poprzez … oraz nie przyjęciu przez Senat pozwanej uchwały nr 258/2008 z dnia 25 czerwca 2008”; - stwierdzenie naruszenia zakazu dyskryminacji pośredniej przez Rektora prof. dr hab. M. S.
Nadto powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na pozew, pozwana wniosła o jego odrzucenie w zakresie, w którym powód domaga się stwierdzenia naruszenia zakazu dyskryminacji pośredniej przez rektora prof. dr hab. M. S.
k.p., wskutek pozornie neutralnego postanowienia skutkującego utajnieniem wyroku, tj. uniemożliwieniem w konsekwencji tego „pozornie neutralnego postanowienia” zapoznania z treścią wyroku członków Senatu Politechniki (...) przez Rektora tej uczelni od dnia 30 czerwca 2010r. do nadal na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., a w pozostałym zakresie o jego oddalenie. Pozwana domagała się także zasądzenia na jej rzecz od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych lub złożonego spisu kosztów. Wyrokiem z dnia 18 listopada 2013r., Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie oddalił powództwo M. S.
poprzez podjęcie przez Radę Wydziału(...) uchwały nr 53/07/08 z dnia 12 czerwca 2008r. oraz nie przyjęcie przez Senat pozwanej uchwały nr 258/2008 z dnia 25 czerwca 2008r. Z kolei w oparciu o akta sprawy o sygn. akt IV P 42/11 Sądu Okręgowego w Częstochowie ustalił, że pozwem z dnia 30 maja 2011r., skierowanym przeciwko pozwanej Politechnice (...) w C. powód M. S.
dr hab. inż. Z. N. w dniu 6 października 2010r., tj. po prawomocnym wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 czerwca 2010 r. sygn. akt III APa 17/10, poprzez głosowanie przez prof. dr hab. inż. Z. N. za odrzuceniem uchwały nr 258/2008 Senatu Politechniki (...) z dnia 25 czerwca 2008r., czym w ocenie powoda uznał go nieodwołanie i jak na razie na stałe za osobę najpierw szkodzącą Wydziałowi, a przez ten fakt także za szkodzącą Politechnice (...). Na podstawie kolejnego pozwu wniesionego przez powoda przeciwko pozwanej z dnia 2 kwietnia 2012r., znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt IV P 16/12, Sąd ten ustalił, że powód wniósł o stwierdzenie naruszenia zakazu dyskryminacji bezpośredniej przez Prorektora Politechniki (...) prof. dr hab. inż. Z. N. od dnia 24 października 2011r. do nadal, poprzez terror psychiczny i groźby najprawdopodobniej karalne oraz stwierdzenie bezprawnego odebrania mu przez prof. Z. N. prawa do realizacji postępowania zgodnie z ustawą prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005r. w związku z § 3.1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, poprzez odebranie mu prawa pracowniczego i ponad sześciomiesięczne przedawnienie prawidłowo złożonego powiadomienia z dnia 5 października 2011r. Sąd Okręgowy na podstawie pozwu z dnia 20 maja 2013r. znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt IV P 24/13 Sądu Okręgowego w Częstochowie, ustalił że powód M. S.
wskutek pozornie neutralnego postanowienia skutkującego utajnieniem wyroku, tj. uniemożliwieniem przez Rektora zapoznania się z treścią wyroku członkom Senatu Politechniki (...) od dnia 30 czerwca 2010r. do nadal i zachęcającej Dziekana Wydziału (...) prof. A. R. do utrzymania treści uchwały 53/07/08 w mocy do dnia 31 sierpnia 2012r., a po tym dniu zatajającej taką powinność przed nowym Dziekanem prof. L. B.. Nadto Sąd pierwszej instancji ustalił, na podstawie akt sprawy o sygn. IV P 33/11, że wyrokiem z dnia 5 lipca 2013r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie zasądził od pozwanej Politechniki (...) w C. na rzecz powoda M. S.
Projekt ten nadal bowiem by funkcjonował, a w celu jego unicestwienia powód musiałby podjąć dalsze kroki, w których wyrok sądu stwierdzający fakt molestowania, stanowiłby jedynie dowód. Tym samym, według Sądu pierwszej instancji, wyrok wydany zgodnie z żądaniem pozwu, nie zapewniłby powodowi skutecznej ochrony prawnej i musiałby on wystąpić przeciwko Politechnice (...) z kolejnymi roszczeniami. Niezależnie od powyższego, Sąd ten podkreślił, że nawet gdyby uznać, że powód ma interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c., to roszczenie powoda i tak nie zasługiwałoby na uwzględnienie z przyczyn merytorycznych. Podkreślił bowiem, że uchwała Senatu Politechniki (...) nr 258/2008 nigdy nie została przez Senat Politechniki (...) podjęta - w trakcie jej głosowania w dniu 25 czerwca 2008r. za jej przyjęciem głosowało 12 członków Senatu, przeciwko 18, a 5 wstrzymało się od głosu. Wobec tego - zdaniem Sądu Okręgowego - powód nie może być dyskryminowany przez utrzymywanie w mocy aktu prawnego, który nigdy nie wszedł w życie. Żadnego zastosowania nie może, według tego Sądu, znaleźć również przywoływany przez powoda art. 65 ust.2 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym, który stanowi, że Rektor uczelni publicznej zawiesza wykonanie uchwały senatu naruszającej przepisy ustawy lub statutu uczelni i w terminie czternastu dni od jej podjęcia zwołuje posiedzenie senatu w celu ponownego rozpatrzenia uchwały. Jeżeli senat nie zmieni albo nie uchyli zawieszonej uchwały, rektor przekazuje ją ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego lub właściwemu ministrowi wskazanemu w art.33 ust 2, w celu rozpatrzenia w trybie określonym w art.36 ust.1. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji wskazał, że powyższy artykuł przewiduje tryb postępowania rektora w przypadku, gdy senat podejmie uchwałę niezgodną z ustawą lub statutem uczelni. Natomiast, zdaniem Sądu Okręgowego, uchwała nr 258/2008 nigdy nie została uchwalona przez senat pozwanej. Wobec powyższego Sąd Okręgowy orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach orzeczono na mocy art. 98 § 1-3 k.p.c., w związku z §11 ust. 1 pkt 3 i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych praz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013r. poz. 490). Apelację od powyższego wyroku wniósł powód. Zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w całości, apelujący wniósł o zmianę orzeczenia w zaskarżonej części i przeprowadzenie postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach, ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Częstochowie. Nadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanej kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych. Natomiast z ostrożności procesowej – w przypadku nieuwzględnienia apelacji – wniósł o nieobciążanie powoda kosztami procesu. Apelujący zarzucił wyrokowi Sądu Okręgowego obrazę przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 328 § 2 k.p.c., poprzez brak wskazania w treści uzasadnienia dowodów, na których Sąd I instancji oparł wydanie orzeczenia, jak i wskazania przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności - bo czemu niby Art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: „Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym ..." nie przekłada się na Art. 7: „Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa" i Sąd Okręgowy w Częstochowie odmawia badania wykonania swego wyroku, a nawet nie pyta czy zaprzestano stwierdzonej przez Sąd dyskryminacji. W uzasadnieniu swojej apelacji powód wskazał, że w swym pozwie nie żądał ustalenia, że „ma interes prawny", tj. nie odwoływał się do art. 189 k.p.c., bo jak może nie mieć interesu prawnego osoba zabiegająca aby nie być dyskryminowanym. Zdaniem powoda, niniejsza sprawa nie jest sprawą o ustalenie gdyż dotyczy stwierdzenia molestowania oraz ukształtowanych w ten sposób stosunków osobowych powoda w miejscu pracy. Według apelującego, w złożonym pozwie nie żąda ustalenia przez Sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa gdyż ma interes oprawny rangi konstytucyjnej. Dalej skarżący zaprzeczył jakoby uchwała Senatu Politechniki (...) nr 258/2008 nie była wiążąca. Zdaniem powoda, za tym, że uchwała ta jest wiążąca przemawia treść art. 65 ust. 1 oraz art. 68 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym. W dalszej kolejności podniósł, że zaprzecza jakoby domagał się „stworzenia przez Sąd dowodu” gdyż nie domaga się tworzenia żadnego dowodu, tylko postępowania sądowego – gdyż korzystając z emocjonalnego stosunku Sądu do Uczelni, Politechnika (...) kontynuuje dyskryminację. Podkreślił, że chodzi mu o zachowanie prawa do postępowania sądowego i ochrony przed dyskryminacją (a nie o żaden dowód). W pozostałej części uzasadnienia apelacji, powód ponownie przytoczył argumentację odnośnie dalszego trwania – jego zdaniem – dyskryminacji wobec jego osoby u pozwanej. W odpowiedzi na powyższą apelację, pozwana wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Przyjmując ustalenia poczynione przez Sąd Okręgowy jako własne uznał, że apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutów apelacji, wskazać należy, iż powód na posiedzeniu wyznaczonym na rozprawę przed Sądem Okręgowym w dniu 18 listopada 2013r., określając przedmiot postępowania, oświadczył w sposób jednoznaczny: w niniejszym procesie domagam się ustalenia faktu naruszenia zakazu dyskryminacji polegającego na tym, iż strona pozwana utrzymuje w mocy treść uchwały Senatu nr 258/2008 (k. 114 akt sprawy). Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, iż wytoczył przeciwko pozwanej powództwo opisane normą art. 198 k.p.c. Dalej podnieść trzeba, iż rację ma Sąd Okręgowy wskazując, iż interes prawny jest przesłanką merytoryczną powództwa wytoczonego na podstawie art. 189 k.p.c. o ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Inaczej mówiąc, przepis art. 189 k.p.c. ustanawia materialnoprawne przesłanki powództwa o ustalenie. Interes prawny - w rozumieniu powołanego przepisu - to obiektywna (czyli rzeczywiście istniejąca), a nie tylko hipotetyczna (czyli w subiektywnym odczuciu strony) potrzeba prawna uzyskania wyroku odpowiedniej treści, występująca wówczas, gdy powstała sytuacja rzeczywistego naruszenia albo zagrożenia naruszenia określonej sfery prawnej. Oznacza to, iż interes prawny występuje wtedy, gdy sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości, a jednocześnie interes ten nie podlega ochronie w drodze innego środka (komentarz do art. 189 k.p.c., Małgorzata Manowska, Lex Polonica). W orzecznictwie Sądu Najwyższego - na co trafnie zwrócił uwagę Sąd Okręgowy - wielokrotnie wskazywano, że o prawnym charakterze interesu, czyli o potrzebie wszczęcia oznaczonego postępowania i uzyskania oznaczonej treści orzeczenia decyduje istniejąca obiektywnie potrzeba ochrony sfery prawnej powoda. Tak pojmowany interes prawny może wynikać zarówno z bezpośredniego zagrożenia prawa powoda, jak i też może zmierzać do zapobieżenia temu zagrożeniu. Interes prawny występuje także wtedy, gdy istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa, gdy określona sytuacja zagraża naruszeniem uprawnień przysługujących powodowi bądź też stwarza wątpliwość co do ich istnienia czy realnej możliwości ich realizacji (por. m.in. wyroki: dnia 19 lutego 2002r. sygn. IV CKN 769/00, OSNC 2003, Nr 1, poz. 13; z dnia 15 października 2002r. sygn. II CKN 833/00, niepubl.; z dnia 30 listopada 2005r. sygn. III CK 277/05, niepubl.; z dnia 2 lutego 2006r. sygn. II CK 395/05 niepubl., z dnia 15 października 2002r. sygn. II CKN 833/00 niepubl.; z dnia 2 sierpnia 2007r. sygn. V CSK 163/07 niepubl.; z dnia 29 marca 2012r.,sygn. I CSK 325/11, niepubl; z dnia 5 września 2012r., sygn. IV CSK 589/11, niepubl.; z dnia 15 maja 2013r. sygn. III CSK 254/12, niepubl.). Przyjmuje się powszechnie, że nie ma interesu prawnego ten, kto może poszukiwać ochrony prawnej w drodze powództwa o zasądzenie świadczeń pieniężnych lub niepieniężnych. Zasada ta opiera się na założeniach, że wydanie wyroku zasądzającego możliwe jest, jeżeli także ustalona zostanie legitymacja czynna powoda, oraz że wyrok tylko ustalający istnienie stosunku prawnego nie zapewni ostatecznej ochrony prawnej, ponieważ nie jest - w przeciwieństwie do wyroków zasądzających - wykonalny w egzekucji sądowej (por. np. wyroki SN: z dnia 13 kwietnia 1965r., sygn. II CR 266/64, OSP 1966, nr 6-8, poz. 166, z dnia 13 kwietnia 1965r., sygn. II CR 266/64 OSPiKA 1966, nr 7-8, poz. 166, z dnia 22 listopada 2002r., sygn. IV CKN 1519/00, LEX nr 78333). W szczególności, żadna z norm Konstytucji RP nie ustanawia abstrakcyjnego modelu interesu prawnego, do jakiego odnosi się skarżący w swej apelacji. Zatem, powołując się na opisany wyżej kierunek wykładni, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 kwietnia 2010r. (sygn. II PK 291/09, OSNP 2011, nr 19-20, poz. 246), trafnie wskazał, iż pracownik nie ma interesu prawnego w ustaleniu, że dopuszczono się wobec niego mobbingu (art. 189 oraz art. 943 § 1 i 2 k.p.), jeżeli może wystąpić z roszczeniami o ochronę dóbr osobistych (art. 24 k.c. i art. 111 k.p.). Odnosząc przedstawione wyżej stanowisko do realiów niniejszego sporu uznać trzeba, że pracownik nie ma interesu prawnego w ustaleniu, że dopuszczono się wobec niego naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu (art. 189 k.p.c. w zw. z art.
18 3d k.p.) lub z roszczeniami o ochronę dóbr osobistych (art. 24 k.c. i art. 11 1 k.p.). Dodać przy tym wypada, że ochrona wynikająca z norm art. 18 3d k.p. oraz art. 24 k.c. gwarantuje skutki prewencyjne i profilaktyczne w stosunku do pracodawcy oraz właściwe określenie, że powód jest ofiarą naruszenia zakazu dyskryminacji. Ponadto podkreślić należy, iż gdyby nawet założyć, że w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji (Sądem Apelacyjnym), powód wystąpił z nowym roszczeniem (o ochronę dóbr osobistych), naruszyłby w ten sposób przepis art. 383 k.p.c., stanowiący, iż w postępowaniu apelacyjnym nie można rozszerzyć żądania pozwu ani występować z nowymi roszczeniami. Trzeba jedynie powtórzyć za Sądem Najwyższym, iż niedopuszczalność zmiany żądania w postępowaniu apelacyjnym (art. 383 k.p.c.) nie uzasadnia odrzucenia apelacji, w sytuacji gdy zaskarżony został wyrok oddalający powództwo. Pogląd ten prezentowany jest także w piśmiennictwie (T. Ereciński, Apelacja w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2009, s. 146). Oznacza on, że sąd II instancji ma obowiązek orzec meriti o przedmiocie postępowania, który uległ ustaleniu w toku postępowania pierwszoinstancyjnego. Skoro określona kwestia nie stanowiła przedmiotu jego orzekania a strona zmienia żądanie w apelacji, sąd odwoławczy zobowiązany będzie apelację oddalić, wskazując jedynie w uzasadnieniu wyroku motywy (wynikające z art. 383 k.p.c.), którymi kierował się wydając takie rozstrzygnięcie (tak SN w uzasadnieniu postanowienia z dnia 9 maja 2014 r., sygn. I PZ 3/14) Konkludując, Sąd drugiej instancji uznał, że apelacja jest bezzasadna i na mocy art. 385 k.p.c. orzekł o jej oddaleniu. O kosztach procesu rozstrzygnął na podstawie art. 98 k.p.c. w związku z art. 98 § 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. oraz § 2 i 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013r. nr 490). /-/ SSA J.Pietrzak /-/ SSA M.Procek /-/ SSO del. B.Torbus Sędzia Przewodniczący Sędzia ek
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.