Sygn. akt I ACa 1537/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 maja 2014 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Roman Dziczek Sędziowie:SA Ewa Kanio
§ 1k.p.c.
poprzez uwzględnienie pism procesowych powoda oraz twierdzeń i wniosków dowodowych w nich zawartych, a także innych wniosków powoda, późniejszych niż 03.04.2009 r., tj. w szczególności pisma pełnomocnika powoda z dnia 09.08.2009 r. wraz z wnioskami dowodowymi w okoliczności, w której termin wniesienia repliki na odpowiedzi na pozew upływał zgodnie z normą wyrażoną w art.
§ 1k.p.c.
w dniu 03.
- 2009 r., co wobec oparcia ustaleń Sądu I instancji w zasadniczej części na dowodach podniesionych w treści pisma z dnia 09.08.2009 r., z pominięciem innych dowodów jako objętych prekluzją dowodową miało istotny wpływ na nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez Sąd instancji oraz w konsekwencji wydanie wadliwego orzeczenia;
- naruszenie art. 479 14 § 2 k.p.c. poprzez uznanie wszystkich pism procesowych pozwanej późniejszych niż odpowiedź na pozew oraz podnoszonych twierdzeń i wniosków dowodowych w okolicznościach, w których pozwany nie miał możliwości wcześniejszego podniesienia ww. wniosków dowodowych z uwagi na brak możliwości ich wcześniejszego uzyskania, późniejszą datę powstania podnoszonych dowodów, zatajenia przez powoda istnienia dowodów, przy jednoczesnym każdorazowym wykazywaniu przez pozwanego braku możliwości wcześniejszego podniesienia;
- naruszenie art.
§ 2k.p.c.
i art.
§ 2k.p.c.
w zw. z art. 130 k.p.c. poprzez niezastosowanie normy art. 130 k.p.c. do powództwa z dnia 24.07.2008 r. pomimo braku dołączenia do pozwu odpisu wezwania do dobrowolnego spełnienia żądania wraz z dowodem doręczenia albo wysłania go pozwanemu przesyłką poleconą oraz odpisów pism świadczących o próbie wyjaśnienia spornych kwestii w drodze rokowań; 6. naruszenie art. 233 k.p.c. w zw. z art. 479
(14)§ 2 k.p.c. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym jakoby pozwany mógł zgłosić w dowolnym czasie dowolne środki dowodowe z akt postępowania przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Mokotowa w Warszawie XVI Wydział Cywilny sygn. akt XVI Ns 114/09;
- naruszenie art. 233 k.p.c. w zw. z art. 479 14 § 2 k.p.c. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym jakoby pozwany nie wykazał zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych z art. 299 § 2 k.s.h. oraz nie zgłosił żadnych dowodów na zaistnienie tychże przesłanek w okolicznościach, gdy pozwany zarówno w odpowiedzi na pozew jak i w dalszych pismach procesowych oraz na rozprawach podnosił brak poszkodowania po stronie powodowej oraz stosowne środki dowodowe;
- naruszenie art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 233 k.p.c. w zw. z art. 228 § 2 k.p.c. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym jakoby pozwany „mógł zatem w dowolnym czasie (w tym krótko przed rozprawą w dniu 23.05.2013 r.) powołać nowy zarząd (członka zarządu), który następnie wystąpił o zmianę danych KRS” oraz jakoby „pozwany musiał - jako jednoosobowe Zgromadzenie Wspólników - powołać do zarządu A. B., skoro został on wpisany do KRS przez sąd rejestrowy, dla którego jedynym wspólnikiem jest i był pozwany” w okolicznościach, w których w materiale przyjętym przez Sąd za podstawę dokonanych ustaleń faktycznych k. akt 208-222 oraz k. 170 znajdują się dowody przeciwne;
- naruszenie art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 233 k.p.c. w zw. z art. 228 § 2 k.p.c. w zw. z art. 47 § 2 k.p.c. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z zebrań materiałem dowodowym jakoby pozwany brał udział w wielu postępowaniach sądowych, wobec czego potrafi formułować pisma procesowe i wnioski kierowane do Sądu, z której to okoliczności ma wypływać wniosek uzasadniający pominięcie nowych twierdzeń i zarzutów niezgłoszonych przez pozwanego w odpowiedzi na pozew;
- naruszenie art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 233 k.p.c. w zw. z art. 230 k.p.c. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym jakoby pozwany nie zgłosił w odpowiedzi na pozew żadnych wniosków dowodowych, podczas gdy zgłosił dowód z zeznań pozwanego oraz z aktu notarialnego, a także podnosił w dalszym toku postępowania nowe, istotne wnioski dowodowe;
- naruszenie art. 316 § 1 k.p.c. art. 227 k.p.c. poprzez nie przeprowadzenie istotnych dla rozstrzygnięcia sporu dowodów podniesionych przez pozwanego;
- naruszenie art. 299 k.p.c. poprzez pominiecie dowodu z przesłuchania stron w okolicznościach, w których Sąd I instancji uznał, że pozostały niewyjaśnione, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności takie jak powód braku zgłoszenia w rejestrze zmiany wspólnika na A. D. w lutym lub marcu 2007 r. oraz ponowne nabycie udziałów przez pozwanego w (...) Sp. z o.o.;
- naruszenie art. 233 k.p.c. w zw. z art. 479 14 § 2 k.p.c. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym jakoby powód posiadał lokal nr (...) przy ul. (...) w W. dopiero od 01.04.2011 r. w okolicznościach, gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, ż posiada lokal najpóźniej od 2008 r.;
- naruszenie art. 299 § 2 k.s.h. polegające na uznaniu roszczenia za zasadne w okolicznościach wykazania przez pozwanego przesłanki egzoneracyjnej braku poniesienia przez powoda szkody pomimo nie zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości;
- naruszenie art. 481 k.c. polegające na zasądzeniu od pozwanego na rzecz powoda odsetek w wysokości 0,05% dziennie w okoliczności braku podstaw do zasądzenia odsetek. Skarżący wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda kosztów postępowania wg. norm przepisanych, jednocześnie wniósł o dopuszczenie dowodu z aktu notarialnego z 1.08.2013r. sporządzonego za nr Rep. (...) na okoliczność braku poszkodowania powoda oraz na okoliczność zasadności wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania prezesa zarządu (...) spółka z o.o. na okoliczność posiadania przez spółkę majątku wystarczającego na zaspokojenie powoda, a nadto o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność wartości nieruchomości nabytych przez spółkę umowa z 1.08.2013r. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o oddalenie jej w całości oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: apelacja pozwanego jest uzasadniona w części, co pociąga za sobą częściową zmianę zaskarżonego wyroku w oparciu o art. 386 par. 1 k.p.c. Ustalenia faktyczne poczynione przez sąd I instancji są w przeważającym zakresie prawidłowe i Sąd Apelacyjny w tym zakresie przyjmuje je za własne. Na rozprawie przed Sądem Apelacyjnym pozwany wyjaśnił, że w 2007r. zbył udziały w (...) spółka z o.o. A. D.
(1)a w 2013r. odstąpił od w/w umowy i powołał nowy zarząd, co odzwierciedla uchwała z 14.05.2013r. w sprawie dokonania zmian w zarządzie ( k.847). W dniu 6 czerwca 2013r. ( a więc już po zapadnięciu wyroku w sprawie niniejszej przed sądem I instancji), pozwany zbył udziały w (...) spółka z o.o. J. W. za kwotę 2.500 zł. (...) spółka z o.o. nie posiadała udziałów w nieruchomości w W. objętej księgą wieczystą KW (...), ani majątku w sensie materialnym i nie prowadziła żadnej działalności. Dla pozwanego (...) spółka z o.o. stanowiła w tym czasie jedynie wartość rejestracyjną (k.1087). W/w wyjaśnienia pozwanego potwierdzają trafność zaskarżonego wyroku. Skoro w dacie zapadnięcia zaskarżonego wyroku (...) spółka z o.o. nie posiadała żadnego majątku w sensie materialnym i nie prowadziła żadnej działalności, to oczywistym jest, że bezcelowe było prowadzenie przeciwko niej egzekucji, egzekucja nie mogła bowiem doprowadzić do zaspokojenia roszczenia powoda choćby w części. Sam pozwany przyznał, że dla niego (...) spółka z o.o. posiadała jedynie wartość rejestracyjną, którą wycenił na 2500 zł. ( za tyle sprzedał swoje udziały jako jedyny udziałowiec). Zbędne było w tej sytuacji przeprowadzanie przez sąd dowodu z zeznań w charakterze świadka A. B. - prezesa zarządu (...) spółka z o.o. oraz z zeznań pozwanego na okoliczność posiadania przez spółkę majątku wystarczającego na zaspokojenie powoda w dacie wyrokowania przez sąd I instancji. Teza dowodowa postawiona przez pozwanego pozostaje w oczywistej sprzeczności ze złożonymi przez niego wyjaśnieniami odnośnie stanu majątkowego i kondycji spółki (...) w chwili wyrokowania przez sąd I instancji. W tamtym okresie pozwany pozostawał wyłącznym właścicielem udziałów w spółce z o.o. (...), zatem doskonale znał jej sytuację majątkową i mógł doprowadzić do zaspokojenia powoda z jej majątku. Sąd Apelacyjny dopuścił dowód z aktu notarialnego z dnia 1.08.2013r. Rep. (...), mocą którego (...) spółka z o.o. nabyła za kwotę 97.900 zł zalesioną nieruchomość położoną w miejscowości Ż. oznaczoną jako działka nr (...) o powierzchni 7 m 2, oraz niezabudowaną nieruchomość położoną w miejscowości Ż. oznaczoną jako działka nr (...) o powierzchni 127 m 2 ( k.885-889) i działka nr (...) o powierzchni 756 m 2 a ponadto dowód z odpisów zwykłych z ksiąg wieczystych KW (...), KW (...), KW (...) i KW (...) oraz z informacji z w/w ksiąg o dokonanych wzmiankach dotyczących hipotek i na podstawie tych dowodów ustalił, że aktualnie (...) spółka z o.o. posiada nieruchomości położone w miejscowości Ż. oznaczone jako działki nr (...) oraz udział wynoszący (...) części w nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...), położona w W., zabudowana budynkiem wielomieszkaniowym, w którym znajduje się między innymi lokal powoda i co do, której nadal toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności ( k.1045i nast.), oraz że w księgach wieczystych KW (...), KW (...), KW (...) w dniu 14.05.2014r. ujawniono wzmianki o dokonanie wpisu hipotek ( k.1079-1084). W ocenie Sądu Apelacyjnego pozwany nie wykazał, że po wydaniu przez sąd I instancji wyroku w sprawie niniejszej, spółka nabyła majątek, z którego powód może zaspokoić swoje roszczenie. Jeśli idzie o nieruchomość w W.. Udział jaki posiada w niej spółka jest znikomy, nieruchomość ta jest znacznie obciążona, w budynku wyodrębniane są lokale na rzecz osób, które zapłaciły spółce za ich wybudowanie, podobnie jak powód. Jeśli idzie o nieruchomości położone w Ż. brak jest podstaw do przyjęcia, że ich wartość przewyższa cenę, za którą zostały nabyte tj. 97.900 zł. Z uwagi na zgłoszenie się innych wierzycieli i złożenie przez nich wniosków o wpisanie hipotek na tych nieruchomościach, oraz wielkość wierzytelności powoda, nie można oczekiwać, że możliwe byłoby zaspokojenie się powoda z tego majątku. Przesłanka odpowiedzialności pozwanego jaką jest wykazanie bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce określona w art. 299 par. 1 k.s.h. pozostaje zatem nadal aktualna. Sąd Apelacyjny oddalił wniosek pozwanego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego celem wyceny nieruchomości posiadanych obecnie przez spółkę jako nie mający znaczenia dla rozstrzygnięcia i wniosek o przeprowadzenie dowodów ze źródeł osobowych na okoliczność aktualnej sytuacji majątkowej spółki, albowiem celem niniejszego postępowania nie jest poszukiwanie dowodów na poparcie apelacji, zaś pozwany nie wskazał aby kondycja finansowa spółki uległa istotnej poprawie po wydaniu wyroku przez sąd I instancji, w zakresie szerszym niż to wynika z przedłożonych przez niego dokumentów. Sytuacja finansowa spółki winna być wykazana dokumentami finansowymi a nie twierdzeniami świadków. Podobnie jako pozbawione znaczenia dla rozstrzygnięcia uległy oddaleniu wnioski dowodowe zgłoszone przez powoda. Chybiony jest zarzut apelującego, iż sąd I instancji wyszedł ponad żądanie. Sąd ten zasądził wierzytelność skonkretyzowaną treścią wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28.09.2006r. wydanego w sprawie o sygn. III C 2117/05. Zgodnie z w/w wyrokiem zasądzono na rzecz powoda umowne odsetki od kwot 121.050 zł., 93.416,29 zł, 43.014 zł, 36.701,81 zł, 7.500 zł od dnia 1 września 2005r. do dnia przekazania lokalu. W ten sam sposób powód określił swoje żądanie w pozwie, zatem zarzut naruszenia art. 321 k.p.c. nie znajduje uzasadnienia. W ocenie Sądu Apelacyjnego sąd I instancji błędnie ustalił datę wydania lokalu stanowiącą końcową datę naliczania odsetek umownych należnych od (...) spółka z o.o. Zgodnie z par. 6 umowy zawartej pomiędzy powodem i (...) spółka z o.o., spółka zobowiązała się zapłacić karę umowną za każdy dzień zwłoki w oddaniu lokalu w wysokości 0,05% od wpłaconych kwot ( k.7). Strony nie zdefiniowały pojęcia „oddania lokalu”. W par. 2 umowy mowa jest o przekazaniu lokalu według standardu określonego w załączniku (...) ( bez białego montażu, drzwi wewnętrznych, podłóg), a następnie o przeniesieniu prawa odrębnej własności lokalu. Na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 26.02.2004r. powód nabył udział w nieruchomości gruntowej, na której rozpoczęto budowę budynku, w którym znajdować miał się jego lokal. Dnia 17.01.2007r. (...) spółka z o.o. zbyła przysługujące jej udziały w nieruchomości, na której w/w budowa budynku wielomieszkaniowego przy ul. (...) nie była ukończona ( k.106). Decyzją z 10.08.2007r. ( k.166) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego udzielił pozwolenia na użytkowanie budynku przy ul. (...) na działce nr (...), w którym znajduje się lokal powoda. Dnia 23.01.2009r. powód złożył wniosek o zniesienie współwłasności w/w nieruchomości poprzez wyodrębnienie własności lokali ( k.124). W ocenie Sądu Apelacyjnego pozwolenie na użytkowanie budynku oznacza, iż inwestycja została zrealizowana, roboty zostały zakończone zgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę. Skoro w dacie wydania pozwolenia na użytkowanie budynku tj. 10.08.2007r. powód był współwłaścicielem całej nieruchomości, to miał możliwość korzystania z niej, w tym z lokalu, który miał być w przyszłości wyodrębniony na jego rzecz. Tę datę należy zatem przyjąć jako datę oddania lokalu. Ponieważ w tej dacie spółka (...) nie była współwłaścicielką przedmiotowej nieruchomości nie mogła mieć wpływu na ustanowienie odrębnej własności lokalu na rzecz powoda. Podjęcie odpowiednich działań należało do współwłaścicieli nieruchomości, w tym także do powoda. Umowne odsetki za zwłokę w oddaniu lokalu obciążające (...) spółkę z o.o. mogą być zatem naliczane jedynie do 10.08.2007r. Żądanie zasądzenia tych odsetek za okres od 11.08.2007r. do 31.03.2011r. jest nieuzasadnione, skoro (...) spółka z o.o. w tym czasie nie pozostawała w zwłoce z podjęciem działań związanych z wyodrębnieniem lokalu i skoro budowa została ukończona. Dlatego w tej części apelacja została uwzględniona i zaskarżony wyrok zmieniony. W pozostałej części apelacja nie jest zasadna i podlega oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. Pomimo nabycia prze pozwanego udziału we współwłasności działki nr (...) przy ul. (...) spółka z o.o. mogła realizować inwestycję, zwłaszcza iż powód uiścił na ten cel środki finansowe w umówionej wysokości. Sąd Apelacyjny nie podziela pozostałych zarzutów apelacji dotyczących naruszenia tak prawa materialnego jak i procesowego. Ustalenia faktyczne sądu I instancji poza wskazanymi wyżej ustaleniami odnoszącymi się do daty wydania lokalu powodowi są prawidłowe. Zarzuty dotyczące naruszenia art.
par. 1 i 2 k.p.c., art. 479 14 par. 2 k.p.c., art. 227 k.p.c., art. 233 par. 1 k.p.c., art. 316 par. 1 k.p.c. są chybione i nie wymagają szczegółowego odniesienia się w ramach niniejszego uzasadnienia z uwagi na treść wyjaśnień złożonych przez pozwanego na rozprawie przed Sądem Apelacyjnym w dniu 26.05.2014r. i poczynionych na tej podstawie przez Sąd Apelacyjny dodatkowych ustaleń faktycznych. Rację ma apelujący, że powód dochodząc odsetek od należności głównej za zamknięty okres powinien był je zliczyć, ale odsetki te nadal są świadczeniem ubocznym dochodzonym obok świadczenia głównego, zatem powyższy brak nie miał wpływu na rozstrzygnięcie. W/w odsetki objęte zostały tytułem wykonawczym, na podstawie którego powód prowadził egzekucję, która okazała się bezskuteczna, był zatem uprawniony do objęcia ich żądaniem pozwu w sprawie niniejszej. Wbrew wywodom apelującego odsetki te nie stanowią odszkodowania, o jakim mowa w powołanym przez niego wyroku Sądu Najwyższego z 21.02.2002r. sygn. akt I V CKN 793/00 Zarzut dotyczący naruszenia art. 299 k.s.h. jest całkowicie chybiony. Sąd I instancji prawidłowo wyłożył w/w przepis i prawidłowo go zastosował a przeciwne stanowisko pozwanego stanowi jedynie wyraz jego niezadowolenia i polemiki z zaskarżonym wyrokiem. Skoro w dacie wyrokowania przez sąd I instancji pozwany był jedynym udziałowcem spółki z o.o. (...), to mógł doprowadzić do zaspokojenia powoda z jej majątku, mógł też przedstawić bilans spółki dla zobrazowania jej majątku. Kwestia, iż w odpowiednim czasie nie złożył wniosku o upadłość spółki jest bezsporna, podobnie jak bezsporna jest okoliczność, iż z tego powodu orzeczony został wobec pozwanego zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. W postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym, pozwany wbrew oczywistym dowodom wynikającym z zaświadczeń z ksiąg wieczystych ( k.1079-1084), o złożeniu do tych ksiąg wniosków o wpis hipotek twierdzi, że spółka nie posiada innych wierzycieli. Jednocześnie bezsporne jest, że spółka od 2007r. do 2014r. nie prowadziła działalności gospodarczej a wniosek o ogłoszenie jej upadłości został oddalony z uwagi na brak majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania, zatem wierzyciele spółki nie mogli zostać zaspokojeni. Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia apelacji w szerszym zakresie. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny orzekł zgodnie z art. 100 k.p.c. obciążając nimi pozwanego i przyjmując, że powód uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania.