IV Pa 46/13

Sygn. akt IV Pa 46/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 września 2014r. Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Katarzyna Antoniak Sędziowie: SSO Jacek Witkowski (spr.) SSO Elżbieta Wojtczuk Protokolant: st.sekr.sądowy Dorota Malewicka po rozpoznaniu w dniu 23 września 2014 r. w Siedlcach na rozprawie sprawy z powództwa C. J. przeciwko (...) Sp. z o.o. w S. o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne na skutek apelacji pozwanego (...) Sp. z o.o. w S. od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 maja 2013r. sygn. akt IV P 41/13 I. zmienia zaskarżony wyrok z punkcie II w ten sposób, że zasądza od pozwanego (...) Sp. z o.o. w S. na rzecz powoda C. J. kwotę 8092,56 (osiem tysięcy dziewięćdziesiąt dwa złote i 56/100) zł tytułem odszkodowania za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę; II. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I i powództwo oddala. Sygn. akt IV Pa 46/13 UZASADNIENIE W pozwie wniesionym przeciwko (...) Sp. z o.o. z siedzibą w S. powód C. J. domagał się uznania oświadczenia pracodawcy o wypowiedzeniu mu umowy o pracę za bezskuteczne, ewentualnie w przypadku rozpoznania sprawy po rozwiązaniu umowy – o przywrócenie powoda do pracy na dotychczasowym stanowisku i na dotychczasowych warunkach, a także zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych (k.2-3). Ostatecznie powód domagał się ustalenia, że jego umowa o pracę z dnia (...). jest umową zawartą na czas nieokreślony oraz przywrócenia go do pracy na poprzednich warunkach pracy i płacy, a także zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego (k.47-47v). W odpowiedzi na pozew pozwana spółka wniosła o oddalenie powództwa (k.5-6). W toku procesu pozwana spółka niezmiennie wnosiła o oddalenie powództwa (k.47v). Sąd Rejonowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 27 maja 2013r.: I. Ustalił, że umowa o pracę zawarta w dniu (...). pomiędzy powodem C. J. a pozwanym (...) Sp. z o.o. z siedzibą w S. jest umową o pracę zawartą na czas nieokreślony; II. Przywrócił powoda C. J. do pracy w pozwanym (...) Spółka z o.o. z siedzibą w S. na poprzednich warunkach pracy i płacy; III. Zasądził od pozwanego (...) Spółka z o.o. z siedzibą w S. na rzecz powoda C. J. kwotę 60,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Rejonowy rozstrzygnięcie swoje oparł na następujących ustaleniach faktycznych: C. J. był zatrudniony w (...) Sp. z o.o. z siedzibą w S. od (...). na podstawie umowy o pracę zawartej na okres próbny, a następnie na podstawie trzech kolejnych umów zawartych na czas określony od (...)., od (...)., a następnie od (...)., która miała obowiązywać do (...). na stanowisku początkowo inspektora, a następnie specjalisty, w pełnym wymiarze czasu pracy. Powód był pracownikiem Działu Organizacji i Zarządzania Jakością. Do jego obowiązków należało przede wszystkim sporządzanie projektów zarządzeń, poleceń, analizowanie zmian w obowiązujących aktach prawnych, odpowiadanie na pisma przychodzące, udostępnianie dokumentacji medycznej, a także praca przy systemie obiegu informacji SZOI. Czynności te do chwili obecnej są wykonywane u pozwanego pracodawcy przez innych pracowników w tej jednostce organizacyjnej pozwanej spółki. Wśród pracowników tej jednostki dominującą podstawą zatrudnienia jest umowa o pracę na czas nieokreślony, gdyż tego rodzaju umowę w ostatnim okresie pracy powoda miało zawartych 5 na 8 osób zatrudnionych. Rodzaj zawieranej z pozwanym umowy o pracę był niezależny od woli pracownika, gdyż decydowali o tym jego przełożeni. W rozważaniach Sąd Rejonowy uznał, że powództwo w postaci sprecyzowanej na ostatniej rozprawie jest uzasadnione i podlegało uwzględnieniu. Sąd I instancji wskazał, że podstawowym typem umowy o pracę jest umowa o pracę na czas nieokreślony. Standard ten jest preferowany i umacniany również w świetle dyrektywy Rady Europy z 28 czerwca 1999r., Nr 99/70/WE. Odstąpienie od tego standardu następuje tylko w okolicznościach, które są odpowiednie dla umów terminowych. Zasadniczo celem umowy na czas określony jest wykonywanie zadań oznaczonych w czasie. Dalej Sąd powołał się na uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 16 kwietnia 1998r. (III ZP 52/97), w której Sąd stwierdził m.in., że umowa terminowa jest wyjątkiem, który jeśli ma być stosowany, to tylko ze względu na usprawiedliwione interesy obu stron stosunku pracy i nie może być przez pracodawcę nadużywany w celu obejścia przepisów o ochronie trwałości bezterminowego stosunku pracy. W ocenie Sądu Rejonowego umowa o pracę powoda nie kwalifikuje się do uznania jej za umowę o pracę zawartą na czas nieokreślony w oparciu o art. 25 1 kp, bowiem przepis ten stosuje się do umów o pracę zawartych lub zmienianych od dnia wejścia Polski do Unii Europejskiej. Zatem umowa zawarta 30 kwietnia 2010r. była dopiero drugą umową zawartą na czas określony w rozumieniu powołanego przepisu. Sąd I instancji zawarcie z powodem długoterminowej umowy o pracę na czas określony z dopuszczalnością jej wcześniejszego rozwiązania za dwutygodniowym wypowiedzeniem zakwalifikował jako obejście przepisów prawa pracy, ich społeczno-gospodarczego przeznaczenia lub zasad współżycia społecznego – art. 58 § 1 i 2 kc w zw. z art. 300 kp. Sąd nie dopatrzył się bowiem żadnych uzasadnionych i obiektywnie usprawiedliwionych przyczyn zawarcia przez pozwanego pracodawcę z powodem C. J. w dniu (...). umowy o pracę na czas określony aż na 5 lat. Czynności, którymi w okresie swojego całego zatrudnienia zajmował się powód nie były ograniczone czasowo w tym rozumieniu, że nie były związane z realizacją przez pracodawcę jakiegoś projektu inwestycyjnego czy badawczego, którego wdrożenie planowano by na okres 5 lat. Czynności, które wykonywał powód nadal są wykonywane w tej samej komórce organizacyjnej przez innych pracowników. Nadto regułą u pozwanego pracodawcy było zatrudnianie pracowników na umowę o pracę na czas określony, a umowę o pracę na czas nieokreślony zawierane były w ostateczności. W komórce organizacyjnej, w której pracował powód dominującą podstawą prawna zatrudnienia jest zatrudnienie w oparciu o umowę na czas nieokreślony. Pracodawca uzasadniał zawieranie umów terminowych z pracownikami potrzebą ustabilizowania sytuacji spółki w okresie przekształceń prawnych oraz niestabilną sytuacją związaną z finansowaniem usług zdrowotnych przez NFZ. Argumenty te zdaniem Sądu Rejonowego nie mogą być uwzględnione, bowiem nie wiadomo jaki okres miałoby zająć ustabilizowanie sytuacji prawnej pozwanej spółki. Pozwany nie przedstawił dowodów na to, że proces restrukturyzacji trwał dłużej niż zwykle. Nie złożono też dokumentów wskazujących na trudności finansowe spółki w okresie transformacji i obecnie. Warunki zawartej umowy zostały ustalone wyłącznie przez pracodawcę, bez możliwości negocjacji. Sąd Rejonowy doszedł też do wniosku, że powód miał interes prawny w wytoczeniu powództwa, bowiem pracownik chce mieć pewność, czy pozostaje w stosunku pracy, a bez tego nie może uzyskać ochrony. Od powyższego wyroku apelację wniósł pozwany, zaskarżając wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach w całości. Apelujący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi: 1) naruszenie prawa materialnego tj.: - art. 58 § 1 i 2 kc w zw. z art. 300 kp poprzez bezzasadne przyjęcie, iż zawarta z powodem umowa o pracę na czas określony z dnia 30 kwietnia 2010r. stanowi obejście przepisów prawa pracy dotyczących ochrony trwałości bezterminowego stosunku pracy; - art. 25 § 1 kp w zw. z art. 353 1 kc w zw. z art. 300 kp poprzez ustalenie, że zawarta z powodem umowa o pracę na czas określony z dnia 30 kwietnia 2010r. jest umową o pracę zawartą na czas nieokreślony, podczas gdy strony w oparciu o zasadę swobody umów i jednoczesnej pełnej świadomości powoda co do rodzaju zawieranej umowy złożyły zgodne oświadczenia woli co do zawarcia terminowej umowy o pracę na okres 5 lat wraz z klauzulą umożliwiająca wcześniejsze jej rozwiązanie i nie zamierzały zawrzeć umowy na czas nieokreślony; 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 § 1 kpc poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności dowodu z zeznań świadków W. K., J. B. i G. S., a w konsekwencji przyjęcie, iż twierdzenia formułowane przez stronę pozwaną dotyczące uzasadnionych przyczyn zawarcia z powodem umowy o pracę na czas określony są niewiarygodne oraz przyjęcie, iż rodzaj zawieranej umowy o pracę był niezależny od woli pracownika, twierdząc iż decydowali o tym przełożeni powoda; 3) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegająca na przyjęciu, że działanie pozwanego pracodawcy jest wyrazem obejścia przepisów o ochronie bezterminowego stosunku pracy podczas, gdy zawarcie z powodem C. J. umowy o pracę na czas określony 5 lat było uzasadnione ówczesną sytuacją ekonomiczno-finansową pozwanego związaną z wdrożonym procesem restrukturyzacji, jak i ogólną niestabilnością finansową jednostek funkcjonujących w sferze ochrony zdrowia, co miało przełożenie również na politykę kadrową spółki. W konkluzji skarżący wnosił o zmianę wyroku i oddalenie powództwa w całości ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu apelacji skarżący podnosił, że pracodawcy przysługuje prawo do samodzielnego i swobodnego kształtowania polityki kadrowej zarówno odnośnie form zatrudnienia jak i doboru pracowników. Zawarcie z powodem C. J. umowy o pracę z (...). na czas określony było podyktowane sytuacją ekonomiczno-finansową i restrukturyzacją Szpitala. Nadto apelujący wskazał, że art. 25 kp nie formułuje ograniczeń co do długości trwania umowy o pracę na czas określony, a co za tym idzie, nie sposób się zgodzić, że określony w umowie o pracę okres 5 lat był zbyt długi i stanowił obejście przepisów prawa pracy, ich społeczno-gospodarczego przeznaczenia lub zasad współżycia społecznego. Dalej skarżący podnosił, że w momencie zawierania spornej umowy obowiązywała ustawa z 30 sierpnia 1991r. o zakładach opieki zdrowotnej, której art. 44a ust. 7 dopuszczał zawieranie umów na czas określony na stanowiskach kierowniczych na okres 6, a nawet 8 lat (k.60-63). W toku postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy przeprowadził dowód z zeznań świadków W. K.