k.p.c., stroną w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest: 1) ubezpieczony, 2) inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, 3) organ rentowy oraz 4) zainteresowany. Ubezpieczonym jest osoba ubiegająca się o świadczenie z ubezpieczeń społecznych lub z ubezpieczenia rodzinnego albo o emeryturę lub rentę; ubiegająca się o ustalenie istnienia bądź nieistnienia obowiązku ubezpieczenia, jego zakresu lub wymiaru składki z tego tytułu, ubiegająca się o świadczenia w sprawach należących do właściwości ZUS oraz ubiegająca się o odszkodowanie przysługujące w razie wypadku i choroby pozostającej w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji lub w Służbie Więziennej (art. 476 § 5 pkt 2 k.p.c.). Ubezpieczony staje się stroną postępowania wówczas, gdy jako wnioskodawca ubiega się o świadczenie lub żąda ustalenia prawa. Jest nim ten, kto występował o wydanie decyzji, a więc swoim wnioskiem spowodował wydanie decyzji organu rentowego. Nie jest natomiast ubezpieczonym w rozumieniu art. 476 § 5 pkt 2 k.p.c. (ubiegającym się o świadczenie lub ustalenie, czyli wnioskodawcą) podmiot, który nie wystąpił z wnioskiem i nie brał udziału w postępowaniu przed organem rentowym. Podmiot taki jest jednak stroną postępowania przed sądem jako „inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja”; to jest jako osoba, wobec której organ rentowy wydał decyzję, działając bez jej wniosku (z urzędu, w wyniku kontroli uprawnień). Ubezpieczonego (wnioskodawcę, czyli osobę ubiegającą się o świadczenie lub ustalenie) oraz „inną osobę, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja” łączy to, że podmioty te są z reguły wymienione w decyzji, jako strony postępowania przed organem ubezpieczeń społecznych (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 1999 r., II UKN 52/99, OSNAPiUS 2000 nr 22, poz. 826). A więc ubezpieczony, osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja oraz zainteresowany, który został wezwany do udziału w sprawie przed organem rentowym, są stronami postępowania sądowego bez potrzeby dokonanie przez sąd jakiejkolwiek szczególnej czynności procesowej, czyli zbędne jest wydawanie wobec nich postanowienia o wezwaniu do udziału w sprawie. Wynika to z samej treści cytowanego wyżej art.
Uniemożliwienie tym podmiotom obrony ich praw w postępowaniu sądowym (w szczególności pominięcie ich w czynnościach procesowych) oznacza nieważność postępowania (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 2 października 2008r., I UK 79/08). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji rozpoznał odwołania P. A. od trzech różnych decyzji KRUS wydanych 27 lipca 2013r., których adresatem był rolnik A. A.. Jest on zatem osobą, wobec którego organ rentowy wydał decyzje, działając bez jego wniosku (z urzędu, w wyniku kontroli uprawnień). W tej sytuacji, zgodnie z art.
A., jako rolnik, wobec którego wydano decyzje o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczeń dla jego syna P. A., jako adresat decyzji jest w niniejszym postępowaniu „inną osobą, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja”. Takie postępowanie organu rentowego ma uzasadnienie w treści uregulowań ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ponieważ zgodnie z art. 4 ust. 1 zd. 1 u.s.r., składki na ubezpieczenie społeczne za każdego ubezpieczonego opłaca rolnik, co oznacza, że musi mieć świadomość, czy członkowie rodziny podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników i w jakim okresie, ponieważ ma to bezpośredni wpływ na jego zobowiązania wobec KRUS z tytułu opłacania składek. W rezultacie tych ustaleń poza sporem jest, że A. A. winien być stroną niniejszego postępowania, jako adresat decyzji, od których wniesiono odwołania do sądu. Sąd Okręgowy rozpoznając odwołania P. A., nie wezwał do udziału w toczącym się postępowaniu A. A. i w rezultacie rozpoznał sprawę z pominięciem osoby, która była adresatem zaskarżonych decyzji organu rentowego. Takie postępowanie dotknięte jest nieważnością, ponieważ wskutek wadliwości procesowych Sądu, nie mogąc uczestniczyć w procesie, strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Uwzględniając z urzędu formalną podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku, bezprzedmiotowa stała się merytoryczna analiza zarzutów podniesionych w apelacji. Z tego powodu, po stwierdzeniu, że postępowanie przed Sądem pierwszej instancji dotknięte jest nieważnością wskazaną w art. 379 pkt 5 k.p.c., na podstawie art. 386 § 2 k.p.c. koniecznym było uchylenie zaskarżonego wyroku, zniesienie postępowania w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Uchylając wyrok Sąd Apelacyjny pozostawił Sądowi Okręgowemu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego zgodnie z art.108 § 2 k.p.c.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.