umową główną, lecz nie krócej niż 6 miesięcy i terminu tego pozwana nie przekroczyła. Z powyższego wynika, że oświadczenie powoda o odstąpieniu od umowy jest bezskuteczne z uwagi na brak przyczyn leżących po stronie pozwanej. Pozwana stanęła na stanowisku, że wobec nie oznaczenia w umowie terminu do wykonania prawa odstąpienia od umowy, zastrzeżenie dotyczące możliwości umownego odstąpienia należy uznać za sprzeczne z ustawą i nieważne z mocy prawa. Stwierdziła, że wskutek odstąpienia od umowy żadna ze stron nie może dochodzić wynikających z niej roszczeń, w tym roszczeń z tytułu kary umownej. W toku postępowania strony podtrzymały przedstawione stanowiska. Powód stwierdził, że dopiero w piśmie z dnia 13 lipca 2012 roku pozwana zakwestionowała fakt, iż wykonanie batymetrii, hydrotechniki, czy mapy nawigacyjnej leży poza zakresem umowy, nadto pozwana przesłała mu części wstępne tej dokumentacji. Powód podniósł, że pozwana przesłała mu harmonogram prac w odpowiedzi na jego wezwanie. Powód stanął na stanowisku, że swoje prawo do odstąpienia wywiódł z innej podstawy niż wskazała to pozwana, a odstąpienie od umowy nie znosi odpowiedzialności z tytułu zastrzeżenia kary umownej. Na rozprawie w dniu 28 lipca 2014 roku stanął na stanowisku, że samo żądanie oddalenia powództwa nie jest wystarczające do miarkowania kary umownej. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 5 stycznia 2011 roku w wyniku przeprowadzonego konkursu na opracowanie projektu budowlano/wykonawczego powód zawarł z Gminą R. umowę nr (...), na mocy której zobowiązał się do opracowania projektu budowlano/wykonawczego pomostu spacerowo-cumowniczego z zespołem usługowym w N. wraz z właściwymi kosztorysami oraz specyfikacją wykonania i odbioru robót, z uzyskaniem pozwolenia na budowę włącznie, w oparciu o koncepcję przedstawioną w konkursie z uwzględnieniem poprawek zgłoszonych przez zamawiającego. W § 3 ust. 1 umowy jej strony postanowiły, że przedmiot umowy zostanie wykonany i dostarczony w całości do siedziby zamawiającego w terminie 24 miesięcy licząc od daty zawarcia umowy. Dowody: - umowa nr (...) z dnia 5.01.2011 roku (k. 31-34), - koncepcja konkursowa powoda (k. 35-41). W okresie od kwietnia do września 2011 roku powód prowadził negocjacje dotyczące zawarcia umowy z pozwaną, która jako jego podwykonawca miała wykonać określoną część prac projektowych. W trakcie negocjacji powód podkreślał, że pozwana miała wykonać wszelkie prace oprócz branży architektonicznej. W dniu 4 kwietnia 2011 roku działający w imieniu powoda J. S. zwrócił się do pozwanej o złożenie oferty na wykonanie projektu w branży konstrukcyjnej dla projektu umocnienia nadbrzeża i budowy mola w N.,
załączoną wstępną koncepcją. Pozwana przedstawiła swoją ofertę w piśmie z dnia 15 kwietnia 2011 roku. W prowadzonej korespondencji e-mailowej strony uszczegółowiły zakres prac i dokonały dokładniejszej ich wyceny. W dniu 11 czerwca 2011 roku pozwana przedstawiła zaktualizowaną ofertę na wykonanie dokumentacji projektowej. W punkcie 1 oferty wskazała wynagrodzenie za obiekty inżynierskie wraz z nabrzeżem i częścią instalacyjną w zakresie wodno-kanalizacyjnym, gaz, elektrykę, zasilanie, przyłącza, wentylację, klimatyzację – 605.000 złotych netto, w punkcie 2 wskazała, że wynagrodzenie za dodatkowo kompletne opracowanie projektowe dla sceny wraz z zadaszeniem wynosi 85.000 złotych netto, w punkcie 3 oferty wskazała, że wynagrodzenie za sporządzenie geologii, geotechniki, warunków posadowienia dla pełnego zakresu mola i nabrzeża wyniesie 220.000 złotych. Dowody: - korespondencja prowadzona przez powoda i pozwaną w tym za pomocą poczty elektronicznej (k. 42-43, 45-48), - oferty pozwanej z dnia 15.04 i 11.06.2011 roku (k. 44, 49), - zeznania świadków J. S. (od godziny 00:43:47 do godziny 00:45:56 rozprawy w dniu 27.01.2014 roku), B. S. (od godziny 00:59:33 do godziny 01:02:05 rozprawy w dniu 27.01.2014 roku), - zeznania powoda N. B. (od godziny 02:27:07 do godziny 02:29:39 rozprawy w dniu 27.01.2014 roku). W dniu 2 września 2011 roku powód (wykonawca) i pozwana (podwykonawca) zawarli umowę nr (...). W § 1 ust. 1 umowy wykonawca oświadczył, że uzyskał zamówienie publiczne na opracowanie projektu budowlano wykonawczego pomostu spacerowo cumowniczego z zespołem usługowym w N. na warunkach określonych przez Zamawiającego – Gminę R. w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, która stanowi integralną część niniejszej umowy. W § 1 ust. 2 umowy strony postanowiły, że
ofertą podwykonawcy oraz postanowieniami umowy, wykonawca zleca podwykonawcy prace wymienione w punkcie 1 i 3 oferty z dnia 11 czerwca 2011 roku stanowiącej załącznik nr 4 do niniejszej umowy. W § 1 ust. 3 jej strony dokonały podziału realizacji przedmiotu umowy na części stanowiące przedmiot odrębnych odbiorów i/lub fakturowania wraz z określeniem ilości egzemplarzy formy zapisu, rodzaju nośników informacji, kosztów oraz terminów wykonania
Harmonogramem Prac. W § 1 ust. 4 umowy postanowiono, że zlecone prace, o których mowa w punkcie 2 podwykonawca wykona
e Specyfikacją Istotnych Warunków Zamówienia (dalej SIWZ), w sposób właściwy i kompletny z punktu widzenia celu, któremu mają służyć, w tym
obowiązującymi przepisami prawa, należytą starannością i sztuką wykonywania zawodu. Paragraf 1 ust. 5 umowy zawierał postanowienie, że podwykonawca uzyska swoim staraniem i kosztem wszelkie opinie, zatwierdzenia i uzgodnienia wymagane przepisami prawa i zapisami odnoszącymi się do zleconych mu prac.
1, 2, 3 i 4 umowy wykonawca udostępni podwykonawcy materiały i dokumenty niezbędne do wykonania zleconych mu prac w zakresie określonym przez Zamawiającego w (...) i Umownie Kontraktowej, SIWZ, nie później niż w terminie 7 dni, od dnia zawarcia niniejszej umowy. Wszelkie materiały i dokumenty niezbędne do wykonania zleconych prac wykonawca zobowiązany jest udostępnić podwykonawcy o ile strony dokonały takiego uzgodnienia na piśmie (§ 1 ust. 2 umowy). We wszystkich pozostałych przypadkach odpowiednie materiały i dokumenty podwykonawca zapewnia własnym staraniem i kosztem (§ 1 ust. 3). Podwykonawca zobowiązany jest do niezwłocznego przekazywania wykonawcy kopii wszelkich dokumentów istotnych dla wykonywanych opracowań, w szczególności dokonywanych wystąpień i składanych wniosków oraz uzyskanych na nie odpowiedzi, zaświadczeń, postanowień lub decyzji. Obowiązek powyższy dotyczy także posiadanych przez wykonawcę informacji nie posiadających formy dokumentów, a mogących mieć znaczenie dla wykonanych prac (§ 2 ust. 4) W § 3 ust. 1 umowy podwykonawca zobowiązał się do wykonania całości przedmiotu umowy
ofertą z dnia 11 czerwca 2011 roku w etapach i terminach szczegółowo określonych w Harmonogramie Prac - zał. nr 1 do umowy. Doprecyzowanie terminów i etapów nastąpi w terminie 30 dni od daty podpisania umowy. W § 3 ust. 2 strony postanowiły, że podwykonawca zobowiązany jest do sukcesywnego przekazywania materiałów roboczych w zakresie i terminach uzgodnionych na piśmie z wykonawcą (w tym do niezwłocznego przekazywania wszelkich wystąpień i uzyskanych na nie odpowiedzi), stosownie do potrzeb wynikających z całości realizacji zamówienia o którym mowa w § 1 ust. 1 umowy oraz na jednostronne pisemne wezwanie wykonawcy w wyznaczonym do tego terminie nie krótszym niż 7 dni roboczych. W § 4 ust. 1 umowy strony postanowiły, że wynagrodzenie podwykonawcy za całość prac i czynności będących przedmiotem umowy wymienionych w punkcie 1 i 3 oferty podwykonawcy z dnia 11 czerwca 2011 roku wyniesie 1.027.050 złotych brutto. W § 6 umowy jako koordynatora prac z zakresu realizacji obowiązków umownych wykonawca wyznaczył G. S. (ust. 1), a do kierowania pracami stanowiącymi przedmiot umowy podwykonawca wyznaczył B. S. (ust. 2). W § 7 ust. 5 pkt 5.5 umowy strony postanowiły, że podwykonawca zapłaci na rzecz wykonawcy karę umowną za odstąpienie od umowy na skutek okoliczności, za które wyłączną odpowiedzialność ponosi podwykonawca, w wysokości 20% wynagrodzenia. W § 10 ust. 1 umowy strony postanowiły, że wykonawca oprócz wypadków wymienionych we właściwych przepisach Kodeksu cywilnego może, na skutek decyzji Zamawiającego w przedmiocie zaprzestania lub przerwania realizacji inwestycji opisanej w SIWZ, odstąpić od niniejszej umowy czego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy. W dniu 13 stycznia 2012 roku strony postępowania zawarły aneks nr (...), w którym rozszerzyły zakres prac podwykonawcy o opracowanie: karty informacyjnej przedsięwzięcia; raportu o oddziaływaniu na środowisko; informacji o środowisku znajdującym się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia; opis potencjalnych oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko i jego zasoby naturalne zarówno żywe, jak i mineralne oraz ich ocenę; opis środków zmniejszających szkodliwe oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko morskie; opis przyjętych założeń i zastosowanych metod prognozy oraz wykorzystanych danych o środowisku morskim, ze wskazaniem trudności powstałych przy gromadzeniu niezbędnych informacji; projekt programu monitoringu, w tym monitoringu środowiska i zarządzenia procesem inwestycyjnym i eksploatacyjnym. Wynagrodzenie za wykonanie wyżej wymienionych prac wyniosło 22.000 złotych (§ 1 aneksu). W § 2 aneksu strony podwyższyły wynagrodzenie podwykonawcy za wykonanie prac objętych umową na kwotę 1.054.110 złotych brutto. Dowody: - oferta pozwanej z dnia 11.06.2011 roku (k. 49), - umowa nr (...) z dnia 2.09.2011 roku z załącznikami nr 2 i 3 (k. 50-54), - aneks nr (...) z dnia 13.01.2012 roku (k. 57-58), - zeznania świadka G. S. (od godziny 00:09:35 do 00:12:24 rozprawy w dniu 27.01.2014 roku) B. S. (od godziny 00:59:33 do godziny 01:02:05 rozprawy w dniu 27.01.2014 roku), - zeznania powoda N. B. (od godziny 02:27:07 do godziny 02:29:39 rozprawy w dniu 27.01.2014 roku). W dniu 26 września 2011 roku powód przypomniał pozwanej, że
zawartą umową na prace projektowe w dniu 2 października 2011 roku mija trzydziestodniowy termin uzgodnienia harmonogramu prac. Zwrócił się o niezwłoczny kontakt w celu umówienia terminu spotkania, bądź przesłanie roboczej wersji harmonogramu. Pozwana przesłała powodowi harmonogram zatytułowany „Pełnienie funkcji Inspektora Nadzoru Inwestorskiego dla zadania pod nazwą „Rozbudowa drogi wojewódzkiej nr (...) relacji W. – W. na odcinku od km 44+000 do km 79+362” jako załącznik do wiadomości e-mail z dnia 26 października 2011 roku. W treści tego harmonogramu wskazano, że projekt budowlany – molo i nabrzeże miał zostać wykonany do końca maja 2012 roku, projekt wykonawczy – molo i nabrzeże miał zostać wykonany do końca sierpnia 2012 roku, nadzór autorski miał być sprawowany do końca czerwca 2013 roku, a geologia i geotechnika miały zostać wykonane do końca kwietnia 2012 roku. Powód nie zakwestionował przedstawionego przez pozwaną Harmonogramu Prac. W wiadomości e-mail z dnia 26 października 2011 roku pozwana zapewniła powoda, że badania geologiczne zostaną wykonane przed zimą, ale cała dokumentacja wraz z opracowanymi warunkami posadowienia musi być gotowa w kwietniu. Dowody: - korespondencja stron (k. 59-60, 62), - harmonogram (k. 61), - zeznania świadków G. S. (od godziny 00:15:54 do 00:17:09 rozprawy w dniu 27.01.2014 roku), J. S. (od godziny 00:45:56 do godziny 00:48:30 rozprawy w dniu 27.01.2014 roku), B. S. (od godziny 00:59:33 do godziny 01:02:05 rozprawy w dniu 27.01.2014 roku), M. Ś.
art. 640 k.c.. W treści pisma jako powód rozwiązania umowy podała argumenty wskazane w piśmie z dnia 13 lipca 2012 roku, wskazała, że nie otrzymała akceptacji załącznika nr 1 do umowy w postaci Harmonogramu Prac celem jego podpisania, tym samym wskazane przez powoda daty wykonania projektu budowlanego oraz przeprowadzenie badań nie są terminami umownymi i nie wiążą pozwanej. Stanęła na stanowisku, że termin realizacji umowy wynosi 18 miesięcy od daty przekazania formalnego zatwierdzonej przez inwestora koncepcji, której do dnia dzisiejszego nie otrzymała. Dowód: - pismo pozwanej z dnia 19.07.2012 roku (k. 168-169). Pozwana stała na stanowisku, iż błędnie skalkulowała swoje wynagrodzenie za zlecone jej przez powoda prace. Zarząd pozwanej doszedł do wniosku, że wykonanie zlecenie mogło narazić ją na stratę. Decyzja o tym, żeby nie realizować zleconych przez powoda prac zapadła w marcu 2012 roku. Pozwana po zmianie siedziby i odejściu koordynatora projektu B. S. na zwolnienie lekarskie przekazała koordynację projektu innemu pracownikowi. Pracownik pozwanej M. Ś.
umową - uzgodnienia na piśmie z którego wynikałoby, że to powód ma wykonać jakiekolwiek prace leżące po stronie pozwanej (poza inwentaryzacją zieleni, którą zobowiązał się wykonać powód -
notatką z dnia 6.04.2012 roku); pozwaną obowiązywały terminy wskazane przez nią w harmonogramie prac przesłanym przez pozwaną a więc przez nią wyznaczonymi; pozwana sporządzając pismo najwyraźniej nie posiadała wiedzy o materiałach uprzednio przesłanych przez powoda do jej przedstawicieli oraz zamieszczonych przez powoda na serwerze pozwanej; pozwana wzywa do przedstawienia dokumentacji powołując się na postanowienie § 7 pkt 9.1 umowy, który nie stępuje w zawartej umowie; pozwana po raz pierwszy dopiero 10 miesięcy po zawarciu umowy żąda od powoda przedstawienia dokumentacji, o którą nie zwracała się nigdy wcześniej; termin wyznaczony powodowi przez pozwaną na dostarczenie dokumentacji opisanej w pismach pozwanej nie był terminem „odpowiednim” w myśl art. 640 k.c., ponieważ pismo pozwanej wpłynęło do powoda dnia 16.07.2012 roku, a pozwana w ww. piśmie wyznaczyła powodowi termin na dostarczenie dokumentacji do dnia 18.07.2012 roku - tj. termin wynoszący dwa dni; pozwana zakończyła współpracę z B. S., czyli przedstawicielem pozwanej odpowiedzialnym za koordynację wykonania zawartej umowy, co mogło wpłynąć na przebieg realizacji umowy; zwłoka pozwanej w wykonaniu umowy naraża powoda na odpowiedzialność względem inwestora z tytułu kar umownych; pozwana w swoich pismach po raz pierwszy powołała się na okoliczności, które nigdy wcześniej nie były przez nią podnoszone, co w ocenie powoda miało jedynie na celu ratowania sytuacji zawinionej przez pozwaną. Dowód: -pismo powoda do pozwanej z dnia 19.07.2012 roku (k. 170-176). Powód wezwał pozwaną do zapłaty kary umownej z tytułu odstąpienia przez niego od umowy z winy pozwanej w kwocie 210.882 złotych w nieprzekraczalnym terminie do dnia 31 sierpnia 2012 roku. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 5 września 2012 roku pozwana wezwała powoda do zapłaty w terminie 5 dni od dnia doręczenia niniejszego pisma kwoty 205.410 złotych tytułem kary umownej naliczonej w związku z odstąpieniem przez nią od umowy z winy powoda. Pozwana stanęła na stanowisku, że oświadczenie o odstąpieniu złożone przez powoda jest bezskuteczne. W uzasadnieniu podniosła, że nie otrzymała finalnej wersji zakresu projektu. Wskazała, że zakres projektu ulegał ciągłym modyfikacjom, co uniemożliwiało jej przystąpienie do realizacji umowy. Podniosła, że nie otrzymała dokumentu świadczącego o przysługujących powodowi prawach autorskich. Stanęła na stanowisku, że do zakresu jej prac nie należały hydrotechnika, hydraulika dna morskiego, batymetria oraz analiza nawigacyjna. Wskazała, że nigdy nie otrzymała harmonogramu prac. Dowody: - wezwanie do zapłaty z dnia 23.08.2012 roku z potwierdzeniem odbioru (k. 177-179), - pismo wyjaśniające pozwanej wraz z wezwaniem do zapłaty (k. 180-183). Biorąc pod uwagę stan zaawansowania prac projektowych pozwanej spółki na dzień 19 lipca 2012 roku brak było możliwości wykonania i zakończenia przez pozwaną prac projektowych do końca sierpnia 2012 roku
umową z dnia 2 września 2011 roku nr PL(...) i wykonania w tym okresie czynności polegających na wykonaniu projektu budowlanego mola i nabrzeża, wykonanie projektu wykonawczego mola i nabrzeża, wykonanie specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót, wykonanie przedmiarów, wykonanie kosztorysów inwestorskich, uzyskanie uzgodnień branżowych, opinii, zatwierdzeń i innych wymaganych prawem dokumentów poprzedzonych badaniami geologicznymi i geotechnicznymi dla pełnego zakresu mola i nabrzeża oraz koniecznością wykonania pełnej dokumentacji hydrotechnicznej. Dowód: - opinia biegłego sądowego Z. K. (k. 331-338, 345). W celu realizacji umowy z Gminą R. powód zaciągnął kredyt, którego miesięczne odsetki wynoszą obecnie 15.000 złotych. Dowody: - zeznanie świadków G. S. ( od godziny 00:28:53 do godziny 00:30:38 rozprawy w dniu 27.01.2014 roku), J. S. (od godziny 00:55:22 do godziny 00:56:59 rozprawy w dniu 27.01.2014 roku), - zeznania powoda N. B. (od godziny 02:27:07 do godziny 02:29:39 rozprawy w dniu 27.01.2014 roku). Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy zauważyć, że stan faktyczny został ustalony przede wszystkim w oparciu o przedłożone i wnioskowane przez strony dowody z dokumentów w postaci umowy z dnia 2 września 2011 roku, projektów i sporządzonych przez powoda rysunków, korespondencji stron, która miała miejsce zarówno przed zawarciem umowy, w trakcie jej realizacji oraz korespondencji związanej z zaprzestaniem współpracy stron. Uzupełniający charakter miało przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków G. S., J. S., B. S. i M. Ś.
zawartą przez strony umową z dnia 2 września 2011 roku nr PL(...), obejmujących między innymi: wykonanie projektu budowlanego mola i nabrzeża, wykonanie projektu wykonawczego mola i nabrzeża, wykonanie specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót, wykonanie przedmiarów, wykonania kosztorysów inwestorskich, uzyskanie uzgodnień branżowych, opinii, zatwierdzeń i innych wymaganych prawem dokumentów poprzedzonych badaniami geologicznymi i geotechnicznymi dla pełnego zakresu mola i nabrzeża oraz koniecznością wykonania pełnej dokumentacji hydrotechnicznej. Biegły odpowiedział na pytanie postawione przez Sąd. Żadna ze stron nie wniosła zarzutów do sporządzonej przez niego opinii, również Sąd z urzędu nie miał podstaw do podważenia wniosku opinii. W niniejszej sprawie strony postępowania zawarły umowę o dzieło, której przedmiotem było wykonanie dokumentacji, potrzebnej do wykonania projektu budowlanego pomostu spacerowo cumowniczego z pominięciem branży architektonicznej. Fakt zawarcia tej umowy był niesporny, a jej dokument został dołączony do pozwu. W tym miejscu należy wskazać, że w procesie projektowania powoda można określić jako projektanta, a pozwaną jako branżystę, z którym projektant musi ściśle współpracować.
art. 627 k.c. rzez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Roszczenie powoda dotyczy kary umownej w kwocie 210.882 złotych, które było konsekwencją odstąpienia przez powoda od umowy z dnia 2 września 2011 roku z winy pozwanej. Stosownie do treści art. 635 k.c. jeżeli przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je ukończyć w czasie umówionym, zamawiający może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić jeszcze przed upływem terminu do wykonania dzieła. Terminy rozpoczęcia i wykonania (wykończenia) dzieła mogą być określone w treści umowy o dzieło lub wynikać z właściwości dzieła. W wypadku gdy opóźnienie przyjmującego zamówienie w rozpoczęciu lub wykończeniu dzieła przybiera rozmiar kwalifikowany, tj. jest na tyle istotne, że wyklucza prawdopodobieństwo ukończenia dzieła w terminie wynikającym z umowy (albo art. 455 k.c.), zamawiający może doprowadzić do wygaśnięcia umowy o dzieło ex tunc przez złożenie oświadczenia o odstąpieniu od umowy na warunkach określonych w art. 635 k.c. (zob. też M. Lemkowski, glosa do wyroku SN z 19 marca 2004 r., IV CK 172/03, Rejent 2006, nr 1, s. 136 i n.). W razie zaistnienia okoliczności przewidzianych w art. 635 k.c. (kwalifikowane opóźnienie przyjmującego zamówienie w rozpoczęciu lub wykończeniu dzieła) zamawiający może odstąpić od umowy bez wyznaczania dodatkowego terminu, jeszcze przed upływem terminu do wykonania dzieła (zob. A. Brzozowski (w:) System prawa prywatnego, t. 7, 2004, s. 334). Prawo odstąpienia od umowy przysługuje zamawiającemu, w wypadku ustalenia, że przyjmujący zamówienie opóźnia się z rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła, i to tak dalece, że nie jest prawdopodobne, że zdoła je wykończyć w czasie właściwym. Ciężar dowodu zaistnienia wskazanych okoliczności z art. 635 k.c. spoczywa na zamawiającym (art. 6 k.c.). Powód w pozwie, w sposób staranny i chronologiczny przedstawił przebieg współpracy stron podczas wykonywaniu umowy, dołączył do pozwu umowę, sporządzone przez siebie projekty pomostu spacerowo-cumowniczego, notatki z przebiegu spotkań powoda i pozwanej oraz korespondencję stron, która miała miejsce w trakcie realizacji umowy. Na podstawie umowy oraz harmonogramu, który pozwana przesłała powodowi w wiadomości e-mail z dnia 26 października 2011 roku ustalone zostały terminy realizacji umowy.
1 umowy pozwana zobowiązała się do wykonania całości przedmiotu umowy w etapach i terminach szczegółowo określonych w Harmonogramie Prac – załączniku nr 1. Doprecyzowanie terminów i etapów nastąpi w terminie 30 dni od daty podpisania umowy. Pozwana stanęła na stanowisku, że przesłała powodowi roboczą propozycję terminów wykonania etapów umowy, co nie stanowi harmonogramu realizacji prac objętych umową, a wiążących ustaleń strony dokonały jedynie w zakresie terminu końcowego wykonania przedmiotu umowy ustalając, że pozwana wykona prace
ofertą z dnia 11 czerwca 2011 roku, w której wskazano, że termin realizacji nastąpi
umową główną (18 miesięcy) lecz nie krócej niż 6 miesięcy. Stwierdziła, że nie przekroczyła tego terminu. Z treści przedłożonych dokumentów w postaci wiadomości e-mail powoda z dnia 26 września 2011 roku oraz opisanej wcześniej wiadomości pozwanej z dnia 26 października 2011 roku wynika, że powód wyraźnie wezwał ją do przesłania roboczej wersji harmonogramu bądź skontaktowania się w celu umówienia spotkania. Po miesiącu pozwana przesłała mu dokument – Harmonogram Prac, w którym określiła etapy poszczególnych robót. Powód nie zakwestionował przedstawionego przez pozwaną harmonogramu. Powyższą sytuację należało więc ocenić jako doprecyzowanie etapów i terminów wykonania umowy
postanowieniem zawartym w jej § 3 ust. 1 zd. 2. Nadto powyższe okoliczności znalazły potwierdzenie w zeznaniach świadków. G. S. i J. S. wyraźnie zeznali, że pozwana przysłała powodowi harmonogram. Powyższa okoliczność została potwierdzona w zeznaniach świadka B. S.. Fakt niezatwierdzenia harmonogramu nie ma znaczenia dla oceny jego obowiązywania, z uwagi na to, że postanowienie takie nie zostało przewidziane w umowie. Natomiast stwierdzenie pozwanej dotyczące ustalenia przez strony osiemnastomiesięcznego okresu wykonania umowy ocenić należy jako niewiarygodne również w świetle zasad doświadczenia życiowego.
2 i 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 2.09.2004 oku w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego ( Dz.U.2013.1129 j.t.) projekty wykonawcze zawierają rysunki w skali uwzględniającej specyfikę zamawianych robót i zastosowanych skal rysunków w projekcie budowlanym wraz z wyjaśnieniami opisowymi, które dotyczą:1) części obiektu, 2) rozwiązań budowlano-konstrukcyjnych i materiałowych, 3) detali architektonicznych oraz urządzeń budowlanych, 4) instalacji i wyposażenia technicznego - których odzwierciedlenie na rysunkach projektu budowlanego nie jest wystarczające dla potrzeb, o których mowa w ust. 1. Projekty wykonawcze, w zależności od zakresu i rodzaju robót budowlanych stanowiących przedmiot zamówienia, dotyczą: 1) przygotowania terenu pod budowę; 2) robót budowlanych w zakresie wznoszenia kompletnych obiektów budowlanych lub ich części oraz robót w zakresie inżynierii lądowej i wodnej, włącznie z robotami wykończeniowymi w zakresie obiektów budowlanych; 3) robót w zakresie instalacji budowlanych; 4) robót związanych z zagospodarowaniem terenu. Prace polegające na zaprojektowaniem konstrukcji obiektu i prace z nimi związane (których wykonanie zlecone zostało pozwanej) powinny zostać wykonane przed ostatecznym sporządzeniem całego projektu przez biuro architektoniczne. Powyższe wskazuje więc, że terminem końcowym wykonania przez pozwaną umowy o dzieło nie mógł być termin realizacji umowy głównej (zawartej pomiędzy powodem i inwestorem), ponieważ powód – architekt musiał mieć czas na uwzględnienie w projekcie uwag konstruktorów, złożenia projektu etc.. Korespondencja prowadzona przez strony w toku realizacji umowy stanowi odzwierciedlenie przebiegu współpracy stron postępowania. Stan faktyczny sprawy w tej części został ustalony uzupełniająco na podstawie zeznań świadków – pracownika powoda G. S. i współpracownika J. S. oraz pracownika pozwanej B. S. i M. Ś.
terminami przewidzianymi w Harmonogramie Prac geologia i geotechnika miały zostać wykonane do końca kwietnia 2012 roku, projekt budowlany miał być wykonany do końca maja 2012 roku, natomiast projekt wykonawczy miał być sporządzony do końca sierpnia 2012 roku. Tymczasem w dniu 19 lipca 2012 roku postęp prac pozwanej był niewielki, a podstawowa część – konstrukcyjna w ogóle nie została rozpoczęta. Z powyższego wynika, że na dzień 19 lipca 2012 roku, a więc na dzień złożenia przez powoda oświadczenia o odstąpieniu od umowy z pozwaną, pozwana opóźniła się z wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołała je ukończyć w czasie umówionym. Zaistniała więc podstawa do skutecznego odstąpienia przez powoda od umowy z pozwaną. W odpowiedzi na pozew pozwana podniosła, że to powód nie wykonał swoich obowiązków umownych, ponieważ nie przekazał jej wymaganej dokumentacji. Wskazała, że nie otrzymała finalnej wersji projektu, a jego kształt ulegał ciągłym zmianom, nie przekazał dokumentacji dotyczącej batymetrii (mapy dna morskiego), hydrauliki dna morskiego oraz analizy nawigacyjnej, ani dokumentu świadczącego o przysługujących powodowi prawach autorskich do przedmiotowych opracowań pomimo jej wielokrotnych monitów. Argumenty, które zostały podane przez pozwaną w piśmie z dnia 19 lipca 2012 roku, w którym ona złożyła oświadczenie o odstąpieniu od umowy oraz piśmie z dnia 13 lipca 2012 roku nie znalazły potwierdzenia ani w przeprowadzonych dowodach z dokumentów ani nie zostały potwierdzone zeznaniami świadków. Autor tych pism - M. Ś.
postanowieniem § 1 ust. 2 umowy powód zlecił pozwanej prace wymienione w punktach 1 i 3 oferty pozwanej z dnia 11 czerwca 2011 roku, to jest wykonanie obiektów inżynierskich wraz z nabrzeżem i częścią instalacyjną w zakresie wod-kan, gaz, elektrykę, zasilanie, przyłącza, wentylacja, klimatyzacja sporządzenie geologii, geotechniki, warunków posadowienia dla pełnego zakresu mola i nabrzeża. Następnie aneksem z dnia 13 stycznia 2012 roku zakres prac zleconych powódce został rozszerzony o opracowanie: karty informacyjnej przedsięwzięcia; raportu o oddziaływaniu na środowisko; informacji o środowisku znajdującym się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia; opis potencjalnych oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko i jego zasoby naturalne zarówno żywe, jak i mineralne oraz ich ocenę; opis środków zmniejszających szkodliwe oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko morskie; opis przyjętych założeń i zastosowanych metod prognozy oraz wykorzystanych danych o środowisku morskim, ze wskazaniem trudności powstałych przy gromadzeniu niezbędnych informacji; projekt programu monitoringu, w tym monitoringu środowiska i zarządzenia procesem inwestycyjnym i eksploatacyjnym. Oznacza to, że zakres prac obejmował wszystkie roboty związane z przygotowaniem projektu wykonawczego za wyjątkiem branży architektonicznej. Co potwierdzone zostało również zeznaniami świadka B. S., która zeznała, że pozwana zobowiązana była do wykonania wszystkich branż, za wyjątkiem architektonicznej. Z powyższego wynika, że to na pozwanej spoczywał obowiązek wykonania hydrotechniki, hydrauliki dna morskiego, batymetrii oraz mapy nawigacyjnej. Nadto z § 2 ust. 1 umowy wynika, że wszystkie inne materiały i dokumenty niezbędne do wykonania zleconych prac wykonawca zobowiązany jest udostępnić podwykonawcy, o ile strony dokonały takie o uzgodnienia na piśmie. W niniejszej sprawie uzgodnienia te nie dotyczyły dokumentów wskazanych przez pozwaną w odpowiedzi na pozew. Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem pozwanej, że skoro strony w umowie nie oznaczyły terminu do dokonania złożenia oświadczenia woli o odstąpieniu od umowy, to zastrzeżenie dotyczące możliwości odstąpienia należy uznać za nieważne. W § 10 ust. 1 umowy strony postanowiły, że wykonawca oprócz wypadków wymienionych we właściwych przepisach Kodeksu cywilnego może, na skutek decyzji Zamawiającego w przedmiocie zaprzestania lub przerwania realizacji inwestycji opisanej w SIWZ, odstąpić od niniejszej umowy czego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy. Umowa przewiduje możliwość złożenia takiego oświadczenia w przypadkach określonych w Kodeksie cywilnym. Nadto nawet brak takiego zastrzeżenia nie wyłączałby prawa powoda do złożenia takiego oświadczenia, które wynika bezpośrednio z przepisów ustawy Kodeks cywilny. Sąd nie podzielił również argumentacji prawnej strony pozwanej odnoszącej się do braku możliwości naliczania kar umownych za odstąpienie od umowy.
art. 483 § 1 k.c. można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). Powołany przepis nie określa, w jaki sposób kara umowna powinna być ustalona w umowie, a ściślej – od jakiej kwoty ma być liczona. Kara umowna powinna być wyrażona wprost w pieniądzu albo przez podstaw jej ustalenia, umożliwiających ustalenie jej wysokości. Wysokość kary umownej w zasadzie jest dowolna. W orzecznictwie powszechnie akceptuje się dopuszczalność zastrzeżenia kary umownej na wypadek odstąpienia od umowy ( vide uzasadnienia: wyroków Sądu Najwyższego dnia 17.12.2008 roku, I CSK I 240/08; z dnia 13.06.2008 roku, I CSK 13/08; uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6.11.2003 roku, III CZP 61/03; wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5.10.2006 roku sygn. akt IV CSK 157/06; wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7.02.2007 roku, II CSK 288/06). W § 7 ust. 5 pkt 5.5 umowy strony postanowiły, że podwykonawca (pozwana) zapłaci na rzecz wykonawcy karę umowną za odstąpienie od umowy na skutek okoliczności, za które wyłączną odpowiedzialność ponosi podwykonawca, w wysokości 20% wynagrodzenia.
1 umowy zmienionym następnie § 2 aneksu z dnia 13.01.2012 roku wynagrodzenie pozwanej wynosiło 1.054.110 złotych, 20% tej kwoty stanowi 210.882 złotych.
art. 484 § 2 k.c., jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana. W przepisie tym ustawodawca wskazał dwie niezależne przesłanki zmniejszenia kary umownej. Obie przesłanki są równorzędne, stąd wystąpienie którejkolwiek z nich może stanowić podstawę miarkowania kary umownej. W niniejszej sprawie pozwana nie wystąpiła z żądaniem miarkowania kary umownej. Sąd nie miał również żadnych podstaw aby uznać, biorąc pod uwagę wartość umowy, aby kary umowne uznać za zbyt wygórowane i dążyć do ich zminimalizowania. Na marginesie należy wskazać, że powodowi przysługiwało prawo do odstąpienia od umowy również na podstawie art. 491 k.c., który stanowi, że jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Może również bądź bez wyznaczenia terminu dodatkowego, bądź też po jego bezskutecznym upływie żądać wykonania zobowiązania i naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki. W niniejszej sprawie pismem z dnia 6 lipca 2012 roku powód wezwał pozwaną do przedłożenia projektu budowlanego oraz badań geologicznych i geotechnicznych w terminie do dnia 18 lipca 2012 roku i wskazał, że brak powyższego zmusi go do odstąpienia od umowy w całości lub w części. Pozwana nie wykonała zobowiązania powoda. Podnoszone przez nią argumenty zostały omówione powyżej. Należy więc uznać, że powodowi przysługiwało również prawo do odstąpienia od umowy zawartej z pozwaną na podstawie art. 491 k.c. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 108 i art. 98 k.p.c. Pozwana przegrała proces w całości i
zasadę odpowiedzialności za wynik procesu jest zobowiązana do poniesienia całości kosztów pozwanego. Na zasądzoną kwotę składa się opłata od pozwu w kwocie 10.542 złotych, wynagrodzenie pełnomocnika procesowego powoda w kwocie 7.200 złotych
pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2013.461 j.t.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych oraz kwota 196,61 złotych tytułem kosztów wynagrodzenia biegłego sądowego za sporządzoną opinię (art. 5 ust. 1 pkt 3 u.k.s.c. w zw. z art. 2 ust. 1 u.k.s.c.).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.