Sygn. akt I C 1249/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 sierpnia 2014 r. Sąd Rejonowy w Zgorzelcu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący SSR Agnieszka Wiercińska- Bałaga Protokolant Renata Bleichert po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2014 r. w Z. sprawy z powództwa E. R. przeciwko K. F. o zapłatę 1. zasądza od pozwanego K. F. na rzecz powódki E. R. kwotę 38327,98 zł (trzydzieści osiem tysięcy trzysta dwadzieścia siedem złotych dziewięćdziesiąt osiem groszy) z ustawowymi odsetkami: - od kwoty 31.023,56 zł od dnia 20 grudnia 2012 r. do dni zapłaty, - od kwoty 2750 zł od dnia 6 lutego 2013 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 4554,42 zł od dnia 4 marca 2013 r. do dnia zapłaty, oddalając dalej idące powództwo; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 5916,27 zł tytułem zwrotu kosztów procesu; 3. nakazuje pozwanemu, aby uiścił na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego w Zgorzelcu kwotę 227 zł tytułem brakującej części opłaty od pozwu; 4. nakazuje powódce, aby uiściła na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego w Zgorzelcu kwotę 511 zł tytułem brakującej opłaty od pozwu. Sygn. akt I C 1249/12 UZASADNIENIE Powódka E. R. domagała się zasądzenia na jej rzecz od pozwanego K. F. kwoty 31.023,56 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa tj. od dnia 9 listopada 2012 r. do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu żądania powódka przytoczyła, że zawarła z pozwanym w dniu 26 kwietnia 2012 r. umowę o roboty budowlane, obejmujące wybudowanie budynku mieszkalnego, jednorodzinnego typu (...) w B. za wynagrodzeniem 55000 zł netto. Prace przez pozwanego miały być wykonane terminowo, bez usterek i etapami, ich rozpoczęcie miało nastąpić w dniu 4 maja 2011 r., a zakończenie 30 września 2011 r., przy czym prace te zostały podzielone na etapy określone szczegółowo w aneksie nr (...) do umowy wiążącej strony i każdy z etapów miał być protokolarnie odbierany, po czym miała następować wypłata przez powódkę umówionego wynagrodzenia za poszczególny etap prac, jednakże pozwany nie wykonał objętych umową stron prac budowlanych, gdyż przez okres dwóch miesięcy nie wykonywał na budowie żadnych prac. 16 września 2011 r. został dokonany drugi częściowy protokolarny odbiór prac, przy czym obejmował on wady, które winny być usunięte przez wykonawcę do dnia 30 września 2011 r., jednocześnie powódka zapłaciła za prace stanowiące II etap budowy. Powódka trzykrotnie wzywała pozwanego do usunięcia wad w pracach przez niego wykonanych, zastrzegając, że po bezskutecznym upływie terminu na ich poprawienie zleci ich wykonanie innej firmie na koszt pozwanego. Pozwany nie przystępował do usuwania wad, a w pismach kierowanych do powódki zwracał się o udostepnienie budowy w celu ich usunięcia, ostatecznie powódka zleciła usunięcie tych wad i wykonanie pozostałych prac innej firmie. Dalej E. R. przytoczyła, że otrzymała od K. F. pismo z 16 listopada 2011 r. zawierające jego oświadczenie o odstąpieniu od umowy z dnia 26 kwietnia 2011 r., które jej zdaniem jako wadliwe było nieskuteczne. Wobec powyższego powódka wyjaśniła, iż domaga się od pozwanego kwoty 893,60 zł wobec konieczności ponownego zakupu materiałów, które pozwany zabezpieczył i nie zwrócił, kwoty 2429,96 zł tytułem kosztów usunięcia wad w pracach wykonanych przez pozwanego oraz kwoty 27700 zł tytułem kosztów robocizny prac wykonanych przez inną firmę, wobec zaprzestania robót przez pozwanego. W odpowiedzi na pozew (k 115-120) pozwany K. F. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zwrot kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości. Zarzucił, że w trakcie wykonywania prac objętych umową z dnia 26 kwietnia 2011 r. doszło do poróżnienia się stron, którego przyczyną jego zdaniem było nieudostępnienie przez powódkę mediów na placu budowy, uniemożliwiające kontynuację wykonywania robót budowlanych oraz usunięcia wad, aż do niemożliwości sporządzenia protokołu odbioru robót oraz niedostarczenie przez powódkę materiałów mimo jego monitów. Wskazał, że powódka wzywała go do usunięcia wadliwie wykonanych prac związanych z niesymetrycznie wykonanymi ścianami ryzalitu, zbyt nisko posadowionej wyczystki, w związku z czym zwrócił się on do niej o udostępnienie placu budowy wraz z mediami, ale ta w odpowiedzi powiadomiła go jedynie, że zostanie zawiadomiony o protokolarnym odbiorze robót. W dniu 7 listopada 2011 r. z uwagi na zatrudnienie przez powódkę innej firmy do wykonania robót, ponownie zwrócił się do niej o sporządzenie protokołu i rozliczenie wykonanych prac, a następnie pismem z 16 listopada 2011 r. odstąpił od umowy z uwagi na nieudostępnienie mu przez powódkę placu budowy, brak dostępu do mediów oraz wykonywanie robót dachu przez inną firmę oraz wystawił dwie faktury samodzielnie określając zakres wykonanych przez niego prac w specyfikacji do faktury. Powódka odmówiła zapłaty, podając, że obciąży go kosztami zakupu materiałów, a które to żądanie jego zdaniem było niezasadne, gdyż materiały były w każdej chwili możliwe do odebrania, o czym powódka została poinformowana, w związku z czym odmówił za ich zapłatę oraz wezwał ją do zapłaty za wykonane prace budowlane, oraz do zapłaty kary umownej zgodnie z §8 ust.2a umowy, podnosząc, że poza pierwszymi dwoma etapami wykonał niemal cały etap stanu surowego otwartego- przygotowanie do więźby dachowej, za które to prace wystawił fakturę nr (...). Ponadto wykonał kanalizację sanitarną w budynku za kwotę 500 zł, instalację deszczową z podłączeniem do studzienki za kwotę 600 zł oraz montaż bednarki za kwotę 150 zł, objęte fakturą nr (...).W zakresie natomiast wad pozwany wyjaśnił, że poprawił wykusz, poprzez wyrównanie otworów okiennych o kilka centymetrów, natomiast posadowienie wyczystki komina i wlotu do pieca w kotłowni były wykonane na wysokości wskazanej przez powódkę. Dalej pozwany podniósł, że powódka bezpodstawnie chce wzbogacić się jego kosztem, gdyż nie była ona uprawniona zlecać wykonania zastępczego prac objęty umową wiążącą stron, a nadto ich wartość nie powinna przedstawiać kwoty większej jak ta umówiona pomiędzy stronami. Z ostrożności procesowej K. F. podniósł zarzut potracenia kwoty 26713,80 zł uzasadniając to faktem, iż zgodnie z umową za wykonanie dzieła powódka winna mu zapłacić 59400 zł brutto, a kwota do potrącenia stanowi różnicę pomiędzy wartością robót określonych w umowie (59400 zł) a kwotą zapłaconą przez powódkę (23490 zł) i kwotą wynikającą z faktury (...) dochodzonej w odrębnym postępowaniu (9196,20 zł). Pismem procesowym z 23 stycznia 2013 r. (k 136-143) powódka E. R. podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniosła dodatkowo o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kwoty 2750 zł tytułem kary umownej wynikającej z §8 pkt 1 c umowy w wysokości 5% wynagrodzenia netto wobec odstąpienia od wykonania przedmiotu umowy z przyczyn, za które odpowiedzialność ponosi pozwany jako wykonawca. E. R. podniosła, że pozwany naruszył postanowienia umowy z dnia 26 kwietnia 2011 r. co do terminu zakończenia prac (30 września 2011 r.), ignorował podejmowane przez nią pisemne prośby przystąpienia do kontynuowania prac, a ponadto nie wykonywał prac zgodnie z umową, nie zgłaszał powódce w wymaganych terminach jakiego materiału budowlanego potrzebuje, nie zapewniał niezbędnego sprzętu budowlanego, odmówił dwukrotnie podpisania protokołu odbioru prac, a ponadto nie usunął wad w wykonanych przez siebie pracach. Powódka zaprzeczyła jakoby pomiędzy stronami umowy doszło do jakiegokolwiek poróżnienia, ona żądała od pozwanego jedynie należytego wykonania umowy, jednakże on odstąpił od wykonania przedmiotu zlecenia z przyczyn leżących po jego wyłącznej stronie, a nieznanych powódce, albowiem pozwany i jego pracownicy mieli nieograniczony dostęp do budowy, która była nieogrodzona oraz do mediów, w postaci przyłącza wodnego oraz elektroenergetyczne zabezpieczonego kłódką do której klucz posiadał pozwany, bądź jego pracownicy, przy czym uprzednio przed zabezpieczeniem tego przyłącza wykorzystanie prądu było z agregatu lub też z życzliwości sąsiedzkiej J. S.. Nadto powódka podniosła, że zapłaciła na rzecz pozwanego więcej aniżeli wynikałoby z umowy i prac przez niego wykonanych, a dodatkowo zakwestionowała skuteczność złożonego przez pozwanego oświadczenia o potrąceniu, wobec kwestionowania jego roszczenia mającego być potrąconym, a dochodzonym w sprawie sygn. akt I C 956/12. Pozwany K. F. w odpowiedzi na rozszerzone powództwo (k 170-171) wniósł o jego oddalenie i zasadzenie kosztów zastępstwa procesowego, podnosząc, że to on jako wykonawca odstąpił od umowy z winy powódki, z powodu braku współpracy przy wykonywaniu dzieła, składając w tym przedmiocie oświadczenia i argumentując go utrudnieniami w postaci dostępu do energii, brakiem materiałów budowlanych skutkującymi opóźnieniami w realizacji umowy oraz faktem, że roboty budowlane w postaci montażu dachu były wykonywane przez inny podmiot. W piśmie procesowym z dnia 21 lutego 2014 r. (k 357) powódka E. R. w oparciu o opinię biegłego szacującą kosztową wartość robót budowlanych obejmujących usunięcie robót wadliwie wykonanych przez pozwanego rozszerzyła żądanie pozwu o kwotę 14761,61 zł. Na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2014 r. (k 471-472) pozwany podniósł, że żądanie powódki w zakresie usunięcia wad tarasu należy uznać za przedwczesne, gdyż powódka przed procesem nie wzywała go o naprawę tych wad, jak również żądanie pozwu nie obejmowało naprawy tarasu. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 26 kwietnia 2011 r. pozwany K. F. w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pod nazwą PPUH Usługi (...) zawarł z pozwaną E. R. umowę o roboty budowlane, której przedmiotem było wykonanie przez pozwanego prac budowlanych polegających na wybudowaniu budynku mieszkalnego jednorodzinnego typu (...) na działce gruntu nr (...) położonej w B. według zakresu prac określonym w załączniku nr 1 do umowy zgodnie z otrzymaną dokumentacją techniczną, załącznikiem nr 1 do umowy, zasadami wiedzy technicznej, warunkami technicznymi wykonania robót i normami oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami. Pozwany zobowiązał się zapewnić własny w pełni wykwalifikowany personel wykonawczy, sprzęt i inne urządzenia oraz wszelkie przedmioty niezbędne do realizacji zlecenia. Strony za wykonanie prac ustaliły wynagrodzenie ryczałtowe w kwocie netto zgodnie z załącznikiem nr 1 do umowy za robociznę, użyty sprzęt i narzędzia konieczne do wykonania robót. Do kwoty ustalonego wynagrodzenia miał być doliczony podatek VAT. Zgodnie z §3 umowy rozliczanie miało następować po dokonaniu odbioru każdego etapu, stwierdzonego protokołem odbioru podpisanym przez zamawiającego w ciągu 14 dni. Termin rozpoczęcia robót ustalono na 4 maja 2011 r., a ich zakończenia na 30 września 2011 r. Powódka zobowiązała się dostarczać we własnym zakresie materiały na podstawie zamówienia wykonawcy zgodnie z założeniami projektu, ale nie wcześniej niż dwa tygodnie od złożenia zamówienia. W §8 ust.1c umowy strony ustaliły, że wykonawca zapłaci zamawiającemu kary umowne za odstąpienie od wykonania przedmiotu zlecenia z przyczyn, za które odpowiedzialność ponosi wykonawca w wysokości 5 % wynagrodzenia netto. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do umowy wynagrodzenie netto wynosiło 55000 zł, obejmowało 3 etapy: stan zero z wynagrodzeniem 10400 zł; stan surowy otwarty obejmujący ściany nośne zewnętrzne i wewnętrzne, ścianki działowe, tarasy na gruncie wraz ze schodami, komin z gotowych elementów, kanały wentylacyjne, montaż nadproży L 19, słupy żelbetowe, schody żelbetowe, balkony, strop żelbetowy z szalowaniem i winiec pod murłatę- z wynagrodzeniem 24200 zł oraz dach z wynagrodzeniem 20400 zł. Rozliczenia płatności miały następować w terminie 7 dni od zakończenia dane etapu: za stan zero- 10400 zł, za stan surowy otwarty do wylania stropu nad parterem 12000 zł, stan surowy otwarty do przygotowania więźby dachowej 12200 zł, dach- wykonanie więźby-8400 zł i rozliczenie końcowe dachu- 12000 zł. (dowód: umowa z 26.04.2011 r. wraz z załącznikiem nr 1 k 41-46; projekt architektoniczno- budowlany). Pozwany K. F. przystąpił do wykonania robót zgodnie z umową. Wykonał dwa etapy, co do których miał się rozliczyć z powódką, tj. stan zero oraz stan surowy otwarty do wylania stropu nad parterem. Przedmiotowe prace budowlane zostały odebrane protokołem częściowym nr (...) z 22 lipca 2011 r., na kwotę 10400 zł netto oraz protokołem nr (...) z 16.09.2011 r. na kwotę 12000 zł netto, przy czym pozwany zobowiązał się usunąć do 30.09.2011 r. wady stwierdzone protokołem z 16.09.2011 r., a polegające na wykonaniu części budynku nadziemia do stropu niedbale z licznymi ubytkami, niesymetrycznym wykonaniu wykuszu i niezachowaniu wymiarów otworów okiennych. Za prace te pozwany wystawił faktury nr (...) na kwotę 11232 zł, która została uregulowana przez powódkę w całości. Z faktury nr (...) na kwotę 12960 zł powódka zapłaciła pozwanemu kwotę 12258 zł. (bezsporne). W początkowym etapie budowy z uwagi na brak przyłącza strony uzgodniły, że prąd na potrzeby budowy dostarczany będzie z agregatu prądotwórczego pozwanego, a powódka będzie mu zwracać koszty zakupu paliwa do agregatu na podstawie przedstawianych jej przez pozwanego paragonów. Od 8 sierpnia 2011 r. za zgodą W. K. dla potrzeb budowy powódka przyłączyła się do przyłącza W. K.. Powódka udostępniła pracownikom pozwanego klucz do skrzynki, aby mogli korzystać z prądu. Klucz do tej skrzynki został zagubiony przez pracowników pozwanego. Dla potrzeb położenia stropu nad parterem z uwagi na zbyt mały amperaż zasilania, którym dysponowała powódka jednorazowo skorzystała ona z zasilania w energię elektryczną J. S.. Od połowy sierpnia 2011 r. budowa miała zasilanie w prąd. Na zamówienia wykonawcy zgłaszane „ z dnia na dzień” powódka dostarczała niezbędne dla potrzeb budowy materiały budowlane. Pomimo monitów ze strony powódki dotyczących trudności z zakupem materiałów budowlanych pozwany nie wywiązywał się z przewidzianego w umowie obowiązku zgłaszania zamówień na materiały z dwutygodniowym wyprzedzeniem. E. R. we własnym zakresie zorganizowała dźwig do położenia stropu nad parterem. Za usługę skorzystania z pracy dźwigu, której koszt wyniósł 650 zł netto, 702 zł brutto, powódka zapłaciła z własnych środków, potrącając przedmiotową należność z wystawionej przez pozwanego faktury (...) i dokonując płatności za tę fakturę pomniejszoną o koszty wynajęcia przez nią dźwigu. Powódka proponowała pozwanemu rozliczenie kosztów wynajęcia dźwigu na podstawie faktury, pozwany jednak nie chciał faktury za tę usługę. (dowód: zeznania świadka T. S. k 181; zeznania świadka M. B. k 181 verte – 182,zeznania świadka E. A. k 182 verte, zeznania świadka H. H. k 182 verte, zeznania świadka R. K. k 175-177 verte; zeznania świadka J. S. k 177 verte-178; zeznania świadka A. R. k 236-237; zeznania świadka S. R. k 179 verte-180 verte; zeznania świadka W. K. k 180 verte-181, zeznania świadka A. B. k 173 verte-175; zeznania pozwanego K. F. k 240 verte-242; zeznania powódki E. R. k 238 verte-240; akta IC 956/12 Sądu Rejonowego w Zgorzelcu, faktura nr (...) z 16.09.2011 r. k 124; pismo T. z 18.03.2011 r. k 57; faktura z 26.04.2011 r. wraz z potwierdzeniem przelewu k 58-59; asygnata z 13.06.2011 r. k 60; oświadczenie W. i M. K. z 8.08.2011 r. k 61; pismo T. z 14.04.2011 r. wraz z umową o przyłączenie z 14.04.2011 r. k 62-66; pismo T. z 9.05.2011 r. wraz z umową z 9.05.2011 r. k 67-70; faktura z 9.05.2011 r. wraz z potwierdzeniem przelewu k 71; pismo T. z 31.05.2012 r. wraz z protokołem odbioru k 72-73, potwierdzenie odesłania przez E. R. oraz odbioru przez T. protokołu odbioru k 74, umowa sprzedaży energii elektrycznej z dnia 3 lipca 2012 r. k 75-78, paragony za paliwo do agregatu k 79). Podczas odbioru częściowego stanu surowego otwartego w dniu 16 września 2011 r. kierownik budowy stwierdził wady prac budowlanych wykonanych przez pozwanego obejmujące niedbałe wykonanie z licznymi ubytkami części nadziemia budynku do stropu, niesymetryczne wykonanie wykuszu, niezachowanie wymiarów otworów okiennych. Pozwany zobowiązał się je usunąć w terminie do 30.09.2011 r. (dowód: protokół częściowy odbioru nr (...) k 48). Po przedmiotowym odbiorze częściowym pozwany zaprzestał wykonywania dalszych prac na budowie powódki. 20 września 2011 r. do montażu konstrukcji stalowej więźby dachowej na zlecenia E. R. przystąpiła firma (...) sp. z o.o. w B.. Za montaż konstrukcji stalowej dachu powódka zapłaciła kwotę 9000 zł netto + VAT, tj. 11070 zł. Na polecenie powódki kierownik budowy A. B. 22.09.2011 r. ponaglił wykonawcę do przystąpienia do wykonania więźby dachowej, dokonując stosownego wpisu w dzienniku budowy. Pismem z 24 października 2011 r., doręczonym pozwanemu 26.10.2011 r., powódka wezwała go do podjęcia wykonania robót objętych umową z uwagi na zbliżający się okres zimowy- w terminie 7 dni oraz pismem z 20.10.2011 r., doręczonym pozwanemu 26.10.2011 r., powódka wezwała go do usunięcia wad robót budowlanych w zakresie wykonania niezgodnie z projektem ryzalitu, wykonanych niezgodnie z zasadami budowlanymi ciągów kominowych- zbyt nisko posadowionej wyczystki w salonie i wlotu do pieca w kotłowni- w terminie 7 dni zastrzegając prawo do odstąpienia od umowy i wykonania dzieła wraz z poprawkami na jego rachunek. W odpowiedzi na powyższe pozwany wskazał, że prace zostały wstrzymane z uwagi na brak współpracy powódki i niedostarczenie przez nią materiałów budowalnych oraz wezwał ją do udostępnienia placu budowy i polubownego rozwiązania umowy, nadto wezwał ją do rozliczenia wykonanych przez niego prac. Pismem z 31.10.2011 r. powódka poinformowała go o swobodnym dostępie do placu budowy z mediami, braku zgody na polubowne rozwiązanie umowy oraz o możliwości rozliczenia po protokolarnym odbiorze wykonanych prac. Z uwagi na to, że pozwany nie usunął przedmiotowych wad i nie przystąpił do wykonania pozostałych objętych umową robót budowlanych 7 listopada 2011 r. powódka zleciła wykonanie prac związanych z więźbą dachową firmie (...). Za powyższe powódka zapłaciła S. M. 27700 zł. Ponadto zleciła mu wykonanie prac poprawkowych, za które zapłaciła kwotę 2500 zł. Pismem z 7.11.2011 r. pozwany wezwał E. R. do zapłaty kwoty 650 zł wynikającej z faktury nr (...) z 16.09.2011 r. Z uwagi na powyższe pismem z 16 listopada 2011 r. K. F. powołując się na §12 umowy stron i art.640 kc oświadczył powódce, że odstępuje od umowy z uwagi na uniemożliwienie mu realizacji umowy- brak dostępu do energii elektrycznej i materiałów budowlanych oraz podjęcie prac związanych z montażem dachu 7.11.2011 r. przez inną firmę. W lipcu- sierpniu 2012 r. powódka zleciła R. F. wykonanie pozostałych prac związanych ze stanem surowym otwartym- ścianek działowych. (dowód: dziennik budowy k 80-90; protokół odbioru końcowego konstrukcji stalowej dachu z 10.10.2011 r. k 91; faktura z 11.10.2011 r. wraz z potwierdzeniami przelewu k 92-93; pismo pozwanej z 24.10.2011 r. z adnotacją o doręczeniu k 21 akt IC 956 /12 Sądu Rejonowego w Zgorzelcu; pismo pozwanej z 20.10.2011 r. wraz z adnotacją o doręczeniu k 22 akt IC 956 /12 Sądu Rejonowego w Zgorzelcu; pismo powoda z 26.10.2011 r. k 23 akt IC 956 /12 Sądu Rejonowego w Zgorzelcu; pismo pozwanej z 31.10.2011 r. wraz z potwierdzeniami odbioru i nadania k 94-95; T. S. k 181; zeznania świadka R. K. k 175-177 verte; zeznania świadka J. S. k 177 verte-178; zeznania świadka J. Z. k 178, zeznania świadka D. K. k 178 verte-179, zeznania świadka R. F. k 237, zeznania świadka S. M. k 237 verte-238, zeznania świadka A. R. k 236-237; zeznania świadka S. R. k 179 verte-180 verte; zeznania świadka zeznania świadka A. B. k 173 verte-175; zeznania pozwanego K. F. k 240 verte-242; zeznania powódki E. R. k 238 verte-240; dokumentacja fotograficzna k 107-112; pismo pozwanego z 16.11.2011 r. k 102; pismo pozwanego z 7.11.2011 r. wraz z potwierdzeniem odbioru k 97, k 209 i 240 akt sprawy IC 956/12 Sądu Rejonowego w Zgorzelcu; pokwitowania S. M. k 100; kosztorys wraz z pokwitowaniem S. M. k 98-99, faktura z 26.11.2011 r. k 101). Po złożeniu oświadczenia o odstąpieniu od umowy pozwany K. F. wystawił fakturę nr (...) z 16.11.2011 r. na kwotę brutto 9196,20 zł z terminem płatności do 23 listopada 2011 r., obejmującą wynagrodzenie za wykonane przez niego, a nie rozliczone prace z zakresu stanu surowego otwartego zgodnie z przedłożoną przez niego specyfikacją oraz fakturę nr (...) z 16.11.2011 r. na kwotę 1350 zł brutto z terminem płatności do 23.11.2011 r. za nieobjęte umową stron prace dodatkowe, przedkładając ich wykaz obejmujący: montaż bednarki, wykonanie instalacji kanalizacji sanitarnej wewnętrznej i wykonanie instalacji deszczowej. Powyższe dokumenty doręczono powódce 18.11.2011 r., a w odpowiedzi pismem z dnia 28 listopada 2011 r. powódka poinformowała pozwanego, iż nie akceptuje doręczonych jej faktur oraz ponownie wezwała go o wydanie materiałów mu powierzonych, a niezbędnych do wykonywania prac budowlanych zastrzegając, że ich niewydanie skutkować będzie zakupem nowych materiałów i obciążeniem pozwanego kosztami ich zakupu. Natomiast pismem z dnia 5 stycznia 2012 r. powódka poinformowała pozwanego, że to on swoim postepowaniem przyczynił się do powstania zaistniałego problemu i na mocy art. 636 kc ponosi z tego tytułu konsekwencje. (dowód: faktura nr (...) wraz ze specyfikacją sporządzoną przez powoda k 103, 105; faktura nr (...) wraz z wykazem prac k 104,106; potwierdzenie odbioru k 20 akt sprawy IC 956/12 Sądu Rejonowego w Zgorzelcu, , pismo powódki z dnia 28.11.2011 r. wraz z potwierdzeniem nadania k 150, pismo powódki z dnia 5.01.2012 r. wraz z potwierdzeniem odbioru k 151-152, pismo pozwanego z 21.05.2012 r. k 11 akt sprawy IC 956/12 Sądu Rejonowego w Zgorzelcu). Pismem z dnia 11 maja 2012 r. powódka wezwała pozwanego do zapłaty na swoją rzecz kwoty 28594 zł w terminie 3 dni z tytułu kwoty 893,60 zł ponownego zakupu materiałów oraz kwoty 27700 zł kosztu usunięcia wad w wykonanych przez pozwanego pracach oraz kosztu robocizny prac wykonanych przez inną firmę wobec zaprzestania ich wykonywania przez K. F.. Pismem z 21 maja 2012 r. K. F. wezwał powódkę do zapłaty należności wynikających z faktur nr (...)- co do kwoty 650 zł, z faktury (...) oraz kwoty 2750 zł tytułem kary umownej zgodnie z §8 ust. 2a umowy- w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma. (dowód: pismo powódki z dnia 11.05.2012 r. wraz z potwierdzeniem odbioru k 145-148, pismo pozwanego z 21.05.2012 r. k 11 akt sprawy I C 956/12 Sądu Rejonowego w Zgorzelcu). Sąd Rejonowy w Zgorzelcu w sprawie sygn. akt I C 956/12 z powództwa K. F. przeciwko E. R. o zapłatę kwoty 13998,20 zł prawomocnym wyrokiem z dnia 7 marca 2014 r. zasądził od pozwanej na jego rzecz kwotę 1790 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 24 listopada 2011 r. do dnia zapłaty oddalając dalej idące powództwo. Roszczenie K. F. obejmowało należność z tytułu kary umownej w kwocie 2750 zł oraz z tytułu wystawionych przez niego faktur nr (...), tj. kwotę 702 zł potrąconą przez powódkę z faktury (...), kwotę 9196,20 zł z faktury (...) za wykonane prace stanu surowego otwartego z przygotowaniem do więźby dachowej, oraz kwotę 1350 zł objętą fakturą (...) z tytułu wykonanych przez niego prac dodatkowych. Jednakże Sąd w przytoczonej sprawie jego żądania w zakresie kwot 702 zł i 2750 zł uznał za bezzasadne, również żądanie w zakresie kwoty 1350 zł za roboty dodatkowe nie zostało uwzględnione jako nieudowodnione, natomiast jego żądanie co do kwoty 9196,20 zł objęte fakturą (...) zostało uwzględnione jedynie w części na skutek jego pomniejszenia o 1380,35 zł tj. wartość robót niewykonanych, a ujętych w fakturze, jak również pomniejszenia o 6025,31 zł tj. o koszt usunięcia istotnych wad robót wykonanych przez powoda, a związanych z wadliwym wykonaniem ryzalitu i schodów żelbetonowych. (dowód: wyrok z 7 marca 2014 r. z uzasadnieniem oraz opinia biegłego K. L. w aktach sygn. I C 956/12 Sądu Rejonowego w Zgorzelcu). Pozwany K. F. nie wykonał całości prac budowlanych objętych umową z dnia 26 kwietnia 2011 r. oraz załącznikiem nr 1 wiążącą go z powódką E. R., gdyż nie wykonał 14,9 mb fundametów, 2 słupów fundamentowych, 96,20 m 2 ścianek działowych, 2,10 m 2 tarasu na gruncie, 10,7 mb komina, 12,7 mb kanałów wentylacyjnych, 2 słupów żelbetowych, 8,68 m 2 balkonów, więźby dachowej, dodatku do lukarny, rynien, pokrycia dachu dachówką zakładkową, montażu okien dachowych, montażu włazu dachowego, montażu piorunochronów. K. F. roboty budowlane stanu surowego domku jednorodzinnego powódki E. R. wykonał z błędami wykonawczymi, a dotyczyły one wykonania ścian zewnętrznych w ilości 193 m 2, nadproży okiennych w ilości 26 miejsc, słupów żelbetowych w ilości 2 sztuk, tarasów na gruncie w ilości 23,9 m 2, wieńców żelbetowych w ilości 72,6 mb, schodów wewnętrznych w ilości 16 sztuk. Przyczyny powstania powyższych błędów są złożone, jedną z głównych przyczyn jest nietechnologiczność wykonywanych robót, wynikająca z niskiego poziomu wiedzy technicznej, a nadto brak odpowiedniego nadzoru na budowie skutkującego, że roboty te zostały wykonane niestarannie, niedbale i niezgodnie z wiedzą techniczną. Wady w zakresie ścian zewnętrznych polegają, po pierwsze: na braku należytego wiązania elementów murowych, gdyż w wielu miejsca ściana murowana przez pozwanego posiada spoiny pionowe z przesunięciem w warstwach o zaledwie 2 cm, w sytuacji kiedy elementy murowe należy wiązać w kolejnych warstwach tak, aby mur zachowywał się jak jeden element konstrukcyjny i w celu należytego wiązania, elementy murowe powinny zachodzić na siebie na długości nie mniejszej niż 0,4 wysokości elementu lub 40 mm (miarodajna jest wartość większa), a minimalne odległości pomiędzy spoinami pionowymi w murze powinny wynosić 10 cm, po drugie natomiast na niewłaściwym wykonaniu spoin poziomych i pionowych, gdyż w wielu obszarach występują niewypełnione spoiny i stwierdzona grubość spoin poziomych wynosi 20 mm, a pionowych 47 mm, albowiem grubość spoin poziomych (wspornych) i pionowych wykonywanych z użyciem zapraw do spoin cienkich powinna być nie mniejsza niź 0,5 mm i nie większa niż 3 mm, po trzecie na nie zachowaniu właściwego połączenia ścian wzajemnie prostopadłych, albowiem naroża wewnętrzne ścian nie posiadają wiązań wzajemnych wykonanych na elementach murowych, a ściany wzajemnie prostopadłe należy łączyć ze sobą w sposób zapewniający przekazanie z jednej ściany na drugą obciążeń pionowych i poziomych oraz po ostatnie: na nie zachowaniu liniowości ścian murowych, szczególne odkształcenia od płaszczyzny występują na wykuszu okiennym jak również w obszarach nadproży otworowych okiennych i drzwiowych, odchyłki wynoszą 30 mm, a dopuszczalne maks. Odchyłki wykonania muru nie powinny przekraczać w pionie 20 mm na wysokości kondygnacji. Natomiast wady w zakresie nadproży okiennych polegają na wykonaniu ich nienależycie, albowiem w wyniku demontowania belek nadprożowych i ich ponownego montowania na wyższej wysokości zapewniającej miejsce na kasetę z roletą w efekcie zamówienia przez powódkę stolarki okiennej z roletami, odmiennej tej przewidzianej w projekcie pozwany miejsce po wykuciu belek uzupełnił cegłą bez przewiązań, w sytuacji kiedy wskazane było uzyskanie wiązań przez łączniki metalowe lub zbrojenie przechodzące w każdą spoinę cegły w sposób zapewniający połączenie z elementami w musze. W odniesieniu do słupów żelbetowych wady polegają na zniekształceniu głowicy słupa w części podpierającej płytę balkonu, deformacja polega na zmniejszeniu przekroju po odwodzie słupa w części podpierającej płytę balkonu i braku liniowości w pionie, pomiar pionowości z terenu na łacie 2 m wykazał odchył 10 mm, przy głowicy stwierdzone wartości są dużo większe, dopuszczalne odchyły wynoszą 4 mm. Deformacja spowodowana jest niewłaściwe i niestarannie przygotowanym szalunkiem słupa, co skutkuje powstaniem tzw. „raków” tj. niejednolitej powierzchni słupa, wynikającej z niedowibrowania mieszanki betonowej w trakcie betonowania i jej układania. Tarasy na gruncie posiadają wady w postaci niedopuszczalnych odchyleń wynoszących 12 mm, dopuszczalne odchylenia wynoszą do 5 mm, ponadto taras od frontu został wykonany niewłaściwie w dwóch etapach, do wcześniej wylanej płyty został dobetonowany odcinek wynoszący 13,5 cm. Wady wieńca ścian zewnętrznych wynikają z braku ciągłości wieńców obwodowych w poziomie stropu nad parterem, przy czym w budynkach ze ścianami murowymi wieńce żelbetowe musza obiegać w poziomie stropu wszystkie ściany konstrukcyjne budynku, dodatkowo wady te polegają na nie pokryciu betonem zbrojenia podłużnego wieńców, nie otuleniu prętów zbrojeniowych, istnieniu wybroczyn stwardniałego betonu świadczące o źle przygotowanym deskowaniu i wsparciu deskowania oraz niejednorodnej powierzchni wieńca wynikającej z niewłaściwego wibrowania mieszanki betonowej. W zakresie schodów wewnętrznych wady polegają na braku jednakowej wysokości stopni schodowych w biegu schodowym. Wszystkie powyżej wymienione wady mają charakter istotny, wszystkie można usunąć, poza istotnymi wadami ścian zewnętrznych, których już nie da się usunąć. Wartość robót budowlanych obejmująca usunięcie robót wadliwie wykonanych przez pozwanego K. F. na bazie uśrednionych cen na poziomie IV kwartału 2013 r. w oparciu o Katalogi Nakładów Rzeczowych na podstawie składników cenotwórczych stanowiących średnie składniki określone dla rejonu (...) poza stolicą województwa oraz ceny pracy i najmu sprzętu budowlanego przyjęte na podstawie opracowania S. wydanego przez Ośrodek (...) Sp. z o.o. stanowi kwotę 41776,31 zł netto i po powiększeniu o 8% podatek Vat 45118,41 zł., w tym kwota 6834,54 zł (z Vat 7381,30 zł) obejmując koszt usunięcia wad w zakresie wykusza okiennego, wewnętrznych schodów żelbetowych i wyczystki komina dymowego. Przy czym proces naprawczy powierzchni, konstrukcji betonowych wymaga użycia środków spełniających najwyższe wymogi dotyczące trwałości, z systemem zabezpieczenia antykorozyjnego CD 30 i systemem uzupełnienia powłok, ochronnym i zabezpieczającym o nazwie C. (...), a konieczność zastosowania systemu naprawczego powierzchni betonu i żelbetonu C. dyktowane jest wadami wykonawczymi budowy powódki i koniecznością wykonania ich napraw, przy czym porównywalne własności naprawcze konstrukcji betonowych posiada system SIKA, STO i S., jednakże są droższe od systemu C., Atlas nie posiada systemu naprawczego konstrukcji żelbetowych. (dowód: opinie pisemne oraz ustne biegłego D. M. k 282-342, 366-383, 384 verte-386, 412-442, 443 verte-444, 464-470, 471-472, karty charakterystyki materiałowej k 460-463; dziennik budowy k 80-99; dokumentacja fotograficzna k 107-112). Koszt usunięcia wad robót budowlanych z pominięciem kosztów naprawy objętych prawomocnym wyrokiem Sądu rejonowego w Zgorzelcu z 7 marca 2014 r. w sprawie sygn. akt I C 956/12, tj. naprawy wykuszu, schodów wewnętrznych, wyczystki i rusztowań na bazie uśrednionych cen na poziomie IV kwartału 2013 r. w oparciu o Katalogi Nakładów Rzeczowych na podstawie składników cenotwórczych stanowiących średnie składniki określone dla rejonu (...) poza stolicą województwa oraz ceny pracy i najmu sprzętu budowlanego przyjęte na podstawie opracowania S. wydanego przez Ośrodek (...) Sp. z o.o. wynosi 32942,57 zł, a po powiększeniu o należny 8% podatek Vat 35577,98 zł. (dowód: opinia uzupełniająca bigłej D. M. k 428-442, 443 verte-444, 464-470, 471-472) Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 647 kc przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do wykonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności oraz do odebrania obiektu i do zapłaty umówionego wynagrodzenia. Zgodnie z art.656§1 kc do skutków wykonywania przez wykonawcę robót w sposób wadliwy lub sprzeczny z umową, do rękojmi za wady wykonanego obiektu , jak również do uprawnienia inwestora do odstąpienia od umowy przed ukończeniem obiektu stosuje się odpowiednio przepisy umowy o dzieło. W przeciwieństwie do umowy zlecenia jest ona umową rezultatu, nie zaś umową starannego działania. Kwestiami specyficznymi rozróżniającymi umowę o dzieło od umowy o roboty budowlane jest ocena realizacji inwestycji na podstawie umowy o roboty budowlane stosownie do wymogów prawa budowlanego oraz szczególna postać współdziałania inwestora z wykonawcą w zakresie przygotowania i wykonania przedmiotu świadczenia, przejawiająca się w obowiązkach inwestora w zakresie dostarczenia projektu i przekazania terenu budowy, które to kwestie przy umowie o dzieło nie występują, a umowy o roboty budowlane dotyczą inwestycji o większych rozmiarach, obiektów. Istotą ponadto umowy o dzieło jest pewien indywidualny wysiłek osoby to dzieło wytwarzającej, nie zaś sprzedaż dzieła. Dzieło ma być przy tym dostosowane do indywidualnych potrzeb klienta. Jednakże osobiste wytworzenie dzieła ma tu znaczenie drugorzędne. Głównym obowiązkiem przyjmującego zamówienie na określone dzieło jest jego wykonanie w wyznaczonym terminie. Może wykonywać je w dowolny, najlepszy dla siebie sposób, przy zastrzeżeniu że dzieło to ma mieć należytą jakość. Dzieło nie musi być wykonywane osobiście, chyba że co innego wynika z zapisów umowy. Jeśli przyjmujący zmówienie nie wykonuje osobiście dzieła, powinien sam kierować osobami wykonującymi zamiast niego to dzieło. Ponosi on równocześnie odpowiedzialność za właściwe wykonanie dzieła oraz odpowiada za powstałe wady, które musi usunąć. Strony powinny także ustalić, z czyich materiałów korzystać będzie wykonawca dzieła. Zamawiający zobowiązany jest zapłacić wynagrodzenie przyjmującemu zamówienie a wykonane dzieło, wynagrodzenie zaś należy do essentialia negotii tej umowy. Istniejąca w sprawie umowa z dnia 26 kwietnia 2012 r., będąc jednocześnie odzwierciedleniem stanowisk stron w toku postępowania, jest umową o roboty budowlane, wykonawca – pozwany zobowiązał się do wykonania w okresie od 4 maja 2011 r. do 30 września 2011 r., tj. wybudowania budynku mieszkalnego, jednorodzinnego przewidzianego w umowie, natomiast zamawiająca – powódka zobowiązała się do zapłaty umówionego wynagrodzenia, a przedmiotem umowy było osiągnięcie oznaczonego i konkretnego rezultatu. Przedmiotem umowy były usługi i działania pozwanego w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, w postaci firmy budowlanej, a prace polegały przede wszystkim na robotach budowlanych na nieruchomości E. R.. Stosownie do treści art. 642§1 kc w braku odmiennej umowy przyjmującemu zamówienie należy się wynagrodzenie w chwili oddania dzieła, a w myśl §2 tego przepisu jeżeli dzieło ma być oddawane częściami, a wynagrodzenie zostało obliczone za każdą część z osobna, wynagrodzenie należy się z chwilą spełnienia każdego ze świadczeń częściowych. Podkreślić należy, iż umowa o roboty budowlane jest umową wzajemną wobec czego obowiązkowi oddania dzieła odpowiada obowiązek jego odebrania przez zamawiającego i zapłaty umówionego wynagrodzenia. W niniejszym wypadku obowiązki stron w tym zakresie zostały skonkretyzowane w §3 umowy. Zgodnie z umową zatem warunkiem koniecznym do wypłaty przez powódkę należnego pozwanemu za wykonane roboty budowlane wynagrodzenia (także częściowego) było uprzednie dokonanie przez powódkę pod względem rzeczowym i jakościowym przedmiotu odbioru robót, poprzez sporządzenie protokołu podpisanego przez zamawiającego, a więc w formie pisemnej. Zauważyć przy tym należy, iż przepis art. 643 kc nie nakłada na zamawiającego obowiązku odebrania dzieła, jeżeli jest ono dotknięte wadą istotną, czyniącą je niezdatną do zwykłego użytku, lub sprzeciwiającą się wyraźnie umowie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 1998 r., sygn. I CKN 520/97, opublik. w OSNC 1998, Nr 10, poz. 167; wyrok SN z 14 lutego 2007 r., sygn. II CNP 70/06, LEX nr 255597; wyrok SN z 18.01.2012 r., sygn. II CSK 213/11, LEX nr 1133803; wyrok SN z 7.10.2010 r., sygn. IV CSK 173/10, LEX nr 707913). Ustawodawca nie zawarł w przepisach ustawowej definicji wady istotnej. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że wada jest istotna jeżeli wyłącza normalne korzystanie z rzeczy zgodnie z celem zawartej umowy, jeżeli czyni dzieło niezdatnym do zwykłego użytku albo sprzeciwia się wyraźnej umowie. Prawo odstąpienia od umowy jest uprawnieniem prawo kształtującym, jest jednostronnym, skierowanym do adresata oświadczeniem woli i powodującym zniweczenie skutków prawnych uprzednio zawartej umowy. Odstąpienie prowadzi do powstania fikcji prawnej, zakładającej, że umowa nie została zawarta. Źródłem odstąpienia od umowy może być zarówno czynność prawna (art. 395 § 1
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.