Ponadto pozwany ten podnosił zarzut braku legitymacji biernej, albowiem na skutek kolejnych nowelizacji kompetencje do przejmowania nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa posiada Agencja Nieruchomości Rolnych i obecnie żaden przepis nie wskazuje starosty jako organu właściwego w tego typu sprawach. Pozwani S. S.
5 ww. ustawy nowelizującej z dnia 17 czerwca 2004 r., zgodnie z którym do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się jednak przepis art. 160 kpa w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie noweli z dnia 17 czerwca 2004 r. Sąd Okręgowy w kontekście tych przepisów przyjął, że zdarzeniem w rozumieniu art. 5 ww. powołanej ustawy nowelizującej, z którym wiąże się powstanie szkody, jest wydanie ostatecznej wadliwej decyzji. W niniejszej sprawie kwestionowana przez powodów decyzja Naczelnika Miasta i Gminy G. z dnia 8 listopada 1978 r. zapadła przed dniem wejścia w życie ww. ustawy nowelizującej. Do roszczeń odszkodowawczych zastosowanie znajduje więc przepis art. 160 kpa, w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie noweli z dnia 17 czerwca 2004 r. Zgodnie zaś z art. 160 § 1, 2 i 3 kpa., stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 kpa albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę (chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie), przy czym do odszkodowania stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem art. 418 tego kodeksu, a odszkodowanie z zasady przysługuje od organu, który wydał decyzję z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 kpa. Roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 kpa albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2 kpa, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 kpa (art. 160 § 6 kpa). Do powstania odpowiedzialności odszkodowawczej w myśl art. 160 § 1 kpa konieczne jest więc wydanie decyzji nadzorczej, stwierdzającej nieważność lub niezgodność z prawem uprzednio wydanej decyzji. Ta ostateczna decyzja nadzorcza wiąże w sprawie o odszkodowanie, ma więc charakter prejudykatu, przesądzającego o jednej z przesłanek odpowiedzialności deliktowej – bezprawności działania organu podczas wydawania decyzji. W konsekwencji Sąd Okręgowy po raz kolejny podkreślił, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 28 września 2012 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy G. z dnia 8 listopada 1978 r., a następnie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 16 listopada 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 28 września 2012 r., zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 12 września 2013 r. oddalił skargę T. W. od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 listopada 2012 r. Decyzja z dnia 16 listopada 2012 r. jest wiążąca w postępowaniu cywilnym, stąd nie mogły odnieść oczekiwanego przez powodów skutku prawnego ich twierdzenia, iż brak było podstaw do przejęcia z urzędu gospodarstwa rolnego powoda T. W. na własność państwa za rentę. Twierdzenia te zostały ocenione w postępowaniu administracyjnym, którego wynik jest prejudykatem w niniejszym procesie. Zdaniem Sądu Okręgowego brak podstawowej przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej po stronie pozwanych w postaci wadliwości decyzji Naczelnika Miasta i Gminy G. z dnia 8 listopada 1978 r., skutkować musiał przyjęciem, iż w związku z tą decyzją po stronie powodowej nie zaistniała żadna szkoda majątkowa, w tym w szczególności powodowie nie byli uprawnienie do korzystania z przejętego gospodarstwa rolnego i czerpania z niego dochodów. Nie doszło więc z tego tytułu do uszczerbku majątkowego po ich stronie i powództwo także w tym zakresie podlegało oddaleniu. O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 § 1 kpc mając na uwadze wynik sprawy. Apelację od tego wyroku wywiedli powodowie. Z treści tej apelacji wynika, iż domagają się oni zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia i uwzględnienia ich powództwa. Pozwany Skarb Państwa – Starosta (...) wniósł o oddalenie tej apelacji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powodów jest nieuzasadniona. Sąd Apelacyjny w pełni podziela ustalenia faktyczne i wnioski Sądu I instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Ustalenia te mają oparcie w zgromadzonym w niniejszej sprawie materiale dowodowym, zaś wnioski są konsekwencją prawidłowo zastosowanych przepisów prawa materialnego. Dlatego Sąd Apelacyjny zarówno te ustalenia, jak i wnioski, przyjmuje za własne. Na wstępie należy stwierdzić, iż w istocie spór między stronami sprowadzał się do zgodności z prawem w/w decyzji Zastępcy Naczelnika Miasta I Gminy G. z dnia 8 listopada 1978 r., nr (...), w przedmiocie przejęcia z urzędu od powoda T. W. gospodarstwa rolnego o pow. 11,72 ha, położonego w miejscowości D., na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. nr 21, poz. 118) oraz art. 77 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym i innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. nr 32, poz. 140). Zdaniem powodów decyzja ta była wadliwa, co skutkować powinno obowiązkiem wydania nieruchomości wchodzących w skład tego gospodarstwa rolnego oraz zasądzenia od pozwanych odszkodowania (nazwanego zadośćuczynieniem) z tytułu pozbawienia ich z możliwości korzystania z tych nieruchomości i czerpania z nich pożytków. Sąd Apelacyjny zgadza się z Sądem I instancji, iż dochodzone pozwem roszczenie odszkodowawcze powinno podlegać ocenie w kontekście zasad wynikających z art. 160 § 1-3 kpa, a nie art.
W związku wątpliwościami interpretacyjnymi dotyczącymi stosowania art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 162, poz. 1692) Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 31 marca 2011 r., III CZP 112/10 (OSNC 2011/7-8/75, przesądził, iż do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 kpa stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie art. 160 § 1, 2, 3 i 6 kpa. Sąd Okręgowy słusznie przyjął w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż przeszkodą do uwzględnienia powództwa we wskazanym zakresie jest to, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 28 września 2012 r. odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji z dnia 8 listopada 1978 r., następnie decyzją z dnia 16 listopada 2012 r. utrzymał ją w mocy, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 12 września 2013 r. oddalił skargę powoda od tego ostatniego rozstrzygnięcia. Tym samym brak jest w niniejszej sprawie prejudykatu, który przesądzałby to, że decyzja z dnia 8 listopada 1978 r. przejęciu od powoda gospodarstwa rolnego była nieważna albo została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 kpa. Stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę przejęcia własności nieruchomości osoby fizycznej jest równoznaczne ze spełnieniem się jednej z przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę poniesioną w związku z wadliwą decyzją; sąd powszechny jest związany treścią rozstrzygnięcia, czyli osnową ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej przez uprawniony organ administracyjny na podstawie przepisów prawa w formie prawem przewidzianej, przy czym sąd powszechny nie jest związany tzw. decyzjami nieistniejącymi, nazywanymi też decyzjami bezwzględnie nieważnymi (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2014 r., IV CSK 213/13 – zbiór Lex nr 1438651). W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do uznania wadliwości kwestionowanej przez powodów decyzji z dnia 8 listopada 1978 r. Decyzja ta obecnie została zbadana w przewidziany prawem sposób przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W.. Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie sposób także przyjąć, iż jest ona decyzją bezwzględnie nieważną. Dlatego Sąd I instancji oddalając powództwo o zapłatę odszkodowania nie naruszył w/w art. 160 § 1 kpa. Podobnie ocenić należy wyrok tego Sądu w odniesieniu do żądania powodów wydania nieruchomości wchodzących w skład przejętego gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości D.. Zgodzić się należy z Sądem I instancji, iż skoro powódka i jej matka nie miały w przeszłości tytułu prawnego do tych nieruchomości to tym samym obecnie nie są uprawnione do zgłoszenia żądania ich wydania. Gdy chodzi zaś o powoda to jego żądanie nie może być uwzględnione albowiem nie została podważona w/w decyzja z dnia 8 listopada 1978 r. o przejęciu od niego przedmiotowych nieruchomości. Nie jest on więc obecnie właścicielem tych nieruchomości, legitymowanym do wystąpienia z roszczeniem przewidzianym w art. 222 § 1 kc. Sąd Okręgowy oddalając powództwo w tym zakresie nie naruszył w/w przepisu. Reasumując, z podanych wyżej względów apelacja powodów była nieuzasadniona. Dlatego podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 385 kpc. Sąd Apelacyjny na podstawie art. 102 w zw. z art. 108 §1 kpc odstąpił od obciążania powodów kosztami procesu na rzecz pozwanego Skarbu Państwa. Miał w tym względzie na uwadze to, że powódka funkcjonuje w bardzo trudnych warunkach materialnych, a mianowicie w siedmioosobowej rodzinie, której łączny dochód wyłącznie z tytułu świadczeń z ubezpieczenia społecznego wynosi około 2.000 zł (k. 29-30). Z kolei powód ma blisko 75 lat i obciążenie go kosztami procesu na rzecz pozwanego Skarbu Państwa będzie dla niego nadmiernie uciążliwe.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.