Sygn. Akt VI ACa 1603/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 czerwca 2014 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA– Ewa Zalewska(spr.) Sędz

§ 15ust.

2 Statutu Towarzystwa (...) poprzez brak ich zastosowania w sprawie i uznanie, że na pozwanym Towarzystwie (...) nie ciąży obowiązek sprawowania nadzoru nad Ośrodkiem (...), będącym jego placówką, a pracownicy Ośrodka (...) nie podlegają bezpośrednio pozwanemu Towarzystwu, przez co pozwane Towarzystwo nie ponosi odpowiedzialności za działania skutkujące naruszeniem dóbr osobistych powódki;

1. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na przekroczeniu przez Sąd I instancji zasady swobodnej oceny dowodów i sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych sprawy, w szczególności brak ustalenia chronologii wydarzeń, tj. ustalenia daty otrzymania przez pozwane Towarzystwo pisma z dnia 18.04.2010 r. (k.11-12) i przekazania przez pozwane Towarzystwo informacji o tym piśmie innym pracownikom Ośrodka (...), brak wyjaśnienia przyczyn niepodejmowania przez pozwane Towarzystwo żadnych działań mających na celu udzielenie powódce pomocy, pomimo licznych próśb kierowanych przez powódkę do pozwanego Towarzystwa, nieprzeprowadzenie dowodów na okoliczność zakazu rozmów z powódką, brak wyjaśnienia czy protokół z dnia 21.01.2010 r., o którym wspomina strona pozwana (k. 134) został w ogóle doręczony powódce, pominięcie dowodów przedstawionych przez powódkę na okoliczność, że skierowanie jej do indywidualnego nauczania, według ustaleń Ministerstwa Edukacji Narodowej uwłaczało godności powódki, gdyż było niezgodne z prawem (k. 130 - 131), a także poprzez nieprawidłową ocenę dowodów polegającą na uznaniu, że doręczenie powódce pisma z dnia 18.04.2010 r. (k. 11-12) bez podpisów miało na celu ochronę dzieci, a nie autorów pisma, a także poprzez brak wyjaśnienia przyczyn, dla których pismo będące, według zeznań świadka (k.90) „prywatną informacją" do dyrektora ośrodka, znalazło się u pozwanego Towarzystwa, jak również poprzez uznanie, że treść pisma z dnia 18.04.2010 r. (k.11-12) oraz jego upowszechnianie przez pozwane Towarzystwo nie stanowi naruszenia dóbr osobistych powódki, oświadczenia pozwanego wyrażone w piśmie z dnia 28.12.2010 r. (k. 34) oraz podczas rozprawy w dniu 12.06.2013 r. (k. 134), z których wynika, że pozwane Towarzystwo nie tylko tolerowało naruszanie dobrego imienia powódki przez innych pracowników, ale także je popierało, usprawiedliwiając je próbą ochrony słabych dzieci przed nadmiernym stresem wywoływanym przez metody dydaktyczne powódki, nie stanowią dowodu na to, że pozwane Towarzystwo dopuściło się naruszenia dóbr osobistych powódki, a załącznik do protokołu rozprawy z dnia 12.06.2013 r. (k. 138 - 142) nie stanowi dowodu na to, że pozwane Towarzystwo naruszyło dobra osobiste powódki, podczas gdy obowiązkiem sądu jest wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych sprawy, z materiału dowodowego w sprawie wynikają inne ustalenia faktyczne, a mianowicie, że sama treść pisma z dnia 18.04.2010 r. (k.11-12), stanowi naruszenie dobrego imienia powódki, brak podjęcia przez Towarzystwo działań mających na celu ograniczenie krzywdy powódki, a także upowszechnianie treści pisma przez Towarzystwo i popieranie tej treści pod pretekstem ochrony dzieci stanowiło naruszenie dóbr osobistych powódki, bowiem celem Towarzystwa nie była ochrona dzieci, ale ochrona autorów pisma, skierowanie powódki do nauczania indywidualnego, a więc do wykonywania pracy niezgodnej z prawem, naruszało godność powódki, a załącznik do protokołu rozprawy z dnia 12.06.2013 r. (k. 138 - 142) jest ewidentnym dowodem na to, że pozwane Towarzystwo dopuściło się naruszenia dóbr osobistych powódki, bowiem Towarzystwo potwierdziło, iż zarzuty kierowane pod adresem powódki pochodzą także od Towarzystwa, na co wskazuje polemika Towarzystwa z zarzutami;
2. naruszenie art. 6 k.c. w związku z art. 232 k.p.c. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie skutkujące uznaniem, że powódka nie wykazała w toku procesu, aby pozwane Towarzystwo w jakikolwiek sposób naruszyło jej dobra osobiste, co skutkowało oddaleniem powództwa, podczas, gdy powyższe okoliczności zostały przez powódkę udowodnione;
3. naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie, a w szczególności poprzez pominięcie w uzasadnieniu szeregu istotnych dowodów mających wpływ na wynik sprawy i będących w aktach sprawy bez podania przyczyny ich pominięcia oraz poprzez brak podania przyczyn dla których pewnym dowodom Sąd odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wskazując na te zarzuty, skarżąca wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku i o nakazanie pozwanemu opublikowania oświadczenia o następującej treści: „ Towarzystwo (...) z siedzibą w L. przeprasza Panią B. Ł., iż w latach 2010 - 2011 dopuściło się naruszenia jej dóbr osobistych, tj. jej godności i dobrego imienia. Naruszenie to polegało na tolerowaniu przez Towarzystwo zachowań naruszających dobre imię Pani B. Ł. wynikających z upowszechniana przez innych pracowników Towarzystwa informacji stanowiących naruszenie dobrego imienia i godności B. Ł. oraz dokonaniu przez Towarzystwo w związku z tymi informacjami nieuzasadnionej zmiany warunków zatrudnienia Pani B. Ł." w miejscu, formie oraz w sposób wskazany na stronie 2 pisma procesowego pełnomocnika powódki z dnia 11.05.2012 r. (k. 68-70) oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu według norm przepisanych, przy uwzględnieniu kosztów postępowania apelacyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia przy uwzględnieniu kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja była bezzasadna, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Sąd Apelacyjny, w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, podzielił ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego i przyjął je za własne. Konstruowane przez powódkę zarzuty dotyczące nieprawidłowości ustaleń faktycznych (zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c.) nie mogły mieć wpływu na kształt rozstrzygnięcia, jako że w większości dotyczyły kwestii nieistotnych, których ustalenie nie miało znaczenia dla treści wyroku, bądź stanowiły jedynie nieuzasadnioną polemikę z prawidłowo umotywowanymi przez Sąd I instancji ustaleniami, o czym dalej. Kluczową dla rozstrzygnięcia kwestią było zaś, iż zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 23 i 24 k.c. nie zostały uznane przez Sąd Apelacyjny za zasadne. W okolicznościach analizowanej sprawy, pozwanemu Towarzystwu nie można bowiem przypisać naruszenia dobra osobistego powódki w postaci jej godności i dobrego imienia. Powódka nie udowodniła by pozwany dopuścił się działań, bądź zaniechań, które te dobra osobiste powódki mogłyby naruszyć. Skarżąca doprecyzowując w apelacji podstawę faktyczną żądania wskazywała, iż działania pozwanego naruszające dobra osobiste powódki miały polegać na popieraniu stwierdzeń zawartych w piśmie z dnia 18 kwietnia 2010 roku wystosowanym przez pracowników podległego pozwanemu Ośrodka (...), co miało miejsce w piśmie z dnia 28 grudnia 2010 roku wystosowanym przez pozwanego do powódki (oświadczenie woli w tym zakresie miało mieć miejsce także w sposób dorozumiany – art. 60 k.c. w zw. z art. 65 § 1 k.c.), co skutkować miało skierowaniem powódki do pracy w warunkach nauczania indywidualnego, niezgodnej z przepisami, co miało potwierdzić Ministerstwo Edukacji Narodowej, a co stanowiło w istocie zdegradowanie powódki. Jednocześnie pozwany naruszyć miał dobra osobiste powódki poprzez zaniechanie nadzoru nad pracownikami podległego mu Ośrodka (...), do czego był zobowiązany na podstawie art. 2 ust. 2 i art. 10 ustawy Prawo o stowarzyszeniach w zw. z § 15 ust. 1 lit.

§ 15ust.

2 statutu Stowarzyszenia (...). Odnosząc się zatem do powyższych twierdzeń stwierdzić w pierwszej kolejności należy że, sama skarżąca w uzasadnieniu apelacji przyznała, iż nie pozwane Towarzystwo (jego organy) lecz pracownicy podległego mu Ośrodka (...) byli autorami pisma z dnia 18 kwietnia 2010 roku, które to pismo miało naruszać dobra osobiste skarżącej. W tym aspekcie nie budzi wątpliwości, iż pozwany nie dopuścił się żadnego naruszenia praw powódki. Jednocześnie interpretacja skarżącej jakoby z pisma prezesa zarządu pozwanego z dnia 28 grudnia 2010 roku (k.34) mogło wynikać, iż pozwany w sposób dorozumiany popiera argumentację pisma pracowników Ośrodka z dnia 18 kwietnia 2010 roku, była w ocenie Sądu Apelacyjnego chybiona. Z pisma tego nie wynika w szczególności, by osoba działająca w imieniu pozwanego (W. G.) w jakikolwiek sposób przyłączała się do stwierdzeń zawartych w piśmie z dnia 18 kwietnia 2010 roku, które jak to już wskazywał Sąd Okręgowy, mogłyby stanowić podstawę do uznania, iż naruszają dobra osobiste powódki tj. o braku kultury powódki, reagowaniu agresją, braku kwalifikacji do pracy z dziećmi ociemniałymi czy arogancji. Pismo to stanowi w istocie stonowaną odpowiedź na pełne emocji pisma powódki i w żaden sposób z jego treści nie można wyciągać wniosku, iż naruszyło ono dobra osobiste skarżącej. Powyższe pozostawało jednakże bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w sytuacji, w której własna opinia organu pozwanego o treści pisma wystosowanego przez pracowników Ośrodka (...) nie może sama w sobie stanowić o naruszeniu dóbr osobistych powódki. Wyjaśnienia wymagała jednakże kwestia, czy w sytuacji, w której pozwany otrzymał już owo pismo, był on zobligowany do podjęcia jakichkolwiek działań, a więc czy trafne były zarzuty powódki pod jego adresem, iż bierne tolerowanie zaistniałej sytuacji mogło skutkować naruszeniem jej dóbr osobistych. W ocenie Sądu Apelacyjnego skarżąca nie zdołała udowodnić, by brak działań pozwanego zgodnych z oczekiwaniem powódki, mógł stanowić podstawę dla przypisania mu odpowiedzialności. Nawet bowiem ewentualne przyjęcie, iż sporne pismo z dnia 18 kwietnia 2010 roku literalnie (bez dokonywania oceny czy twierdzenia w nim zawarte są prawdziwe) narusza dobra osobiste skarżącej, nie zwalniało jeszcze powódki od obowiązku wykazania, iż pozwany zobligowany był do zajęcia w tej kwestii stanowiska i podjęcia jakichkolwiek działań. Tym samym powódka powinna była udowodnić istnienie poprawnego wzorca zachowania pozwanego opartego na przepisach prawa, umowie, zwyczaju itp., który w okolicznościach faktycznych analizowanej sprawy miałby zostać naruszony. Dopiero na kolejnym etapie rozważań ciężar dowodu przechodziłby na stronę pozwaną, w zakresie ewentualnego wykazania, iż naruszenie tegoż wzorca poprawnego zachowania nie było bezprawne. Źródła obowiązku aktywnego działania pozwanego powódka upatrywała w obowiązku sprawowania nadzoru pozwanego nad pracownikami podległego mu Ośrodka (...), do czego pozwany jest zobowiązany na podstawie art. 2 ust. 2 i art. 10 ustawy Prawo o stowarzyszeniach w zw. z § 15 ust. 1 lit.

§ 15ust.

2 statutu Stowarzyszenia (...). Sąd Apelacyjny nie podzielił tego stanowiska. Z samego bowiem faktu, iż pozwany sprawuje nadzór nad Ośrodkiem (...), w ramach którego utworzona została szkoła w której zatrudniono powódkę, nie wynika jeszcze obowiązek podjęcia aktywnych działań co do kwestii związanych z przedmiotem sprawy. W pierwszej kolejności wyjaśnić bowiem należy, iż pozwany nie jest pracodawcą powódki. Pracodawcą tym pozostaje Ośrodek (...), który z punktu widzenia przepisów prawa pracy posiada osobną od pozwanego podmiotowość i organy za pomocą których działa. Nie mają zatem wobec pozwanego w relacji z powódką zastosowania przepisy prawa pracy, a w tym art. 11