Orzeczenie, sygn. akt II C 2145/25

Sygnatura akt II C 2145/25 UZASADNIENIE wyroku z 23 września 2026 r.

Pozwem z 22 kwietnia 2024 r. (data nadania na poczcie) powodowie E. E. (2) i T. E. wnieśli pozew o zapłatę przeciwko (...) Bank spółce akcyjnej z siedzibą w M.. Domagali się nim zasądzenia od pozwanej na ich rzecz, w sposób łączny, kwoty 57.832,08 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 20 marca 2024 r. do dnia zapłaty. Nadto zażądali przyznania im, także w sposób łączny, kosztów procesu według norm przepisanych z tym, że kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości.

Uzasadniając ww. żądania powodowie wskazali, że zawarli umowę o kredyt konsolidacyjny z pozwanym bankiem nr. (...). Z racji statusu stron tej umowy należy do niej stosować przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (dalej u.k.k.). Powodowie zawierali powyższą umowę jako konsumenci, a pozwany bank jako przedsiębiorca. Opisywana umowa o kredyt z 15 marca 2021 r. zawierała nieprawidłowości, które uprawniały do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego (dalej SKD). Z uwagi na powyższe powodowie w dniu 1 grudnia 2023 r. przygotowali takie oświadczenie, w tym samym dniu udzielili również pełnomocnictwa (...) S.A. z siedzibą we M. do przesłania tego oświadczenia pozwanej. Oświadczenie to zawierające termin 7 dni na zapłatę dotarło do (...) S.A. 12 marca 2024 r. Pozwany bank nie ustosunkował się do ww. wezwania, stąd też roszczenie o zapłatę stało się wymagalne 20 marca 2024 r., od tej daty powodowie mogli domagać się odsetek ustawowych za opóźnienie. W zakresie sposobu wyliczenia wysokości domaganego się roszczenia powodowie wskazali, że składa się na nie suma odsetek kapitałowych, uiszczonych do momentu złożenia oświadczenia o skorzystaniu z SKD. Jako podstawę prawną swojego roszczenia powodowie wskazali art. 45 u.k.k. w związku z art. 30 u.k.k. Umowa o kredyt konsumencki zawarta między ww. powodami, a pozwanym bankiem miała zawierać następujące uchybienia:

Z uwagi na wymienione wyżej wady umowy o kredyt konsumencki oraz złożenie w terminie wskazanym w art. 45 ust. 5 u.k.k. oświadczenia o skorzystaniu z SKD powodowie E. E. (2) i T. E. domagał się od pozwanej (...) S.A. całości kwot uiszczonych z tytułu ww. umowy o kredyt, nie na poczet jej kapitału tj. na rzecz odsetek jak i wszelkich pozaodsetkowych kosztów kredytu.

W dniu 27 maja 2024 r. wydano, pod sygnaturą akt I Nc 1836/24, nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, którym w całości uwzględniono ww. roszczenie.

Strona pozwana składając dnia 22 lipca 2024 r. (data nadania na poczcie), sprzeciw od powyższego nakazu zapłaty wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz, od strony powodowej, kosztów procesu. Uzasadniając zajęte stanowisko pozwana przyznała, że 15 marca 2021 r. zawarła z powodami E. E. (1) i T. E. umowę o kredyt konsumencki, o treści określonej w dokumencie (...). Podkreśliła jednak, że roszczenie o zapłatę jest bezzasadne z kilku powodów. Po pierwsze strona pozwana podniosła, że oświadczenie o SKD zostało złożone po terminie przewidzianym w treści art. 45 ust. 5 u.k.k. Jako takie jest spóźnione i nie wywołuje skutków. Termin prawa materialnego z art. 45 ust. 5 u.k.k. należy bowiem liczyć od wykonania umowy przez kredytodawcę tj. od wypłacenia kredytu kredytobiorcy.

Termin ten minął zanim strona powodowa złożył oświadczenie o SKD i już z tego względu powództwo powinno być oddalone. Następnie pozwana zaprzeczyła, aby w umowie pożyczki zawartej z E. E. (1) i T. E. wystąpiły jakiekolwiek nieprawidłowości uprawniające stronę powodową do skorzystania z SKD. W szczególności pozwany bank był uprawniony do naliczania odsetek również od skredytowanych kosztów kredytu, co czyni zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt. 7 u.k.k. niezasadnym. Pozwana w celu obrony swoich racji podniosła także argument zasady proporcjonalności, prowadzącej do uznania SKD z art. 45 ust. 1 u.k.k. za „karę” zbyt drastyczną wobec ewentualnych uchybień zawartych w umowie. Pozwany (...) Bank zakwestionował ponadto wysokość dochodzonego roszczenia, podnosząc, że w razie skutecznego złożenia oświadczenia SKD, kredyt powinien być spłacany zgodnie z umową, co wynika wprost z treści art. 45 ust. 1 u.k.k.

Przedstawione wyżej stanowiska procesowe wraz z stojącymi za nimi argumentami nie uległy zmianie na dalszych etapach rozpoznawanej sprawy.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 15 marca 2021 r. E. E. (2) i T. E. (dalej również jako Kredytobiorca, Konsument lub Klient) zawarli z (...) S.A. z siedzibą w M. (dalej również jako Kredytodawca, Bank) umowę o kredyt konsolidacyjny o numerze (...). (dowody: umowa z załącznikami k. 23-30, prognozowany harmonogram spłaty k. 34-36, dyspozycja uruchomienia kredytu k. 33) Treść stosunku obligacyjnego łącząca strony była następująca. W § 1, zatytułowanym przedmiot umowy i warunki wypłaty kredytu, w ust. 1 wskazano, że Bank udzielił, Kredytobiorcy kredytu w wysokości 199.781,38 zł, przeznaczonego na:

W § 1 ust. 2 określono, że w przypadku kredytu udzielonego na konsolidację zobowiązań określonych w ust. 1 pkt. 2), jeżeli kwota uruchamianego kredytu nie zaspokaja konsolidowanego zobowiązania Kredytobiorcy, Kredytobiorca zobowiązany był do całkowitego rozliczenia zobowiązania ze środków własnych. W celu wykonania ww. zobowiązania, Kredytobiorca udzielił (...) S.A. upoważnień, o których mowa w § 1 ust. 3 umowy. Kolejno, w § 1 ust. 4 umowy wskazano, że kwotę udzielonego kredytu, wymienioną w ust. 1 powyżej, Kredytobiorca zobowiązuje się spłacić wraz z należnymi odsetkami umownymi w 144 równych ratach kapitałowo – odsetkowych płatnych nie później niż do 15 dnia każdego miesiąca na zasadach i warunkach określonych w dalszych postanowieniach umowy. W § 1 ust. 5 umowy wskazano, że umowa jest zawierana pod warunkiem zawieszającym zweryfikowania pozytywnej zdolności kredytowej Kredytobiorcy. W kolejnym ustępie określono, że wypłata kredytu nastąpi w ciągu 3 dni od poinformowania Kredytobiorcy o ostatecznej decyzji dotyczącej zdolności kredytowej. Za datę uruchomienia środków uznawało się datę wypłaty danej kwoty tytułu kredytu, zgodnie z dyspozycją Kredytobiorcy, o której mowa w ust. 7. Zgodnie z § 1 ust. 7 ww. środki zostaną przekazane przez Bank (...) zgodnie z odrębną dyspozycją stanowiącą załącznik do niniejszej umowy. W § 1 ust. 9 umowy uregulowano kwestię zabezpieczenia kredytu. Zgodnie z tym postanowieniem umowy obowiązkowym zabezpieczeniem spłaty kredytu było:

W § 2 zatytułowanym produkty dodatkowe wpływające na koszty kredytu, w jego ust. 1 uregulowano, że w związku ze skorzystaniem przez Kredytobiorcę z produktu dodatkowego tj. Ubezpieczenia dla kredytobiorców kredytów gotówkowych udzielanych przez (...) Bank S.A. – pakiet NNW, utrata pracy i zwrot kosztów opłat eksploatacyjnych w związku z umową ubezpieczenia o numerze (...) zawartą z E. E. (1) obowiązywały następujące warunki dotyczące prowizji: 1) prowizja, o której mowa w § 1 ust. 1 pkt 3) lit. a uwzględnia obniżkę o 7.270,56 zł, z zastrzeżeniem pkt. 2), 2) w przypadku rezygnacji Kredytobiorcy z indywidualnego ubezpieczenia w trakcie trwania umowy Bank naliczy Kredytobiorcy prowizję uzupełniającą w wysokości równej kwocie 7.270,56 zł pomniejszonej proporcjonalnie do niewykorzystanego okresu ochrony ubezpieczeniowej tj. kwota 7.270,56 zł zostanie pomnożona przez wskaźnik ustalony jako stosunek liczby dni niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej do liczby dni na jaką ubezpieczenie zostało zawarte, z zaokrągleniem do dwóch miejsc po przecinku, z zastrzeżeniem pkt. 3) i 4) poniżej, 3) Kredytobiorca jest zobowiązany do zapłaty naliczonej przez Bank prowizji uzupełniającej, co może nastąpić ze środków własnych na rachunek kredytu o nr. (...) – w terminie 14 dni od dnia poinformowania go przez Bank o jej ostatecznej wysokości ustalonej zgodnie z pkt. 2) lub poprzez upoważnienie Banku do pobrania kwoty należnej prowizji uzupełniającej ze środków zwróconej przez zakład ubezpieczeń składki. W tym drugim przypadku kwota zwróconej przez zakład ubezpieczeń składki w pierwszej kolejności zostanie zaliczona przez Bank na poczet spłaty należnej Bankowi kwoty prowizji uzupełniającej, a kwota składki pozostała po tym rozliczeniu zostanie zwrócona Kredytobiorcy w sposób wskazany przez Kredytobiorcę w dyspozycji, 4) kwota prowizji uzupełniającej, która zostanie naliczona Kredytobiorcy, nie przekroczy kwoty składki za niewykorzystany okres ochronny, zwróconej przez zakład ubezpieczeń.

Tożsame postanowienie umowne co przytoczone powyżej miało zastosowanie wobec T. E..

W § 3 zatytułowanym oprocentowanie kredytu unormowano, że oprocentowanie kredytu było liczone według stopy zmiennej, która wynosiła 7,19% w stosunku rocznym (ust. 1). W § 3 ust. 2 wskazano, że WIBOR oznacza wskaźnik referencyjny opracowany przez GPW Benchmark S.A. lub inny podmiot, który go zastąpi. Oprocentowanie to suma zmiennej stawki wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M (stawki referencyjnej WIBOR 3M) i stałej w okresie umowy marży 6,98 pkt, procentowych. W ust. 4 ww. paragrafu wskazano, że w trakcie umowy oprocentowanie nie przekroczy wysokości odsetek maksymalnych w rozumieniu art. 359 § 2 (

Zgodnie z § 4 zatytułowanym opłaty i prowizje, Bank pobierał opłaty i prowizje zgodnie z postanowieniami umowy oraz taryfy opłat i prowizji (...) S.A. dla Klientów Indywidualnych, za czynności związane z obsługa kredytu oraz zmianą postanowień umowy (§ 4 ust. 1). Zgodnie z § 4 ust. 2 w trakcie trwania umowy opłaty i prowizje mogły ulec zmianie. Zmiany opłat i prowizji mogły nastąpić w przypadku wystąpienia przynajmniej jednego z poniższych warunków: 1) zmiany wysokości płacy minimalnej oraz poziomu wskaźników publikowanych przez GUS: inflacji, przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, 2) zmiany cen energii, połączeń telekomunikacyjnych, usług pocztowych, rozliczeń międzybankowych oraz stóp procentowych ustalonych przez NBP, 3)zmiany cen usług i operacji, z których Bank korzysta przy wykonywaniu poszczególnych czynności bankowych i niebankowych, 4) zmiany zakresu lub formy świadczonych przez Bank usług (w tym zmiany lub dodania nowej funkcjonalności w zakresie obsługi danego produktu) w zakresie, w jakim te zmiany mają wpływ na koszty ponoszone przez Bank w związku z wykonywaniem umowy, 5) zmiany przepisów prawa regulujących produkty lub usługi oferowane przez Bank lub mających wpływ na wykonywanie umowy w zakresie, w jakim te zmiany mają wpływ na koszty ponoszone przez Bank w związku z wykonywaniem umowy, 6) zmiany przepisów podatkowych i/lub zasad rachunkowości stosowanych przez Bank, w zakresie w jakim te zmiany mają wpływ na koszty ponoszone przez Bank w związku z wykonywaniem umowy, 7) zmiany lub wydania nowych orzeczeń sądowych, orzeczeń organów administracji, zaleceń lub rekomendacji uprawnionych organów w tym KNF – w zakresie mającym wpływ na koszty ponoszone przez Bank w związku z wykonywaniem umowy (§4 ust. 3).

Zgodnie z § 4 ust. 4 umowy zmiany stawek opłat i prowizji następują na zasadach i w wysokości określonych w Taryfie Opłat i Prowizji. Sposób poinformowania o zmianie stawek ww. opłat i prowizji uregulowano w kolejnym ustępie ww. paragrafu, natomiast w ust. 6 i 7 § 4 unormowano, że zmiana Taryfy Opłat i Prowizji wiąże Kredytobiorcę, jeżeli nie wypowiedział on umowy w ciągu 30 dni od przekazania przez Bank informacji o zmianie Taryfy Opłat i Prowizji, po tym czasie Bank będzie uprawniony do pobierania opłat i prowizji w nowej wysokości.

W § 5 umowy zatytułowanym RRSO wskazano, że całkowita kwota kredytu wynosiła 181.763,98 zł. Kwota ta nie obejmowała kredytowanych kosztów kredytu określonych w § 1 ust. 1 pkt. 3). Kolejno, zgodnie z ust. 2, tego paragrafu całkowity koszt kredytu na dzień zawarcia umowy wynosił 117.336,90 zł, na który składało się: 1) naliczone odsetki umowne 99.319,50 zł, 2) prowizja za udzielenie kredytu 0,00 zł, 3) jednorazowa składka ubezpieczeniowa za ubezpieczenie – pakiet NNW, utrata pracy oraz zwrot kosztów opłat eksploatacyjnych dla (...) S.A. 18.017,40 zł. Całkowita kwota do zapłaty na dzień zawarcia umowy wynosi 299.100,88 zł, gdzie wskazano, że jest to suma całkowitej kwoty kredytu z ust. 1 i całkowitego kosztu kredytu z ust. 2 (§ 5 ust. 3).

W § 5 ust. 4 umowy podano, że RRSO na dzień zawarcia umowy wynosi 9,44%, przy czym Bank wyliczył ją uwzględniając wartości z ust. 1 – 3 § 5 oraz przyjmując następujące założenia: 1) umowa będzie obowiązywać przez czas, na który została zawarta, a zobowiązania z niej wynikające zostaną wypełnione w terminach określonych w umowie, 2) spłata kredytu odbywać się będzie w równych ratach miesięcznych określonych w umowie, 3) prowizja za udzielenie kredytu (o ile występuje), opłata dla pośrednika kredytowego (o ile występuje) oraz jednorazowa składka ubezpieczeniowa (o ile występuje) są kredytowane, 4) odstępy czasu między datami używanymi w obliczeniach wyrażane są w latach lub w ułamkach roku, przy czym rok liczy 365 dni, a w latach przestępnych 366 dni, 5) wynik obliczeń jest podawany z dokładnością do drugiego miejsca po przecinku.

W § 6 umowy unormowano zasady i terminy spłaty. Zgodnie z ust. 1 spłaty rat kapitałowo – odsetkowych Kredytobiorca dokonywać będzie zgodnie z terminami i wysokości określonej w doręczonym aktualnym harmonogramie spłat. Kredytobiorca zobowiązany był dokonywać spłaty na rachunek kredytu o numerze wskazanym w ust. 2 § 6. Zgodnie z § 6 ust. 4 każdą wpłatę na rachunek kredytu Bank zaliczał na pokrycie zadłużenia w następującej kolejności: należne opłaty i prowizje, odsetki umowne i ostatecznie kwota kapitału. Kredytobiorca w trakcie trwania umowy miał prawo do otrzymania, na wniosek w każdym czasie bezpłatnie harmonogramu spłat. W ust. 6 § 6 unormowano przedterminową spłatę kredytu. Zgodnie z tym fragmentem umowy Kredytobiorca mógł dokonać przedterminowej spłaty części lub całości kwoty kredytu zgodnie z następującymi zasadami: 1) w przypadku spłaty całości lub części kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby Kredytobiorca poniósł je przed tą spłatą, z wyłączeniem kosztów ochrony ubezpieczeniowej jeżeli Kredytobiorca zdecydował się kontynuować tę ochronę, 2) w przypadku spłaty części kredytu przed terminem określonym w umowie, po rozliczeniu wpłaconych środków przez Bank, z zastrzeżeniem pkt. 3), Bank proporcjonalnie obniży wysokość pozostałych do spłaty rat miesięcznych zachowując dotychczasowy okres kredytowania.

Taka zmiana nie wymagała zawarcia aneksu. W takim przypadku Bank przesyłał niezwłocznie Kredytobiorcy nowy harmonogram spłat, 3) Kredytobiorca zainteresowany rozliczeniem częściowej spłaty w inny sposób niż określony w pkt. 2) powinien złożyć Bankowi dyspozycję określającą inny sposób rozliczenia wcześniejszej spłaty (m.in. skrócenie okresu kredytowania przy zachowaniu wysokości aktualnej raty lub spłata kredytu zgodnie z obowiązującym harmonogramem). Bank niezwłocznie realizował dyspozycję i przesyłał Kredytobiorcy nowy harmonogram spłat. Zgodnie z ust. 7 § 6 Bank dokonywał rozliczenia kredytu w terminie 14 dni od dnia całkowitej spłaty kredytu. W dalszych ustępach § 6 unormowano kwestię końcowego rozliczenia stron z tytułu zawartej umowy o kredyt.

W § 7 unormowano prawo do odstąpienia od umowy. Zgodnie z nim Kredytobiorca miał prawo bez podania przyczyny odstąpić od umowy w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia otrzymania informacji o ziszczeniu się warunku zawieszającego dla zawarcia umowy tj. o ostatecznej decyzji kredytowej, zgodnie z § 1 ust. 5. W przypadku, gdy umowa nie zawierała elementów określonych w art. 30 u.k.k. Kredytobiorca mógł odstąpić od umowy w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia doręczenia przez Bank wszystkich elementów, wymienionych w ww. artykule. Termin do odstąpienia od umowy był zachowany, jeżeli Kredytobiorca przed jego upływem, złożył oświadczenie w placówce Banku lub na adres wskazany w ust. 2 § 7 umowy.

Dla zachowania terminu do odstąpienia od umowy wystarczające było wysłanie oświadczenia przed jego upływem. Oświadczenie można było złożyć na wzorze stanowiącym załącznik do umowy. Kredytobiorca, zgodnie z ust. 3 § 7 umowy nie ponosił kosztów związanych z odstąpieniem od umowy, z wyjątkiem odsetek za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kredytu. Kredytobiorca zobowiązany był zwrócić Bankowi niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, całkowitą kwotę kredytu w wysokości 181.763,98 zł wraz z naliczonymi od tej kwoty odsetkami za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kredytu. Dniem spłaty kredytu był dzień wpłaty na rachunek kredytu ww. środków.

W ust. 5 § 7 określono, że wysokość odsetek umownych należnych w stosunku dziennym wynosiła 35,81 zł, natomiast w ust. 6, że w przypadku odstąpienia od umowy była ona uważana za niezawartą. Skorzystanie przez Kredytobiorcę z prawa do odstąpienia od umowy powoduje, że odstąpienie to jest skuteczne także wobec umowy ubezpieczenia dla kredytobiorców kredytów gotówkowych udzielanych przez (...) Bank S.A. – pakiet NNW, utrata pracy i zwrot kosztów opłat eksploatacyjnych.

W § 8 umowy unormowano skutki braku płatności. Zgodnie z nim należność niespłacona w terminie wynikającym z umowy albo spłacona w niepełnej wysokości stanowi w całości lub w części niespłaconej zadłużenie przeterminowane poczynając od dnia następnego po terminie spłaty wynikającym z umowy. W ust. 2 ww. paragrafu określono możliwości Banku odnośnie do zawiadamiania Kredytobiorcy o powstaniu zadłużenia przeterminowanego. Kolejno, w ust. 3 § 8 wskazano, że w sytuacji nieuregulowania zadłużenia, pomimo działań podjętych przez Bank ma on prawo wypowiedzieć umowę i po upływie okresu wypowiedzenia, w sytuacji dalszego występowania zadłużenia przeterminowanego wystąpić na drogę sądową, celem uzyskania tytuły wykonawczego, na podstawie którego nastąpi wszczęcie egzekucji komorniczej wobec Kredytobiorcy.

Wypowiedzenie umowy było poprzedzanie wezwaniem, o którym mowa w art. 75c ust. 1 ustawy Prawo bankowe (§ 8 ust. 4). W ust. 7 § 8 umowy określono, że Kredytobiorca może ponieść następujące koszty powstałe w wyniku niewywiązywania się z postanowień umowy: 1) odsetki od zadłużenia przeterminowanego, 2) koszty sądowe, egzekucyjne zgodnie z powszechnie obowiązującym prawem. W § 8 ust. 10 unormowano, że odsetki od zadłużenia przeterminowanego były naliczane od dnia następującego po dniu, w którym miała nastąpić spłata zgodnie z obowiązującym harmonogramem spłat do dnia rzeczywistej spłaty. Oprocentowanie zadłużenia przeterminowanego było równe wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie w rozumieniu art. 481 § 2 1 k.c. i w dniu zawarcia umowy wynosiło 11,20% w stosunku rocznym. Zmiana oprocentowania zadłużenia przeterminowanego następowała w przypadku zmiany wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie. Powyższa zmiana oprocentowania nie zmieniała warunków umowy oraz nie wymagała aneksu do umowy. Informacja o zmianie wysokości oprocentowania, o której mowa powyżej, podawana była drogą elektroniczną na wskazany przez Kredytobiorcę adres mailowy lub listem na ostatni adres korespondencyjny, dodatkowo w sposób ogólnodostępny w placówkach Banku. Zgodnie z ust. 15 § 8 umowy zadłużenie przeterminowane Kredytobiorcy wobec Banku, z tytułu niespłaconego kredytu, zaspokajane było w następującej kolejności: 1) koszty sądowe, koszty egzekucyjne, należne opłaty i prowizje, 2) odsetki umowne, 3) kwota kapitału, 4) odsetki od zadłużenia przeterminowanego. Należności określone w ww. pkt. naliczało się na poczet najdawniej wymagalnych.

W § 9 umowy unormowano jej rozwiązanie. Zgodnie z nim umowa ulegała rozwiązaniu z zachowaniem 30 – dniowego terminu wypowiedzenia bądź w każdym czasie – za porozumieniem stron. Bank miał prawo wypowiedzieć umowę w przypadku zaistnienia jednej z następujących przesłanek: 1) niedotrzymania przez Kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu, 2) utraty przez Kredytobiorcę zdolności kredytowej. W razie wypowiedzenia umowy Kredytobiorca był zobowiązany do spłaty całości zadłużenia wraz z należnymi odsetkami, opłatami i prowizjami najpóźniej do ostatniego dnia okresu wypowiedzenia, liczonego od dnia doręczenia wypowiedzenia. Wypowiedzenie następowało w formie pisemnej, a razie złożenia tego oświadczenia przez Bank miał on wskazać przyczyny wypowiedzenia.

W § 15 umowy uregulowano przedmiot jej załączników. Zgodnie z ust. 1 załącznikami do umowy, stanowiącymi jej integralną część były 1) prognozowany harmonogram spłat, 2) wzór formularza oświadczenia o odstąpieniu od umowy, 3) dyspozycja uruchomienia kredytu, 4) wyciąg z Taryfy Opłat i Prowizji (...) Banku S.A. dla Klientów Indywidualnych, 5) Oświadczenie o numerach rachunków i wysokości rat, 6) informacja o produktach dodatkowych wpływających na koszty kredytu, 7) oświadczenie dotyczące ryzyka zmiennej stopy procentowej oraz pełnomocnictwo do dysponowania środkami na rachunku bankowym. W ust. 2 § 15 uregulowano załączniki do umowy ubezpieczenia – pakiet NNW, utrata pracy oraz zwrotu kosztów opłat eksploatacyjnych. (dowody: umowa z załącznikami k. 23-30, prognozowany harmonogram spłaty k. 30v aneks do umowy k. 31-31v, aneks do umowy k. 32-32v, dyspozycja uruchomienia kredytu k. 33, prognozowany harmonogram spłat k. 34-36, wyciąg z taryfy opłat i, prowizji k.37-37v) Na podstawie opisanej umowy o kredyt konsumencki Kredytodawca udostępnił E. E. (1) i T. E. środki w wysokości 199.781,38 zł. Nastąpiło to w ten sposób, że kwotę 1.500 zł przelano ww. na rachunek bankowy, 180.263,98 zł przekazano na spłatę innych zobowiązań Kredytodawcy, wskazanych wyżej w § 1 ust. 1 pkt. 2) umowy, a pozostałą wartość 18.017,40 zł przeznaczono na pokrycie kosztów ubezpieczenia w (...) S.A. Przekazanie ww. środków nastąpiło 16 marca 2021 tj. następnego dnia co zawarcie umowy o kredyt konsolidacyjny. (dowód: dyspozycja uruchomienia kredytu k. 33, opinia bankowa k. 38-40) E. E. (2) i T. E. na poczet umowy o kredyt konsolidacyjny nr. (...) z 15 marca 2021 r., na 13 stycznia 2024 r., dokonali łącznej spłaty (tytułem spłaty kapitału i odsetek) kwoty w wysokości 71.817,07 zł. Do podanego dnia Kredytobiorcy uiścili 33 miesięczne raty kapitałowo–odsetkowe. Kwota, od której Bank naliczał odsetki umowne opiewała na wartość 199.781,38 zł. Składała się na nią suma 181.763,98 zł udostępnionych środków (całkowitej kwoty kredytu) oraz 18.017,40 zł jednorazowej składki ubezpieczeniowej na rzecz (...) S.A., o której była mowa w § 1 ust. 1 pkt. 3) lit. b) umowy o kredyt konsolidacyjny. Powyższy wniosek wynika z pozostałych parametrów ww. umowy m.in. z RRSO. (dowód: opinia bankowa k. 38-40, harmonogram spłaty kredytu k. 34-36) W dniu 1 grudnia 2023 r. E. E. (2) i T. E. złożył oświadczenie o skorzystaniu z SKD wobec powyżej opisanej umowy o kredyt konsolidacyjny nr. (...). W tym samym dniu ww. udzielili pełnomocnictwa spółce (...) S.A., do podejmowania w ich imieniu wszelkich czynności mających na celu dochodzenie roszczeń dotyczących ww. umowy, w tym także do składania w ich imieniu oświadczeń o charakterze materialnoprawnym, w szczególności tych dotyczących (...). Również w dniu 1 grudnia 2023 r. ww. udzielili pełnomocnictwa r.pr. H. T.. Pełnomocnictwo to poza umocowaniem do podejmowania czynności procesowych przeciwko (...) S.A. obejmowało podobnie jak wobec (...) S.A. uprawnienie do składania oświadczeń materialnoprawnych, związanych z dochodzonym roszczeniem.

(dowody: oświadczenie o skorzystaniu z SKD k. 46, pełnomocnictwo k. 44-45, pełnomocnictwo k. 19-20) W dniu 5 marca 2024 r. (...) S.A., działając na rzecz E. E. (1) i T. E. wezwało (...) S.A. do zapłaty 75.849,48 zł. Podstawą wezwania było złożenie oświadczenia o SKD, przez ww., w związku z podnoszonymi naruszeniami umowy o kredyt konsolidacyjny z dnia 15 marca 2021 r. Wzywając od zapłaty wskazano na naruszenia art. 30 ust. 1 pkt. 6 u.k.k. poprzez naliczanie odsetek także od skredytowanych kosztów kredytu oraz art. 30 ust. 1 pkt. 7 u.k.k. poprzez wskazanie błędnego RRSO i całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta. W wezwaniu do zapłaty zakreślono termin 7 dni na spełnienie świadczenia, liczony od dnia odbioru wezwania. Wezwanie dotarło do (...) S.A. w dniu 12 marca 2024r. (dowody: wezwanie do zapłaty wraz z załącznikami k. 41-43, odpowiedź na reklamację k. 47-48v) Przedstawiony wyżej stan faktyczny sprawy sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów z dokumentów. W zakresie wymienionych dowodów sąd uznał je w całości za wiarygodne, ponieważ w znacznej mierze nie były one kwestionowane przez żadną ze stron, dotyczy to w szczególności umowy o kredyt konsumencki z 15 marca 2021 r. jak i historii spłaty tego kredytu a sąd nie widział podstaw by czynić to z urzędu. Całość dowodów z dokumentów złożonych w rozpoznawanej sprawie przedstawia jasny oraz spójny przebieg zdarzeń tj. zawarcie umowy o kredyt, jej treść, następcze wykonywanie przez powodów E. E. (1) i T. E. jak i późniejsze dochodzenie należności przez ww.

Odnosząc się do pominiętych wniosków dowodowych sąd w pierwszej kolejności wskazuje, że wniosek o przesłuchanie powodów (k. 5v) dotyczył okoliczności wynikających wprost z umowy o kredyt konsumencki (...). Z tego względu sąd nie widział potrzeby przesłuchiwania powodów, ponieważ zeznawali by oni co do faktów, które nie były sporne między stronami. Kolejno sąd nie dopuścił dowodu z opinii biegłego, gdyż był on zbędny w niniejszym postępowaniu. Ewentualne uchybienia uprawniające do skorzystania z SKD można było zweryfikować bez wiadomości specjalnych jakimi dysponuje biegły.

W zakresie niespornym w rozpoznawanej sprawie sąd czynił ustalenia faktyczne również na podstawie art. 229 k.p.c. i art. 230 k.p.c.

Kończąc ocenę dowodów sąd wskazuje, że nieistotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy były złożone do akt opinie (k. 69-72), uchwały i rekomendacje (k. 91-98) stanowiska Rzecznika Finansowego (k. 99-122, 136-151, 175-188) czy glosa do wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu (k. 123-130). Poglądy prawne wyrażone w powyższych dokumentach, chociaż cenne, nie wiązały również sądu co do podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo o zapłatę podlegało uwzględnieniu w części, ponieważ strona powodowa skutecznie wykazała, że w badanym stosunku prawnym występowały uchybienia uzasadniające skorzystanie z tzw. sankcji kredytu darmowego, natomiast nie wykazała zasadności co do wysokości swojego roszczenia.

Rozpoczynając rozważania prawne należy przytoczyć istotne dla rozstrzygnięcia przepisy u.k.k. jak i aktualne orzecznictwo TSUE zapadłe na gruncie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2167 z dnia 24 listopada 2021 r. (dalej dyrektywa 2008/48). Wskazana dyrektywa została transponowana do polskiego porządku prawnego m.in. w u.k.k.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.k.k. przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. W art. 5 u.k.k. uregulowano definicje mające zastosowanie w ustawie. W pkt. 6 tego artykułu wskazano, że całkowity koszt kredytu to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: a.) odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże, jeżeli są znane kredytodawcy oraz b.) koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, w przypadku, gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach,

Następnie zgodnie z treścią art. 5 pkt. 6a u.k.k. pozaodsetkowe koszty kredytu stanowią wszystkie koszty, które konsument ponosi w związku z umową o kredyt konsumencki, z wyłączeniem odsetek. Kolejno, zgodnie z art. 5 pkt. 7 u.k.k. całkowita kwota kredytu stanowi maksymalną kwotę wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt. W art. 5 ust. 8 wskazano, że całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta to suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu. Następnie w art. 5 pkt. 9 u.k.k. określono, że stopę referencyjną stanowi stopa oprocentowania służąca za podstawę ustalenia oprocentowania kredytu odnosząca się do minimalnego oprocentowania podstawowych operacji otwartego rynku prowadzonych przez Narodowy Bank Polski, ustalana przez Radę Polityki Pieniężnej, ogłaszana w Dzienniku Urzędowym Narodowego Banku Polskiego. W art. 5 pkt. 10 u.k.k. wskazano, że stopa oprocentowania kredytu to stopa oprocentowania wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.k.k. umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31-33, powinna określać:

W przypadku naruszenia niektórych pkt. art. 30 ust. 1 u.k.k., może mieć miejsce skuteczne zastosowanie SKD. Uregulowano ją w art. 45 u.k.k. Zgodnie z jego treścią w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Jeżeli kredytodawca w umowie nie określił zasad i terminów spłaty kredytu, konsument zwraca kredyt w równych ratach, płatnych co miesiąc, od dnia zawarcia umowy. Jeżeli umowa o kredyt konsumencki nie przewiduje terminu spłaty kredytu, konsument zwraca kredyt w terminie:

W przypadkach, o których mowa w ust. 1, konsument ponosi koszty ustanowienia zabezpieczenia kredytu przewidziane w umowie. Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy.

W zakresie wspomnianego orzecznictwa TSUE niezwykle istotne dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy są następujące, dwa orzeczenia. Pierwsze zapadłe 13 lutego 2025 r., pod sygnatura akt C-472/23 i drugie z 23 kwietnia 2026 r., wydane pod sygnaturą akt C-744/24. W pierwszym ze wskazanych orzeczeń TSUE przesądził, że artykuł 10 ust. 2 lit. k) dyrektywy 2008/48 należy interpretować w ten sposób, że: fakt, iż umowa o kredyt wymienia pewną liczbę okoliczności uzasadniających zwiększenie opłat związanych z wykonaniem umowy, przy czym właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument nie jest w stanie zweryfikować ich wystąpienia ani ich wpływu na te opłaty, stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie, o ile wskazanie to może podważyć możliwość dokonania przez tego konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania. Natomiast art. 23 dyrektywy 2008/48 w związku z jej motywem 47 należy interpretować w ten sposób, że: nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które przewiduje - w przypadku naruszenia obowiązku informacyjnego nałożonego na kredytodawcę zgodnie z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy - jednolitą sankcję polegającą na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i opłat, niezależnie od indywidualnego stopnia wagi takiego naruszenia, o ile naruszenie to może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania. Z kolei w drugim z orzeczeń TSUE rozstrzygnął, że art. 3 lit. g) i j) dyrektywy 2008/48 w zw. z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że: stoi on na przeszkodzie włączeniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta. Z wskazanych orzeczeń TSUE płynie jasny wniosek, że po pierwsze dopuszczalne i proporcjonalne jest stosowanie jednolitej sankcji za naruszenia przy formułowaniu umowy o kredyt konsumencki przez kredytodawcę, niezależnie od wagi tego uchybienia jeżeli tylko miało to wpływ na ocenę konsumenta co do zakresu jego zobowiązania oraz, że niedopuszczalne jest takie konstruowanie umowy o kredyt konsumencki, które uprawnia do naliczenia odsetek od jakiejkolwiek wartości, która nie przynależy do całkowitej kwoty kredytu tj. kapitału przekazanego do dyspozycji kredytobiorcy.

Przekładając powyższe przepisy na ustalony stan faktyczny sprawy należy wskazać, że łącząca pozwany bank z powodami E. E. (1) oraz T. E. umowa o kredyt konsumencki posiadała nieprawidłowości, które uprawniały do skorzystania z (...). W pierwszej kolejności sąd wskazuje, że ww. umowa „podpadała” pod zakres stosowania u.k.k. Była ona bowiem zawarta pomiędzy przedsiębiorcą – (...) S.A. z siedzibą w M., a konsumentami w rozumieniu art. 22 1 k.c., w osobie E. E. (1) i T. E.. Kwota kredytu nie przekraczała 255.550,00 zł. Z tego względu stosunek prawny poddany ocenie sądu wyczerpywał definicję z art. 3 ust. 1 u.k.k.

Podstawą roszczenia strony powodowej był art. 45 u.k.k. Dla jego powstania konieczne jest zaistnienie trzech materialnoprawnych przesłanek. Pierwszą z nich jest zaistnienie uchybień kredytodawcy w zakresie zobowiązań nakładanych przez poszczególne artykuły, wyraźnie wymienione w art. 45 ust. 1 u.k.k., a dotyczące treści zawieranej umowy o kredyt konsumencki. Druga przesłanką jest złożenia prawokształtujacego oświadczenia woli kredytobiorcy, odnośnie do skorzystania z SKD, na podstawie którego kredytobiorca zwraca kredytodawcy jedynie kapitał udzielonego kredytu. Trzecią przesłanką, wynikającą z art. 45 ust. 5 u.k.k. jest złożenie ww. oświadczenia o SKD, w zawitym terminie prawa materialnego, jednego roku od dnia wykonania umowy.

Rozpoczynając rozważania od ostatniej z ww. przesłanek należy podkreślić, że stosunek zobowiązaniowy polega na tym, że istnieją przynajmniej dwa podmioty, które mają wobec siebie nawzajem uprawnienia i obowiązki. Umowa składa się tym samym, co do zasady, z zobowiązań obu stron. W art. 45 ust. 5 u.k.k. ustawodawca posłużył się terminem „wykonanie umowy”. Termin ten musi oznaczać wykonanie jej przez każdą ze stron, a nie tylko przez kredytodawcę. Gdyby było inaczej w ww. przepisie racjonalny ustawodawca wprowadziły odpowiednie zastrzeżenia, wskazujące, że roczny termin na podniesienie oświadczenia o SKD ma być liczony np. od wpłacenia kwoty kredytu. W tym zakresie sąd rozpoznający tą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony przez Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrażony w sprawie o sygnaturze akt V ACa 118/18, zgodnie z którym przez wykonanie umowy należy rozumieć sytuację, w której należycie wypełniono wszystkie obowiązki w ramach stosunku kredytu konsumenckiego, w tym obowiązki powstające z mocy ustawy, np. odnośnie do zapłaty odsetek za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 k.c.

Powyższy Sąd Apelacyjny wskazał, że dotyczy to obowiązków z zakresu świadczenia głównego jak i świadczeń ubocznych, leżących po stronie konsumenta wykonanych dobrowolnie lub przymusowo. W typowych przypadkach umowę o kredyt konsumencki uznaje się za wykonaną w dniu, w którym konsument spłacił ostatnią należność z tytułu tej umowy na rzecz kredytodawcy, przy czym spłata ta nastąpiła w przewidzianym przez umowę terminie. Oznacza to, że oświadczenie złożone w tej sprawie przez E. E. (1) i T. E. zostało złożone w terminie przewidzianym w art. 45 ust. 5 u.k.k.

Przechodząc do oceny pierwszej z przesłanek powstania roszczenia z art. 45 ust. 1 u.k.k. tj. naruszenia przez kredytodawcę wymienionych w wskazanym artykule postanowień umowy o kredyt konsumencki, należy wskazać, że celem art. 30 ust. 1 u.k.k., do którego przede wszystkim odwołuje się ww. norma jest zapewnienie konsumentowi łatwego dostępu do informacji na temat warunków udzielonego kredytu i jego sytuacji w związku z tym zobowiązaniem. Dokument umowy, który otrzymuje konsument ma stanowić zwięzłe kompendium informacji prawnej dla konsumenta, tak aby nie musiał on ponosić dodatkowych kosztów (wysiłku, wydatku) w celu uzyskania potrzebnych mu wiadomości. Ponadto dokument umowy ma być instrumentem redukującym asymetrię informacyjną między kredytodawcą, a konsumentem, redukującym nierówność informacyjną stron. (za wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie V ACa 118/18).

Obowiązki informacyjne wynikają z treści art. 10 dyrektywy 2008/48, która jest podstawą do ujednolicenia standardów informacyjnych w całej wspólnocie, zapewniając z jednej strony wysoki standard ochrony konsumenta (przez jego właściwe poinformowanie), jak również umożliwiając stworzenie wspólnej przestrzeni przepływu usługi i kapitału. Przyjęta zaś w art. 45 u.k.k. sankcja kredytu darmowego, stanowi transpozycję obowiązku zapewnienia skutecznego egzekwowania nałożonych przez dyrektywę obowiązków (art. 23 dyrektywy).

Umowa o kredyt konsumencki z 15 marca 2021 r. zawarta między E. E. (1) i T. E. a (...) S.A. naruszała art. 30 ust. 1 pkt. 6, 7 i 10 u.k.k., natomiast pozostałe zarzuty były niezasadne.

Naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. oraz związane z nim naruszenia art. 30 ust. 1 pkt. 4 u.k.k. w zw. z art. 29 ust. 3 u.k.k. i art. 30 ust. 1 pkt. 6 u.k.k.

Zgodnie z brzmieniem art. 30 ust. 1 pkt. 4, 6 i 7 umowa o kredyt konsumencki powinna określać: całkowitą kwotę kredytu, stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu, jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy, RRSO jak i całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. W rozpoznawanej sprawie istotne było pojęcie „całkowita kwota do zapłaty”, przez konsumenta, która to nie została podana przez pozwany bank prawidłowo. W tym zakresie kluczowy jest wspominany powyżej wyrok TSUE zapadły pod sygnaturą C-744/24, w którym Trybunał wskazał, że nie jest dopuszczalne stosowanie stopy oprocentowania do wartości innych niż całkowita kwota kredytu. Nie można tym samym stosować stopy oprocentowania do składników przynależnych do całkowitego kosztu kredytu m.in. do obowiązkowego ubezpieczenia, który należy do podkategorii całkowitego kosztu kredytu tj. pozaodsetkowych kosztów kredytu.

W rozpoznawanej sprawie było inaczej i to zaważyło na uznaniu przez sąd skuteczności złożonego oświadczenia o SKD. Umowa o kredyt konsumencki z 15 marca 2021 r. dopuszczała naliczanie odsetek od ww. ubezpieczenia obowiązkowego, co wynikało m.in. z pozostałych parametrów umowy o kredyt przede wszystkim z wskazanego w umowie RRSO. Tym samym pozwana w sposób sprzeczny z dyrektywą 2008/48 jak i jej transpozycją na grunt polski w postaci u.k.k. naliczał odsetki od pozaodsetkowych kosztów kredytu. Powyższe spowodowało wprowadzenie w błąd konsumenta co do jego rzeczywistego obciążenia. Co więcej miało dalekosiężne skutki dla całej umowy o kredyt konsumencki z 15 marca 2021 r., ponieważ w następstwie powyższego nieprawidłowego naliczania odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu tj. obowiązkowego ubezpieczenia, nieprawidłowo określono całkowity koszt kredytu jak i konsekwentnie całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta.

Nieprawidłowe były również wyliczenia w zakresie RRSO. Z kolei, niezasadnym było twierdzenie strony powodowej co do niejasnego sformułowania w umowie o kredyt całkowitej kwoty kredytu. Ta została wprost określona jako wartość 181.763,98 zł. Z tego względu stwierdzone, przez powoda, naruszenie art. 30 ust. 1 pkt. 4 w zw. z art. 29 ust. 3 było niezasadne. Podobnie niezasadne było twierdzenie strony powodowej odnośnie do braku wskazania samego mechanizmu wyliczenia RRSO w umowie, ponieważ taki został unormowany w § 5 umowy. Zasadnie natomiast E. E. (2) i T. E. podnieśli naruszenie art. 30 ust. 1 pkt. 6 u.k.k., jako że pozwany bank stosował stopę oprocentowania do pozaodsetkowych kosztów kredytu, a tym samym naruszył warunki stosowania tej stopy oprocentowania.

W tym miejscu należy podkreślić, że TSUE wskazał, że dyrektywa 2008/48 została przyjęta w podwójnym celu związanym z jednej strony z zapewnieniem wszystkim konsumentom w UE wysokiego i równoważnego poziomu ochrony ich interesów oraz z ułatwieniem powstawania dobrze funkcjonującego, wewnętrznego rynku kredytów konsumenckich. Z motywu 19 tej dyrektywy wynika, że zmierza ona w szczególności do zagwarantowania, aby przed zawarciem umowy o kredyt konsument otrzymał odpowiednie informacje, dotyczące w szczególności RRSO w całej Unii Europejskiej, tak aby miał on możliwość porównania praktykowanych stóp oprocentowania (wyrok z 16 lipca 2020 roku, Soho Group, C-686/19, EU:C:2020:582, pkt 49 i przytoczone tam orzecznictwo).

Jest to niezwykle istotne, ponieważ po pierwsze, informacja ta przyczynia się do przejrzystości rynku, gdyż umożliwia ona konsumentowi porównanie ofert kredytowych. Po drugie, umożliwia ona konsumentowi dokonanie oceny zakresu podejmowanego zobowiązania (wyrok z 21 kwietnia 2016 roku, Radlinger i Radlingerova, C-377/14, EU:C:2016:283 pkt 90 i przytoczone tam orzecznictwo). TSUE wprost wskazał, że ocena zakresu podejmowanego zobowiązania następuje jeszcze przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki, stąd ukazanie go w sposób zupełny jest jednym z najważniejszych elementów tego stosunku prawnego. Jak podkreślił Trybunał Sprawiedliwości, obowiązek wskazania RRSO w umowie o kredyt w sposób jasny i zwięzły nie ogranicza się do zakazu zaniżania go, ponieważ błędne wskazanie RRSO może również zasadniczo polegać na zawyżeniu jego wartości.

Dopuszczenie do tego, aby umowa o kredyt zawierała zawyżone RRSO, mogłoby bowiem pozbawić to wskazanie praktycznej użyteczności dla konsumenta, a tym samym zagrażałoby realizacji celu realizowanego przez obowiązek przewidziany w art. 10 ust. 2 lit. g) Dyrektywy (wyrok z 13 lutego 2025 roku, C-472/23, Lexitor przeciwko (...) Bank, LEX nr 3827620).

Z uwagi na powyższe uchybienie strony pozwanej, polegającej na naliczaniu odsetek nie tylko od całkowitej kwoty kredytu, ale także od składnika przynależącego do całkowitego kosztu kredytu oraz biorąc pod uwagę przytoczone orzecznictwo TSUE należy stwierdzić, że naruszenie to zaburzało ocenę konsumenta co do wysokości jego zobowiązania. Naruszenie to było również istotne, ponieważ dotyczyło istotnych elementów umowy o kredyt konsumencki tj. całkowitego kosztu kredytu i konsekwentnie całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta oraz poprawnego wyliczenia RRSO. Naliczanie odsetek od obowiązkowego ubezpieczenia, co skutkuje błędnym podaniem ww. elementów umowy przeczy także celowi dyrektywy 2008/48 w zakresie harmonizacji rynków w UE. Wskazanie RRSO, która nie odzwierciedla dokładnie wszystkich kosztów, pozbawia konsumenta możliwości określenia zakresu jego zobowiązania w taki sam sposób jak brak podania tej stopy (wyrok z 21 marca 2024 roku, C-714/22, LEX nr 3695860).

Tym samym już omówione powyżej uchybienia powodowały, że pierwsza przesłanka roszczenia z art. 45 ust. 1 u.k.k. została spełniona.

Naruszenie art. 30 ust. 1 pkt. 10 u.k.k.

Jak wynika z art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k., w umowie o kredyt konsumencki należy wskazać informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie.

W kontekście tego zarzutu strona powodowa podniosła, że w umowie nie określono zasad zmiany wysokości opłat i prowizji. Zarzut ten jest zasadny, albowiem w umowie rzeczywiście nie wskazano zasad zmiany wysokości opłat i prowizji.

Co prawda, w treści umowy o kredyt konsumencki występują postanowienia dotyczące możliwości zmiany opłat i prowizji, jak również co do zasady wskazano kiedy te zmiany mogą nastąpić, jednakże nastąpiło to w sposób sprzeczny z celami dyrektywy 2008/48, a także przepisów ustawy o kredycie konsumenckim. Oznacza to, że doszło do naruszenia obowiązków informacyjnych w stosunku do konsumenta.

TSUE dokonał oceny niemal tożsamych postanowień umownych i wskazał, że w sytuacji gdy umowa o kredyt wymienia pewną liczbę okoliczności uzasadniających zwiększenie opłat związanych z wykonaniem umowy, przy czym właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument nie jest w stanie zweryfikować ich wystąpienia ani ich wpływu na te opłaty, stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie, o ile wskazanie to może podważyć możliwość dokonania przez tego konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania (wyrok z 13 lutego 2025 roku, C-472/23, Lexitor przeciwko S. Bank, LEX nr 3827620).

Trybunał Sprawiedliwości nakładając na sąd krajowy obowiązek oceny tego rodzaju postanowień umownych wskazał, że oceny tej należy dokonać przez pryzmat konsumenta „właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego”. Ocena tych postanowień umownych musi zatem nastąpić w sposób abstrakcyjny i nie odnosi się konkretnie do konsumenta będącego stroną spornego stosunku prawnego.

Pozwana konstruując wzorzec umowny posłużyła się wyrażeniami nieostrymi, które budzą szereg wątpliwości. O ile zmiana wysokości płacy minimalnej oraz zmiana poziomu wskaźników publikowanych przez GUS: inflacji, przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw stanowi usprawiedliwiony i obiektywny miernik zmiany obciążenia konsumenta, tak chociażby „zmiana cen usług i operacji, z których Bank korzysta przy wykonywaniu poszczególnych czynności bankowych i niebankowych” stanowi miernik wysoce subiektywny i wręcz niemożliwy do weryfikacji. W jaki bowiem sposób pozwana miałaby wykazać, że w konkretnym stosunku prawnym wystąpiło zdarzenie związane ze zmianą cen usług i operacji, które dotyczy danego konsumenta. W tym kontekście powstaje jednak znacznie poważniejszy problem. W jaki sposób konsument miałby możliwość zweryfikowania wystąpienia tego zdarzenia i w konsekwencji podniesienia opłaty czy prowizji. Analogicznie należy ocenić „zmianę lub wydanie nowych orzeczeń sądowych”. Konsument nie ma możliwości dowiedzieć się o wystąpieniu tego zdarzenia, a tym bardziej zweryfikować jego prawidłowość.

Taka konstrukcja postanowień umownych powoduje, że jest ona zastrzeżona wyłącznie na korzyść banku. Konsument nie ma możliwości wpłynięcia na orzeczenia sądowe wydawane w stosunku do pozwanej. Tego rodzaju postanowienia umowne pozwalają w sposób niemal nieograniczony modyfikować zobowiązanie konsumenta. Oczywiście, mowa jest o potencjalnym wzroście obciążenia konsumenta, jednakże obowiązki informacyjne pełnią kluczową rolę na etapie zawierania umowy i w sposób jasny oraz zupełny powinny dać konsumentowi obraz obciążającego go zobowiązania w ujęciu całościowym.

Pozwana przy tym przyznała sobie nie tylko prawo do zmiany dotychczasowych opłat i prowizji, ale także do wprowadzenia nowych opłat, bez jakichkolwiek ograniczeń. Przesądza to o uznaniu, że żaden konsument, nawet właściwie poinformowany, a przy tym dostatecznie uważny i rozsądny, nie jest w stanie ocenić zakresu swojego zobowiązania.

Z tych powodów, również naruszenie tego obowiązku informacyjnego skutkowało uznaniem pierwszej z przesłanek roszczenia z art. 45 ust. 1 u.k.k. za spełnioną.

Naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k. w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 1 u.k.k.

Odnośnie do tego zarzutu strony powodowej należy wskazać, że nie ma podstaw do przyjęcia, że rygor SKD obejmuje naruszenie obowiązków informacyjnych określonych w art. 37 ust. 2 u.k.k. Przepis art. 45 ust. 1 u.k.k. nie odnosi się bowiem do art. 37 ust. 2 u.k.k. Nie można również powiązać art. 30 ust. 1 pkt. 8 i 16 u.k.k. z ww. przepisem, ponieważ mają one rozłączny zakres. W zakresie tego zarzutu sąd wskazuje, że art. 30 ust. 1 pkt. 8 u.k.k. ustawodawca ustalił, że w umowie powinny znaleźć się zasady i terminy spłaty kredytu, w szczególności kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informacje o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 u.k.k. W podanym przepisie nie ma odwołania do art. 37 ust. 2 u.k.k. wskazującego jakie elementy powinny zostać określone w harmonogramie spłaty kredytu konsumenckiego. Z tego względu art. 45 ust. 1 u.k.k. normujący uprawnienie do skorzystania z SKD nie może być zastosowany w przypadku uchybień dotyczących postanowień przewidzianych w art. 37 ust. 2 u.k.k.

Naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k.

Przechodząc do podnoszonego uchybienia sąd wskazuje, że zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 pkt. 15 u.k.k. w umowie o kredyt konsumencki powinno nastąpić określenie terminu, sposobu i skutku odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym. Wbrew twierdzeniom strony powodowej wszystkie wymienione informacje zostały wskazane w treści badanej umowy o kredyt z 15 marca 2021 r. Wbrew stanowisku strony powodowej, sposób redakcji § 7 umowy nie wprowadzał konsumenta w błąd co do możliwości odstąpienia od umowy jedynie w formie pisemnej. W ww. paragrafie wskazano jedynie na taki sposób odstąpienia, wykorzystujący formularz odstąpienia od umowy, co w żaden sposób nie uprawnia do twierdzenia, że wykluczono inną formę odstąpienia. Kolejno, podkreślić należy, że powyższy, artykuł wbrew twierdzeniu powoda, nie wprowadza obowiązku wskazania założenia do obliczenia odsetek w stosunku dziennym, tak samo nie wprowadza obowiązku podania zasady zwrotu kapitału w przypadku przekroczenia terminu 30 dni na jego przekazanie pozwanemu. Z tych względów zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt. 15 u.k.k. okazał się być bezzasadnym.

Proporcjonalność sankcji Przechodząc do kwestii proporcjonalności SKD sąd wskazuje, że zgodnie z art. 23 dyrektywy 2008/48 państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia stosowania tych sankcji. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Z przytoczonego wyżej przepisu, w związku z motywem 47 dyrektywy wynika, że o ile wybór systemu sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą pozostaje w gestii państw członkowskich, o tyle przewidziane w ten sposób sankcje powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Oznacza to, że sankcje powinny być odpowiednio surowe w stosunku do wagi naruszeń, które są przez nie karane, zwłaszcza z zapewnieniem rzeczywiście odstraszającego skutku i przy poszanowaniu ogólnej zasady proporcjonalności (zob. podobnie wyrok z 9 listopada 2016 r., Home Credit Slovakia, C-42/15, EU:C:2016:842, pkt 61-63 i przytoczone tam orzecznictwo).

W tym miejscu podkreślić należy raz jeszcze orzeczenie TSUE zapadłe 13 lutego 2025 r. pod sygnaturą akt C-472/23. Zgodnie nim art. 23 dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki w związku z jej motywem 47 należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które przewiduje - w przypadku naruszenia obowiązku informacyjnego nałożonego na kredytodawcę zgodnie z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy - jednolitą sankcję polegającą na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i opłat, niezależnie od indywidualnego stopnia wagi takiego naruszenia, o ile naruszenie to może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania.

Wskazać należy ponownie na treść powyżej przytoczonego orzeczenia TSUE C-42/15, w którym to podkreślono, że ze względu na zasadnicze znaczenie, jakie dla konsumenta ma zawarcie RRSO w umowie o kredyt, Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że sąd krajowy może zastosować z urzędu przepisy krajowe przewidujące, że brak takiej wzmianki skutkuje tym, iż przyznany kredyt uważa się za nieoprocentowany i bez opłat. (podobnie postanowienie z 16 listopada 2010 r., Pohotovosť, C-76/10, EU:C:2010:685, pkt 77).

Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że uchybienia jakie zostały dostrzeżone przez sąd są istotne. Pozwany tak skonstruował bowiem umowę o kredyt konsumencki, że pobierał odsetki od pozaodsetkowych kosztów kredytu (ubezpieczenia), co zgodnie z u.k.k., dyrektywą 2008/48 oraz potwierdzającymi to orzeczeniami TSUE jest zakazane. Naliczanie odsetek od wartości, która nie powinna podlegać oprocentowaniu doprowadziło do nieprawidłowego określenia w umowie całkowitego kosztu kredytu, ponieważ w jego skład przynależała wartość, która nie miała prawa być w niej ujęta. To w dalszej kolejności wpłynęło na nieprawidłowe określenie całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta będącą sumą całkowitej kwoty kredytu i całkowitego koszty kredytu, jak i błędnie wyliczonego RRSO. Uchybienia dostrzeżone przez sąd wpływały tym samym na istotne parametry udzielonego kredytu konsumenckiego.

Powyższe nieprawidłowości powinny spotkać się z adekwatną reakcją, w szczególności mającą na celu pozbawienie kredytodawców osiąganego przez nich zysku. Wysoki poziom ochrony konsumentów wynika ze znaczącej przewagi kontraktowej kredytodawców jako podmiotów profesjonalnych, na które nałożone są obowiązki, w tym obowiązek dbania o interesy podmiotów słabszych, korzystających z ich usług. Dlatego też, sankcja wskazana w art. 45 u.k.k. jest sankcją proporcjonalną, a przy tym odpowiednio surową i odstraszającą.

Przechodząc w tym miejscu do drugiej jak i zarazem ostatniej z badanych z przesłanek powstania roszczenia z art. 45 ust. 1 u.k.k. sąd wskazuje, że powodowie E. E. (2) i T. E. złożył skutecznie oświadczenie o skorzystaniu z SKD. Oświadczenie to dotarło do pozwanej w sposób przewidziany w art. 61 § 1 k.c. Tym samym wywołało skutek prawokształtujący w postaci przekształcenia kredytu z 15 marca 2021 r., udzielonego E. E. (1) i T. E., w „nieodpłatny” tj. polegający jedynie na zwrocie samego kapitału, bez odsetek i innych kosztów kredytu.

Sąd wskazuje, że w sprawie nie miał także zastosowania art. 5 k.c. polegający na twierdzeniu, że strona powodowa nadużywa swojego prawa wytaczając rozpoznawane powództwo. W tym zakresie sąd wskazuje na wiążącą się z ww. przepisem zasadę tzw. „czystych rąk”, która polega na tym, że nie może podnosić zarzutu z art. 5 k.c. podmiot, który sam działa niezgodnie z zasadami współżycia społecznego. W ocenie sądu tak działała strona pozwana, która pobierała nieuprawnione zyski z oprocentowania obowiązkowego ubezpieczenia. Ponadto zastosowanie art. 5 k.c. może nastąpić jedynie wyjątkowo, co w połączeniu z celem jaki przyświeca u.k.k. jak i dyrektywie 2008/48 tj. ochronie konsumenta wskazuje, że przepis ten można zastosować jedynie w skrajnych przypadkach nadużyć leżących po stronie kredytobiorcy.

Biorąc pod uwagę podane rozważania należy podsumować, że oświadczenie złożone przez powodów wywołało skutek określony w art. 45 ust. 1 u.k.k., a skoro tak, to spełnione świadczenie (w zakresie odsetek i innych kosztów kredytu) stanowiło nienależne świadczenie stosownie do art. 410 § 1 oraz 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Przepisy te stanowią, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania tej korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

Nie było, jednakże zasadne zasądzenie całości domaganej się przez stronę powodową należności. W celu ustalenia sumy właściwej do zasądzenia, z uwagi na skuteczne złożenie oświadczenia o SKD, należało przeprowadzić następujące działania matematyczne. Po pierwsze należało ustalić jaka kwota z umowy była udzielona na poczet całkowitej kwoty kredytu (kapitału). Kolejno tak ustaloną kwotę należało podzielić przez liczbę wszystkich rat kapitałowo-odsetkowych zawartych w umowie. W ten sposób uzyskany wynik, który stanowi pojedynczą ratę kapitałową należało następnie pomnożyć przez liczbę faktycznie zapłaconych rat na chwilę złożenia oświadczenia o SKD. Na podstawie tych działań uzyskano sumę faktycznie zapłaconą przez konsumenta na poczet kapitału, do chwili złożenia oświadczenia o SKD. Kolejnym krokiem było zweryfikowanie jaką kwotę ogółem konsument zapłacił tytułem umowy o kredyt konsumencki, do momentu złożenia oświadczenia o SKD. Od tej ogólnej sumy należało odjąć to co konsument zapłacił na poczet kapitału. Tak uzyskana wartość stanowi sumę, którą konsument zapłacił nie na poczet kapitału kredytu i to ona powinna być zwrócona stronie powodowej.

Działając w ww. sposób sąd wskazuje, że według stanu na dzień 13 stycznia 2024 r. konsument wpłacił na poczet kredytu łącznie sumę 71.817,07 zł (opinia bankowa). Wskutek zastosowania sankcji kredytu darmowego (art. 45 ust. 1 u.k.k.) konsument zobowiązany jest do zwrotu kredytodawcy wyłącznie kapitału kredytu oraz ze względu na art. 45 ust. 4 u.k.k., kosztów obowiązkowego ubezpieczenia tj. 199.781,38 zł, w 144 równych ratach kapitałowych, po 1387,37 zł każda (ostatnia rata wyrównująca). Do dnia rozliczenia, tj. do 13 stycznia 2024 r. wymagalnych było 33 rat, co odpowiada wymagalnemu kapitałowi w wysokości 45.783,21 zł (iloczyn liczby wymagalnych rat i raty kapitałowej). Skoro powodowie wpłacili 71.817,07 zł, a wymagalny kapitał wynosił 45.783,21 zł, po ich stronie powstała nadpłata w kwocie 26.033,86 zł, którą należało zasądzić na ich rzecz.

Powyższą wartość 26.033,86 zł należało zasądzić w sposób łączny na rzecz ww. powodów z uwagi na pozostawanie przez nich w związku małżeńskim, w którym istnieje wspólność majątkowa małżeńska, jak i ze względu na istniejące po stronie powodowej współuczestnictwo materialne.

Powodom należały się także odsetki za opóźnienie od dochodzonej kwoty. Zgodnie z art. 481 § 1 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. W rozpoznawanej sprawie wystąpił przypadek świadczenia bezterminowego (art. 455 k.c.), a więc opóźnienie pozwanej należało liczyć od upływu tygodniowego terminu wskazanego w wezwaniu do zapłaty. Wezwanie do zapłaty zostało doręczone pozwanej 12 marca 2024 r. Tym samym termin na spełnienie świadczenia upływał 19 marca 2024 r. a powodowie mogli dochodzić odsetek za opóźnienie po wskazanym dniu. Domagali się ich od 20 marca 2024 r. do czego, zgodnie z ww. rozważaniami byli w pełni uprawnieni.

Z tych względów, na podstawie przytoczonych przepisów, orzeczono jak w pkt I. i II. sentencji wyroku.

O kosztach procesu sąd orzekł w pkt. III sentencji wyroku na podstawie stosunkowego rozdzielenia przewidzianego w art. 100 k.p.c. Wartość przedmiotu sporu wynosiła 57.833 zł. Strona powodowa utrzymała się z roszczeniem co do kwoty 26.033,86 zł, zatem wygrała sprawę w 45,02%, zaś przegrała w 54,98%. W odwrotnej proporcji z kolei sprawę wygrała i przegrała strona pozwana. Powód poniósł koszty procesu w wysokości 6.417 zł. Na koszty te składają się: opłata sądowa od pozwu 1000 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 5.400 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł. Pozwana poniosła, z kolei koszty procesu w wysokości 5.417 zł. Na koszty te składa się wynagrodzenie pełnomocnika 5.400 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł.

Razem łączna wartość poniesionych w sprawie kosztów procesu opiewała na sumę 11.834 zł. Mnożąc tą wartość razy procent przegranej sprawy osobno dla strony powodowej i pozwanej sąd uzyskał następujące kwoty. W przypadku strony powodowej powinna ona faktycznie zapłacić 6.506,33 zł, natomiast strona pozwana 5.327,67 zł kosztów procesu. Z racji, że pozwana (...) S.A. zapłaciła w rzeczywistości więcej kosztów procesu niż powinna należał się jej zwrot różnicy między sumą faktycznie poniesioną a tą jaką powinna była ponieść. Odejmując od 5.417 zł wartość 5.327,67 zł sąd otrzymał 89,33 zł. Taką też kwotę należało przyznać stronie pozwanej od powodowej tytułem rozliczenia kosztów procesu, o czym orzeczono w pkt.

III sentencji uzasadnianego wyroku. W tym miejscu sąd wskazuje, że nie było zasadnym zasądzenie podwójnych kosztów na poczet wynagrodzenia pełnomocnika strony powodowej. Z urzędu wiadomym jest sądowi, że sprawy związane z SKD są składane masowo do sądów powszechnych, gdzie powtarzana jest argumentacja prawna, a stan faktyczny spraw jest zdecydowanie zbliżony. Z tego względu sąd nie dostrzega ponadstandardowego nakładu pracy pełnomocnika, który warunkuje przyznanie wielokrotności wynagrodzenia.

Na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, w którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku z 23 września 2026 r. asesor sądowy Jakub Zachwieja ZARZĄDZENIE