← Polska

VI C 614/26

Obsah (5)§ 3§ 6§ 10§ 12§ 17

Sygn. akt VI C 614/26 UZASADNIENIE Przedmiot i przebieg postępowania 1. Pozwem z dnia 20 lutego 2026 r. powódka G. C. wniosła o zasądzenie od pozwanego (...) Kasy (...) Banku (...) S.A. z siedzibą w W

wolą pożyczkobiorcy podlegają kredytowaniu przez (...) (§ 1 pkt 2 umowy). Całkowity koszt pożyczki określono na 15 007,19 zł, całkowitą kwotę do zapłaty na 59 235,19 zł, a rzeczywistą roczną stopę oprocentowania na 6,29% (ust. 2-5). Do wyliczenia ww. wielkości, w tym (...) przyjęto, że umowa pożyczki będzie obowiązywać przez czas, na który została zawarta oraz że (...) S.A. i Pożyczkobiorca wypełnią zobowiązania wynikające z umowy pożyczki w terminach określonych w tej umowie. W myśl § 2 umowy pożyczkobiorca zobowiązał się do zapłaty przy wypłacie przez (...) S.A. pożyczki kosztów, obejmujących prowizję za udzielenie pożyczki w wysokości 2 322,89 zł. 4.

§ 3umowy za czynności związane z obsługą pożyczki (...) S.A.

pobierał prowizje i opłaty bankowe przewidziane w „Taryfie prowizji i opłat bankowych w (...) Kasie (...) Banku (...) S.A.”, które na dzień zawarcia umowy wynosiły:

(1)za czynności wykonywane na wniosek kredytobiorcy związany ze zmianą warunków spłaty: 1) za prolongatę – od kwoty podlegającej prolongacie – 3% nie mniej niż 100 zł; 2) za zawieszenie okresu spłaty – od kwoty podlegającej zawieszeniu – 3% nie mniej niż 100 zł;
(2)zmiana prawnego zabezpieczenia kredytu na wniosek kredytobiorcy – 80 zł;
(3)sporządzenie aneksu do umowy lub odpisu umowy kredytowej na wniosek kredytobiorcy – 50 zł (ust. 1). Jednocześnie opłata za sporządzenie aneksu nie była pobierana, jeśli dotyczyła ona prolongaty lub zawieszenia okresu spłaty, zmiany prawnego zabezpieczenia kredytu, rezygnacji z ubezpieczenia lub zmiany numeru rachunku do spłaty. W ust. 2 tego samego paragrafu zostało wskazane, że przesłanką do zmiany przez (...) S.A. tytułów oraz stawek opłat i prowizji określonych w Taryfie, zmiany warunków ich pobierania, jak również wprowadzania przez (...) S.A. nowych opłat lub prowizji, jest zaistnienie co najmniej jednej z następujących okoliczności: 1) zmiany miesięcznych lub kwartalnych lub półrocznych lub rocznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych, publikowanych przez Główny Urząd Statystyczny, o co najmniej 0,10 p.p.; w przypadku zmiany więcej niż jednego wskaźnika, podstawą do zmiany jest wskaźnik o najwyższej wartości zmiany, 2) zmiany cen energii, połączeń telekomunikacyjnych, usług pocztowych, kosztów obsługi rozliczeń transakcji, rozliczeń międzybankowych i innych kosztów ponoszonych przez (...) S.A. na rzecz instytucji zewnętrznych, których dotyczą opłaty lub prowizje, co najmniej 1,00%, 3) zmiany przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, publikowanego przez Główny Urząd Statystyczny za dany miesiąc lub kwartał lub rok, o co najmniej 1,00%, w przypadku zmiany więcej niż jednego wskaźnika, podstawą zmiany jest wskaźnik o najwyższej wartości zmiany, 4) udostępnienia pożyczkobiorcom nowych usług, o charakterze opcjonalnych, z zastrzeżeniem, że ta zmiana polega na udostępnieniu nowych opłat lub prowizji, dotyczących udostępnionych usług, 5) wprowadzenia, zmiany lub uchylenia powszechnie obowiązujących przepisów prawa, uchwał, decyzji, rekomendacji oraz innych aktów wydawanych przez Komisję Nadzoru Finansowego, Narodowy Bank Polski, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Bankowy Fundusz Gwarancyjny lub inne właściwe urzędy lub organy administracji publicznej, wydania orzeczeń sądowych, o ile w ich wyniku i w celu dostosowania się do nich, konieczna stała się zmiana postanowień Taryfy, 6) konieczność dostosowania postanowień Taryfy do postanowień innych wzorców umów (...) S.A., w zakresie dotyczącym tytułów opłat i prowizji, niewpływającym na wysokość pobieranych opłat i prowizji oraz warunki ich pobierania, 7) wprowadzenia, zmiany lub uchylenia przepisów prawa wpływających na zasady i sposób świadczenia przez (...) S.A. usług w ramach umowy o prowadzenie rachunków bankowych oraz umów rachunku, w tym umów o karty lub wpływających na zasady korzystania z tych usług przez Pożyczkobiorcę, powodujących zmianę ponoszonych przez (...) S.A. kosztów świadczenia tych usług.
  1. Zastrzeżono, że zmiany wskazane w ust. 2, wyrażające zmiany wskaźników lub kosztów, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3, będą polegać na podwyższeniu lub obniżeniu stawki prowizji lub opłat o nie więcej niż dwukrotność dotychczas obowiązującej stawki opłaty lub prowizji, z zastrzeżeniem ust.
  2. Zmiany te będą dokonywane nie częściej niż raz na kwartał (ust. 3). W przypadku pierwszego podwyższenia opłat lub prowizji, których wysokość do tej pory wynosiła: 1) 0 zł – opłata w wyniku podwyższenia nie mogła przekroczyć 50 zł, 2) 0% - prowizja w wyniku podwyższenia nie mogła wynosić więcej niż 2% (ust. 4). Zmiany, o których mowa w ust. 2, mogły nastąpić nie później niż w terminie do 12 miesięcy od zaistnienia okoliczności będących przesłanką zmian (ust. 5). Informacje o zmianach Taryfy, okoliczności, na podstawie której podjęto decyzję o tej zmianie oraz dacie jej wejścia w życie były doręczanie pożyczkobiorcy na adres pożyczkobiorcy wskazany w umowie lub na inny adres wskazany (...) SA przez pożyczkobiorcę albo w inny sposób uzgodniony przez (...) SA z pożyczkobiorcą (ust. 8).
  3. W § 4 ust. 1 umowy zastrzeżono, że wypłata pożyczki nastąpi jednorazowo w dniu 5 sierpnia 2019 r. w kwocie 36 228 zł przelewem na rachunek bankowy (...) w (...) Bank. Pozostała kwota została przekazana przelewem pożyczkobiorczyni na rachunek bankowy: 12 (...).
  4. W § 5 umowy przewidziano, że kwota pożyczki była oprocentowana wg. zmiennej stopy procentowej, która w dniu zawarcia umowy pożyczki wynosiła 4,99% w stosunku rocznym (ust. 1). W okresie obowiązywania umowy, (...) miał dokonywać obniżenia albo podwyższenia oprocentowania pożyczki w przypadku odpowiednio spadku albo wzrostu wysokości stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego („Stopa referencyjna” – ust. 2). W ust. 3 wskazano, że zmiana wysokości oprocentowania mogła nastąpić według oznaczonych zasad. Po pierwsze, wysokość Stopy referencyjnej miała być sprawdzana w dniu 31 marca i 30 września każdego roku i porównywana przy pierwszym sprawdzeniu do wartości Stopy Referencyjnej obowiązującej w dniu zawarcia umowy (lit. a), a przy kolejnych sprawdzeniach – do wartości Stopy referencyjnej obowiązującej w dniu ostatniego sprawdzenia, o którym mowa w lit. a (lit b). Po drugie, jeżeli na dzień sprawdzenia wysokość Stopy referencyjnej nie uległa zmianie – oprocentowanie pożyczki w kolejnych 6 miesiącach miało nie ulec zmianie. Po trzecie, jeżeli na dzień sprawdzenie wysokość Stopy referencyjnej uległa zmianie, (...) obliczał i zmieniał wysokość oprocentowania pożyczki o wartość zmiany Stopy Referencyjnej,

kierunkiem zmiany tej Stopy, a zmiana wysokości oprocentowania następowała w kolejnym dniu po dniu sprawdzenia. 8. W kolejnych ustępach zastrzeżono, że jeżeli wysokość oprocentowania ustalonego według zasad wcześniej wskazanych przekroczyłaby wysokość stopy odsetek maksymalnych, określonej w Kodeksie cywilnym, (...) był uprawniony do pobierania odsetek naliczonych według stopy odsetek maksymalnych. (...) miał informować pożyczkobiorcę, w sposób o którym mowa w § 14 (tj. korespondencyjnie, albo w inny ustalony sposób), o zmianie wysokości oprocentowania, okoliczności, na podstawie której podjęto decyzję o tej zmianie oraz dacie jej wejścia w życie określonej przez (...). Pożyczkobiorcy przysługiwało prawo do złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy w przypadku braku akceptacji zmiany oprocentowania w terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o tej zmianie, a w przypadku złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu, zmiana oprocentowania nie wiązała pożyczkobiorcy, a umowa ulegała rozwiązaniu po upływie 30-dniowego okresu wypowiedzenia. W przypadku braku złożenia oświadczenia pożyczkobiorcy o wypowiedzeniu umowy we właściwym terminie, zmiana oprocentowania pożyczki obowiązywała od daty wejścia w życie, określonej przez (...). Zastrzeżono też, że odsetki miały być liczone od aktualnego stanu zadłużenia, za faktyczny okres wykorzystania pożyczki, a zmiana wysokości oprocentowania powodowała odpowiednio wzrost lub obniżenie wysokości raty pożyczki. 9.

§ 6ust.

1, 2 i 3 umowy Pożyczkobiorca był zobowiązany do spłaty pożyczki wraz z odsetkami w 120 równych ratach płatnych w okresach miesięcznych, do dnia 5-go każdego miesiąca, w wysokości i w terminach wyszczególnionych w planie spłaty w okresie od 5 września 2019 r. do 5 sierpnia 2029 r., przy czym pierwsza i kolejne w kwocie 493,64 zł, a ostatnia 492,03 zł. Łączna kwota odsetek miałaby wynieść 12 684,30 zł. W ust. 4 wskazano, że wysokość rat i terminy ich spłaty mogły ulec zmianie w przypadkach zmiany oprocentowania, w tym przeterminowanego, określonych w umowie lub na wniosek pożyczkobiorcy. Po dokonaniu zmiany (...) miał doręczyć pożyczkobiorcy zawiadomienie o zmianie oprocentowania lub aktualny plan spłaty. Wpłaty były przez Bank zaliczane na poczet należności w następującej kolejności: prowizje i opłaty, odsetki od zadłużenia przeterminowanego, odsetki zaległe, zadłużenie przeterminowane z tytułu pożyczki, odsetki bieżące, zadłużenie z tytułu kwoty pożyczki (ust. 8). 10. W § 7 ust. 1-2 umowy wskazano, że Pożyczkobiorca miał prawo do spłaty całości albo części pożyczki przed terminem ustalonym

§ 6

. Spłata dokonywana miała być

pisemną dyspozycją Pożyczkobiorcy. Wcześniejsza częściowa spłata pożyczki miała powodować skrócenie okresu kredytowania lub zmniejszenie wysokości rat kapitałowo-odsetkowych przy zachowaniu dotychczasowego okresu kredytowania stosownie do dyspozycji pożyczkobiorcy. Spłata zostanie zaliczona na poczet spłaty pożyczki, po dokonaniu rozliczenia wymaganych zobowiązań i odsetek naliczonych do dnia wcześniejszej spłaty, o których mowa w § 6 ust. 8 (ust. 3). 11. W § 8 umowy przewidziano uprawnienie do pobierania przez (...) odsetek od zadłużenia przeterminowanego w wysokości (każdorazowo) aktualnych odsetek maksymalnych za opóźnienie (ust. 2-4). W § 9 umowy opisano czynności windykacyjne, które może podejmować bank w razie nieterminowej spłaty zadłużenia. 12.

§ 10ust. 1 w okresie obowiązywania umowy (...) S.A. zastrzegł sobie prawo do: a. monitorowania aktualnej

(1)zdolności kredytowej pożyczkobiorcy w ujęciu ilościowym, rozumianej jako zdolność do terminowej spłaty całości wynikającego z umowy zadłużenia,
(2)zdolności kredytowej pożyczkobiorcy w ujęciu jakościowym tzw. wiarygodności kredytowej, rozumianej jako prawdopodobieństwo wywiązania się przez Pożyczkobiorcę z zobowiązań wynikających z umowy, niezależnie od uwarunkowań o charakterze ekonomicznym i finansowym; b. kontroli wysokości wnoszonych na rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy systematycznych wpłat, c. monitorowania terminowej obsługi zobowiązań w (...), innych bankach, innych instytucjach ustawowo upoważnionych do udzielenia kredytów na podstawie informacji uzyskanych z (...) S.A. 13. W myśl § 11 ust. 1 umowy umowa ulegała rozwiązaniu 1) w przypadkach przewidzianych przepisami prawa; 2) w wyniku zgodnego porozumienia stron; 3) w przypadku wypowiedzenia umowy przez pożyczkobiorcę lub (...); 4) w przypadku odstąpienia od umowy przez Pożyczkobiorcę – na warunkach wskazanych w tych przepisach, w pozostałych przypadkach na warunkach określonych w tej umowie lub porozumieniu o rozwiązaniu umowy. W ust. 2 przewidziano prawo (...) do obniżenia kwoty przyznanej pożyczki lub wypowiedzenia umowy w określonych przypadkach. 14.

§ 12ust.

1 w następnym dniu po upływie terminu wypowiedzenia umowy całość zadłużenia z tytułu umowy stawało się zadłużeniem wymagalnym i przeterminowanym, od którego (...) SA naliczał i pobierał odsetki według stopy procentowej, o której mowa w §

  1. W myśl § 15 umowy pożyczkobiorca miał możliwość odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy, a odstąpienie miało być skuteczne, jeżeli Pożyczkobiorca dostarczy lub wyśle oświadczenie na adres wskazany we wzorze oświadczenia o odstąpieniu od umowy, przed upływem powyższego terminu (ust. 1). Wskazano przy tym, że w razie odstąpienia od umowy pożyczkobiorca zwróci (...) SA całkowitą kwotę pożyczki wraz z odsetkami naliczonymi od dnia następnego po dniu wypłaty pożyczki do dnia spłaty pożyczki włącznie (ust. 2), nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy (ust. 3). W dniu zawarcia umowy wysokość należnych odsetek, o których mowa w ust. 2, za każdy dzień korzystania z pożyczki wynosiła 6,05 zł (ust. 4).
  2. W § 16 umowy wskazano ma możliwość zgłoszenia reklamacji przez pożyczkobiorcę: 1) w formie pisemnej – osobiście w Oddziałach lub Agencjach (...) SA albo przesyłką pocztową, 2) ustnie – telefonicznie lub osobiście do protokołu podczas wizyty w Oddziale lub Agencji (...) SA, 3) elektronicznie – w serwisie internetowym w usłudze bankowości elektronicznej (ust. 1). Reklamacja miała być rozpatrywana niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od jej otrzymania, a w szczególnie skomplikowanych sytuacjach termin ten mógł być przedłużony nie więcej jednak niż do 60 dni od jej otrzymania (ust. 7). 17.

§ 17ust.

1 umowy wszelkie zmiany umowy wymagały formy pisemnej i miały być wprowadzone w formie aneksu do umowy, z wyjątkiem zmian wysokości oprocentowania, prowizji i opłat bankowych, danych osobowych lub adresu pożyczkobiorcy, planu spłaty oraz numeru rachunku wskazanego do spłaty. Pożyczkobiorca miał prawo do otrzymania, na wniosek, w każdym czasie bezpłatnie planu spłaty (ust. 2).

  1. G. C. przy zawarciu umowy potwierdziła otrzymanie formularza informacyjnego, formularza odstąpienia od umowy, informację o ryzyku stopy procentowej i walutowym. ( umowa pożyczki wraz z załącznikami, k. 26-31)
  2. W celu wykonania umowy (...) w dniu 5 sierpnia 2019 r. otworzył rachunek techniczny dla kredytu. Pierwszą czynnością było uznanie rachunku na kwotę 46 550,89 zł. Następnie z rachunku technicznego wykonano przelew na udzielenie kredytu (spłaty prowizji) 2 322,89 zł. ( zestawienie operacji, k. 121)
  3. W dniu 5 września 2019 r. G. C. dokonała spłaty pierwszej raty pożyczki. Do dnia 5 czerwca 2025 r. z tytułu pożyczki (...) spłaciła 22 495,75 zł kapitału pożyczki, 12 962,30 zł odsetek umownych i 6,52 zł odsetek karnych za opóźnienie. Poza prowizją pobrano od niej opłaty za zawieszenie okresu spłaty (dwa razy po 100 zł), za wydanie zaświadczenia (50 zł) i za wydanie zaświadczenia i kopii dokumentów (100 zł). ( zaświadczenie, k. 32-35)
  4. Tego samego dnia 5 sierpnia 2019 r. G. C. zawarła z (...) drugą umowę pożyczki, nr (...) z pakietem ubezpieczeniowym na kwotę 172 340,53 zł na okres 120 miesięcy. W kwocie tej mieściła się całkowita kwota pożyczki (kwota pożyczki bez kredytowanych kosztów pożyczki) 129 918,25 zł (§ 1 pkt 1 umowy) i kwota przeznaczona na zapłatę kosztów związanych z udzieleniem pożyczki, jeżeli koszty te,

wolą pożyczkobiorcy podlegają kredytowaniu przez (...) (§ 1 pkt 2 umowy). Całkowity koszt pożyczki określono na 89 381,65 zł, całkowitą kwotę do zapłaty na 219 299,90 zł, a rzeczywistą roczną stopę oprocentowania na 12,13% (ust. 2-5). Do wyliczenia ww. wielkości, w tym (...) przyjęto, że umowa pożyczki będzie obowiązywać przez czas, na który została zawarta oraz że (...) S.A. i Pożyczkobiorca wypełnią zobowiązania wynikające z umowy pożyczki w terminach określonych w tej umowie. W myśl § 2 umowy pożyczkobiorca zobowiązał się do zapłaty przy wypłacie przez (...) S.A. pożyczki kosztów, obejmujących: 1) prowizję za udzielenie pożyczki w wysokości 2 651,39 zł, 2) składki ubezpieczeniowe za cały okres ubezpieczenia równy okresowi kredytowania (120 miesięcy) w wysokości 39 770,89 zł z tytułu zawarcia:

  1. a)Umowy ubezpieczenia na życie zawartej na podstawie Warunków ubezpieczenia dla pożyczkobiorców (...) obejmujących warunki ubezpieczenia na życie oraz warunki ubezpieczenia na wypadek utraty źródła dochodu, poważnego zachowania i pobytu w szpitalu w następstwie nieszczęśliwego wypadku (dalej: WU),
  2. b)umowy ubezpieczenia na wypadek utraty źródła dochodu, poważnego zachowania i pobytu w szpitalu w następstwie nieszczęśliwego wypadku zawartej na podstawie WU. 22. W § 4 ust. 1 umowy zastrzeżono, że wypłata pożyczki nastąpi jednorazowo w dniu 5 sierpnia 2019 r. na spłatę wierzytelności kredytowej pożyczkobiorcy w kwocie 128 918,25 zł przelewem na rachunek bankowy (...) w (...), a pozostała kwota zostanie przelana na rachunek pożyczkobiorczyni nr (...). 23.

§ 6ust.

1, 2 i 3 umowy Pożyczkobiorca był zobowiązany do spłaty pożyczki wraz z odsetkami w 120 równych ratach płatnych w okresach miesięcznych, do dnia 5-go każdego miesiąca, w wysokości i w terminach wyszczególnionych w planie spłaty w okresie od 5 września 2019 r. do 5 sierpnia 2029 r., przy czym pierwsza i kolejne w kwocie 1 827,56 zł, a ostatnia 1820,26 zł. Łączna kwota odsetek miałaby wynieść 46 959,37 zł.

  1. Pozostałe postanowienia umowy miało to samo brzmienie co w umowie pożyczki nr (...) ( umowa pożyczki, k. 57-62)
  2. W celu wykonania umowy (...) w dniu 5 sierpnia 2019 r. otworzył rachunek techniczny dla kredytu. Pierwszą czynnością było uznanie rachunku na kwotę 172 340,53 zł. Następnie z rachunku technicznego wykonano przelew na udzielenie kredytu (spłaty prowizji) 2 651,39 zł oraz spłatę składki ubezpieczeniowej w kwocie 39 770,89 zł. (zestawienie operacji, k. 124)
  3. W dniu 5 września 2019 r. G. C. dokonała spłaty pierwszej raty pożyczki. Do dnia 5 czerwca 2025 r. z tytułu pożyczki (...) spłaciła 102 568,64 zł kapitału pożyczki, 41 424,34 zł odsetek umownych i 33,02 zł odsetek karnych za opóźnienie. Poza prowizją pobrano od niej opłaty za zawieszenie okresu spłaty (100 zł i 100,22 zł). Dnia 28 kwietnia 2022 r. zwrócono G. C. część pobranej składki ubezpieczeniowej w kwocie 28 916,36 zł. ( zaświadczenie, k. 68-71)
  4. G. C. zawarła umowy pożyczki w celu uzyskania środków na remont swojego mieszkania. Wymogiem zawarcia umowy była spłata wcześniejszych zobowiązań, stąd też zawarto umowy w większości na spłatę poprzednich kredytów. Wybrała bank (...) bo od najdłuższego czasu miała w nim konto, nie porównywała ofert pożyczki w innych bankach. Przed podpisaniem przeczytała umowy, ale skupiła się na istotnych dla niej fragmentach, jak kwota pożyczki, numery rachunków bankowych i daty spłat rat. Umowa zawierała bardziej skomplikowane fragmenty, ale jako całość nie wydawała się jej niejasna. Dopiero w trakcie spłaty pożyczki, w 2025 r., dowiedziała się, że bank nie powinien pobierać odsetek od kredytowanej prowizji i ubezpieczenia. ( przesłuchanie powódki, k. 154v, 155)
  5. W dniu 4 lipca 2025 r. G. C. wystosowała do (...) pisma zawierające oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego dotyczące powyższych umów pożyczki. Bank odmówił uznania oświadczenia. (oświadczenia o skorzystaniu z (...), k. 42-43, 74-75;, pismo banku z 27.07.2025 r., k. 44-45, 76-77)
  6. Pismami z dnia 5 września 2025 r. pełnomocnik G. C. złożył reklamację w związku z odmową uznania oświadczeń i wezwał (...) do zapłaty kwot 15 285,19 zł i 54 930,26 zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń na podstawie umów pożyczki z dnia 5 sierpnia 2019 r. niezwłocznie. Bank odmówił zapłaty żądanej kwoty. (reklamacje, k. 46-49, 78-81; odpowiedź banku z 2.10.2025 r., k. 51-52, 83-84) Omówienie dowodów
  7. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie złożonych przez strony dokumentów, których autentyczność, wiarygodność i moc dowodowa nie były przez strony kwestionowane, a Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu. Również dowód z przesłuchania stron Sąd ocenił jako wiarygodny, choć ostatecznie pozbawiony istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
  8. Spór pomiędzy stronami w niniejszej sprawie miał zasadniczo charakter prawny i dotyczył przede wszystkim kwestii możliwości zastosowania w sprawie sankcji kredytu darmowego, o którym mowa w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim jak i możliwych naruszeń ze strony pozwanego w związku z zawarciem przez niego z konsumentem umowy pożyczki i tego właśnie problemu będzie dotyczyła dalsza część uzasadnienia. Do podjęcia przez Sąd decyzji nie było konieczne przeprowadzenie skomplikowanych matematycznych rozliczeń, toteż dowód z opinii biegłego z zakresu rachunkowości został pominięty na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. Ocena prawna
  9. Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części. Wstęp
  10. Powódka oparła swoje żądanie na twierdzeniu, że pozwany naruszył szereg przepisów, jakimi winien kierować się przy konstruowaniu umowy pożyczki z konsumentem, o których mowa w art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim.
  11. Jak stanowi art. 45 ust. 1 ustawy w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. W języku prawniczym skutek tego oświadczenia nazywa się „sankcją kredytu darmowego”, a skorzystanie z uprawienia „skorzystaniem z sankcji kredytu darmowego”. Nie są to wyrażenia ustawowe, ale z racji powszechnego posługiwania się takimi zwrotami w pismach procesowych również i Sąd korzystał powyżej i będzie z niego korzystał w swoich rozważaniach. Do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wystarczające jest uchybienie przez kredytodawcę chociażby jednemu obowiązkowi, o którym mowa w art. 45 ust. 1 ustawy. Pomimo posłużenia się w tym przepisie spójnikiem „i” nie powinno budzić wątpliwości, że przesłanki te zostały wymienione alternatywnie, a nie koniunkcyjnie (w razie jednoczesnego niespełniania wszystkich wymogów wymienionych w art. 45 ust. 1 trudno w ogóle byłoby mówić o zawarciu umowy kredytu).
  12. Z treści tego przepisu wynika, że sankcja kredytu darmowego stanowi co do zasady narządzie prawne umożliwiające konsumentowi spłatę kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu, które w przypadku, gdy umowa zostałaby skonstruowana poprawnie, byłyby należne kredytodawcy. Zatem celem sankcji kredytu darmowego jest pozbawienie kredytodawcy prawa do pobierania odsetek i innych opłat określonych w umowie z tytułu udzielonego kredytu za naruszenie obowiązków informacyjnych. Ustawa wskazuje wyraźnie, że sankcja kredytu darmowego odnosi się oprócz odsetek jedynie do kosztów należnych kredytodawcy. Opłatami należnymi za udzielony kredyt są koszty wchodzące w skład całkowitego kosztu kredytu. Sankcja ta w daleko idący sposób modyfikuje zatem treść stosunku prawnego łączącego kredytodawcę z konsumentem na niekorzyść tego pierwszego. Sankcja kredytu darmowego sprowadza się do pozbawienia kredytodawcy przychodów z tytułu określonego kredytu konsumenckiego, czyli utraty zarobku planowanego w ramach danej transakcji. Jeżeli zastosowano taką sankcję, kredytobiorca pozostaje zobowiązany jedynie - z pewnymi wyjątkami - do zwrotu kredytodawcy kapitału wykorzystanego kredytu. Z powyższego wywodu wynika zatem, że w przypadku kiedy zastosowanie znajdzie sankcja kredytu darmowego, bank w istocie traci wszelki zysk jaki z tej transakcji chciał osiągnąć, bowiem „odzyskuje” od kredytobiorcy jedynie to, co sam mu dał, a zatem kapitał. Dlatego przypadki kiedy taka sankcja miałaby zostać przez Sąd uwzględniona winna być interpretowana ściśle, z uwagi właśnie na daleko idące konsekwencje takiego procederu.
  13. Należy jednak też mieć na względzie, że ustawa o kredycie konsumenckim stanowi implementację dyrektywy nr 2008/48/WE w sprawie umów o kredyt konsumencki.

art. 23 tej dyrektywy państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych

niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia stosowania tych sankcji. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Dyrektywa nie nakłada więc na państwa obowiązku wprowadzenia mechanizmu takiego jak sankcja kredytu darmowego, ale jeśli państwo członkowskie taki mechanizm wprowadza, to musi on spełniać wymogi przewidziane w art.

  1. W wyroku z dnia 13 marca 2025 r. C-337/23 TSUE wskazał, odpowiadając na pytanie prejudycjalne sądu bułgarskiego, że wskazanie (...), która nie odzwierciedla dokładnie wszystkich tych kosztów, pozbawia konsumenta możliwości określenia zakresu jego zobowiązania w taki sam sposób jak brak wskazania tej stopy. W konsekwencji sankcja pozbawienia kredytodawcy prawa do odsetek i opłat w przypadku wskazania (...), która nie obejmuje całości tych kosztów, odzwierciedla wagę takiego naruszenia i ma charakter odstraszający i proporcjonalny, podobnie też wskazano w wyroku z dnia 21 marca 2024 r., sygn. C-714/22, jak i w sprawie słowackiej w wyroku z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. C-472/
  2. A zatem dokonywanie wykładni art. 30 i 45 ustawy o kredycie w konsumenckim w sposób ścisły nie może czynić sankcji iluzoryczną ani łagodną. Naruszała by wymóg skuteczności taka sankcja, której ryzyko zastosowania (niskie) i dotkliwość (niewielkie) czyniłyby niestosowanie się do obowiązków ustawowych opłacalnym. W przywołanym wyroku C-472/23 wskazano, że sankcja odpowiadająca sankcji kredytu darmowego z art. 45 polskiej ustawy o kredycie konsumenckim może zostać uznana za nieproporcjonalną jedynie w przypadku braku wskazania lub błędnego wskazania elementów, które spośród wymienionych w art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48 ze względu na swój charakter nie mogą wpłynąć na zdolność konsumenta do dokonania oceny zakresu jego zobowiązania. Informacją, która umożliwia konsumentowi ocenę zakresu jego zobowiązania, jest na przykład (...) (wyrok C-714/22, pkt 51).
  3. Sąd przyjmuje, że „naruszeniem” w rozumieniu art. 45 ust. 1 ustawy jest zupełny brak zamieszczenia informacji w umowie albo określenie ich w sposób wadliwy, nieprawidłowy. W jednym i drugim przypadku zachodzić może bowiem ryzyko, że na podstawie umowy konsument nie będzie w stanie dokonać oceny zakresu zobowiązania. Cel dyrektywy nie byłby spełniony, gdyby traktować jako należyte spełnienie obowiązku podanie jakiejkolwiek, nawet nieprawidłowej (niezgodnej z ustaleniami stron albo z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa) wielkości. Nie ma przy tym znaczenia, czy wymagana informacja lub kwota ma charakter wiążący (jak np. całkowita kwota kredytu, czas obowiązywania umowy, stopa oprocentowania i warunki zmiany stopy oprocentowania), czy też charakter ilustracyjny (np. całkowita kwota do zapłaty – jest ustalana wg. stanu i założeń na dzień zawarcia umowy, ale w trakcie wykonywania umowy może ona ulec zmianie z uwagi na nadpłaty, odroczenia płatności rat, zmiany oprocentowania, itd.). Taki ilustracyjny, a nie wiążący, charakter z pewnością ma (...), a jednak Trybunał Sprawiedliwości podkreśla znaczenie tego wskaźnika i przyjmuje, iż umożliwia on konsumentowi ocenę zakresu jego zobowiązania.
  4. Z uwagi na to, że obie umowy z tego samego dnia zawierały tożsame postanowienia (różniły się tylko kwotami), poniższe uwagi będą w równym stopniu dotyczyć obu umów pożyczki. Upływ terminu na złożenie oświadczenia
  5. Pozwany powoływał się na to, że brak jest w ogóle podstaw do oceny umowy pożyczki pod kątem wad aktualizujących po stronie pożyczkobiorcy uprawnienia do skorzystania z sankcji kredytu darmowego, gdyż upłynął prekluzyjny termin na złożenie oświadczenia w jego przedmiocie. Jak bowiem stanowi ust. 5 art. 45 ustawy uprawnienie to wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy, przy czym pojęcie „wykonania umowy” nie zostało ustawowo zdefiniowane i bywa w orzecznictwie sądowym rozumiane trojako – jako chwila wypłaty kwoty pożyczki przez pożyczkodawcę, albo chwila spłaty pożyczki przez pożyczkobiorcę, albo chwila końcowego rozliczenia kredytu (art. 52 ustawy).
  6. Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę wykonanie umowy następuje w momencie, gdy każda ze stron umowy wykona swoje zobowiązania względem drugiej. Podstawowymi zobowiązaniami stron są – po stronie pożyczkodawcy – wypłata pożyczki i jej końcowe rozliczenie, a pożyczkobiorcy – spłata pożyczki. Dopiero wywiązanie się z wszystkich z nich pozwala na uznanie, że umowa kredytu jako całość została wykonana. Sąd opowiada się zatem za interpretacją, wedle której roczny termin prekluzyjny na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego upływa rok po końcowym rozliczeniu kredytu przez pożyczkodawcę (art. 52 ustawy).
  7. Na korzyść takiej interpretacji intencji prawodawcy świadczy poprzednie brzmienie uchylonego już art. 46 ustawy o kredycie konsumenckim. Przewidywał on możliwość dochodzenia zwrotu odsetek i innych kosztów kredytu za okres 4 lat poprzedzających dzień złożenia oświadczenia dotyczącego umowy kredytu zabezpieczonej hipoteką, ale uprawnienie to również wygasało po upływie roku od dnia wykonania umowy. Ewidentnie zatem przez „wykonanie umowy” prawodawca nie miał na myśli momentu wypłaty kwoty kredytu, gdyż w takim wypadku ograniczenie zwrotu kosztów kredytu do 4 lat wstecz nie miałoby sensu (kredytobiorca musiał złożyć oświadczenie w ciągu pierwszego roku trwania umowy).
  8. Zważywszy na to, że jednym z celów dyrektywy jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów w całej Wspólnocie (por. motyw

(43)i
(45)dyrektywy), a sankcje z tytułu naruszenia przepisów dyrektywy winny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, „wykonania umowy” nie należy utożsamiać z wypłatą kwoty pożyczki pożyczkobiorcy. Oznaczałoby to, że przyznany konsumentowi środek ochrony w postaci złożenia oświadczenia z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim jest ograniczony bardzo krótkim terminem prekluzyjnym, po którym ochrona – mimo wystąpienia podstaw do jej udzielenia – już konsumentowi się nie należy. Taki krótki okres – zwłaszcza w przypadku długoterminowych umów kredytowych, obowiązujących przez kilka lat – zagrażałby realizacji ochronnych skutków dyrektywy i utrudniał korzystanie przez konsumentów z tego prawa. Z doświadczenia Sądu wynika bowiem, że w praktyce bardzo niewielu pożyczkobiorców dowiaduje się o samej sankcji kredytu darmowego lub istnieniu podstaw do skorzystania z niej w pierwszym roku trwania umowy.
  1. Na dzień złożenia przez powódkę oświadczenia z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim pożyczka nie była jeszcze spłacona (powódka w dalszym ciągu spłaca pożyczkę z obu umów), zatem jednoroczny termin od „wykonania umowy” jeszcze nie rozpoczął biegu, a oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zostało złożone w terminie. Naruszenia art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim
  2. Spór pomiędzy stronami dotyczył tego, czy ze strony pozwanego doszło do naruszenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim skutkujących uprawnieniem do powoływania się na sankcję kredytu darmowego. Sąd przeanalizował twierdzenia powódki w tym przedmiocie. Powódka w toku postępowania wskazywała na naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7, 4, 16, 10, 6 ustawy, a w przypadku pożyczki nr (...) – także art. 36c ustawy. Na wstępie tej części uzasadnienia należy jednak wyjaśnić, że uprawnienie prawokształtujące, które wynika z art. 45 ust. 1, powstaje z chwilą, gdy kredytodawca naruszył obowiązek objęty sankcją kredytu darmowego (T. Czech [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2023, art. 45, pkt 61). Skuteczność oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego nie zależy zatem od brzmienia tego oświadczenia i wskazywanych przez kredytobiorcę przyczyn uzasadniających jego zdaniem skorzystanie z tego uprawnienia. Wynika z tego, że oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego nie wymaga uzasadnienia, a jeśli takie uzasadnienie zostało sporządzone, to nie ogranicza ono kredytobiorcy (lub jego następcy prawnemu) prawa do podnoszenia w postępowaniu sądowym także innych zarzutów do umowy kredytu niż te wymienione w oświadczeniu. Ponadto skuteczność oświadczenia nie zależy od liczby naruszonych obowiązków przed kredytodawcę. Jeśli więc nawet z całego szeregu zarzutów co do umowy uzasadniony jest tylko jeden, to zasadniczo wystarczy on do uznania oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu za skuteczne. W pierwszej kolejności Sąd omówi te zarzuty, co do których nie podzielił stanowiska powódki, a następnie dopiero te, których uwzględnienie doprowadziło do uwzględnienia powództwa w całości. Na marginesie – Sąd prezentuje poniżej przede wszystkim własne wnioski i rozważania, a do orzecznictwa sądów powszechnych w przedmiocie sankcji kredytu darmowego odwołuje się w minimalnym stopniu – z uwagi na to, że orzecznictwo to jest na tyle bogate i rozbieżne, że prawie każdy argument którejkolwiek ze stron mógłby zostać podparty jakimś orzeczeniem (co czyni taki argument „z autorytetu orzeczenia sądowego” jałowym). Brak zarzucanych naruszeń
  3. Powódka zarzuciła pozwanemu naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy poprzez nieokreślenie procedury i warunków, na jakich koszty kredytu ulegały zmianie, zwłaszcza w momencie wcześniejszej spłaty. W przedmiotowej umowie znajdują się postanowienia określające prawo konsumenta do przedterminowej spłaty pożyczki oraz procedurę przedterminowej spłaty (§ 7 umowy). W umowie nie wprowadzono ograniczeń co do wcześniejszej spłaty pożyczki. Uprawnienie to przysługuje pożyczkobiorcy w całym okresie wykonywania umowy pożyczki i może on ją spłacić wcześniej w całości bądź w części. Jednocześnie poinformowano konsumenta, że w przypadku wcześniejszej spłaty części pożyczki dochodzi do zmniejszenia wysokości rat kapitałowo-odsetkowych przy zachowaniu dotychczasowego okresu kredytowania lub skrócenia okresu kredytowania, stosownie do jego dyspozycji (§ 7 ust. 2).
  4. Przewidziany w ustawie obowiązek określenia procedury spłaty wiąże się z możliwością zastrzeżenia przez pożyczkodawcę prowizji od przedterminowej spłaty kredytu (art. 50 ustawy). Kredytodawca powinien wyraźnie przewidzieć pobranie takiej prowizji w umowie. Zastrzeżenie takiej prowizji w innym dokumencie, np. we wzorcu umownym (regulaminie udzielania kredytów, wyłącznie w tabeli opłat, itd.), nie powoduje bezskuteczności takiego postanowienia (ani z art. 50-51, ani z pozostałych przepisów ustawy. taki skutek nie wynika). W sytuacji takiej występuje natomiast naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy, co pozwala na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego i uchylenie się od zapłaty prowizji (i nie tylko) nieprzewidzianej w umowie. Jeżeli natomiast prowizja na wypadek wcześniejszej spłaty kredytu nie została zastrzeżona, to dla wypełnienia obowiązku z art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy wystarczy poinformowanie o możliwości wcześniejszej spłaty. Nie jest konieczne umieszczanie w umowie pożyczki cytatu albo opracowania art. 49 ust. 1 ustawy, gdyż uprawnienie do zwrotu kosztów dotyczących okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, jest uprawnieniem ustawowym, które przysługuje niezależnie od zawartych w umowie postanowień w tym zakresie i kredytobiorca może go dochodzić na drodze sądowej bez składania dodatkowych oświadczeń. W takim stanie rzeczy art. 49 ust. 1 ustawy i jego rozumienie w orzecznictwie sądowym zapewniają kredytobiorcy wystarczającą ochronę dla jego interesu majątkowego w uzyskaniu zwrotu części pozaodsetkowych kosztów kredytu. Dopuszczenie możliwości, aby w razie niezawarcia w umowie odwołania lub cytatu z art. 49 ust. 1 ustawy stanowiło podstawę złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, powodowałoby dość nielogiczną konkurencję roszczeń – pożyczkobiorca mógłby domagać się zwrotu proporcjonalnej części pozaodsetkowych kosztów kredytu (jeśli już spłacił kredyt przed terminem) albo zwrotu wszystkich kosztów związanych z kredytem (niezależnie od tego, czy w ogóle dokonał jakiejś przedterminowej spłaty i czy miał zamiar takiej dokonać), przy czym łatwiejsze byłoby skorzystanie z tego dalej idącego roszczenia (bo wystarczyłoby, że bank nie zacytował lub nie wyjaśnił w umowie art. 49 ust. 1 ustawy a pożyczkobiorca złożył oświadczenie). Wykładnia prawa nie powinna prowadzić do skutków, które sprzeczne są z rozsądnym rozumowaniem, toteż zdaniem Sądu niezamieszczenie w umowie pożyczki informacji o proporcjonalnym zwrocie pozaodsetkowych kosztów kredytu w razie wcześniejszej spłaty kredytu ani nie narusza obowiązku z art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy, ani nie mógłby (gdyby taki obowiązek jednak istniał) uzasadniać skorzystania z sankcji kredytu darmowego.
  5. Sąd nie stwierdził naruszenia przez pozwanego art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy. W § 5 umowy wystarczająco precyzyjnie uregulowano kwestie dotyczące sposobu ustalania oprocentowania, a także warunków, w jakich następować będzie zmiana oprocentowania.

wymogami ustawy bank wskazał stopę referencyjną, którą uwzględniać miał przy zmianie oprocentowania umowy, nie był natomiast obowiązany do szczegółowego opisywania jakie czynniki oddziałują na zmianę tej stopy, kto tego dokonuje i jak często. Stopa referencyjna NBP jest publikowana przez NBP i stanowi daną powszechnie dostępną. W § 6 umowy wyjaśniono również, że odsetki są liczone od aktualnego stanu zadłużenia za faktyczny okres wykorzystania pożyczki. W § 8 umowy natomiast wskazano wysokość odsetek od zadłużenia przeterminowanego. Wskazano też, że w jednym i drugim przypadku odsetki nie będą przekraczały maksymalnej wysokości dopuszczonej ustawą. Nie sposób ustawowego wymogu oznaczenia wskaźnika referencyjnego (który został przez pozwanego spełniony) interpretować jako obowiązku udostępniania kompletnego regulaminu czy innych dokumentów stanowiących podstawę do określania wysokości tego wskaźnika przez uprawniony przez ustawę podmiot (którym, co ważne, nie jest sam pożyczkodawca). Wszak nawet gdyby ten wskaźnik referencyjny był ustalany błędnie, z naruszeniem zasad jego określania, to adresatem tego zarzutu nie mógłby być pożyczkodawca.

  1. Nie ma też podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy poprzez błędne wskazanie całkowitej kwoty kredytu. W przypadku obu umów wskazano tę kwotę prawidłowo i nie zawarto w niej podlegających kredytowaniu kosztów kredytu. Powódka w pozwie zwraca uwagę na niewątpliwie mało logiczne – z punktu widzenia powszechnego znaczenia słów – odróżnienie „całkowitej kwoty pożyczki” i przewyższającej ją „kwoty pożyczki”, która obejmowała dodatkowo kredytowane pozaodsetkowe koszty pożyczki. W zwykłym, codziennym rozumieniu jeśli coś jest „całkowite”, to znaczy, że obejmuje jakiś zbiór (tworzy całość) i nic pasującego do tego zbioru poza tym zbiorem nie ma, bo jeśli tak, to przymiotnik „całkowity” do tego zbioru nie pasuje. Tym niemniej to prawodawca nakłada na pożyczkodawcę obowiązek wskazywania właśnie „całkowitej kwoty kredytu” i definiuje tę kwotę ustawowo, stąd pozwany nie mógł dowolnie dobierać sobie terminologii obowiązującej w umowie pożyczki i zdefiniować ją według swojego uznania w inny sposób. Nadto, zdaniem Sądu, w umowie dość czytelnie i zrozumiale – dla osoby poświęcającej należyty poziom uwagi i skoncentrowania przy czynności zawierania umowy pożyczki na kilkadziesiąt tysięcy złotych – wskazano na różnicę pomiędzy „kwotą pożyczki” z § 1 ust. 1 umowy a całkowitą kwotą pożyczki. Stąd posłużenie się „kwotą pożyczki” jako wielkością większą od „całkowitej kwoty pożyczki” samo w sobie nie stanowiło naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o kredycie konsumenckim.
  2. W przypadku dwóch zawartych przez powódkę umów nie doszło do naruszenia art. 36c ustawy o kredycie konsumenckim. Biorąc pod uwagę cel tej regulacji – przeciwdziałanie obchodzeniu limitu pozaodsetkowych kosztów kredytu poprzez udzielanie przez jednego pożyczkodawcę albo powiązane z nim podmioty kolejnych kredytów na spłatę poprzedniego („rolowanie” pożyczek) – należy zgodzić się z zaprezentowanym w komentarzu do ustawy stanowiskiem, że art. 36c nie obejmuje sytuacji, w której kredytodawca udziela i wypłaca konsumentowi jednocześnie kilka kredytów, tj. tego samego dnia (arg. a contrario). Dotyczy on jedynie sukcesywnego udzielania kredytów w okresie 120 dni (Ł. O. [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. V, Gdańsk 2026, art. 36(c).). Pozwany w tej sprawie nie udzielił powódce drugiego kredytu (nr (...)) na spłatę pierwszego z zawartych tego samego dnia (nr (...)), obie pożyczki były od siebie niezależne, a późniejsza (nr (...)) miała spłacić inny kredyt w banku (...), ale nie ten nr (...), tylko jeszcze wcześniejszy. Nie doprowadziły one więc do skutku, któremu art. 36c miał przeciwdziałać. Stąd zawarcie dwóch pożyczek tego samego dnia nie przesądzało o zajściu sytuacji przewidzianej w tym przepisie i nie stanowiło podstawy do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Stwierdzone naruszenia
  3. Sąd uznał, że oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w niniejszej sprawie było uzasadnione naruszeniem art. 30 ust. 1 pkt 7 i 10 ustawy. 51.

art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy umowa pożyczki powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. TSUE w wyroku z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. C-667/23, wskazał, że założenia przyjęte do obliczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania ((...)) muszą być wyraźnie wskazane w umowie o kredyt i nie wystarczy w tym względzie, aby konsument mógł je sam zidentyfikować, analizując warunki tej umowy. 52. Co więcej, w wyroku z dnia 23 kwietnia 2026 r., C-744/24, TSUE wyjaśnił, że art. 3 lit.

  1. g)i
  2. j)dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2167 z dnia 24 listopada 2021 r., w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie włączeniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta. Trybunał dokonał zatem wykładni pojęć „całkowitego kosztu kredytu” i „stopy oprocentowania kredytu”. Pojęcia te zostały przeniesione wprost do ustawy o kredycie konsumenckim (art. 5 pkt 6 i 10 ustawy). Oznacza to więc, że pojęcia polskiej ustawy muszą być interpretowane – tak dalece jak to możliwe –

brzmieniem i celem dyrektywy (por. wyroki TS w sprawie von O., C-14/83; w sprawie Marleasing, C-106/89). W świetle wyroku C-744/24 należy zatem przyjąć, że interpretacja ustawowych pojęć „całkowitego kosztu kredytu” i „stopy oprocentowania kredytu” powinna prowadzić do takiego wniosku, jak wykładnia pojęć zawartych w dyrektywie dokonana we wzmiankowanym orzeczeniu. Przepisy ustawy o kredycie konsumenckim stoją zatem na przeszkodzie temu, aby umowa o kredyt konsumencki przewidywała oprocentowanie kredytowanych pozaodsetkowych kosztów kredytu. Istnienie takich postanowień jest więc niezgodne z ustawą (interpretowaną w zgodzie z dyrektywą). Postanowienia umowne niezgodne z ustawą są nieważne (art. 58 § 3 k.c.), a zatem nie wywołują skutków prawnych. Nie mamy tu do czynienia z postanowieniami niedozwolonymi (abuzywnymi) i nie ma potrzeby oceny ich pod kątem naruszania interesów konsumenta – w sprawie C-744/24 TSUE udzielił odpowiedzi wyłącznie na podstawie przepisów samej dyrektywy o kredycie konsumenckim, nie odwołując się do przepisów dyrektywy o nieuczciwych postanowieniach umownych (93/13).

  1. Nieważność postanowień zastrzegających pobieranie odsetek od kredytowanych pozaodsetkowych kosztów kredytu pociąga ze sobą dalsze konsekwencje. Ujęcie w „całkowitym koszcie kredytu” odsetek od kredytowanych pozaodsetkowych kosztów kredytu należy uznać za błędne, a przez to błędem obarczone jest także wskazanie całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta (sumy całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu). W myśl art. 30 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim naruszenie obowiązku wskazania całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta wystarczy do przyznania pożyczkobiorcy uprawnienia do skorzystania z uprawnienia do kredytu darmowego.
  2. Błędne wskazanie całkowitej kwoty do zapłaty rzutuje na możliwość określenia przez konsumenta zakresu swojego zobowiązania. Jakkolwiek jest to kwota wskazania tylko ilustracyjnie, niewiążąco (w toku spłaty kredytu może przecież ulec zmianie z powodu zmiany oprocentowania kredytu albo dokonywania przez pożyczkobiorcę nadpłat), to jednak Trybunał Sprawiedliwości uznaje takie ilustracyjne wskaźniki – jak (...) – za bardzo ważne (vide cytowany wyżej wyrok C-472/23) i rzutujące na możliwość zorientowania się w zakresie swojego zobowiązania przez konsumenta. W takim stanie rzeczy błędne wskazanie całkowitej kwoty do zapłaty – nawet polegające na jej zawyżeniu (o wysokość odsetek od kredytowanych pozaodsetkowych kosztów kredytu) – należy uznać za uzasadniające skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.
  3. Konsekwencją błędnego ujęcia w całkowitych kosztach kredytu oraz w wysokości rat odsetkowych w harmonogramie spłat odsetek od kredytowanych pozaodsetkowych kosztów kredytu jest też wskazanie nieprawidłowej wysokości rocznej rzeczywistej stopy oprocentowania – wskaźnika, który wg. orzecznictwa TSUE ma istotne znaczenie dla oceny zakresu zobowiązania konsumenta. We wzorze obliczania (...) zawartym w załączniku nr 1 do ustawy uwzględnia się bowiem kwotę spłaty lub wnoszonych opłat – które byłyby inne, gdyby nie uwzględniono odsetek od kredytowanych pozaodsetkowych kosztów kredytu.
  4. Jakkolwiek należy się zgodzić, że obowiązki nałożone w ustawie na pożyczkodawców mają charakter informacyjny i odnoszą się do etapu zawierania umowy pożyczki, to jednak ocena wykonania tych obowiązków nie powinna całkowicie odrywać się od bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Jeśli w świetle ustawy, interpretowanej w zgodzie z dyrektywą, pobieranie odsetek od kredytowanych pozaodsetkowych kosztów pożyczki jest niedopuszczalne, to ujęcie tych odsetek w kosztach pożyczki i całkowitej kwocie do zapłaty nie można ocenić jako prawidłowe. A to –

decyzją ustawodawcy wyrażoną w art. 45 ustawy – wystarczy do skorzystania przez pożyczkobiorcę z uprawnienia do kredytu darmowego.

  1. W myśl art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy umowa kredytu konsumenckiego powinna zawierać informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki (…), oraz warunkach, na jakich koszty te mogą ulec zmianie. W wyroku z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. C-472/23, TSUE wyjaśnił, że odpowiadający temu przepisowy ustawy art. 10 ust. 2 lit. k dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki należy interpretować w ten sposób, że fakt, iż umowa o kredyt wymienia pewną liczbę okoliczności uzasadniających zwiększenie opłat związanych z wykonaniem umowy, przy czym właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument nie jest w stanie zweryfikować ich wystąpienia ani ich wpływu na te opłaty, stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie, o ile wskazanie to może podważyć możliwość dokonania przez tego konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania. W wyroku tym zwrócono również uwagę, że postanowienia dotyczące warunków zmiany opłat i prowizji (por. pkt 14-16 wyroku) zostały określone na podstawie wskaźników, które dla konsumenta są trudne do zweryfikowania zarówno przed zawarciem umowy, jak i w trakcie jej wykonywania. Chodzi tu bowiem w szczególności o zmienne wskaźniki ekonomiczne, w tym wskaźniki kontrolowane przez sam bank, a także wskaźniki opisane losowo, odzwierciedlające ewolucję prawną w szerokim znaczeniu. Ponadto okoliczność, że wzrost opłat rozpatrywanych w postępowaniu głównym był ograniczony ilościowo, maksymalnie do 200 %, i czasowo, maksymalnie do czterech razy w roku, nie później niż sześć miesięcy po wystąpieniu warunku, nie może podważyć tego stwierdzenia (pkt 45 wyroku).
  2. Umowa zawarta między pozwanym a pożyczkobiorcą w tej sprawie zawiera niemal tożsame postanowienia dotyczące zmiany opłat i prowizji (§ 3 ust. 2-6 umowy), a tym samym powinny zostać ocenione tożsamo z oceną zawartą w pkt 45 wyroku Trybunału. Postanowienia te mogą podważyć możliwość dokonania przez konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania, albowiem nie wykluczają one podwyższenia prowizji za samo udzielenie kredytu albo wprowadzenia nowych opłat za obsługę kredytu sprowadzających się do takiego samego skutku. Przez to umowa pożyczki będąca przedmiotem oceny narusza art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim. Proporcjonalność
  3. Jak już zostało wzmiankowane, skuteczne skorzystanie przez pożyczkobiorcę z uprawnienia z art. 45 ustawy skutkuje pozbawieniem pożyczkodawcy wynagrodzenia z tytułu umowy – odsetek oraz prowizji i innych opłat uzyskiwanych z tytułu jej zawarcia. Tym samym sankcja kredytu darmowego jest dla pożyczkodawcy bardzo dotkliwa, bo czyni umowę dla niego nieopłacalną. Można się zastanawiać, czy tak radykalna zmiana umowy, niwecząca w ogóle sens zawarcia umowy przez pożyczkodawcę, pozostaje proporcjonalna w stosunku do jego naruszenia, które może być drobne i faktycznie przez pożyczkobiorcę nieodczuwalne.
  4. Przepisem prawa krajowego, wprowadzającym możliwość oceny roszczenia pod kątem kategorii pozaprawnych, zasad słuszności, jest art. 5 k.c.

nim nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Jednak z racji tego, że umowa kredytu konsumenckiego objęta jest regulacjami prawa europejskiego, także wykładnia art. 5 k.c. musi odbywać się z uwzględnieniem przepisów dyrektywy w sprawie umów o kredyt konsumencki. Cytowany już art. 23 dyrektywy wskazuje, że choć państwa członkowskie zachowują swobodę w określaniu sankcji mających zastosowania w przypadku naruszenia przepisów implementujących dyrektywę, to sankcje te muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

  1. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wypowiadał się na temat sanki kredytu darmowego w sprawie C-472/23 oraz na temat analogicznej do występującej na gruncie art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim sankcji ustawowej przewidzianej w prawie bułgarskim (wyroki C-337/23 i C-714/22) i słowackim (C-42/15). Dostrzegł, że skutki zastosowania takiej sankcji są dla pożyczkodawcy bardzo dotkliwe, ale zasadniczo uznał ją za proporcjonalną, gdy naruszenia w zakresie obowiązku podania informacji pozwalających na ocenie zakresu ciążącego na pożyczkodawcy zobowiązania. Takim naruszeniem jest np. niepodanie (...), podanie (...) nieodzwierciedlającego wszystkich kosztów ponoszonych przez konsumenta, wskazanie niejednoznacznych i niemożliwych do zweryfikowania przez niego kryteriów zmiany opłat i prowizji. Naruszeniem, które jednoznacznie TSUE uznał za nie dość istotne, aby uzasadniało pozbawienie pożyczkodawcy odsetek i opłat, było niepodanie nazwy organu nadzorczego nad kredytodawcą. Co więcej, w wyroku C-565/12 TSUE jednoznacznie wskazał, że nie jest dostatecznie dotkliwą sankcja polegająca na odmówieniu pożyczkodawcy prawa do odsetek umownych przy pozostawieniu go przy prawie do pobrania odsetek w wysokości ustawowej, jeśli naruszenie pożyczkodawcy polegało na niezweryfikowaniu zdolności kredytowej konsumenta.
  2. W świetle dotychczasowego orzecznictwa TSUE Sąd stoi na stanowisku, że zawyżenie całkowitej kwoty do zapłaty oraz (...) zaburza ocenę zakresu ciążącego na pożyczkobiorcy zobowiązania. Dyrektywa wymaga bowiem, aby kwoty te – choć mają charakter ilustracyjny a nie wiążący – były wiarygodne, tymczasem zarówno ich zawyżenie oraz zaniżenie tę wiarygodność podważa. Zawyżenie (...) i całkowitej kwoty do zapłaty przez uwzględnienie w nich odsetek od kredytowanych pozaodsetkowych kosztów kredytu prowadzi bowiem do tego, że pożyczkodawca obciąża konsumenta nienależnym, niezgodnym z dyrektywą i ustawą kosztem.
  3. Powszechność stosowania danej praktyki nie może decydować o odstąpieniu od stosowania ustawowych konsekwencji naruszenia przepisów służących ochronie praw konsumenta – por. bogate orzecznictwo dotyczące kredytów denominowanych do franka szwajcarskiego. Zasądzona kwota
  4. Na zasądzoną kwotę złożyły się uiszczone przez powódkę odsetki od kapitału kredytu –wskazane w zaświadczeniach kwoty 12 962,30 zł i 41 424,34 zł, w sumie 54 386,64 zł.
  5. Powództwo nie zostało uwzględnione co do kwoty stanowiącej pobraną przez pozwanego (i przez niego skredytowaną) prowizję. Pożyczkobiorczyni – wg. danych w aktach sprawy – nadal bowiem spłaca pożyczki, a spłacony przez nią kapitał pożyczki w żadnej z dwóch pożyczek nie przekroczył jeszcze całkowitej kwoty kredytu (a to właśnie całkowita kwota kredytu wyznacza kwotę pożyczki udostępnioną pożyczkobiorcy – pożyczka ponad tę kwotę była przeznaczona na spłatę prowizji). Jeśli na skutek złożenia oświadczenia o skorzystaniu z uprawnienia z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim pożyczkobiorca nie ma obowiązku uiszczenia prowizji, to odpada także podstawa do udzielenia pożyczkobiorcy kredytu przekraczającego całkowitą kwotę kredytu. Sąd przyjmuje zatem, że zwrot kwoty kredytowanej prowizji na skutek oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego jest uzasadniony dopiero wtedy, gdy pożyczkobiorca już zwrócił część kapitałową kredytu w wysokości całkowitej kwoty kredytu (np. gdy oświadczenie zostało złożone już po całkowitej spłacie kredytu albo do całkowitej spłaty doszło po złożeniu oświadczenia a przed zamknięciem rozprawy).
  6. Z kolei odsetki za opóźnienie nie są objęte sankcją kredytu darmowego, gdyż powstają dopiero na skutek niewywiązywania się przez pożyczkobiorcę ze swojego zobowiązania. Są one sankcją wynikającą wprost z ustawy (481 k.c.), a nie po prostu kosztem narzuconym przez kredytodawcę w umowie pożyczki (por. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2019 r., sygn. V ACa 118/18). Tym samym roszczenie o zapłatę ponad kwoty wskazane w pkt 1 wyroku zostało oddalone.
  7. Nie mieszczą się także w kwocie pozaodsetkowych kosztów kredytu opłaty za dodatkowe, nieobowiązkowe czynności banku, takie jak opłaty za wydanie zaświadczeń czy zawieszenie spłaty kredytu. Nie są to koszty konieczne do poniesienia w celu uzyskania albo w celu spłacania pożyczki, lecz są naliczane przez pożyczkodawcę w zamian za rozpatrzenie wniosku związanego z umową (np. sporządzenie aneksu czy wydanie zaświadczenia).
  8. Skorzystanie z sankcji kredytu darmowego nie uprawnia też do otrzymania zwrotu pobranej przez pożyczkodawcę składki ubezpieczeniowej. Po pierwsze, z art. 45 ust. 1 wynika, że uprawnienie polega na zwrocie pożyczki bez kosztów należnych kredytodawcy – a składka ubezpieczeniowa nie jest takim kosztem, gdyż trafia docelowo do ubezpieczyciela udzielającego ochrony ubezpieczeniowej. Po drugie, nawet w przypadku skutecznego skorzystania z sankcji kredytu darmowego konsument ponosi koszty ustanowienia zabezpieczenia kredytu przewidziane w umowie (art. 45 ust. 4 ustawy o kredycie konsumenckim).
  9. Z powyższych względów powództwo ponad kwotę 54 386,64 zł zostało oddalone. Odsetki
  10. O odsetkach orzeczono

art. 481 i 455 k.c., to jest termin początkowy odsetek należało ustalić na podstawie dokonanego wezwania do zapłaty. Sąd wziął też pod uwagę 30-dniowy termin na rozpatrzenie reklamacji z art. 6 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu (...). Pozwany zapoznał się z oświadczeniami powódki o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego najpóźniej 27 lipca, w dniu udzielenia odpowiedzi na jej pisma, i od tego czasu biegł mu termin na rozpoznanie reklamacji obejmującej oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. W dniu 3 października 2025 r. ten 30-dniowy termin od 27 lipca już niewątpliwie minął, zatem odsetki można było zasądzić

żądaniem pozwu. Koszty postępowania 71. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c., rozdzielając je proporcjonalnie między stronami. Powódka wygrała sprawę w sumie w 76,9%, w związku z czym to na jej rzecz zasądzono zwrot kosztów procesu od pozwanego. Na koszty powódki złożyły się opłata od pełnomocnictwa (17 zł), opłata od pozwu (1 000 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 5 400 zł (na podstawie § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie), łącznie 6 417 zł. Koszty należne pozwanemu wyniosły 5 417 zł (opłata skarbowa + koszty zastępstwa procesowego). Po zbilansowaniu tych kwot i przyjęciu proporcji 76,9% uzyskuje się kwotę 3 683,35 zł należną powódce od pozwanego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty na podstawie art. 98 §1 1 k.p.c. ZARZĄDZENIE (...).

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.