5kk w zw. z art.12kk w zw. z art.65§1kk Sąd Okręgowy w Katowicach V Wydział Karny wyrokiem z dnia 13 listopada 2012r. wydanym w sprawie V K 45/12 orzekł:
z art.12kk w zw. z art.65§1kk i za to na mocy art.299§5kk w zw. z art.65§1kk skazał go na karę 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, 3. na mocy art.39§
ks wymierzył oskarżonemu karę łączną 2 lat pozbawienia wolności, 4.na mocy art.69§
k, art.20§2kks,art.41a§
ks wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 5 lat próby i oddał go pod dozór kuratora sądowego,
2kpk oraz art.444kpk prokurator zaskarżył powyższy wyrok w części dotyczącej czynu I aktu oskarżenia na niekorzyść oskarżonego H. M. i powołując się na treść art.427§
2kpk oraz art.438pkt1kpkk zarzucił: I. obrazę prawa materialnego w postaci art.8§1kks poprzez nie przyjęcie idealnego zbiegu czynów polegającego na stwierdzeniu, że oskarżony H. M. popełnił czyn wyczerpujący ustawowe znamiona przestępstwa z art.18§3kk w zw. z art.20§2kksw zw. z art.56§1kks i art.76§1kks i art.62§2kks w zw. z art.37§1pkt1i5kks w zw. z art.6§2kks i art.7§1kks oraz przestępstwa z art. 18§3kk w zw. z art.286§1kk w zw. z art.294§1kk i art.18§3kk w zw. z art.271§3kk i art.286§1kk w zw. z art.294§1kk i art.271§3kk przy zast. art.11§2kk i art.12kk i art.65§1kk, podczas gdy analiza najnowszego orzecznictwa Sądu Najwyższego prowadzi do wniosku, że H. M. swym zachowaniem dopuścił się czynów wyczerpujących ustawowe znamiona przestępstw z kodeksu karnego skarbowego i kodeksu karnego wskazanych wyżej, II. obrazę prawa materialnego w postaci art. 18§3kk w zw. z art.286§1kk w zw. z art.294§1kk i art.18§3kk w zw. z art.271§3kk i art.286§1kk w zw. z art.294§1kk i art.271§3kk przy zast. art.11§2kk i art.12kk i art.65§1kk w idealnym zbiegu z art.18§3kk w zw. z art.20§2kksw zw. z art.56§1kks i art.76§1kks i art.62§2kks w zw. z art.37§1pkt1i5kks w zw. z art.6§2kks i art.7§1kks, przez przyjęcie w wyroku, że czyn zarzucany oskarżonemu H. M. wyczerpuje ustawowe znamiona przestępstwa art.18§3kk w zw. z art.20§2kksw zw. z art.56§1kks w zw. z art.37§1pkt1i5kks w zw. z art.6§2kks, podczas gdy analiza orzecznictwa Sądu Najwyższego prowadzi do wniosku, że zarzucane oskarżonemu przestępstwo należy zakwalifikować na podstawie wskazanych przepisów kodeksu karnego i kodeksu karnego skarbowego. Stawiając powyższe zarzuty na zasadzie art.427§1kpk i art.437§
pk prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie czynu I aktu oskarżenia i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i utrzymanie w mocy wyroku w zakresie czynu II aktu oskarżenia. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja prokuratora jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 24 stycznia 2013 r., I KZP 19/12, OSNKW 2013, z. 2, poz. 13 zajął stanowisko, że w przypadku stosowania konstrukcji tzw. idealnego zbiegu czynów zabronionych, o którym mowa w art.8§1kks, reguły wyłączania wielości ocen mogą służyć do redukcji kwalifikacji prawnej w ramach normatywnej analizy przeprowadzonej odrębnie dla poszczególnych deliktów (skarbowego i powszechnego) objętych tym zbiegiem, natomiast nie mają już zastosowania do obu kwalifikacji prawnych jako całości. Inaczej rzecz ujmując: reguły wyłączania wielości ocen mają zastosowanie jedynie w wypadku zbiegu przepisów ustawy, natomiast nie stosuje się ich w razie idealnego zbiegu czynów zabronionych, o którym mowa w art.8§1kks. Powyższe w konsekwencji oznacza, że wykluczone jest, aby przepis Kodeksu karnego skarbowego mógł wyprzeć na zasadzie specjalności lub konsumpcji przepis Kodeksu karnego albo odwrotnie. Sąd Apelacyjny w tym składzie, rozpoznającym apelację wniesioną przez prokuratora, w pełni podziela pogląd oraz argumenty podniesione na jego poparcie, jakie zostały przedstawione w powyższej uchwale co do niestosowania reguł wyłączania wielkości ocen w razie idealnego zbiegu czynów zabronionych, o którym mowa w art.8§1kks. Z treści przepisu art.8§1kks wynika, że jeżeli ten sam czyn, rozumiany jako wyodrębnione, zwarte czasowo i terytorialnie zachowanie sprawcy, wypełniający znamiona przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego realizuje zarazem znamiona przestępstwa powszechnego lub wykroczenia powszechnego, oczywiście wszystkie znamiona, to sąd obowiązany jest stosować każdy z tych przepisów, tzn. i z Kodeksu karnego skarbowego, i z innej ustawy karnej. Bez znaczenia prawnego jest tu okoliczność, że to samo zachowanie sprawcy naruszyło więcej niż jedno dobro prawnie chronione i wywołało wiele różnorodnych skutków przestępnych. Gdyby ustawodawca chciał powiązać instytucję idealnego zbiegu czynów karalnych z jednorodnością dobra chronionego i skutku przestępnego, niewątpliwie nadałby komentowanemu przepisowi inne brzmienie. Tego jednak nie uczynił. W dyspozycji art.8§1kks poprzestano na ustanowieniu nakazu zastosowania wszystkich przepisów, których znamiona dany czyn wyczerpuje, bez wskazania, co konkretnie to oznacza i jakie rodzi konsekwencje. Zawarty w tym przepisie zwrot („stosuje się”) oznacza konieczność, w razie wystąpienia podanych w nim przesłanek, przypisania sprawcy oddzielnie przestępstwa (lub wykroczenia) skarbowego i oddzielnie przestępstwa (lub wykroczenia) powszechnego. Chodzi tu więc o równoległą odpowiedzialność karno-skarbową i karną za jeden ten sam czyn. Zbieg idealny czynów (art.8§1kks) i zbieg rzeczywisty przepisów ustawy to instytucje wzajemnie się wykluczające. Tak jak kategorii rzeczywistego (właściwego) zbiegu przepisów ustawy nie można wiązać z realnym zbiegiem przestępstw, tak i nie można jej łączyć z idealnym zbiegiem czynów. Zarówno realny zbieg przestępstw, jak i idealny zbieg czynów zabronionych odnoszą się bowiem do więcej niż jednego skazania. Przedstawione zapatrywanie prawne, aprobujące stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w powyższej uchwale, upoważnia do konkluzji, że reguły wyłączania wielości ocen nie mają zastosowania, do instytucji określonej w art.8kks i wykluczają to, aby przepis Kodeksu karnego skarbowego mógł wyprzeć na zasadzie specjalności lub konsumpcji przepis Kodeksu karnego (lub odwrotnie) i aby w konsekwencji doszło do skazania i wymierzenia sprawcy jednej kary. Wskazane rozstrzygnięcie ma istotne znaczenie dla wyeliminowania rozbieżności w wykładni prawa, występujące w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych. Ma również zasadnicze znaczenie dla wydania właściwego orzeczenia w niniejszej sprawie. Rację ma prokurator, że z zaskarżonym wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach w zakresie rozstrzygnięcia odnoszącego się do czynu określonego w punkcie I aktu oskarżenia nie można się zgodzić i nie sposób uznać go za słuszny. Sąd I instancji wyraził pogląd, że ochronę w zakresie naruszeń mienia wynikających z przekroczenia przepisów podatkowych zaliczanych do sfery prawa publicznego zapewnia regulacja zawarta w Kodeksie karnym skarbowym, a nie w Kodeksie karnym. Podstawą odpowiedzialności karnej w przypadku wystawienia faktury niedokumentującej rzeczywistego zdarzenia gospodarczego lub posługiwania się nią przy naliczeniu należnego podatku VAT albo określenia innego obowiązku podatkowego jest przepis art.62§2kks. Sąd ten także przyjął, że w przypadku wystawienia, wykorzystania fikcyjnych lub nierzetelnych faktur, gdy nie ma miejsce zwrot podatku VAT, a jedynie narażenie na uszczuplenie należności wskutek zmniejszenia podatku należnego o podatek naliczony, to winien mieć zastosowanie tylko przepis art.56kks. Kontynuując swój wywód stwierdził także, że wykluczyć należy zakwalifikowanie tego typu zachowań na podstawie art.76§1-3kks, ponieważ zawęża on zakres zastosowania normy sankcjonującej wyłącznie do przypadków, gdy konsekwencją zachowania się sprawcy jest narażenie na zwrot lub uzyskanie zwrotu podatkowej należności publicznoprawnej. Z identycznych powodów nie sposób takich przypadków uznać, jego zdaniem, za wypełniające znamiona klasycznego oszustwa przewidzianego w art.286§1kk, gdyż nie doszło do rozporządzenia mieniem Skarbu Państwa. Prokurator w apelacji nie zakwestionował ustaleń faktycznych w zakresie przebiegu transakcji między firmą (...)prowadzoną przez oskarżonego H. M.a firmą (...)należącą do W. K.oraz wystawionymi w związku z ich działalnością nierzetelnymi fakturami, które miały potwierdzać obrót paliwami, który jednak w rzeczywistości w ogóle nie istniał. Nie nasuwały także zastrzeżeń ustalenia dotyczące okoliczności związane ze sporządzanymi przez oskarżonego deklaracjami podatkowymi VAT- 7 oraz przeprowadzanymi przelewami bankowymi pomiędzy tymi podmiotami gospodarczymi. Oskarżyciel publiczny zanegował natomiast zastosowaną przez Sąd I-szej instancji kwalifikację prawną odnoszącą się do czynu określonego w punkcie I aktu oskarżenia, z przyjęciem jako jej podstawy tylko przepisów Kodeksu karnego skarbowego. Nie zgodził się też ze stanowiskiem polegającym na wyeliminowaniu z kwalifikacji prawnej przepisów art.76§1kks i art.62§2kks. Zauważył, że w opisie czynu przypisanego oskarżonemu H. M.zawarto sformułowanie, iż wystawił 351 faktur, które nie odzwierciedlały rzeczywistej sprzedaży, czyli były nierzetelne w rozumieniu przepisu art.62§2kks i następnie je przekazał przedstawicielowi firmy (...). Później przedmiotowe faktury były rozliczane przez wyżej wymienione podmioty gospodarcze w deklaracjach podatku od towaru i usług. Zatem wystawianie nierzetelnych faktur godziło w obowiązek podatkowy spoczywający na właścicielach tych firm i zmierzało do uszczuplenia podatku VAT. Właściciel firmy (...) W. K.rozliczał faktury otrzymywane od oskarżonego H. M.w sporządzanych deklaracjach podatkowych i stanowiły one podstawę do obliczenia naliczonego podatku VAT. Następnie stosując obniżenie podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wprowadzał w błąd organ podatkowy, narażając na zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych w rozumieniu przepisu art.76§1kks. Natomiast działanie oskarżonego H. M.polegało na pomocnictwie W. K.w składaniu niezgodnych z prawdą deklaracji podatkowych VAT-7 i w uszczupleniu podatku VAT w kwocie 2.669.428,86 zł. Następnie prokurator zarzucił Sądowi I instancji, iż nie rozważył okoliczności dotyczącej udzielenia przez oskarżonego H. M.właścicielowi Firmy (...)pomocy w zaliczeniu nadpłaty podatku naliczonego nad należnym na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych w łącznej kwocie 163. 724 zł. Uchwała Sądu Najwyższego dnia 24 stycznia 2013 r., I KZP 19/12 niewątpliwie uporządkowała rozbieżności w orzecznictwie sądów oraz w zakresie wzajemnego stosowania przepisów art.286§1kk i art.76§1kks oraz art.271§1kk i art.62§2kks. Zostało podważone stanowisko, że przepis art.76§1kks stanowi lex specialis w stosunku do przepisu art.286§1kk, a przepis art.62§2kks stanowi lex specialis wobec przepisu art.271§1kk. Powyższych zagadnień prawnych nie rozważał Sąd Okręgowy, który wydał wyrok przed ogłoszeniem powyższej uchwały, a mają one kluczowe znaczenie dla przyjęcia prawidłowej kwalifikacji prawnej czynu w tym zakresie. Biorąc pod uwagę powyższe wywody, trzeba podzielić zarzuty apelacji prokuratora dotyczące obrazy przepisów prawa karnego materialnego wskazanych w punktach I i II środka odwoławczego, polegającej na nieprzyjęciu idealnego zbiegu czynów zabronionych oraz zastosowanie w toku wyrokowania zasady specjalności i uznać je za trafne. Stwierdzone mankamenty postępowania sądowego czynią wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie w zaskarżonej części przedwczesnym i powodują konieczność uchylenia wyroku w punktach 1 i 5 w zakresie dotyczącym czynu określonego w punkcie I aktu oskarżenia i przekazania sprawy oskarżonego H. M., pomimo przyznania się przez niego do jego popełnienia, do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach. Sąd I instancji powtórnie rozstrzygając niniejszą sprawę uwzględni wskazane uwagi i zapatrywania, przeprowadzi starannie postępowanie dowodowe oraz dokona na nowo ustaleń faktycznych i prawnych oraz przeprowadzi ponową ocenę prawną zarzucanego oskarżonemu czynu w punkcie I aktu oskarżenia. Wypowie się co do jego winy i sprawstwa, badając możliwości zastosowania konstrukcji prawnej idealnego zbiegu czynów w ramach normatywnej analizy przeprowadzonej odrębnie dla poszczególnych deliktów skarbowego i powszechnego objętych tym zbiegiem. Następnie rozważy zastosowanie idealnego zbiegu czynów zabronionych polegającego na określeniu przestępstw o znamiona ustawowych z Kodeksu karnego i Kodeksu karnego skarbowego, sugerowanych przez prokuratora w apelacji, które ewentualnie wchodziłyby w jego zakres. Później zgodnie z treścią przepisu art.8 § 2k.k.s. rozpatrzy kwestie związane z wymiarem kary za każde przestępstwo i zbada problematykę dotyczącą przedawnienia karalności poszczególnych czynów, co także będzie miało wpływ na treść końcowego rozstrzygnięcia. Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia była konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku w punktach 3, 4 i 5 w zakresie dotyczącym kary łącznej pozbawienia wolności, jej warunkowego zawieszenia, oddania oskarżonego H. M. pod dozór kuratora sądowego i kosztach sądowych. Podzielając argumentację Sądu Okręgowego i okoliczności przemawiające za wydaniem rozstrzygnięcia o charakterze probacyjnym, na podstawie art.69§
2kk, art.70§1pkt1kk i art.73§1kk Sąd Apelacyjny warunkowo zawiesił oskarżonemu H. M. wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej w punkcie 2 wyroku za przypisany mu czyn z art.299§
z art.12 kk i art.65§1kk na okres lat 3 tytułem próby i oddał go w tym czasie pod dozór kuratora sądowego. W pozostałej części zaskarżony wyrok należało utrzymać w mocy. Podstawę prawną wyroku Sądu Apelacyjnego stanowi przepis prawny art.437§
2kpk. O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze orzeczono na podstawie art.10ust.2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych ( Dz. U. Nr 49, poz. 223 ze zm.) oraz art. 635kpk.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.