Sygn. akt V ACa 830/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 listopada 2012 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Maria Sokołowska Sędziowie: SA Jacek Grela SA Artur Lesiak (spr.) Protokolant: stażysta Aleksandra Ćwiek po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2012 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa Banku (...) Spółki Akcyjnej w W. przeciwko K. K., R. M., B. K. i B. M. o zapłatę na skutek apelacji pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 16 stycznia 2012 r. sygn. akt I C 243/11 I. oddala apelację; II. zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Na oryginale właściwe podpisy. Sygn. akt V ACa 830/12 UZASADNIENIE Powódka Bank (...) S.A. w W. wniosła pozew z weksla w postępowaniu nakazowym przeciwko pozwanym K. K., B. K., R. M. i B. M. o zapłatę solidarnie kwoty 93.497,38 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 23 września 2008 roku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu powódka podała, iż w dniu 18 września 2000 roku zawarła umowę o kredyt obrotowy w rachunku kredytowym z firmą (...) sp. z o.o. w B.. Prawne zabezpieczenie spłaty kredytu stanowił weksel in blanco wystawiony przez wskazaną spółkę, a poręczony przez pozwanych. W dniu 16 lipca 2003 roku została ogłoszona upadłość spółki (...). Obecnie w księgach powódki zadłużenie upadłej spółki wynosi kwotę 93.497,38 zł., na którą został wypełniony przedmiotowy weksel. Termin jego płatności został oznaczony na dzień 22 września 2008 roku. Nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym Sąd Okręgowy w Bydgoszczy orzekł zgodnie z żądaniem pozwu (sygn. akt: I Nc (...). Pozwani K. K., B. K., R. M. i B. M. w zarzutach od powyższego nakazu zapłaty wnieśli o uchylenie zaskarżonego nakazu i oddalenie powództwa oraz zasądzenia kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwani podali, iż wierzytelność powoda z tytułu udzielonego spółce (...) kredytu obrotowego została w całości zaspokojona na skutek przeprowadzonego postępowania upadłościowego tej spółki oraz wpłat dokonanych bezpośrednio przez pozwanych. W toku postępowania upadłościowego syndyk masy upadłości przekazał powódce kwotę 250.000 zł, pochodzącą ze sprzedaży rzeczy wyłączonych z masy upadłości. Ponadto część zgłoszonej przez powódkę kwoty została potrącona przez syndyka z tytułu składowania maszyn będących jej własnością. Wobec tego, zdaniem pozwanych, na listę wierzytelności, ze zgłoszonej przez powódkę wierzytelności w kwocie 351.968,15 zł została wciągnięta kwota 37.481,15 zł. Uznana wierzytelność, zgodnie z planem podziału, została zaspokojona do kwoty 10.565,79 zł. Pozostałą kwotę w wysokości 26.915,36 zł pozwani samodzielnie zapłacili. Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2010 roku Sąd Okręgowy w Bydgoszczy utrzymał w całości w mocy nakaz zapłaty z dnia 29 stycznia 2009 roku wydany przez tutejszy Sąd w sprawie o sygn. akt: I Nc (...) Na skutek apelacji pozwanych, Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 21 grudnia 2010 roku uchylił zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, iż Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu Sąd ten winien odpowiedzieć na pytania czy, po pierwsze, powódka może domagać się od poręczycieli odsetek za okres od ogłoszenia upadłości do dnia zapłaty, czyli za okres od dnia 17 lipca 2003 roku do dnia 29 grudnia 2003 roku (kwota 30.014,89 zł). Po drugie, czy wydatki związane z utrzymaniem przez syndyka rzeczy powódki wyłączonych z masy upadłości, winny być odliczone od kredytu poręczonego przez pozwanych czy też nie (kwota 64.487 zł). Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 16 stycznia 2012 r. nakaz zapłaty Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 29 stycznia 2009r w sprawie INc 113/08 utrzymał w mocy w całości oraz zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia i rozważania Sądu I instancji: Na podstawie umowy z dnia 18 września 2000 roku powódka udzieliła firmie (...) sp. z o.o. w B. kredytu obrotowego na rachunku kredytowym w wysokości 900.000 zł na okres od 20 września 2000 roku do dnia 27 grudnia 2001 roku. Oprócz przewłaszczenia ruchomości spółki, jednym ze sposobów zabezpieczenia kredytu był weksel in blanco, wystawiony przez (...) sp. z o.o. w B. z poręczeniem pozwanych. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2003 roku Sąd Rejonowy w Bydgoszczy ogłosił upadłość (...) sp. z o.o. w B.. W związku z tym faktem powódka zgłosiła swoją wierzytelność wynikającą z powyższej umowy na łączną kwotę 351.968,15 zł. Na skutek wniosku powódki, w oparciu o łączące ją ze spółką (...) umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie, Sąd Rejonowy w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 24 października 2003 roku wyłączył z masy upadłości ruchomości należące do powódki. Ze sprzedaży ruchomości wyłączonych z masy upadłości syndyk uzyskał kwotę 388.000 zł, z czego kwota 250.000 zł została przekazana na rachunek powódki. Przy czym pierwsza wpłata wynosiła 200.000 zł. Została ona rozliczona przez powódkę w sposób następujący: 168.016,96 zł - kapitał, 1.968,15 - odsetki na dzień ogłoszenia upadłości, 30.014,89 - odsetki od zadłużenia przeterminowanego w wysokości 1,5 raza wysokości odsetek ustawowych od należności złotowych, naliczane za okres od 17 lipca 2003 roku do 29 grudnia 2003 roku. Syndyk masy upadłości spółki (...) obciążył powódkę kosztami związanymi ze sprzedażą powyższych ruchomości na kwotę 64.487 zł, co w konsekwencji doprowadziło do uznania wierzytelności powódki na kwotę 37.481,15 zł. Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2006 roku Sąd Rejonowy w Bydgoszczy zmienił plan podziału złożony przez syndyka, w ten sposób, że ustalił, iż wierzytelność powódki podlegająca uznaniu w kategorii II podlega wypłacie w kwocie 10.565,79 zł, zamiast w kwocie 9.783,09 zł. Postanowieniem z dnia 14 maja 2007 roku Sąd Rejonowy w Bydgoszczy stwierdził ukończenie postępowania upadłościowego (...) sp. z o.o. w B.. Według ksiąg rachunkowych powódki, wierzytelność z tytułu udzielonego kredytu po ukończeniu postępowania upadłościowego oraz dokonaniu indywidualnych wpłat przez pozwanych, opiewała na łączną kwotę 93.497,38 zł. Wobec tego powódka wypełniła weksel in blanco na powyższą kwotę, zgodnie z deklaracją wekslową z dnia 18 września 2000 roku, ustalając płatność weksla na dzień 22 września 2008 roku. Powyższy stan fatyczny Sąd ustalił w oparciu o przedstawione przez strony dokumenty, w tym również dokumenty zgromadzone w aktach sprawy o sygn. XV U (...) z których Sąd przeprowadził dowód. Rozstrzygając kwestię dopuszczalności domagania się przez powódkę odsetek za okres od ogłoszenia upadłości do dnia zapłaty, czyli od dnia 17 lipca 2003 roku do dnia 29 grudnia 2003 roku, Sąd Okręgowy odwołał się do przepisów mającego zastosowanie w niniejszej sprawie Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 roku - Prawo upadłościowe. Zgodnie z art. 33 § 1 tego aktu, odsetki od wierzytelności, przypadających od upadłego, nie biegną w stosunku do masy od daty ogłoszenia upadłości. Na kanwie tego przepisu ugruntowany jest pogląd, że odsetki przypadające za czas po ogłoszeniu upadłości biegną w stosunku do samego upadłego, współdłużników i poręczycieli. Powódka uzyskała częściowe zaspokojenie swojej zgłoszonej wierzytelności z otrzymanej przez syndyka ceny sprzedaży przedmiotów wyłączonych z masy upadłości, a zatem mogła zaliczyć część zapłaconej w dniu 29 grudnia 2003 roku kwoty na zaległe odsetki od dnia ogłoszenia upadłości do dnia zapłaty. Sąd Okręgowy podkreślił, że odmowa uznania wierzytelności nie przesądza o jej nieistnieniu i tym samym braku możliwości jej dochodzenia po zakończeniu tego postępowania. Odmowa uznania wierzytelności ma znaczenie wyłącznie dla postępowania upadłościowego. Wobec tego wierzytelność nie przyjęta w postępowaniu upadłościowym nie wygasa i może być bez przeszkód dochodzona od osób trzecich odpowiadających za długi upadłego. Przechodząc do zagadnienia rozliczenie przez syndyka masy upadłości spółki (...) wydatków poniesionych na utrzymanie rzeczy należących do powódki na kwotę 64487 zł, Sąd Okręgowy stwierdził, że dokonane rozliczenie ma znaczenie wyłącznie dla postępowania upadłościowego. Podstawą roszczenia powódki są zapisy umowy kredytowej z dnia 18 września 2000 roku wraz ze zmieniającymi ją aneksami. Według tej umowy kredyt obrotowy został zabezpieczony miedzy innymi poprzez poręczenie wekslowe oraz przewłaszczenie ruchomości. Zawarta umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie określa sposób postępowania w sytuacji niespłacenia całości lub części kredytu wraz z odsetkami. Przed wydaniem ruchomości winna zostać dokonana ich wycena przez uprawnionego rzeczoznawcę. Według umowy przewłaszczenia koszty tej czynności ponosi przewłaszczający. Także jego obciążają koszty utrzymania rzeczy i zachowania ich w należytym stanie. Wobec tego kwota 64.487 zł nie powinna zostać odliczona od udzielonego kredytu. Obciążenie powódki wskazaną kwotą w toku postępowania upadłościowego nie powoduje, iż nie może ona w niniejszym procesie domagać się jej zapłaty od poręczycieli wekslowych. Tym samym oświadczenie powódki zawierające rozliczenie poszczególnych kwot uiszczonych tytułem spłaty kredytu należało uznać za wiarygodne. Ponadto powódka załączyła do akt sprawy wyciąg z jej ksiąg bankowych sporządzony zgodnie z treścią art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Prawo bankowe (teks jednolity - Dz. U. 2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.) i wobec tego korzystający z mocy prawnej dokumentu urzędowego, z którego wynika, że zadłużenie z tytułu zawartej umowy kredytowej nr (...) wynosi kwotę 93.497,38 zł. Wobec tego, to na pozwanych ciążył przeciwdowód wykazania, że zobowiązanie wynikające z umowy kredytowej zostało już w całości zaspokojone. Jednakże pozwani nie sprostali tej powinności procesowej, wskutek czego ich zarzut nieprawidłowego wypełnienia weksla przez powódkę nie zasługiwał na uwzględnienie. Weksel będący w posiadaniu powódki spełniał wszystkie wymogi określone w art. 101 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 roku - Prawo wekslowe (Dz. U. 1936 r. Nr 37, poz. 282 ze zm.). Został on wypełniony, zgodnie z deklaracją wekslową z dnia 18 września 2000 roku. Z jego treści wynika, że pozwani poręczyli za wystawcę bezwarunkową zapłatę kwoty 93.497,38 zł, która to kwota zgodnie z treścią wyciągu z ksiąg bankowych powódki stanowi jej wierzytelność z tytułu umowy kredytowej nr (...) z dnia 18 września 2000 roku. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 496 kpc nakaz zapłaty Sadu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 29 stycznia 2009 roku w sprawie I Nc(...) utrzymał w mocy w całości. Zgodnie z art. 98 § 1 kpc strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Z racji tego, iż pozwani przegrali niniejszą sprawę, Sąd na mocy powyższego przepisu i § 12 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2002 r., Nr 163, poz. 1349) zasadził od pozwanych solidarnie na rzecz powódki kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Pozwani wnieśli apelację zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez uchylenie w całości nakazu zapłaty, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi 1 instancji do ponownego rozpoznania, a nadto o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych zwrotu kosztów postępowania za wszystkie instancje według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili: 1) naruszenie 32 Prawo wekslowego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że pozwani jako poręczyciele wekslowi ponoszą odpowiedzialność i są zobowiązani do zapłaty na rzecz powodowego banku kwoty objętej nakazem zapłaty, a zwłaszcza kwoty 64.487,00 zł, objętej oświadczeniem Syndyka masy upadłości spółki (...) w B. o potrąceniu wierzytelności należnej masie upadłości z tytułu składowania maszyn i urządzeń należących do powoda, z wierzytelnością zgłoszoną przez powoda w tym postępowaniu, stanowiącą jego wierzytelność z tytułu udzielonego ww. spółce kredytu, 2) naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 65 § 2 k.c. poprzez błędną ocenę materiału zebranego w przedmiotowej sprawie, a w szczególności błędną wykładnię treści zawartej przez spółkę (...) w B. z powodowym bankiem umowy o kredyt obrotowy w rachunku kredytowym oraz sprzeczność ustaleń Sądu I instancji z zebranymi dowodami, polegający na błędnym przyjęciu, że:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.