaśnień oskarżonego nie sposób uznać za wiarygodne, gdyż są sprzeczne z opisanym powyżej materiałem dowodowym i nie mogą być również wsparte wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego. Oskarżony wyjaśniał odmiennie m.in. co do stanu swej trzeźwości, bowiem wskazał, że na imprezie u Ł. B. był trzeźwy, podczas gdy Ł. B. zeznawał wprawdzie o tym, że na imprezie oskarżony nie pił alkoholu, ale jak przyszedł, to był już po jego spożyciu. Ł. B. przyznał, że sam był również pod wpływem alkoholu i szczegółów zdarzenia nie pamięta, jednakże jego zeznania korelują z zeznaniami pokrzywdzonego i Z. F., przy czym na sprawstwo oskarżonego nie wskazują jedynie „szczegóły”. Wypowiedź Ł. B. w toku postępowania przed sądem, że "X. jak się z nami żegnał nie miał żadnych obrażeń" w świetle całokształtu jego zeznań, które wówczas potwierdził, nie świadczą o tym, że do pobicia nie doszło. Jak już wspomniano wcześniej, świadek Ł. B. zeznał o śladach krwi w okolicach nosa pokrzywdzonego, natomiast dalsze widoczne skutki uderzeń jak np. opuchlizna, mogły się ujawnić po czasie. Pokrzywdzony bezpośrednio po pobiciu opuścił podwórko świadka, co dowodzi temu, że świadek nie miał też sposobności zaobserwowania tych skutków czy dokładnego przyjrzenia się uszkodzeniom ciała, zwłaszcza jeśli sam był pod wpływem alkoholu. Zeznania K. W.

(1)również nie są wiarygodne z tożsamych względów i nie podlegały uwzględnieniu. Zauważyć należy, że nawet jeśli uznać wskazania tego świadka za szczere, że będąc w niedalekiej odległości od posesji nie słyszała żadnej kłótni między stronami, to nie świadczy to o tym, że do zdarzenia w ogóle nie doszło. Sam pokrzywdzony zeznał, że został zaatakowany przez oskarżonego niespodziewanie, gwałtownie, tym samym nie było wcześniej żadnej głośnej awantury czy potyczki słownej. Z omówionych względów uznać należało, że wyjaśnienia oskarżonego i zeznania K. W.

(1)zmierzały jedynie do nieudolnego wsparcia przyjętej przez oskarżonego linii obrony, której nie można racjonalnie uznać za skuteczną. Nie sposób też uznać, że za niewinnością oskarżonego miałby przemawiać brak motywu w jego działaniu. W tej kwestii zwrócić uwagę trzeba na to, że oskarżony był pod wpływem alkoholu i tym samym motyw mógł być co najmniej błahy czy też irracjonalny, jednakże ta okoliczność w świetle całego materiału dowodowego nie jest konieczna do wykazania sprawstwa pobicia. W związku z brakiem uchybień w ocenie materiału dowodowego, nie doszło również do błędu w ustaleniach faktycznych, które zostały przez Sąd I instancji prawidłowo poczynione. Zaznaczyć należy, że nie tylko osobowe źródła dowodowego przemawiały za sprawstwem oskarżonego, bowiem z uzyskanej w sprawie dokumentacji medycznej wynika, że mechanizm powstania ujawnionych u pokrzywdzonego obrażeń ciała odpowiada wskazywanym przez niego okolicznościom, co dodatkowo potwierdza przedstawianą przez niego wersję wydarzeń. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że w sprawie miałyby pozostać wątpliwości, które wymagałyby ich rozstrzygnięcia na korzyść oskarżonego, czemu przeciwstawia się rozważony dotychczas, jednoznaczny i wyczerpujący materiał dowodowy. Rozważając zarzuty dotyczące rażącej niewspółmierności kary na wstępie zaznaczyć należy, że sfera sędziowskiego wymiaru kary w pierwszej kolejności zarezerwowana jest dla sądu pierwszej instancji, który w tym zakresie orzeka biorąc przede wszystkim pod uwagę wskazania wynikające z art. 53 § 1 i 2 k.k. Podważanie ocen dokonywanych w tej sferze możliwe jest jedynie w ramach zarzutu rażącej niewspółmierności kary z art. 438 pkt 4 k.p.k. Z tego względu kontrola instancyjna wyroku sądu pierwszej instancji w zakresie wymiaru kary powinna być dokonywana z uwzględnieniem szerokiego zakresu swobodnej oceny sądu co do tego, jaka kara będzie stanowiła trafną reakcję karną na przestępstwo. Ingerencja w płaszczyznę wymiaru kary wymaga zatem wykazania, że sąd meriti naruszył dyrektywy wymiaru kary w taki sposób, że orzeczona kara jest nie tylko nieproporcjonalna, ale rażąco niewspółmierna w świetle prawidłowo zastosowanych dyrektyw wymiaru kary w danej sprawie. Nie wystarczy zatem wskazanie przez skarżącego, że sąd orzekający nie uwzględnił danej okoliczności istotnej z perspektywy zastosowania się do jednej z dyrektyw. Należy wykazać uchybienie na tyle doniosłe, że uwzględnienie prawidłowego znaczenia określonej dyrektywy wymiaru kary nakazywałoby orzec karę znacząco odbiegającą od tej, która została wymierzona w zaskarżonym wyroku (co do wysokości lub jej rodzaju) (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 30 września 2024 r. II AKa 372/23). W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd meriti dostosował zarówno rodzaj, jak i wymiar orzeczonej kary do okoliczności niniejszego postępowania, zważając na treść dyrektyw wymiaru kary, wskazanych w art. 53 k.k. Sąd Rejonowy właściwie dostrzegł okoliczności łagodzące, tj. dotychczasową niekaralność oskarżonego czy pozytywną opinię środowiskową; oraz okoliczności obciążające, tj. sposób działania sprawcy i jego wyjątkową brutalność, a także tym okolicznościom nadał odpowiednią rangę. Ustalając stopień zawinienia i stopień społecznej szkodliwości czynu określić je należało jako znaczne, nie wystąpiły żadne okoliczności mające wpływ na ograniczenie możliwości pokierowania swoim zachowaniem przez oskarżonego. Zachowanie oskarżonego było nader agresywne, przy czym wyrządzone przez niego uszkodzenia ciała były stosunkowo poważne i dla pokrzywdzonego dolegliwe. Powyższe ustalenia co do znacznego stopnia społecznej szkodliwości czynu i zawinienia sprawcy uniemożliwiały zastosowanie warunkowego umorzenia postępowania w myśl art. 66 § 1 k.k., wbrew stanowisku obrońcy. Zasądzając wobec oskarżonego karę ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cel społeczny w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym, na względzie mieć należało m.in. funkcję wychowawczą i prewencyjną, jaką kara powinna spełniać w stosunku do oskarżonego. W ocenie Sądu Okręgowego, orzeczona w takiej postaci kara te funkcje zrealizuje, będąc dostatecznie dolegliwą dla oskarżonego, jednocześnie nie przekraczając stopnia społecznej szkodliwości czynu i stopnia zawinienia sprawcy. Sąd Okręgowy zauważył zaś konieczność częściowego uwzględnienia zarzutu dotyczącego wysokości zasądzonej nawiązki. Przy określaniu wysokości nawiązki zwrócić uwagę trzeba na to, że kwota nawiązki ma rekompensować krzywdę, jakiej doznał pokrzywdzony i cierpienie fizyczne. Szkoda niematerialna jest trudna do oszacowania, niemniej jednak ugruntowany jest pogląd, że rekompensata nie może być symboliczna (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2021 r. II AKa 287/20). Niemniej, jednocześnie na względzie mieć należy, że nawiązka orzeczona na podstawie art. 46 § 2 k.k. nie może prowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia pokrzywdzonego, a zatem nie może być orzeczona w rozmiarze przekraczającym niezrekompensowaną pokrzywdzonemu szkodę (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 15 października 2019 r. II AKa 82/19). W związku z czym, Sąd Okręgowy uznał, że zasądzona kwota 7 000 zł w realiach niniejszej sprawy jawiła się jako rażąco niewspółmiernie wysoka w stosunku do wyrządzonych pokrzywdzonemu krzywd, tym samym należało ją obniżyć do kwoty 4 000 zł, czyniąc ją adekwatną do rozmiaru cierpień fizycznych i psychicznych, jakich doznał oskarżony w wyniku działania oskarżonego, konieczności wizyt w szpitalu, podjęcia leczenia farmakologicznego. Sąd miał również na uwadze średnią wysokość nawiązek orzekanych w tego typu sprawach. Wniosek Wniosek o zmianę wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu, ewentualnie o zmianę wyroku w postaci zmiany orzeczonej wobec oskarżonego kary roku ograniczenia wolności polegającej na wykonywaniu nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cel społeczny w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym i warunkowe umorzenie postępowania; ewentualnie o zmianę wyroku i orzeczenie wobec oskarżonego kary grzywny w wymiarze 150 stawek dziennych grzywny, określając równocześnie, że jedna stawka dzienna grzywny jest równoważna kwocie 10 złotych, o zmianę wyroku poprzez uchylenie orzeczenia o nawiązce. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Wnioski apelacyjne w ich literalnym brzmieniu nie zasługiwały na uwzględnienie z uwagi na niezasadność zarzutów, które miałyby być ich podstawą. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy Wyrok Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 8 stycznia 2026 r. w sprawie II K 722/23, za wyjątkiem rozstrzygnięcia wskazanego w rubryce 5.2. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Apelacja obrońcy była zasadna jedynie w zakresie, jaki skutkował zmianą opisaną w poniższej rubryce, w pozostałej części na uwzględnienie nie zasługiwała. 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany Wyrok Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 8 stycznia 2026 r. w sprawie II K 722/23, poprzez obniżenie orzeczonej w pkt. 2 nawiązki do 4 000 zł. Zwięźle o powodach zmiany Powyższa zmiana wynika z częściowej zasadności zarzutu podniesionego przez obrońcę, o czym szerzej przy jego omówieniu. 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia 4.1. ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności III. Sąd Okręgowy zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze przejmując wydatki tego postępowania na rachunek Skarbu Państwa. 7. PODPIS 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację Obrońca oskarżonego Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja Wyrok w całości 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐co do winy ☐co do kary ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐art. 439 k.p.k. ☐brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐uchylenie ☒zmiana