k.p.c., stroną w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest: 1) ubezpieczony, 2) inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, 3) organ rentowy oraz 4) zainteresowany. Ubezpieczonym jest osoba ubiegająca się o świadczenie z ubezpieczeń społecznych lub z ubezpieczenia rodzinnego albo o emeryturę lub rentę; ubiegająca się o ustalenie istnienia bądź nieistnienia obowiązku ubezpieczenia, jego zakresu lub wymiaru składki z tego tytułu, ubiegająca się o świadczenia w sprawach należących do właściwości ZUS oraz ubiegająca się o odszkodowanie przysługujące w razie wypadku i choroby pozostającej w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji lub w Służbie Więziennej (art. 476 § 5 pkt 2 k.p.c.). Ubezpieczony staje się stroną postępowania wówczas, gdy jako wnioskodawca ubiega się o świadczenie lub żąda ustalenia prawa. Jest nim ten, kto występował o wydanie decyzji, a więc swoim wnioskiem spowodował wydanie decyzji organu rentowego. Nie jest natomiast ubezpieczonym w rozumieniu art. 476 § 5 pkt 2 k.p.c. (ubiegającym się o świadczenie lub ustalenie, czyli wnioskodawcą) podmiot, który nie wystąpił z wnioskiem i nie brał udziału w postępowaniu przed organem rentowym. Podmiot taki jest jednak stroną postępowania przed sądem jako "inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja"; to jest jako osoba, wobec której organ rentowy wydał decyzję, działając bez jej wniosku (z urzędu, w wyniku kontroli uprawnień). Ubezpieczonego (wnioskodawcę, czyli osobę ubiegającą się o świadczenie lub ustalenie) oraz "inną osobę, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja" łączy to, że podmioty te są z reguły wymienione w decyzji, jako strony postępowania przed organem ubezpieczeń społecznych (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 1999 r., II UKN 52/99, OSNAPiUS 2000 nr 22, poz. 826). A więc ubezpieczony, osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja oraz zainteresowany, który został wezwany do udziału w sprawie przed organem rentowym, są stronami postępowania sądowego bez potrzeby dokonanie przez sąd jakiejkolwiek szczególnej czynności procesowej, czyli zbędne jest wydawanie wobec nich postanowienia o wezwaniu do udziału w sprawie. Wynika to z samej treści cytowanego wyżej art.
Uniemożliwienie tym podmiotom obrony ich praw w postępowaniu sądowym (w szczególności pominięcie ich w czynnościach procesowych) oznacza nieważność postępowania ( por uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 2 października 2008r., I UK 79/08). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji rozpoznał odwołania K. C. od trzech różnych decyzji KRUS wydanych 10 czerwca 2013r. Przy czym dwie z nich ( znak : PT/5-4000-1z/2013 i PT/5-4000/1o/2013 ) skierowane zostały do odwołującego się i rozstrzygały jego wnioski o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o kontynuowaniu ubezpieczenia społecznego rolników oraz do złożenia zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o kwocie należnego podatku dochodowego. Natomiast adresatem trzeciej decyzji, będącej wynikiem decyzji odmawiających przywrócenia terminu do złożenia ww. dokumentów, była rolniczka A. C.. Jak wynika z tej decyzji ( znak: PT/5- (...)- (...) ) , organ rentowy skierował ją do A. C. . Jest ona zatem osobą, wobec której organ rentowy wydał decyzję, działając bez jej wniosku (z urzędu, w wyniku kontroli uprawnień). W tej sytuacji , zgodnie z art.
C., jako rolnik, wobec którego wydano decyzję o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczeń dla jej męża K. C. , jako adresat decyzji jest w niniejszym postępowaniu "inną osobą, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja". Takie postępowanie organu rentowego ma uzasadnienie w treści uregulowań ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ponieważ zgodnie z art.4 ust.1 zd. 1 u.s.r., składki na ubezpieczenie społeczne za każdego ubezpieczonego opłaca rolnik , co oznacza ,że musi mieć świadomość, czy członkowie rodziny podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników i w jakim okresie , ponieważ ma to bezpośredni wpływ na jego zobowiązania wobec KRUS z tytułu opłacania składek. W rezultacie tych ustaleń poza sporem jest , że A. C. winna być stroną niniejszego postępowania , jako adresat decyzji , od której wniesiono odwołanie do sądu. Przy czym dwie pozostałe decyzje stanowią integralną część tego postępowania, ponieważ podstawą stwierdzenia ustania ubezpieczenia społecznego rolników w stosunku do K. C. ( co było przedmiotem decyzji adresowanej do A. C. ) są okoliczności rozstrzygnięte w tych decyzjach . Sąd Okręgowy rozpoznając odwołania K. C., nie wezwał do udziału w toczącym się postępowaniu A. C. i w rezultacie rozpoznał sprawę z pominięciem osoby, która była adresatem zaskarżonej decyzji organu rentowego. Takie postępowanie dotknięte jest nieważnością, ponieważ wskutek wadliwości procesowych Sądu, nie mogąc uczestniczyć w procesie, strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Uwzględniając z urzędu formalną podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku, bezprzedmiotowa stała się merytoryczna analiza zarzutów podniesionych w apelacji. Z tego powodu, po stwierdzeniu ,że postępowanie przed Sądem pierwszej instancji dotknięte jest nieważnością wskazaną w art.379 pkt 5 k.p.c., na podstawie art.386§2 k.p.c. koniecznym było uchylenie zaskarżonego wyroku , zniesienie postępowania w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Uchylając wyrok Sąd Apelacyjny pozostawił Sądowi Okręgowemu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego zgodnie z art.108§2 k.p.c.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.