Sygn. akt III AUa 651/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 stycznia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Urszula Iwanowska Sędziowie: SSA Jolanta Hawryszko SSO del. Beata Górska (spr.) Protokolant: St. sekr. sąd. Elżbieta Kamińska po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2013 r. w Szczecinie sprawy K. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy na skutek apelacji ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 maja 2012 r. sygn. akt VI U 173/10 oddala apelację. Sygn. akt III AUa 651/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 18 grudnia 2009 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił K. K. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawca udowodnił okres ubezpieczenia wynoszący 30 lat, 1 miesiąc oraz 6 dni okresów składkowych i 3 lata, 6 miesięcy i 7 dni okresów nieskładkowych, a jego ostatnie ubezpieczenie ustało z dniem 31 marca 2007 roku. Ubezpieczony został co prawda uznany za częściowo niezdolnego do pracy, jednakże ani w ostatnim dziesięcioleciu przed dniem złożenia wniosku o rentę, ani w dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy nie wykazał 5 lat okresów ubezpieczenia wymaganych ustawą. Mianowicie, w dziesięcioleciu poprzedzającym datę powstania niezdolności do pracy tj. od 27 maja 1998 roku do 26 maja 2008 roku udowodnił 2 lata, 9 miesięcy i 10 dni okresu składowego i 3 lata, 6 miesięcy i 7 dni okresu nieskładkowego, przy czym okres nieskładkowy uległ ograniczeniu do 11 miesięcy i 3 dni, na mocy art. 5 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z kolei w dziesięcioleciu poprzedzającym datę zgłoszenia wniosku o dalsze prawo do renty - od 18 czerwca 1999 roku do 17 czerwca 2009 roku – K. K. udowodnił 2 lata, 5 miesięcy i 17 dni okresu składkowego i 2 lata, 11 miesięcy i 25 dni okresu nieskładkowego, który uległ ograniczeniu do 9 miesięcy i 25 dni. Okres sprawowania opieki nad córką K. został uwzględniony do stażu pracy, jednak z uwagi na to, że dokumenty zostały złożone w dniu 15 grudnia 2009 roku tj. kiedy prawo do renty nie przysługiwało, nie ma podstaw do wyrównania świadczenia za okres zwiększenia stażu pracy. K. K., po ostatecznym sprecyzowaniu swojego stanowiska, oświadczył, iż wnosi odwołanie od decyzji organu rentowego wydanej w dniu 18 grudnia 2009 roku, domaga się jej zmiany i przyznania mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Kwestionując przedmiotową decyzję podniósł, że jego niezdolność do pracy jest związana z przebytym zawałem serca i jest kontynuacją całkowitej niezdolności do pracy. Wobec czego wnioskodawca jest nadal uprawniony do renty, gdyż świadczenie to nie ustaje, a jedynie zmianie ulega jego wysokość. Zdaniem ubezpieczonego wyliczenie legitymowania się wymaganym ustawą okresem pięciu lat ubezpieczenia, winno odnosić się do dziesięciolecia przypadającego przed dniem zgłoszenia wniosku z dnia 20 kwietnia 2007 roku. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie w całości, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wyrokiem z dnia 25 maja 2012 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie, VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie wnioskodawcy od powyższej decyzji. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: K. K. urodzony (...) jest z wykształcenia elektrykiem, elektronikiem. W czasie swojej aktywności zawodowej pracował jako elektronik oraz pracownik serwisu (...). Ubezpieczony od 21 grudnia 2005 roku do 24 września 2007 roku prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie naprawy elektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego, wykonywania instalacji elektronicznych budynków i budowli i instalacji elektrycznych sygnalizacyjnych oraz sprzedaży detalicznej, z tytułu której podlegał ubezpieczeniom społecznym. W dniu 20 kwietnia 2007 roku ubezpieczony złożył w organie rentowym wniosek o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. decyzją z dnia 28 września 2007 roku odmówił K. K. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, z uwagi na brak wymaganego okresu ubezpieczenia w rozpatrywanych dziesięcioleciach. Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2009 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie zmienił powyższą decyzję organu rentowego w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 26 maja 2008 roku do 31 maja 2009 roku, oddalając odwołanie w pozostałym zakresie (ubezpieczony został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i legitymował się 25 latami ubezpieczenia, dlatego stwierdzono, że nie był obowiązany do wykazania 5-cio letniego okresu podlegania ubezpieczeniu w dziesięcioleciu poprzedzającym datę powstania niezdolności do pracy/złożenia wniosku). Decyzją z dnia 20 lutego 2009 roku organ rentowy wykonał ww. wyrok. Kolejną decyzją z dnia 4 listopada 2008 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. ponownie odmówił wnioskodawcy prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Decyzja ta została zmieniona przez Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 6 marca 2009 roku, którym przyznano ubezpieczonemu prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 1 czerwca 2009 roku do 30 września 2009 roku, oddalając odwołanie w pozostałym zakresie. Decyzją z dnia 6 maja 2009 roku organ rentowy wykonał wyrok Sądu. Wnioskami z 17 czerwca 2009 roku oraz 15 grudnia 2009 roku ubezpieczony wystąpił o przyznanie renty z tytułu całkowitej niezdolności na dalszy okres. K. K. udowodnił ogółem 30 lat, 9 miesięcy i 19 dni okresów skałkowych oraz 2 lata, 9 miesięcy i 23 dni okresów nieskładkowych, z czego na dzień wydania zaskarżonej decyzji okresy te odpowiednio wynosiły 30 lat, 1 miesiąc i 6 dni oraz 3 lata 6 miesięcy i 7 dni. Do okresów nieskładkowych uwzględniono okres opieki nad żoną przypadający od 25 września 2007 roku do 25 maja 2008 roku. Sąd Okręgowy ustalił, iż w dziesięcioleciu poprzedzającym datę powstania niezdolności do pracy - od 26 maja 1998 roku do 26 maja 2008 roku - ubezpieczony udowodnił okres składkowym i nieskładkowy w wymiarze 4 lat, 7 miesięcy i 21 dni (w dacie wydania zaskarżonej decyzji okres ten wynosił 3 lata 8 miesięcy i 13 dni). Natomiast w dziesięcioleciu poprzedzającym złożenie wniosku (przesuniętym o okres pobierania renty od dnia 26 maja 2008 roku do dnia 17 czerwca 2009 roku) tj. od 25 maja 1998 roku do 17 czerwca 2009 roku K. K. wykazał 4 lata, 7 miesięcy i 22 dni okresów skałkowych i nieskładkowych, zamiast wymaganych lat 5 (okres ten na datę wydania zaskarżonej decyzji to 3 lata 3 miesiące i 12 dni). Sąd I instancji dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych z zakresu: rehabilitacji, ortopedii, neurologii, kardiologii, dermatologii, pulmonologii i nefrologii. U ubezpieczonego rozpoznano chorobę niedokrwienną serca w okresie ustabilizowanej niewydolności wieńcowej, przebyty w dniu 26 maja 2008 roku zawał serca leczony doraźnie angioplastyką prawej tętnicy wieńcowej z implantacją stentu, stan po rewaskularyzacji serca (bez zaburzeń rytmu i zaburzeń przewodnictwa), nadciśnienie tętnicze w II okresie (...), zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego lewego, stan po przebytym złamaniu kości piszczelowej lewej z miernym ograniczeniem funkcji narządu ruchu, hyperlipidemię, przewlekłą chorobę nerek stadium I wg (...), łagodny przerost prostaty, duszności w przebiegu choroby niedokrwiennej serca, atopię, podejrzenie pokrzywek polekowych, podejrzenie kaszlu polekowego, dysfagię w wywiadzie do diagnostyki. Schorzenia występujące w układzie krążenia czynią ubezpieczonego częściowo niezdolnym do pracy, okresowo od 1 czerwca 2009 roku do 31 sierpnia 2011 roku. Schorzenia ortopedyczne, nefrologiczne, pulmonologiczne oraz dermatologiczne nie powodują niezdolności ubezpieczonego do pracy zgodnej z umiejętnościami i wykształceniem. Sąd Okręgowy po przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłych oraz po zapoznaniu się z opiniami uzupełniającymi (zarówno pisemnymi jak i ustnymi), odnoszącymi się szczegółowo do zastrzeżeń zgłaszanych wielokrotnie przez ubezpieczonego doszedł do przekonania, że K. K. nie jest całkowicie niezdolny do pracy. U wnioskodawcy występuje jedynie częściowa, okresowa niezdolność do pracy. Kompletność i racjonalność przedmiotowych opinii nie budziła najmniejszych wątpliwości Sądu I instancji. Dobitnie podkreślono, iż biegli jednoznacznie i w sposób nie pozostawiający miejsca na żadne dwuznaczne interpretacje wskazali z jakich względów stan zdrowia wnioskodawcy nie czyni go całkowicie niezdolnym do pracy, w czym przejawia się jego poprawa. W ocenie Sądu Okręgowego zastrzeżenia skarżącego nie znajdowały poparcia w zgromadzonej w aktach rentowych i przedstawionej przez ubezpieczonego w toku postępowania dokumentacji medycznej, co więcej nie zawierały merytorycznej z punktu widzenia nauk medycznych argumentacji. Zwrócono również uwagę na to, iż K. K. po zapoznaniu się z kolejnymi uzupełnieniami opinii, w szczególności z opiniami ustnymi, stanowczo wskazującymi na jego częściową niezdolność do pracy, przeniósł nacisk swojej argumentacji na spełnienie warunku co najmniej pięcioletniego okresu ubezpieczenia w dziesięcioleciu poprzedzającym datę powstania niezdolności do pracy lub złożenia wniosku o rentę, de facto zaprzestając kwestionować ustaleń biegłych sądowych. W tym stanie rzecz Sąd Okręgowy podzielił wywody opinii dotyczące stanu zdrowia ubezpieczonego. W dalszej kolejności Sąd Okręgowy podniósł, że pomimo uznania odwołującego za częściowo niezdolnego do pracy, nie przysługuje mu prawo do renty, ponieważ nie spełnił on warunku wskazanego w art. 57 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS tj. warunku legitymowania się odpowiednim stażem ubezpieczeniowym. W tym miejscu szczegółowo wyjaśniono z jakich względów okresy przypadające w dziesięcioleciu poprzedzającym datę złożenia wniosku o rentę i odpowiednio dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy, zostały ograniczone do 1/3 okresów składkowych przypadających w danym dziesięcioleciu. Za niezasługujący na uwzględnienie uznano argument, jakoby aktualna częściowa niezdolność do pracy ubezpieczonego stanowiła kontynuację całkowitej niezdolności do pracy, toteż prawo do renty nie powinno ustać a jedynie winna ulec zmiana jej wysokości. W tym zakresie zwrócono uwagę na ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy nabyte na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ustaje, gdy ustanie warunek całkowitej niezdolności do pracy, ponieważ takie osoby nabywają rentę z pominięciem warunków art. 57 ust. 1 ustawy. Art. 57 ust. 2 ustawy jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 57 ust. 1 i jako taki musi być wykładany ściśle. Apelację od powyższego orzeczenia wywiódł ubezpieczony, domagając się zmiany wyroku, poprzez zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskodawcy prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, względnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi postawił następujące zarzuty:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.