Sygn. akt. VIII Ga 86/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 września 2014r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący Sędzia Sędzia SSO Wojciech Wołoszyk (spr.) SO Barbara Jamiołkowska SR del. Ewa Gatz - Rubelowska Protokolant Karolina Glazik po rozpoznaniu w dniu 30 września 2014r. w Bydgoszczy na rozprawie sprawy z powództwa: T. S. przeciwko: T. L. o zapłatę na skutek apelacji wniesionej przez pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 4 grudnia 2013r. sygn. akt VIII GC 1682/12 1. oddala apelację; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania za instancję odwoławczą. Sygn. akt VIII Ga 86/14 UZASADNIENIE Powód - T. S., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą (...) domagał się zasądzenia od pozwanego - T. L. kwoty 13.851,10 zł wraz z ustawowymi odsetkami od kwot: 10.736 zł od dnia 15 grudnia 2009 r. do dnia zapłaty i 2.845,10 zł od dnia wniesienia pozwu tj. od 19.11.2012r. do dnia zapłaty oraz zasądzenia na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu powód wskazał, że w dniu 05.11.2009 r. zawarł z (...) sp. z o.o. umowę nr (...). Umowę tę wykonał w całości, ale nie otrzymał należnego mu wynagrodzenia. W związku z tym w dniu 05.03.2010r. wniósł pozew przeciwko (...) W dniu 11 marca 2010 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy wydał nakaz zapłaty, zasądzając na rzecz powoda kwotę 2.552 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Po otrzymaniu tytułu wykonawczego powód wszczął przeciwko wymienionej spółce postępowanie egzekucyjne. Zostało ono umorzone z powodu bezskuteczności egzekucji. Powód wskazał, że w związku z zaistniałą sytuacją poniósł szkodę obejmująca należność główną, zasądzone odsetki i koszty procesu a także koszty postępowań egzekucyjnych w kwotach 172,65 zł i 120,45 zł. W dalszej części powód wskazał, że podstawę jego roszczeń stanowi art. 299 ksh. Powód podał ponadto, że pozwany był w okresie od 24.10.2010r. do 19.04.2010r. prezesem zarządu spółki (...) sp. z o.o. Wyrokiem zaocznym z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt VIII GC 1682/12 Sąd Rejonowy w Bydgoszczy zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 13.581,10zł wraz z ustawowymi odsetkami od kwoty 10.736 zł od dnia 7 lutego 2013 r. do dnia zapłaty, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Ponadto, Sąd ten obciążył pozwanego kosztami procesu w wysokości 3.097 zł. W sprzeciwie od wyroku zaocznego pozwany domagał się jego uchylenia w zakresie dotyczącym pkt I, II i IV oraz oddalenia powództwa w całości. Ponadto wniósł o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany podniósł, że nie ponosi odpowiedzialności na podstawie art. 299 KSH, albowiem uchwałą Zgromadzenia Wspólników został odwołany ze stanowiska prezesa w dniu 24 lutego 2010 r. W tej zatem dacie, zdaniem pozwanego, utracił on możliwość faktycznego wpływu na czynności spółki. Skarżący wywodził, że do momentu odwołania z funkcji prezesa brak było podstaw do ogłoszenia upadłości spółki (...). Zarówno w okresie poprzedzającym kontrakt z powodem, jak po jego zawarciu, spółka prowadziła bieżącą działalność, zawierając i realizując umowy. Jednocześnie, jak wskazał pozwany, spółka pozostawała w sporze z inwestorem dużej inwestycji co do zapłaty kwoty 500 tys. zł, licząc na uzyskania zapłaty od inwestora. Pozwany argumentował, że spółka (...) zachowywała płynność działalności, miała perspektywy wypracowania obrotu, a co za tym idzie zysku oraz dalszego rozwoju. Ponadto, zdaniem pozwanego, ocena „właściwego czasu” do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości powinna być ostrożna i wnikliwa, uwzględniająca charakter i realia działalności firmy budowlanej. Faktury za usługi wykonawców i podwykonawców nie są bowiem opłacane terminowo, a często powstają spory konieczne do rozstrzygnięcia na drodze sądowej. Pozwany podniósł wreszcie, że spółka (...) i powód umówiły się - na zasadzie umowy dżentelmeńskiej- że zapłata nastąpi wówczas, gdy inwestor wywiąże się ze swojego zobowiązania. O powyższym świadczy, zdaniem pozwanego fakt, że pozew został wniesiony przeciwko spółce po upływie ponad 3 miesięcy od daty formalnej wymagalności roszczenia – z przyczyn nieznanych pozwanemu. Na koniec pozwany podniósł, że powód niezasadnie objął roszczeniem koszty procesu oraz koszty egzekucji zasądzone w postępowaniu przeciwko spółce (w sprawie IX GNc 710/10), albowiem odpowiedzialność przewidziana w art. 299 par. 2 KSH nie odnosi się do zasądzonych w tytule wykonawczym kosztów procesu i kosztów postępowania egzekucyjnego, umorzonego z powodu jego bezskuteczności, a ogranicza się do roszczenia materialno prawnego zasądzonego orzeczeniem sądowym, którego egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt VIII GC 1682/12 Sąd Rejonowy w Bydgoszczy utrzymał w mocy wyrok zaoczny z dnia 26 marca 2013 r. Sąd Rejonowy dał wiarę zeznaniom świadka K. L. oraz pozwanego jedynie w zakresie, w jakim podali oni, że od 2008 r. spółka (...) sp. z o.o. nie odprowadzała składek do ZUS oraz w części w której wskazali, że w latach 2009 i 2010 r. przeciwko wymienionej spółce nie toczyły się żadne procesy prócz wytoczonego przez powoda i być może jeszcze jednego. Sąd uznał za wiarygodny również ten fragment ich zeznań, w którym podali okoliczności związane z procesem wytoczonym (...) sp. z o.o. W tym zakresie ich zeznania okazały się jasne, dokładne i rzetelne. Sąd I instancji uznał natomiast, że dane dotyczące sytuacji finansowej spółki na przełomie lat 2009 i 2010 podane przez świadka i pozwanego są niedokładne i nierzetelne. Z treści bilansów i sprawozdań finansowych złożonych w sądzie rejestrowym wynikało, że zysk netto w roku 2009 wyniósł zaledwie 117,33 zł, wartość majątku wykazana w bilansie wahała się w tych latach od 2959,67 zł do 1.370 zł a zobowiązania wynosiły w roku 2009 - 694.729,57 zł zaś w roku 2010 o blisko 1 milion więcej. W tym zakresie sąd oparł się na szczegółowych danych zawartych w treści sprawozdań zarządu, bilansów i rachunkach zysków i strat. Sąd Rejonowy nie dał również wiary tym zeznaniom w zakresie, w jakim świadek i pozwany podali, że K. L. uzgodnił z powodem prolongatę spłaty długu. Powód nie potwierdził tego faktu a jego działania (tj. wniesienie sprawy do sądu) potwierdzają prawdziwość jego twierdzeń. W całości na wiarę zasługiwały, w ocenie Sądu Rejonowego, zeznania powoda T. S. (k. 247-249), które były rzetelne, i dokładne, pozostawały w zgodzie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy odwołał się do regulacji art. 299 § 1 ksh. Podkreślono, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowym nie jest kwestionowana teza, że odpowiedzialności na podstawie art. 299 k.s.h. podlega każdy członek zarządu o ile tylko wierzytelność, której dotyczy pozew powstała w czasie pełnienia prze niego funkcji albo w tym czasie istniała. W przedmiotowej sprawie, wierzytelność powstała w dniu 23.11.2009r. (tj. w dniu wystawienia przez powoda faktury) a stała się wymagalna w dniu 14.12.2009 r. Wierzytelność ta istniała zatem w czasie, gdy pozwany był członkiem Zarządu spółki (...) sp. z o.o., skoro pełnił tę funkcję od 2004 r. do 24.02.2010 r. Oznacza to, zdaniem Sądu Rejonowego, że co do zasady pozwany na podstawie art. 299 k.s.h. może odpowiadać za szkodę związaną z niemożnością wyegzekwowania tego roszczenia. W ocenie Sądu I instancji, powód dowiódł zaistnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 299 ksh. Wykazał, mianowicie, że przysługiwało mu wobec spółki (...) sp. z o.o. roszczenie objęte prawomocnym nakazem zapłaty. Udowodnił też, że prowadzona na podstawie tego tytułu wykonawczego egzekucja z majątku spółki nie zaspokoiła jego roszczeń. Okazała się bowiem bezskuteczna (post. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Bydgoszczy o umorzeniu postępowania egzekucyjnego – k. 17). Pozwany w treści odpowiedzi na pozew powołał się jedynie na fakt, że w okresie, gdy sprawował funkcję członka zarządu w/w spółki nie zaistniały podstawy do ogłoszenia upadłości oraz na okoliczność, że prokurent spółki uzgodnił z powodem, że spłaci dług, gdy sam otrzyma środki od inwestora. Drugie z twierdzeń pozwanego nie miało, zdaniem Sądu Rejonowego, znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W toku postępowania o roszczenie wskazane w treści art. 299 k.s.h. sąd nie bada bowiem tego, czy roszczenie objęte tytułem wykonawczym było zasadne. W tym zakresie sąd jest związany prawomocnym rozstrzygnięciem sądu orzekającego w sporze między powodem a spółką. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było zatem ustalenie, czy pozew złożony przez powoda przeciwko (...) sp. z o.o. był przedwczesny. Nadto Sąd I instancji uznał twierdzenie pozwanego dotyczące prolongaty spłaty długu za niewiarygodne, gdyż powód tej okoliczności zaprzeczył a pozwany na dowód tego faktu przedstawił jedynie niewiarygodne i ogólnikowe zeznania świadka K. L.. W dalszej części Sąd Rejonowy wskazał, że art. 299 ksh wprowadza domniemanie zawinienia przez członka zarządu niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a zatem ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na pozwanym. Pozwany winien zatem udowodnić jedną z okoliczności wskazanych w treści art. 299 k.sh. tj. że zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody. Tymczasem pozwany ograniczył się jedynie do zgłoszenia gołosłownego twierdzenia, że nie istniały podstawy do ogłoszenia upadłości, spółka prowadziła nadal normalną działalność, nadto oczekiwała zapłaty od (...) sp. z o.o. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Rejonowy zważył, że spółka (...) sp. z o.o. od 2008 r. nie odprowadzała składek do ZUS, gdyż nie posiadała na to środków. Na koniec roku 2009 r. majątek spółki wykazany w bilansie miał wartość 2.959,69 zł. Zobowiązania spółki wyniosły zaś 694.729,57 zł. Jednocześnie z prowadzonej działalności zysk netto wyniósł 117,33 zł. W 2010 r. majątek spółki miał wartość 1.370 zł, zobowiązania wyniosły 1.578.993,99 zł a działalność przyniosła stratę w wysokości 121.056,49 zł . W ocenie Sądu Rejonowego, te dane wskazują wbrew twierdzeniu pozwanego, że zarówno na koniec 2009 jak i w 2010 r. istniały przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki. Pozwany żadnym dowodem nie obalił ani domniemania wynikającego z art. 299 k.s.h. ani nie podważył wymowy tych danych bilansowych. W szczególności nie znalazło uznania sądu twierdzenie, że pozwany liczył na odzyskanie należności od (...) sp. z o.o. Powód sam przyznał, że wierzytelność ta istniała od 2007 r. i, że toczył się co do niej spór sądowy. Podsumowując Sąd Rejonowy zważył, że co do zasady roszczenie powoda zasługiwało na uwzględnienie i utrzymał w mocy wyrok zaoczny z dnia 26 marca 2013r. W ocenie Sądu Rejonowego, nie zasługiwało na uwzględnienie powództwo w zakresie żądania zasądzenia odsetek ustawowych od kwoty należności głównej oraz od poniesionych w związku ze sprawą przeciwko (...) sp. z o.o. kosztów procesu. Sąd Rejonowy wyjaśnił, że odpowiedzialność członków zarządu na podstawie art. 299 ksh obejmuje m. in. zasądzone w tytule wykonawczym wydanym p-ko spółce z o. o. odsetki ustawowe od należności głównej. (uchwała SN z dnia 7 grudnia 2006 r., III CZP 118/06). Odsetki za opóźnienie od odszkodowania dochodzonego na podstawie art. 299 k.s.h. należą się jednak dopiero od chwili wymagalności ustalonej zgodnie z art. 455 k.c. Termin spełnienia świadczenia przez osoby, o których mowa w art. 299 k.s.h., nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, przez co świadczenie winno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Zatem niewyegzekwowane odsetki za opóźnienie w zapłacie sumy pieniężnej przez spółkę (...) sp. z o.o. mogą być objęte odszkodowaniem dochodzonym na podstawie art. 299 k.s.h. dopiero od daty wezwania pozwanego do zapłaty roszczenia głównego. Powód nie wezwał pozwanego do zapłaty kwoty zasądzonej od spółki przed wszczęciem procesu. Z tego względu sąd ustalił, że odsetki od tej należności mogą być zasądzone dopiero od dnia następnego po dacie doręczenia pozwanemu pozwu tj. od dnia 07.02.2013r. (por. k. 37). O kosztach procesu orzeczono zgodnie z zasadą stosunkowego rozdziału kosztów procesu, na podstawie art. 100 kpc, przy uwzględnieniu, że powód ustąpił tylko co do nieznacznej części swoich roszczeń. Pozwany w apelacji zaskarżył w/w wyrok w całości, wnosząc o jego zmianę poprzez uchylenie wyroku zaocznego z dnia 26 marca 2013 r. sygn. akt VIII GC 1682/12 w całości, oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych za obie instancje. Ewentualnie skarżący wniósł o uchylenie w całości w/w wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto, pozwany na podstawie 381 k.p.c. wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny rachunkowości na okoliczności zbadania sprawozdań (...) Sp. z o.o. w B. za okres 2009 r. - 2010 r. Zaskarżonemu wyrokowi pozwany zarzucił: 1/ naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy - art. 233 kpc oraz art. 231 kpc poprzez przyjęcie, że powód oraz (...) sp. z o.o. w B. nie zawarły porozumienia co do prolongaty spłaty faktury będącej podstawą dochodzonego roszczenia; 2/ naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 299 ksh w zw. Z art. 10 i art. 11 ust. 1 i 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze w postaci błędnej interpretacji prowadzącej do przyjęcia, iż
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.