I Ns 7306/13

(1)i Z. J., w rzeczywistości jednak znajdowały się w samoistnym posiadaniu najpierw W. B. (ojca wnioskodawcy), a następnie J. B.. Wnioskodawca objął je w posiadanie samoistne w latach 60-tych XX wieku i od tej chwili nieprzerwanie wykonywał prawa właściciela w stosunku do powyższych nieruchomości, m.in. użytkował je, ponosił ciężary publicznoprawne związane własnością posiadanego gospodarstwa rolnego, jak też oddawał je w dzierżawę. Pełnomocnik podniósł ponadto, iż umowami darowizny z dnia 2 września 1977 roku i z dnia 26 czerwca 1979 roku Z. i M. J. oraz J. M.

(2)przekazali J. B. gospodarstwa rolne położone w miejscowości N., które w rejestrze gruntów z 1963 roku figurowały jako władane odpowiednio przez Z. J. i F. M.. Wskazał zarazem, iż powyższe umowy nie miały co prawda formy aktu notarialnego, lecz według przekonania osób je zawierających miały usankcjonować posiadanie przedmiotowych gruntów przez wnioskodawcę. Sąd ustalił, co następuje: W chwili założenia operatu ewidencji gruntów obrębu N. (tj. w 1963 roku) pod pozycją 252 figurowało gospodarstwo rolne o powierzchni 4,434 ha, składające się z działek o nr (...), zaś pod pozycją 157 rejestru figurowało gospodarstwo rolne o pow. 14,293 ha, składające się z działek o nr (...). W operacie tym jako osobę władającą gospodarstwem rolnym oznaczonym nr (...)wskazano J. M.

(1), zaś gospodarstwem rolnym oznaczonym nr (...)– Z. J.. Ponadto Z. J. posiadał udział 1/10 w zapisanej pod pozycją 423 w działce (...) o łącznej powierzchni 2,866 ha. W wyniku scalenia gruntów wsi N., zatwierdzonego Uchwałą Prezydium Powiatowej Rady Nadzorczej w D. z dnia 12 września 1969 roku o nr (...), w zamian za nieruchomości o nr (...) zostały wydzielone działki o nr (...), o łącznej powierzchni 3,71 ha, zaś w zamian za nieruchomości o nr (...)oraz udział 1/10 w działkach (...) zostały wydzielone działki o nr (...) o łącznej powierzchni 10,75 ha. W wyniku odnowienia aparatu ewidencji gruntów zmianie uległy numery działek (...), które to w chwili obecnej są oznaczone nr(...). Z. J. posiadał również udział (...) we wspólnocie pastwiskowej. W zamian za powyższy udział, w wyniku scalenia obiektu zatwierdzonego decyzją z dnia 14 kwietnia 2000 roku o nr (...), została wydzielona działka o nr (...). W odniesieniu do wskazanych we wniosku nieruchomości nie toczyło się postępowanie uwłaszczeniowe, zaś J. M.

(1)i Z. J. od chwili założenia operatu figurowali jako osoby władające gruntami, nie zaś właściciele nieruchomości (k. 30 - pismo Starostwa Powiatowego w S. z dnia 13 listopada 2013 roku, sygn. (...).2.239.2013). W dniu 2 września 1977 roku i w dniu 26 czerwca 1979 roku sporządzone zostały pisemne umowy darowizny, podpisane przy obecności notariusza publicznego w J.. Z treści pierwszej z nich wynika, iż Z. J. i M. J. oświadczają, że darują J. B. grunty rolne o powierzchni 10,75 ha położone we wsi N., zgodnie zaś z drugą umową J. M.

(2)daruje wnioskodawcy działki rolne o powierzchni 3,71 ha położone we wsi N.. Powyższe umowy, jako zawarte bez przewidzianej prawem formy aktu notarialnego, są umowami nieważnymi (k. 7 i 8). Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 4 listopada 1971 roku, w samoistnym posiadaniu rolników stają się z mocy samego prawa własnością rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku. Natomiast z ust. 2 wymienionego artykułu wynika, że rolnicy, którzy do dnia 4 listopada 1971 roku nieprzerwanie posiadali nieruchomości, jako samoistni posiadacze w dobrej wierze od pięciu lat, zaś w złej wierze przez co najmniej dziesięć lat, stają się z mocy prawa właścicielami tych nieruchomości, chociażby nie zachodziły warunki określone w art.1 ust.1. Jak wynika z zeznań wnioskodawcy nieruchomości rolne będące przedmiotem niniejszego wniosku dziadkowie Z. i M. J. chcieli mu przekazać, ale uczynili to dopiero pisemną umową darowizny (bez zachowania formy aktu notarialnego), w latach siedemdziesiątych XX wieku. Z załączonych do wniosku kserokopii umów wynika, iż zostały one sporządzone i podpisane w latach 1977 i 1979, a więc po wejściu wyżej wskazanej ustawy w życie. J. B. nie wskazuje przy tym na żadne inne – wcześniejsze – umowy o przeniesienie własności powyższych nieruchomości na jego rzecz, wręcz przeciwnie, oświadcza, iż zawarte umowy były wykonaniem woli dziadków, a nie usankcjonowaniem wcześniej zawartych umów czy istniejącego stanu posiadania (k. 51). Zeznania te w pełni korelują z zeznaniami świadka W. B.. Wskazał on bowiem, iż wnioskodawca wszedł w posiadanie nieruchomości będących przedmiotem powyższego wniosku około 35 lat temu (a więc około 1979 roku), gdy dziadkowie przepisali je na syna w formie darowizny (k. 49). Podkreślić jednocześnie należy, iż na podstawie wskazanej wyżej ustawy przedmiotem zainteresowania Sądu był dzień 4 listopada 1971 roku i okres wcześniejszy - w zależności od okoliczności. Wszystkie późniejsze zdarzenia po dniu 4 listopada 1971 roku nie miały znaczenia dla uregulowania własności w tym trybie. Przedstawione zaś przez wnioskodawcę dowody, wskazujące na objęcie przedmiotowych nieruchomości w samoistne posiadanie przez W. B. i J. B., odnoszą się do okresu po 4 listopada 1971 roku. Świadek S. R. zeznał, iż pierwszą umowę w zakresie dzierżawy części nieruchomości będących przedmiotem wniosku zawarł w 1987 roku, świadek S. S. oświadczył zaś, iż dzierżawił nieruchomości rolne od J. B. w latach 1992 – 2006, zaś z zeznań S. K., iż grunty od J. B. dzierżawi od dwóch lat. Świadek S. D. wskazała zaś, iż nie wie, czy po wyjeździe rodziny J. i rodziny M. do Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej w latach 60 – tych XX wieku przekazywali komuś nieruchomości do nich należące. Oświadczyła, co prawda, iż słyszała od W. B., iż M. i J. darowali należące do nich grunty rolne na rzecz J. B., jednak nie potrafi określić w jakim czasie miało to miejsce. O nieruchomościach tych decydowały osoby przyjeżdżające do kraju, tj. Z. J., W. B. i J. B.. G. R. posiadał zaś wyłącznie wiedzę, na temat informacji w przedmiocie nieruchomości objętych wnioskiem zawartych w dokumentach Starostwa Powiatowego w S. i podstawy wpisu J. B. jako właściciela powyższych nieruchomości rolnych w rejestrze gruntów (k. 33 - 34). Żaden z powyższych dowodów nie miał więc znaczenia dla ustalenia stanu posiadania na dzień 4 listopada 1971 roku. Sąd zważył jednocześnie, iż ujawnione w dokumentach Starostwa Powiatowego w S. dane dotyczące stanu władania przedmiotowymi działkami od 1963 roku do dnia wejścia w życie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych uznać należy za wiarygodne. Zgodnie bowiem z art. 244 § 1 k.p.c. dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone, zaś uczestnik postępowania zaprzeczający prawdziwości treści zawartych w tym dokumencie, powinien okoliczności te udowodnić (art. 252 k.p.c.). Wnioskodawca nie obalił domniemania zgodności z prawdą dokumentów urzędowych obrazujących stan władania nieruchomościami rolnymi oznaczonymi nr (...). Z przedstawionych przez J. B. dowodów, w tym z jego zeznań, nie wynika, by stan władania w 1971 roku przedstawiał się inaczej niż to wynika z ww. dokumentów. W świetle powyższego uznać należało, iż w dniu 4 listopada 1971 roku nieruchomości rolne będące przedmiotem niniejszego postępowania były w samoistnym posiadaniu odpowiednio Z. J. i J. M.

(1). Niewątpliwym jest więc, iż nie została spełniona podstawowa przesłanka pozwalająca na stwierdzenie, iż J. B. zgodnie z art. 1 ust. 1 lub art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, stał się z mocy prawa właścicielem przedmiotowych nieruchomości, tj. przesłanka samoistności posiadania J. B. lub jego poprzedników prawnych. O kosztach postępowania Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. i uznał, że każda ze stron ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.