III AUa 1390/12

Sygn. akt III AUa 1390/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 stycznia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący – Sędzia SA – Irena Raczkowska Sędziowie: SA – Ewa Jankowska SO (del.) – Renata Szelhaus Protokolant: – sekr. sądowy Anna Kapanowska po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2013 r. w Warszawie sprawy J. K. przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w W. o wysokość emerytury policyjnej na skutek apelacji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (obecnie: Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych) w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie XIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. akt XIII U 6468/10 oddala apelację. (-) I. R. (-) E. J. (-) R. S. Sygn. akt III AUa 1390/12 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Warszawie XIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu odwołania J. K. od decyzji z dnia 3 listopada 2009 r. Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. przeliczającej jego emeryturę, wyrokiem z dnia 13 stycznia 2012 r. zmienił zaskarżoną w ten sposób, że przyjął okres służby J. K. od dnia 1 lipca 1986 r. do dnia 31 lipca 1990 r. jako liczony po 2,6% podstawy wymiaru emerytury za każdy rok służby. Zaskarżona decyzja organu emerytalno-rentowego oparta jest na art. 15b w związku z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 1999 r. o zapatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.) oraz na informacji Instytutu Pamięci Narodowej nr (...) z dnia 28 kwietnia 2009 r. wskazującej okres służby J. K. od dnia 1 lipca 1986 r. do 1 listopada 1987 r. jako okres służby w organach bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 18 października 206 r. o ujawnianiu informacji o kentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 427 ze zm.). Sąd Okręgowy poczynił następujące ustalenia faktyczne: J. K. uzyskał prawo do emerytury policyjnej z dniem zwolnienia ze służby 31 grudnia 1997 r., zostało ono ustalone decyzja organu emerytalno-rentowego z dnia 14 stycznia 1998 r. na poziomie 69,25% podstawy wymiaru za 21 lat, miesiąc i 6 dni służby oraz za 5 lat, 2 miesiące i 3 dni okresów składkowych przed służbą. Emerytura została podwyższona z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą do 80% podstawy wymiaru. Ze szczegółowej informacji o przebiegu służby, sporządzonej przez Instytut Pamięci Narodowej na wniosek Sądu wynika, że odwołujący się od dnia 1 lipca 1986 r. do dnia 1 października 1987 r. pełnił służbę w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w T. w Wydziale (...) na stanowisku inspektora. Od 1 listopada 1987 r. do 31 lipca 1990 r. służył w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w T., Wydziale (...)na stanowisku starszego inspektora. W treści odwołania od decyzji z dnia 3 listopada 2009 r. J. K. przyznał, iż w okresie od dnia 1 lipca 1986 r. do dnia 1 listopada 1987 r. pełnił służbę w Wydziale (...) w WUSW w T. kwestionując uznanie jego okresu za okres służby w organach bezpieczeństwa państwa. W ocenie Sądu Okręgowego odwołanie J. K. zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia i8 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat i944-]990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425 ze zm.) organami bezpieczeństwa państwa, w rozumieniu ustawy, są: 1) Resort Bezpieczeństwa Publicznego Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego; 2) Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego; 3) Komitet do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego; 4) jednostki organizacyjne podlegle organom, o których mowa w pkt 1-3, a w szczególności jednostki Milicji Obywatelskiej w okresie do dnia 14 grudnia 1954 r.; 5) instytucje centralne Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach Milicji Obywatelskiej oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych; 6) Akademia Spraw Wewnętrznych; 7) Zwiad Wojsk Ochrony Pogranicza; 8) Zarząd Główny Służby Wewnętrznej jednostek wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe mu komórki; 9) Informacja Wojskowa; 10) Wojskowa Służba Wewnętrzna; 11) Zarząd II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego; 12) inne służby Sił Zbrojnych prowadzące działania operacyjno - rozpoznawcze lub dochodzeniowo-śledcze, w tym w rodzajach broni oraz w okręgach wojskowych. Art. 2 ust. 3 owej ustawy wskazuje, że jednostkami służby bezpieczeństwa w rozumieniu stawy są te jednostki Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, które z mocy prawa podlegały rozwiązaniu w chwili zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa oraz te jednostki, które były ich poprzedniczkami. Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (Dz. U. z 1999 r. Nr 51, poz. 526, Nr 53, poz. 548 i Nr 110, poz. 1255, z 2000 r. Nr 73, poz. 852 oraz z 2001 r. Nr 81, poz. 877 i Nr 106, poz. 1149) z chwilą utworzenia UOP - Służba Bezpieczeństwa została rozwiązana. Zgodnie z art. 130 w zw. z art. 137 wyżej wskazanej ustawy Urząd Ochrony Państwa utworzony został w dniu 10 sierpnia 1990 r. W kontekście zacytowanych wyżej przepisów należało rozważyć, czy służba w Wydziale P.-Wychowawczym powinna zostać uznana jako służba w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów. Zdaniem Sądu Okręgowego brak jest przesłanek do zaliczenia służby odwołującego w Wydziale P.-Wychowawczym do okresu służby w organach bezpieczeństwa państwa. Sąd Okręgowy podzielił pogląd wyrażony w- tej kwestii przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie w- wyroku sygn. II K lustr. 41/11 z dnia 16 listopada 2011 r. Sąd ten w uzasadnieniu do wydanego wyroku odniósł się w swych rozważaniach wprost do tej jednostki wskazując, iż pion polityczno-wychowawczy w strukturach Milicji Obywatelskiej funkcjonował od 1981 r. do 1989 r. W dniu 30 października 1981 r. Minister Spraw Wewnętrznych wydał zarządzenie nr 042/81 w sprawie powołania, organizacji i zakresu działania pionu polityczno-wychowawczego w resorcie spraw wewnętrznych. W dniu 21 listopada 1989 r. Minister Spraw Wewnętrznych wydal zarządzenie nr 95 w sprawie likwidacji i przekształcenia niektórych służb i jednostek organizacyjnych MSW, które rozwiązało struktury służby polityczno-wychowawczej. W dniu 1 lipca 1990 r. Minister Spraw- Wewnętrznych wydał zarządzenie nr 53/90 w sprawie określanie stanowisk zajmowanych przez funkcjonariuszy byłej służby bezpieczeństwa oraz jednostek organizacyjnych resortu spraw wewnętrznych, w których pełnili oni służbę, określając kogo należy zaliczyć do funkcjonariuszy byłej służby bezpieczeństwa, zgodnie z instrukcją Przewodniczącego Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej z dnia 25 czerwca 1990 r. Pion polityczno-wychowawczy niewątpliwie mieścił się w strukturach Milicji Obywatelskiej. Do ustalenia pozostaje więc, czy podlegał on instytucjom centralnym Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. W tym celu należało przeprowadzić analizę aktów prawnych dostępnych z okresu działania niniejszej jednostki. Jak wskazano wyżej pion polityczno-wychowawczy został powołany w dniu 30 października 1981 r. na mocy zarządzenia nr 042/81 Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie powołania, organizacji i zakresu działania pionu polityczno-wychowawczego w resorcie spraw wewnętrznych. Z zarządzenia tego wynika, iż niewątpliwie była to jednostka organizacyjna Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, lecz nie sposób uznać, iż była instytucją centralną Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych bądź podległą jej jednostkę terenową w komendach Milicji Obywatelskiej (vide zarządzenie k. 37 i nast. a.s). Faktem jest, iż Minister Spraw- Wewnętrznych wydał w dniu 2 lipca 1990 r. zarządzenie nr 53 w sprawie określenia stanowisk zajmowanych przez funkcjonariuszy b. Służby Bezpieczeństwa oraz jednostek organizacyjnych resortu spraw wewnętrznych, w których pełnili służbę (Dz. Urz. Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Nr 2, poz. 14), w którym za funkcjonariuszy byłej Służby Bezpieczeństwa uznał osoby, które pełniły służbę na stanowiskach i w jednostkach wymienionych w instrukcji Przewodniczącego Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej z dnia 25 czerwca 1990 r. W instrukcji tej wymieniono z kolei kategorie osób, które zobowiązane były do poddania się postępowaniu kwalifikacyjnemu w wypadku zamiaru podjęcia służby w Urzędzie Ochrony Państwa. Wnioskowanie z powyższych aktów o charakterze pionu polityczno -wychowawczego, konkretnie zaś o tym, czy była ona instytucją Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, jest jednak nie do przyjęcia. Nie można bowiem wyprowadzać wniosków pomocnych do zinterpretowania aktu wyższego rzędu z aktów prawnych niższego rzędu. In concreto, nie można uznać stanowiska pełnionego przez odwołującego w jednostkach, o których mowa powyżej jako w jednostkach Służby Bezpieczeństwa dlatego, że Przewodniczący Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej MSW, a za nim Minister Spraw Wewnętrznych, uznali ex post osoby pełniące służbę w tej jednostce za byłych funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa, podczas gdy taki charakter prawny nie wynika z aktów, na podstawie których ją powołano i ukonstytuowano. Wedle Instrukcji, o której mowa powyżej za funkcjonariusza SB uznawano m.in. osobę pełniącą służbę w' Zarządzie P.-Wychowawczym do stanowiska młodszego inspektora. Przypomnieć jednak należy, na co zwrócił uwagę m.in. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 20 czerwca 2000 r., I KZF 15/00, iż zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy lustracyjnej jednostkami Służby Bezpieczeństwa, w rozumieniu tej ustawy, są te jednostki Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, które z mocy prawa podlegały rozwiązaniu w' chwili zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa oraz te jednostki, które były ich poprzedniczkami. Struktura służby polityczno-wychowawczej nie została zaś z mocy prawa rozwiązana z chwilą utworzenia UOP, albowiem została zniesiona jeszcze w 1989 r. Reasumując służby w Wydziale P.-Wychowawczym nie można uznać za organ bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa w latach 1944- 1990 oraz treści tych dokumentów, a ponadto struktura w jakiej służył odwołujący nie odpowiada też kryteriom zawartym w art. 2 ust. 3 owej ustawy. Nie spełnia zatem żadnego z warunków koniecznych do uznania jej za organ bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 ust. 1 w/w ustawy. Wymaga podkreślenia, że nawet z pracy „Aparat Bezpieczeństwa w Polsce Kadra Kierownicza” tom III lata 1975 - 90 pod red. nauk. P. P., gdzie na stronie 40 wymienione są stany etatowe jednostek SB w Centrali w latach 1975-1990 w tabeli tej nie ma Zarządu P.-Wychowawczego. W związku z powyższym jest to także argument na przyjęcie tezy odwołującego, że komórki te nie należały do pionu SB. W związku z powyższym Sąd Okręgowy przyjął, że okres służby odwołującego J. K. w Wydziale P.-Wychowawczym wynikający ze szczegółowej Informacji o przebiegu służby nie stanowił służby w pionie służby bezpieczeństwa państwa (k. 17 a.s.) . Skutkowało to, na podstawie art. 477