nie ma charakteru technicznego i stąd nie można odmawiać sądowi prawa do merytorycznej oceny konieczności zarządzenia wykonania kary. Trybunał Konstytucyjny jednocześnie odroczył utratę mocy obowiązującej art 75§1 kk w zakwestionowanym zakresie na okres 18 miesięcy. Nie ulega wątpliwości,
kk nie został do tej pory wyeliminowany z systemu prawnego, zachował on do czasu jego derogacji swoją moc. Na powyższym tle w orzecznictwie, jak i w doktrynie pojawiły się sprzeczne poglądy, czy istnieją podstawy do odmówienia stosowania niekonstytucyjnego przepisu, czy też z uwagi, że przepis ten dalej obowiązuje w systemie prawa należy go stosować do chwili utraty jego mocy Jedni opowiadają się, że do momentu upływu 18 miesięcy od czasu ukazania się wyroku TK w Dzienniku Ustaw przepis art 75§1 kk dalej obowiązuje. Autorzy drugiego poglądu stoją jednak na stanowisku, że z chwilą wejścia w życie wyroku TK obalone zostało domniemanie konstytucyjności przepisu art 75§1 kk w zakresie wskazanym przez ten organ i to, że dalej przepis ten funkcjonuje w obrocie prawnym, nie pozbawia prawa sądu do oceny w zakresie stosowania lub pominięcia normy uznanej za niekonstytucyjną w postępowaniu o wznowienie w aspekcie wartości konstytucyjnych. Ten drugi pogląd popiera też Sąd Najwyższy, co wyraził w niedawno wydanej uchwale z dnia 27 marca 2014 r. I KZP 30/13 (OSNKW 2014/5/36). Sąd w tym składzie podziela zaprezentowane stanowisko Sądu Najwyższego w powyższej uchwale, że sąd może nie stosować art 75§1 kk w zakresie, w jakim Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2013 r. uznał ten przepis za niekonstytucyjny, jeżeli obligatoryjny tryb zarządzenia wykonania kary wobec skazanego, co od którego w okresie próby orzeczono karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, prowadziłby do naruszenia Konstytucji RP w większym stopniu niż odstąpienie od tego trybu, z uwagi na szczególne okoliczności sprawy. Z uzasadnienia postanowienia z dnia 11 lipca 2013 r. wynika, że sąd w ogóle nie badał okoliczności związanych z zachowaniem skazanego w okresie próby, jego warunkami rodzinnymi i materialnymi. W uzasadnieniu sąd powołał się jedynie na popełnienie przez niego podobnego przestępstwa umyślnego w okresie próby, za które orzeczono prawomocnie karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, co w świetle art 75§1 kk jest podstawą do obligatoryjnego zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności. Przedmiotowe postanowienie wydane zostało w okolicznościach, w jakich TK uznał,
kk jest niekonstytucyjny, gdyż nie daje sadowi możliwości oceny prognozy kryminologicznej osoby skazanej, jego warunków osobistych i rodzinnych. Zauważyć należy, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez kuratora zawodowego z dnia 24.10.2013 r. wynika, że skazany ma stałą pracę, nie nadużywa alkoholu, poprawiły się jego stosunki z żoną, która nie chce, aby mąż miał trafić do ZK. (k.163-164) W tej sytuacji zachodzi podstawa do stwierdzenia, że sąd meriti orzekał w oparciu o przepis niekonstytucyjny, albowiem sąd pozbawiony został możliwości oceny zasadności zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności w świetle innych przesłanek niż wymienione w przepisie art 75§1 kk. W uchwale Sąd Najwyższy powołuje się na poglądy, że istnieje możliwość odstąpienia od stosowania przepisu, którego utrata mocy prawnej została przez Trybunał odroczona. (E.Łetowska, K.Gonera (odroczenie utraty mocy niekonstytucyjnej normy i wznowienie postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, PiP 2008, z.6, s.5-6, S.Wronkowska, “Kilka uwag o “prawodawcy negatywnym”, PiP 2008, z. 10, s.207-208) Według tych autorów uchylenie domniemania konstytucyjności sprawia, że normy nie można stosować, mimo że nie została ona jeszcze wyeliminowana z systemu prawa. W sprawie niniejszej postanowienie wydane zostało w dniu 11 lipca 2013 r. i uprawomocniło się 4 sierpnia 2013 r., a zatem przed wejściem w życie wyroku TK z dnia 17 lipca 2013 r. w sprawie SK 9/10. Orzeczenie o niekonstytucyjności aktu nieobowiązującego nie podważa jego mocy obowiązującej w okresie, kiedy dany akt normatywny obowiązywał, ale otwiera drogę do wznawiania postępowań na podstawie art 190 ust 4 Konstytucji na tych samych zasadach, bez względu na rodzaj stwierdzonej niekonstytucyjności. Orzeczenie o niekonstytucyjności oddziałuje zatem na przyszłości. Jednakże art 190 ust 4 Konstytucji wprowadza wyjątek od tej zasady przewidując możliwość wznawiania na wniosek zainteresowanych stron – postępowań, w których przepis niekonstytucyjny został zastosowany. To znaczy, że dzięki tej regulacji, możliwe jest odniesienie skutków negatywnego wyroku TK do stosunków prawnych, zaistniałych przed wydaniem przez Trybunał orzeczenia. ( Skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa, Studia i Materiały Trybunału Konstytucyjnego Tom XLVIII) Sąd meriti orzekał w czasie, kiedy przepis art 75§1 kk chroniło domniemanie o jego konstytucyjności, a zatem sąd wydał postanowienie nie naruszając obowiązującego prawa. Ale po wejściu w życie wyroku TK domniemanie konstytucyjności zostało obalone, co musi być uwzględnione w świetle art 190 ust 4 Konstytucji także do zdarzeń ukształtowanych w przeszłości, jeżeli orzeczenie wydane zostało w oparciu o przepis uznany przez TK za niekonstytucyjny i podlega ono wykonaniu. W sprawie niniejszej taka zachodzi sytuacja, że kara pozbawienia wolności zarządzona na mocy prawomocnego postanowienia z dnia 11 lipca 2013 r. do tej pory nie została wykonana w stosunku do skazanego M. G. i w tych warunkach w postępowaniu wznowieniowym treść wyroku Trybunału z dnia 17 lipca 2013 r. musi być uwzględniona. Wyrok ten ostatecznie uchyla domniemanie zgodności przepisu art 75§1 kk z Konstytucją. Fakt odroczenia momentu derogacji tego przepisu na podstawie art 190 ust 3 Konstytucji nie zmienia tej oceny. Reasumując, to w okolicznościach sprawy niniejszej zachodzą podstawy na zasadzie lex superior do pominięcia normy z art 75§1 kk w zakresie, w jakim ustało domniemanie konstytucyjności, gdyż w przeciwnym razie prowadziłoby to do naruszenia Konstytucji RP w większym stopniu niż odstąpienie od tego trybu. Z tych względów Sąd Okręgowy uznał, że wniosek o wznowienie postępowania jest zasadny, albowiem w sprawie istnieją podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art 190 ust 4 Konstytucji RP, art 540§2 kpk w zw z art 1§2 kkw i uchylenia prawomocnego postanowienia z dnia 11 lipca 2013 r. o zarządzeniu wykonania kary pozbawienia wolności w stosunku do M. G. ( art 547§3 kpk w zw z art 1§2 kkw). W sprawie niniejszej upłynął już okres próby ( 04.03.2013 r.) i dalsze 6 miesięcy, co skutkuje w świetle art 75§4 kk w zw z art 15§1 kkw umorzeniem postępowania w zakresie, w jakim uchylono postanowienie. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy orzekł, jak w sentencji postanowienia obciążając na podstawie art 639kpk w zw z art. 632 pkt 2 kpk w zw z art. 1§2 kkw kosztami postępowania Skarb Państwa.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.