jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Zasadą jest zatem, iż konieczną przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej, o której mowa w art.
jest wcześniejsze stwierdzenie we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem orzeczenia, przez wydanie którego wyrządzono szkodę. Niewątpliwie jednak przepisem odrębnym uprawniającym poszkodowanego do dochodzenia na podstawie art.
wyrównania szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem bez wcześniejszego stwierdzenia jego niezgodności z prawem, czyli bez uzyskania prejudykatu jest art. 424 1b k.p.c. Jak wynika z art. 424 1b k.p.c. w sytuacji prawomocnych orzeczeń, od których skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. (...) sp. z o.o. domagała się zasądzenia odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej wydaniem niezgodnego z prawem postanowienia (...) we W. z dnia 9 sierpnia 2012r. sygn. akt I ACz 1401/12. Orzeczenie to zostało wydane na skutek zażalenia na postanowienie (...) w L. z dnia 30 maja 2012r. w przedmiocie kosztów postępowania zabezpieczającego. W świetle art. 394
w związku z art. 424 1b k.p.c. może dochodzić jej wyrównania bez potrzeby wcześniejszego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, a zatem bezpośrednio przed sądem powszechnym w drodze powództwa przeciwko Skarbowi Państwa o zapłatę odszkodowania. Sądem tym, bez względu na wartość przedmiotu sporu, jest sąd okręgowy jako sąd pierwszej instancji (art. 17 pkt 4 4 k.p.c.). Dlatego też w rozpoznawanej sprawie strona powodowa celem dochodzenia odszkodowania zwolniona była z obowiązku uzyskania prejudykatu w postaci stwierdzenia niezgodności z prawem postanowienia (...) we W. z dnia 9 sierpnia 2012r. w postępowania ze skargi. Ewentualna niezgodność z prawem tego postanowienia, jako przesłanka odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa opartej na art. 417
- to takie orzeczenie, które jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo zostało wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawnej. Innymi słowy, mimo braku wyraźnych podstaw normatywnych, niezgodność z prawem rodząca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty, tylko bowiem w takim przypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechę bezprawności (podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 31 marca 2006r., IV CNP 25/05, OSNC 2007, nr 1, poz. 17; w wyroku z dnia 17 maja 2006r., I CNP 14/06, niepubl.; w wyroku z dnia 7 lipca 2006r., I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35; czy w wyroku z dnia 4 stycznia 2007r., V CNP 132/06, niepubl.). Wychodząc z tych założeń, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 lipca 2006r., I BP 1/06 (OSNP 2007, nr 15-16, poz. 216) uznał, iż wybór jednej z możliwych interpretacji przepisów prawa, choćby okazała się ona nieprawidłowa, nie oznacza niezgodności z prawem w rozumieniu art. 424 1 § 1 k.p.c. (tak samo Sąd Najwyższy w wyroku z 6 marca 2008r., sygn. I CNP 116/07, niepubl.). W ocenie Sądu orzekającego w rozpoznawanej sprawie wydane przez (...) postanowienie z dnia 9 sierpnia 2012r. jest zgodne z prawem. Brak jest bowiem podstaw do tego, by w świetle ustalonego przez (...) stanu faktycznego uznać, iż zaskarżone orzeczenie wydane zostało z naruszeniem reguł wykładni, czy też niewłaściwego zastosowania przepisów postępowania. Jak wynika z treści art. 770 k.p.c. koszty egzekucji ustala postanowieniem komornik, jeżeli przeprowadzenie egzekucji należy do niego. Na postanowienie sądu w sprawie skargi na czynności komornika polegające na ustaleniu kosztów przysługuje zażalenie zarówno stronom jak i komornikowi. Przepis ten stanowi także, iż to obowiązkiem dłużnika jest ponieść koszty wydatkowane przez wierzyciela do celowego przeprowadzenia egzekucji. Koszty te są ściągane z majątku dłużnika wraz z egzekwowanym roszczeniem. Przepis ten na mocy art. 743 k.p.c. stosuje się odpowiednio także w postępowaniu zabezpieczającym. Odpowiednio, czyli z uwzględnieniem celu i charakteru postępowania zabezpieczającego, a także rozwiązań szczególnych zawartych w tym zakresie w przepisach regulujących samo postępowanie zabezpieczające. Zatem o ile na podstawie art. 770 k.p.c. komornik ustali wysokość kosztów postępowania zabezpieczającego to już o obowiązku ich poniesienia nie będzie decydował ten przepis. Jak wynika bowiem z art. 745 k.p.c. o kosztach postępowania zabezpieczającego sąd rozstrzyga w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, a o kosztach postępowania zabezpieczającego później powstałych rozstrzyga na wniosek strony sąd, który udzielił zabezpieczenia. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko (...), po myśli którego fakt związania Sądu prawomocnym postanowieniem organu egzekucyjnego w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania zabezpieczającego skutkuje tym, iż Sąd orzekający na podstawie art. 745 k.p.c. nie jest władny zmieniać wysokości tak ustalonych kosztów postępowania zabezpieczającego. Na podstawie art. 745 k.p.c. Sąd rozstrzyga natomiast o obowiązku ponoszenia kosztów postępowania zabezpieczającego i w ramach tego może – stosując reguły art. 98 i następne kodeksu postępowania cywilnego – kosztami tymi obciążyć dłużnika w całości lub w części, a nawet odstąpić od jego obciążania nimi. Słusznie zatem (...) przyjął, iż (...) w L. rozstrzygając na podstawie art. 745 k.p.c. o kosztach postępowania zabezpieczającego w oparciu o postanowienie komornika ustalające wysokość tych kosztów nie był uprawniony do ingerencji w to postanowienie w zakresie wysokości ustalonych już ponoszonych kosztów postępowania zabezpieczającego i dokonywania jego zmian. Konsekwencją przyjęcia argumentacji strony powodowej, iż Sąd nie jest związany prawomocnym postanowieniem komornika ustalającym wysokość kosztów postępowania zabezpieczającego byłoby to, że uprawnionym do kontroli tego postanowienia byłby zarówno Sąd właściwy do rozpoznania skargi na czynność komornika (art. 767 k.p.c.), jak też Sąd, w którego kognicji leży orzekanie w przedmiocie zasądzenia kosztów postępowania zabezpieczającego na podstawie art. 745 k.p.c. w następstwie czego w obrocie prawnym mogłyby funkcjonować dwa różne orzeczenia w tym samym przedmiocie. Konkludując uznać należy, iż Sąd orzekający w zakresie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego decyduje o samej zasadzie ponoszenia tych kosztów przez strony postępowania, nie ustala zaś wysokości tych kosztów. W tych okolicznościach powództwo należało oddalić. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na treści art. 98 k.p.c. w związku z art. 108 k.p.c. mając na uwadze wynik procesu. Skoro strona powodowa przegrała sprawę w całości, w świetle powołanego przepisu art. 98 k.p.c., to na niej ciążył obowiązek zwrotu kosztów procesu poniesionych przez stronę pozwaną w związku z podjętą obroną. Na koszty te złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na kwotę 1200zł na podstawie § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity Dz.U. z 2013, poz. 490). Z uwagi na treść art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o (...) (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz. 1150 z późn. zm.) koszty te zostały zasadzone na rzecz Skarbu Państwa (...).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.