Sygn.akt III AUa 308/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 lipca 2014 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Marek Szymanowski (spr.) Sędziowie: SA Bohdan Bieniek SA Barbara Orechwa-Zawadzka Protokolant: Magda Małgorzata Gołaszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2014 r. w B. sprawy z odwołania M. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o nauczycielskie świadczenia kompensacyjne na skutek apelacji wnioskodawcy M. S. od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 grudnia 2013 r. sygn. akt IV U 3300/13 I. zmienia zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję z dnia 12 czerwca 2013 r. w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy M. S. prawo do świadczenia kompensacyjnego od dnia 15 kwietnia 2013 r.; II. tytułem zwrotu kosztów procesu zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. na rzecz wnioskodawcy M. S. kwotę 30 ( trzydzieści) złotych . Sygn. akt III A Ua 308/14 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. decyzją z dnia 12 czerwca 2013 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. Nr 97, poz. 800) i ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227ze zm.) odmówił M. S. prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, albowiem wnioskodawca nie udowodnił rozwiązania stosunku pracy na swój wniosek. W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony M. S. wniósł o przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu domagał się uznania, iż spełnia wszelkie kryteria do uzyskania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił odwołanie. Sąd ten ustalił, iż ubezpieczony M. S., urodzony dnia (...), w dniu 4 kwietnia 2013 r., złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., decyzją z dnia 12 czerwca 2013 r., zaskarżoną w niniejszej sprawie odmówił ubezpieczonemu prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego Nadto Sąd ustalił, iż swój okres aktywności zawodowej w szkolnictwie publicznym M. S. rozpoczął zatrudnieniem w Szkole Podstawowej w K. w okresie od 12 lutego 1990 r. do 14 lipca 1990 r. na stanowisku nauczyciela. Następnie od dnia 1 września 1990 r. do 31 sierpnia 2005 r. odwołujący świadczył pracę w Zespole Szkolno - Przedszkolnym w S. na stanowisku nauczyciela. Od dnia 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2011 r. odwołujący świadczył natomiast pracę w Szkole Podstawowej w K. na stanowisku nauczyciela. Stosunek pracy uległ rozwiązaniu na podstawie art. 20 ust.1 pkt.1ustawy Karta Nauczyciela. W okresie od dnia 1 września 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r. wnioskodawca świadczył pracę w Zespole Szkół w K. na stanowisku nauczyciela . Stosunek pracy uległ rozwiązaniu z upływem czasu na jaki była zawarta umowa o pracę. Sąd Okręgowy wskazał, że ustalony stan faktyczny nie był sporny między stronami i został odtworzony na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów. Sąd dał wiarę przedstawionym przez strony dokumentom, albowiem nie były one kwestionowane przez strony, a ich treść i forma nie budzą wątpliwości Sądu. Z ustaleń Sądu pierwszej instancji wynikało, że organ rentowy przyjął za udowodnione łącznie 32 lata, 8 miesięcy i 14 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 21 lat, 8 miesięcy i 16 dzień okresów pracy nauczycielskiej. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się w istocie do oceny prawnej, czy pozwany organ rentowy zasadnie odmówił ubezpieczonemu prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego z tej przyczyny, że stosunek pracy wnioskodawcy ustał z upływem czasu na jaki umowa została zawarta, a zatem bez wniosku ubezpieczonego. Sąd Okręgowy wskazał, że prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego zgodnie z art. 3 i 4 w zw. z art. 2 pkt 1) ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. Nr 97, poz. 800), mają nauczyciele zatrudnieni w publicznych i niepublicznych przedszkolach, szkołach publicznych i niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych oraz publicznych i niepublicznych placówkach kształcenia ustawicznego i placówkach w rozumieniu art. 2 pkt 5) i 7) ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.) , którzy spełniają łącznie następujące warunki: 1) osiągnęli wymagany wiek; 2) posiadają okres składkowy i nieskładkowy w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227) , wynoszący 30 lat, w tym 20 lat wykonywania pracy w wyżej wymienionych jednostkach, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć; 3) rozwiązali stosunek pracy. Sąd Okręgowy analizując brzmienie warunku opisanego w art. 4 ust. 1 pkt 3) ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (rozwiązanie stosunku pracy) doszedł do wniosku, że stosunek pracy powinien zostać rozwiązany z inicjatywy nauczyciela, tj. na jego wniosek. Do rozwiązania stosunku pracy nie musi jednak dojść w następstwie dokonanego przez nauczyciela wypowiedzenia ale może to nastąpić za porozumieniem stron. Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na treść art. 4 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy wskazując, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż w ostatnim okresie zatrudnienia jako nauczyciel tj. w okresie od dnia 1 września 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r. odwołujący świadczył pracę w Zespole Szkół w K.. Stosunek pracy uległ rozwiązaniu z upływem czasu na jaki był zawarty, tym samym odwołujący się nie spełnia wszystkich warunków niezbędnych do uzyskania prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Na poparcie dokonanej przez siebie wykładni Sąd Okręgowy odwołał się do wyroku Sąd Najwyższego sygn. akt II UK 205/12 z dnia 10 kwietnia 2013 r. gdzie w uzasadnieniu Sąd ten wprost stwierdził, iż jednym z niezbędnych warunków nabycia prawa do świadczenia kompensacyjnego jest rozwiązanie stosunku pracy przez nauczyciela - art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. Sąd Najwyższy wskazał, że choć w przepisie tym nie ma co prawda tak wyraźnego sformułowania, jak w art. 88 ust. 1 Karty Nauczyciela, z której wynika wprost, że nauczyciel nabywa uprawnienia emerytalne po rozwiązaniu na swój wniosek stosunku pracy, tym niemniej jego redakcja wskazuje na konieczną aktywność nauczyciela w tej sferze, gdyż to on musi rozwiązać stosunek pracy. Omawiany przepis dotyczy przypadków, kiedy to nauczyciel składa oświadczenie woli o wypowiedzeniu umowy o pracę, czy też wniosek o rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron. Zgodnie bowiem z art. 30 § 1 k.p. umowa o pracę rozwiązuje się m.in. z upływem czasu, na który była zawarta (pkt 4). Nie budzi wątpliwości, że taka sytuacja jest przykładem rozwiązania umowy o pracę, z tym że z art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych wynika, że nie chodzi o każde rozwiązanie stosunku pracy, a tylko dokonane przez nauczyciela. Sąd Okręgowy wskazał, że w ocenie Sądu Najwyższego, nie negując, że upływ umowy terminowej jest rozwiązaniem stosunku pracy, należy przyjąć, że nie jest to rozwiązanie stosunku pracy przez nauczyciela, czego wymaga omawiana regulacja. Powyższa wykładnia art. 4 ust. 1 pkt 3) ustawy przesądziła o oddaleniu odwołania przez Sąd Okręgowy na zasadzie art. 477 14 § 1 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wywiódł wnioskodawca M. S., zaskarżając w całości orzeczenie Sądu I instancji i zarzucając mu: 1.naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach kompensacyjnych z dnia 22.05.2009 poprzez jego złą interpretację i w konsekwencji błędne przyjęcie, że rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem na podstawie art. 20 Karty Nauczyciela nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyznanie nauczycielowi świadczenia kompensacyjnego, 2.naruszenie przepisów proceduralnych poprzez brak wyjaśnienia okoliczności sprawy mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, to jest faktu, że z uwagi na zmiany organizacyjne odwołujący się nie miał możliwości rozwiązania stosunku pracy na swój wniosek. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie odwołującemu się prawa do świadczenia kompensacyjnego ewentualnie o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania wg. norm przepisanych. W uzasadnieniu apelujący wskazał, że nie mógł wykazać faktu rozwiązania stosunku pracy na swój wniosek, ponieważ nie mógł tego uczynić. Podkreślił, że w okresie od 01.09.2005 r. do 31.08.2011 r. pracował w Szkole Podstawowej w K. na stanowisku nauczyciela, a stosunek pracy został rozwiązany z upływem czasu na jaki był zawarty. Jak się zdaje wnioskodawca miał tu jednak na myśli ustanie stosunku pracy wskutek likwidacji szkoły , bowiem potwierdza to świadectwo pracy z tego okresu zatrudnienia ( odwołuje się do 20 ust. 1 pkt 1 Karty), a sam wnioskodawca odwołuje się o art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o świadczeniach kompensacyjnych i art. 20 ust. 1, 5c i 7 ustawy z dnia 26.01.1982 r. – Karta Nauczyciela. Jak się zdaje zatem wnioskodawca w apelacji niezależnie od spełnienia kwestionowania przyjętej przez Sąd Okręgowy wykładni twierdzi, iż prawo do świadczenia kompensacyjnego nabył w związku z likwidacją szkoły w K. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył co następuje. Apelacja jest zasadna Sąd Okręgowy dokonał zasadniczo prawidłowych ustaleń faktycznych , które nie były w sprawie spornymi, stąd Sąd Apelacyjny w całości podziela i przyjmuje za podstawę własnego wyroku. Spór w sprawie przed Sądem Okręgowym sprowadzał się do właściwej wykładni art. 4 ust 1.ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. Nr 97, poz. 800) , a precyzyjniej rzecz ujmując, co do spełnienia ostatniej przesłanki wymienionej w tym przepisie. W świetle tej regulacji świadczenie kompensacyjne przysługuje nauczycielom, którzy spełnili łącznie następujące warunki: 1) osiągnęli wiek, o którym mowa w ust. 3 , ( w okolicznościach niniejszej sprawy chodzi o osiągnięcie wieku 55 lat do końca roku 2014r. ) 2) mają okres składkowy i nieskładkowy w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , wynoszący 30 lat, w tym 20 lat wykonywania pracy w jednostkach, o których mowa w art. 2 pkt 1, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć; 3) rozwiązali stosunek pracy. Jak wcześniej wspomniano i na tym też koncentruje się uzasadnienie Sądu Okręgowego jak i apelacji przedmiotem sporu w sprawie było to czy art.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.