Sygn. akt III Ca 243/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 czerwca 2014 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Leszek Dąbek Protokolant Justyna Chojecka po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2014 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko M. R. o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt I C 1325/13 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
- a)zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 526,61 zł (pięćset dwadzieścia sześć złoty i sześćdziesiąt jeden groszy) z ustawowymi odsetkami od dnia 27 maja 2013r. do dnia zapłaty,
- b)nie obciąża pozwanego kosztami procesu, 2. nie obciąża pozwanego kosztami postępowania odwoławczego. SSO Leszek Dąbek Sygn. akt III Ca 243/14 UZASADNIENIE Powódka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. żądał zasądzenia na jej rzecz od pozwanego M. R. kwoty 526,61zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu oraz zwrotu kosztów procesu. Uzasadniając żądanie twierdziła, że w drodze cesji nabyła od (...) w Ł. przynależną jej wobec pozwanego wierzytelność o zapłatę nieuregulowanego przez niego w maju 2008r. czesnego za studia i na dochodzoną należność składa czesne w wysokości 206,61zł oraz skapitalizowane odsetki od tej kwoty za okres od jej wymagalności do dnia poprzedzającego wniesienie pozwu. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie sporządził w dniu 17 06 2013r. nakaz zapłaty, w którym polecił pozwanemu zapłacić powódce dochodzone należności oraz koszty procesu. Pozwany M. R. wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty, w którym wnosił o oddalenie powództwa oraz zasądzenie na jego rzecz od powódki zwrotu kosztów procesu. Przyznał, że był studentem powódki i podpisał regulamin studiów oraz zobowiązał się do przestrzegania przepisów obowiązujących na Uczelni. Zarzucał, że wywiązał się ze wszelkich zobowiązań finansowych istniejących pomiędzy stronami oraz że powódka nie wykazała, iż nabyła w drodze cesji dochodzone należności oraz ich wysokości. W toku postępowania pozwany podniósł zarzut przedawnienia dochodzonych roszczeń. Twierdził, że rozpoczynając studia zawarł równocześnie dwie umowy z powódką oraz Instytutem (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł.. W jego ocenie oba podmioty „to ta sama szkoła”, które żądały od niego zapłaty czesnego za ten sam okres nauki i powódka dochodzi od niego należności wyegzekwowanych już przez komornik na rzecz Instytutem (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł.. Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim w wyroku z dnia 20 1 2013r. oddalił powództwo. W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia wskazał, że w sprawie jest bezspornym, iż pozwanego łączyła z Akademią (...) w Ł. umowa, z której wynikał jego obowiązek uiszczania czesnego. Zakwalifikował tę umowę jako umowę o świadczenie usług, do której z mocy regulacji art. 750 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Stwierdził, że pozwany nie udowodnił, że zapłacił dochodzone czesne oraz uznał jego zarzut braku po stronie powodowej legitymacji biernej za nieuzasadniony (uznał, że powódka wykazała w toku postępowania, że w drodze cesji nabyła od wskazanej powyżej Uczelni dochodzone należności). Następnie stwierdził, że Akademia (...) w Ł. przynależy do podmiotów o objętych regulacją art. 751 k.c. i uznał, że w jej świetle dochodzone roszczenia uległy przedawnieniu i uznał powództwo za bezzasadne. Orzeczenie zaskarżyła powódka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. , która wnosił o jego zmianę przez uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie na jej rzecz od pozwanego zwrotu kosztów postępowania w wysokości czterokrotności stawki minimalnej. Zarzucała, że przy ferowaniu wyroku naruszono regulacje: art. 750 k.c., 751 § 1 k.c. oraz art. 751 § 2 k.c. w związku § 10 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 06 2002r. w sprawie zasad techniki prawodawczej, w sposób wskazany w apelacji. Pozwany L. L. domagał się oddalenia apelacji podnosząc, że dochodzona należność została wyegzekwowana przez komornika. Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje : Sąd pierwszej instancji prawidłowo rozpoznał sprawę, a następnie orzekając skonstruował prawidłową podstawę faktyczną orzeczenia. Ustalenia faktyczne składające się na podstawę faktyczną orzeczenia nie były kwestionowane w apelacji i mają podstawę w informacjach zawartych w przywołanych w uzasadnieniu wyroku wiarygodnych źródłach dowodowych. Z tych też względów Sąd odwoławczy przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji. Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena prawna ustalonego stanu faktycznego jest prawidłowa tylko w zakresie dotyczącym posiadania przez powódkę legitymacji biernej i w tej części Sąd odwoławczy ją podziela oraz przyjmuje za własną. (orzecz. SN z dn. 26 04 1935r. C III 473/34, Zb. U.z 1935r. poz. 496). Apelacja słusznie zarzuca, iż przy ferowaniu zaskarżonego orzeczenia błędnie zakwalifikowano stosunek prawny łączący pozwanego z Akademią (...) w Ł., a w konsekwencji tego zastosowano wadliwy reżim prawny przy ocenie skutków prawnych bezspornego pomiędzy stronami faktu nie nieuiszczenia przez pozwanego czesnego w maju 2008r. Wprowadzone w ustawie z dnia 27 07 2005r. – Prawo o szkolnictwie wyższym „umowy o warunkach odpłatności za studia” budziły i w dalszym ciągu budzą kontrowersje, związane z ich zakwalifikowaniem a w następstwie tego ustaleniem reżimu prawnego jaki ma zastosowanie przy ocenie ich skutków prawnych (czy należy je zakwalifikować – tak jak to uczynił Sąd Rejonowy – do „umów o świadczenie usług” w rozumieniu art. 750 k.c., czy też jak tego domaga się apelacja mamy w ich przypadku do czynienia z nowym rodzajem „umowy nazwanej”). W minionych latach z podobnym zagadnieniem judykatura zetknęła się w przypadku „umów o świadczenie usług telefonicznych”, zawartych na podstawie ustawy z dnia 16 07 2004r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. nr 171, poz. 1800, z późniejszymi zmianami), które w orzecznictwie Sądu Najwyższego zostały uznane za odrębny typ umowy, do którego nie mają zastosowania przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 05 2009r. – III CZP 20/09). Podobnie jak ma to miejsce w przypadku tych umów, zawarta w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym regulacja dotycząca „umów o warunkach odpłatności za studia” nie jest pełna i w chwili zawarcia przedmiotowej umowy ograniczała się do : określenia w art. 160 ust. 3 treści umowy i wymaganej prawem formy jej zawarcia („ Warunki odpłatności za studia określa umowa zawarta między uczelnia a studentem w formie pisemnej”), a także uregulowania powiązanych z tym zagadnień: sposobu ustalania wysokości opłat za studia, ich upublicznienia, zasad ich pobierania (art. 99 ust. 2, 3 i ustawy), sposobu regulowania obowiązków i uprawnień stron umowy oraz sposobu ich ewentualnej zmiany (kształtuje je „Regulamin studiów” - art. 160 ust. 1 i art. 161 ustawy). Jakkolwiek uregulowania tego nie można porównać ze sposobem regulacji poszczególnych typów umów w Kodeksie cywilnym (nie ma ono bowiem kompleksowego charakteru), to na poziomie ogólnym możliwe jest zrekonstruowanie istotnych uprawnień i obowiązków stron, co prowadzi do wniosku, że elementy istotnej tych umów zostały wystarczająco uregulowane przez inne przepisy w rozumieniu art. 750 k.c. Dlatego pomimo, że omawiane umowy są niewątpliwie umowami o świadczenie usług to nie mają do nich zastosowania przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.). W szczególności – wbrew temu co przyjął Sąd pierwszej instancji – nie ma do nich zastosowania odesłanie do regulacji art. 751 k.c., przez co termin przedawnienia dochodzonych roszczeń określa regulacja art. 118 k.c., przewidująca 10-letni termin ich przedawnienia (podobnie w przywołanych w uzasadnieniu apelacji orzeczeniach sądów okręgowych). Do czasu wniesieniem przez powódkę pozwu termin ten nie upłynął, w konsekwencji czego powódce przysługują skuteczne względem pozwanego roszczenia o zapłatę dochodzonych należności (jej źródłem są roszczenia odrębna od roszczeń wynikających z umowy zawartej z Instytutem (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł., które jak trafnie ocenił Sąd Rejonowy pozwany nie zostały dotychczas zaspokojone przez pozwanego). Czyni to apelacje uzasadnioną i skutkowało koniecznością zmiany zaskarżonego orzeczenia przez uwzględnienie powództwa. O kosztach procesu orzeczono w oparciu o regulację art. 102 k.p.c., biorąc pod uwagę, iż sprawa miała charakter wątpliwy oraz uwzględniając znaczące rozbieżności w sytuacji materialnej stron, co łącznie stanowi o występowaniu w sprawie przewidzianego w tej regulacji szczególnie uzasadnionego wypadku uzasadniającego odstąpienie od obciążania pozwanego kosztami procesu. Reasumując zaskarżony wyrok jest wadliwy i dlatego apelację powódki jako uzasadnioną uwzględniono, orzekając jak w sentencji w oparciu o regulację art. 386 § 1 k.p.c. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosując regulację art. 102 k.p.c. z tym samych względów, które legły u podstaw orzeczenia o kosztach procesu za pierwszą instancję. SSO Leszek Dąbek