Przede wszystkim G. S. wykazała posiadanie interesu prawnego w ustaleniu przez Sąd wstąpienia przez nią w stosunek najmu lokalu objętego sporem. Jak podnosi się w orzecznictwie interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. jest to obiektywna (czyli rzeczywiście istniejąca), a nie tylko hipotetyczna (czyli w subiektywnym odczuciu strony) potrzeba prawna uzyskania wyroku odpowiedniej treści, występująca wówczas, gdy powstała sytuacja rzeczywistego naruszenia albo zagrożenia naruszenia określonej sfery prawnej. Praktycznie rzecz biorąc, interes prawny występuje wtedy, gdy sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości, a jednocześnie interes ten nie podlega ochronie w drodze innego środka. Z kolei brak interesu prawnego jako przesłanki powództwa z art. 189 k.p.c. zachodzi wówczas, gdy strona nie ma jakiejkolwiek potrzeby ustalania stosunku prawnego lub prawa, gdyż jego sfera prawna nie została ani naruszona, ani zagrożona przez pozwanego (tak np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 7 lutego 2014 roku, I ACa 408/13, LEX nr 1437870). W innym z kolei orzeczeniu Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2013 roku (I ACa 1021/13, LEX nr 1409238) Sąd ten szczegółowo wyjaśnił, że o interesie prawnym w rozumieniu art. 189 k.p.c. można mówić wówczas, gdy występuje stan niepewności co do istnienia prawa lub stosunku prawnego, a wynik postępowania doprowadzi do usunięcia tej niejasności i zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, definitywnie kończąc trwający spór albo prewencyjnie zapobiegając powstaniu takiego sporu w przyszłości. W grę wchodzi przy tym sytuacja, gdy podwód może uczynić zadość potrzebie ochrony swej sfery prawnej jedynie przez ustalenie istnienia bądź nieistnienia prawa lub stosunku prawnego, a nie w drodze innego powództwa lub wyroku. W rozpoznawanej sprawie powódka wnosiła o ustalenie, że wstąpiła w stosunek najmu lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w Ł. przy ulicy (...) po zmarłym ojcu – M. P.. Powództwo swoje G. S. uzasadniła tym między innymi, iż po śmierci ojca zwróciła się do Urzędu Miasta Ł. o zawarcie z nią umowy najmu lokalu, jednakże otrzymała decyzję odmowną. Podnieść należy, iż, jak wskazuje się w orzecznictwie, jednym z klasycznych przykładów powództwa o ustalenie opartego na treści art. 189 k.p.c. jest właśnie powództwo o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu. Orzeczenie w tym przedmiocie ma charakter deklaratywny, bowiem samo wstąpienie w stosunek najmu następuje z mocy prawa, z chwilą zgonu najemcy. Wyrok Sądu w tej sytuacji stanowi jedynie potwierdzenie tego faktu (tak np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2002 roku, sygn. akt III CZP 36/02, OSNC z 2003 r., Nr 4, poz. 45). W rozpoznawanej sprawie, jak ustalono, istniała wątpliwość, czy w przypadku powódki nastąpiło wstąpienie w stosunek najmu po jej zmarłym ojcu M. P. z datą śmierci wyżej wymienionego. Okoliczność ta bowiem była kwestionowana przez stronę pozwaną i wymagała wyjaśnienia. Jednocześnie należy zauważyć, iż powódka G. S. swoich roszczeń nie może dochodzić w innym procesie, a zwłaszcza w procesie o zasądzenie. Podkreślenia wymaga także fakt, iż w sytuacji, gdy pozwane Miasto Ł. Administracja Zasobów Komunalnych Ł. w Ł. nie uznaje prawa powódki do zamieszkiwania wraz z mężem i dzieckiem w spornym lokalu istnieje realna obawa wystąpienia przez wyżej wymienioną z żądaniem opróżnienia lokalu przez powódkę, czy też zapłaty za bezumowne korzystanie z tegoż lokalu. W tej sytuacji zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu Rejonowego, iż powódka miała interes prawny w ustaleniu wstąpienia w stosunek najmu lokalu położonego w Ł. przy ulicy (...). Wbrew stanowisku skarżącego powódka wykazała także istnienie pozostałych przesłanek określonych w art. 691 §
Stosownie do treści paragrafu 1 powołanego przepisu ustawy w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Zgodnie natomiast z paragrafem 2 cytowanego przepisu osoby wymienione w paragrafie 1 wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest to, że powódka jest córką zmarłego w dniu 7 listopada 2006 roku M. P., który nadto, jak prawidłowo ustalił Sąd Rejonowy, w dacie swojej śmierci był jedynym najemcą spornego lokalu. Podkreślenia wymaga także fakt, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ponad wszelką wątpliwość wynika, iż powódka zamieszkiwała stale z najemcą od roku 1984 do chwili jego śmierci, a nadto w lokalu tym zamieszkuje nadal wraz z mężem i dzieckiem. Uzasadnione jest zatem stwierdzenie, iż przedmiotowy lokal stanowi dla powódki oraz jej rodziny stałe centrum życiowe od 1984 roku do chwili obecnej. Powyższe pozwala zatem na stwierdzenie, iż w stosunku do powódki zachodzą wszystkie przesłanki wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, o których mowa w art. 691 k.c. i z tych też względów należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Rejonowego, iż w świetle poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń powództwo G. S. uznać należało za uzasadnione. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy, na podstawie art. 385 k.p.c., oddalił apelację. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 98 §
w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i zasądził od pozwanego Miasta Ł. Administracji Zasobów Komunalnych Ł. w Ł. na rzecz powódki G. S. kwotę 90 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, na którą to kwotę złożyło się jedynie wynagrodzenie pełnomocnika powódki ustalone na podstawie § 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.