zmiana powództwa w tym postępowaniu jest niedopuszczalna. Przywołany przepis zakazuje zmian powództwa w zakresie przedmiotowym ( roszczenia procesowego ), jak i podmiotowym. Zdaniem Sądu Rejonowego, zmiana przedmiotowa w kierunku ograniczenia roszczenia, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, jest jednak dopuszczalna. Wobec powyższego, Sąd I instancji orzekł, jak w pkt I sentencji zaskarżonego wyroku. O odsetkach orzeczono zaś na podstawie art. 481 § 1 i § 2 k.c. oraz art. 482 § 1 k.p.c. Punkt II tego wyroku zawiera zaś rozstrzygnięcie, wynikające z cofnięcia powództwa ze zrzeczeniem się roszczenia ponad kwotę 11.290,91 zł, stosownie do art. 203 k.p.c. w zw. z art. 355 § 1 k.p.c. W przedmiocie kosztów procesu w pkt V orzeczono stosownie do dyspozycji przepisu art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i art. 100 k.p.c., mając na uwadze wynik sprawy, a zatem rozdzielając je proporcjonalnie do wyniku postępowania. Wyjaśniono, że skoro powód wygrał co do kwoty 11.290,91 zł ( żądanie pozwu wynosiło 20.712,49 zł ), co stanowi 54,51 % wartości przedmiotu sporu, bowiem ponad tę kwotę cofnął powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia - i to nie na skutek zaspokojenia roszczenia po wniesieniu pozwu, a z przyczyn leżących po stronie powodowej - to przegrał co do kwoty 9.421,58 zł, co stanowi 45,49 % i w takim stosunku strony powinny ponieść koszty procesu. Na koszty procesu poniesione przez powoda składała się – opłata od pozwu – 300 zł, wynagrodzenie pełnomocnika, będącego radcą prawnym 2400 zł ( § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm. ), łącznie 2700 zł, z której to kwoty 51,51 % stanowi kwotę 1471,77 zł i taką kwotę tytułem zwrotu kosztów procesu Sąd Rejonowy zasądził na rzecz powoda od pozwanych solidarnie. Pełnomocnikowi pozwanych z urzędu należało przyznać w pkt III i wypłacić tymczasowo ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Braniewie wynagrodzenie w kwocie 2400 zł netto, tj. 2952,00 zł brutto, stosownie do § 6 punkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Natomiast nieuiszczone koszty sądowe – do rozstrzygnięcia w przedmiocie których stosuje się poprzez przepis art. 8 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( Dz. U. z 2010 roku, Nr 90, poz. 594 ) przepisy kodeksu postępowania cywilnego, na które składają się koszty wynagrodzenia pełnomocnika pozwanych z urzędu, należało zasądzić w 45,49 % tych kosztów na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Braniewie od powoda, jak w pkt IV. Z wyrokiem tym nie zgodzili się pozwani, zaskarżając w części wyrok Sądu Rejonowego w Braniewie odnośnie pkt I, IV i V. Wyrokowi temu zarzucono: a/ obrazę prawa materialnego w postaci art. 451 § 1 i 2 k.c. poprzez ich niezastosowanie, a tym samym, przyjęcie niezgodnego z wolą pozwanych, jak i z początkowym ( według skarżących wiążącym ) stanowiskiem powódki odnośnie sposobu rozliczenia dokonywanych przez skarżących wpłat rat czynszowych, celem obejścia przez powódkę zarzutu przedawnienia roszczenia, podczas gdy w świetle w wskazanych powyżej przepisów i stanowisk stron, wpłaty rat czynszowych w pierwszej kolejności powinny być zaliczane na poczet bieżącego czynszu; b/ naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj: - art. 217 § 1 k.p.c. art. 232 k.p.c. i art. 233 k.p.c. poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów przez dowolne ich uwzględnienie, niepełną ocenę, czego konsekwencją mającą wpływ na treść zapadłego orzeczenia był: A/ błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących przyjęcia, że powódka nie zaliczała uiszczanych przez pozwanych czynszów najmu w pierwszej kolejności na poczet bieżącego zadłużenia, podczas gdy zarówno z treści pozwu, jak i rozliczenia czynszu i odsetek wynikała taka praktyka powódki, zgodna z wolą pozwanych; B/ błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących przyjęcia, że pozwani mieli zamiar płacić dług przedawniony oraz że ich zamiarem nie było w pierwszej kolejności płacenie bieżącego czynszu najmu; - art.
- poprzez błędną jego wykładnię, wyrażającą się uznaniu, że zmiana przez powódkę żądania w miejsce czynszu za okres od października 2005r. do stycznia 2013r. czynszu za okres od marca 2011r. do stycznia 2011r. nie jest zmianą przedmiotową powództwa oraz że taka zamiana była dopuszczalna w postępowaniu uproszczonym. Mając na powyższe pozwani wnieśli o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez zmianę jego pkt I - poprzez oddalenie powództwa w całości, uchylenie pkt V i zmianę pkt IV poprzez nakazanie ściągnięcia od powódki na rzecz Państwa – Sądu Rejonowego w Braniewie kwoty 2.400 zł tytułem zwrotu nieuiszczonych kosztów sądowych. Wnieśli także o przyznanie pełnomocnikowi pozwanych z urzędu wynagrodzenia z tytułu reprezentacji pozwanych w postępowania apelacyjnym i obciążenie tymi kosztami powódki. J. wniosek ewentualny wskazali uchylenie zaskarżonego wyroku w w/w części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja pozwanych nie zasługiwała na uwzględnienie. Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe, na podstawie którego dokonał zarówno trafnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, jak i ustaleń co do okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy. Sąd orzekający nie przekroczył w tym zakresie granic swobodnej oceny dowodów zakreślonych w art. 233 § 1 k.p.c., a wydany na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego wyrok – wbrew przekonaniu pozwanych – odpowiada prawu. Sąd Okręgowy ustalenia dokonane przez Sąd pierwszej instancji przyjmuje więc w tym zakresie za własne i stanowiące właściwą i wystarczającą podstawę do wydania rozstrzygnięcia. Nadto stwierdzić należy, że apelacja pozwanych nie zawierała nowych faktów i dowodów, a przedstawiona w niej argumentacja w żaden sposób nie poddała w wątpliwość, ani też nie zaburzyła logicznego ciągu ustaleń dokonanego przez Sąd I instancji, gdyż sprowadzała się jedynie do polemiki z trafnymi konkluzjami poczynionymi przez ten Sąd. W ocenie Sądu Okręgowego, na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 451 k.c. Należy bowiem podzielić stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 listopada 2002r., I CKN 1331/00 ( Lex nr 75340 ), wedle którego, zgodnie z regułami zarachowania, które przewiduje art. 451 k.c. na wypadek, gdy dłużnik ma względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju, wynikających z różnych tytułów w sytuacji, gdy spełniane świadczenie nie wystarcza na zaspokojenie wierzyciela w całości ( a strony nie umówiły się inaczej ), to o zaliczeniu go na określony dług decyduje wola dłużnika, wyrażona przy spełnieniu świadczenia ( § 1 ), nie później jednak, niż przy przyjęciu pokwitowania, w którym wierzyciel zaliczył świadczenie na jeden z długów ( § 2 ). Swoboda wyboru dłużnika jest jednak ograniczona w sytuacji określonej w zdaniu 2 § 1, kiedy to ustawa zezwala wierzycielowi na zarachowanie, nawet wbrew woli dłużnika, zapłaty w ramach danego długu najpierw na poczet należności ubocznych, a potem dopiero - na poczet należności głównej. Zarachowaniu takiemu dłużnik nie może się sprzeciwić. Jeżeli dłużnik nie wskazał, który z kilku długów chce zaspokoić ( § 2 ), o zaliczeniu zapłaty na poczet określonego długu decyduje wierzyciel - przez dokonanie zarachowania w pokwitowaniu. Przyjęcie przez dłużnika pokwitowania wierzyciela co do kolejności zaliczenia długu, pozbawia dłużnika prawa decydowania o tym. Dłużnik powinien otrzymać pokwitowanie natychmiast z chwilą spełnienia świadczenia. Jeżeli żadna ze stron nie skorzystała z uprawnień określonych w § 1 oraz § 2 i nie złożyła wskazanych w nim oświadczeń, to wówczas ( § 3 ) spełnione świadczenie zalicza się przede wszystkim na poczet długu wymagalnego, a jeśli jest ich kilka, to na poczet najwcześniej wymagalnego ( decyduje data powstania długu, a nie termin jego zapłaty ). W okolicznościach jednakowych zaliczenie następuje stosunkowo na poczet wszystkich długów. Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że pozwani dłużnicy nie wykazali, aby złożyli oświadczenia o zaliczeniu zapłaty w momencie świadczenia. Trafnie wskazano, że pozwani nie informowali powódki, czego dotyczą ich wpłaty, a jedynie dla swoich celów, na odwrocie dowodów wpłaty, które dla nich pozostawały, czynili notatki, dotyczące okresu, którego wpłata dotyczy. Także powódka - wierzyciel nie dokonała zarachowania, co winna był uczynić w pokwitowaniu, takiego bowiem nie skierowała do dłużników. Wbrew stanowisku skarżących nie stanowił go pozew - który co do zasady może być uznany za pokwitowanie, o ile spełnia związane z nim wymogi co do formy i treści – gdyż nie zachodzi konieczne dla takiego uznania, bezpośrednie następstwo czasowe między spełnieniem poszczególnych świadczeń, a jego wniesieniem w dniu 30 stycznia 2013r. ( tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 11 października 2005r., I ACa 746/2005, OSA 2006, z. 11, poz. 39, s. 21 ). Skoro żadna ze stron nie skorzystała z możliwości wyboru, zatem wpłaty dłużników należało zaliczyć według ustawowej reguły określonej w § 3. „Jeśli strony nie zawarły umowy co do sposobu zarachowania, z uprawnienia tego także nie skorzystał ani dłużnik, ani wierzyciel – wówczas z mocy art. 451 § 3 k.c. spełnione świadczenie zalicza się przede wszystkim na poczet długu wymagalnego, a jeżeli jest kilka długów wymagalnych – na poczet najdawniej wymagalnego ( por. także wyrok SN z dnia 17 stycznia 2007r., II CSK 412/2006, Biul. SN 2007, nr 5, s. 12, M. Praw. 2007, nr 4, s. 171, OSNC 2008/A, poz. 15 ). W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy, posiłkując się w/w przepisem, prawidłowo dokonał zarachowania wpłat dokonanych przez pozwanych, a to zgodnie z rozliczeniem, dołączonym do pisma procesowego powódki z dnia 09 stycznia 2013r. ( a faktycznie – z dnia 09.01.2014r. – k. 90 i 94 – 95 ). Z rozliczeń tych, matematycznie prawidłowych wynikało, że na dzień 21 stycznia 2013r. pozwani zalegali z zapłatą czynszu za okres od marca 2011r. do stycznia 2013r. w kwocie 10.304,14 zł oraz z zapłatą odsetek ustawowych za okres od dnia 11 marca 2011r. do dnia 21 stycznia 2013r. w kwocie 986,77 zł. i taką też sumę wskazanych kwot Sąd pierwszej instancji słusznie zasądził na rzecz powódki. Za niezasadny nadto uznać należało również zarzut apelacji co do naruszenia art.
k.p.c., wedle którego zmiana powództwa w postępowaniu uproszczonym jest niedopuszczalna, a przepisów art. 75 - 85 k.p.c. oraz art. 194 - 196 k.p.c. i art. 198 k.p.c. nie stosuje się. Cytowany wyżej przepis w § 1 zdanie 1 wprowadza odstępstwo od ogólnej zasady, wynikającej z treści art. 193 k.p.c., wyłączając dopuszczalność zmian. Tak więc w postępowaniu uproszczonym zmiana powództwa nie jest dopuszczalna. Niedopuszczalne są zmiany pierwotnie zgłoszonego żądania, ani pod względem jakościowym - poprzez wystąpienie z innego rodzaju żądaniem, ani ilościowym - polegającym na zgłoszeniu żądania w wyższej wysokości ( porównaj: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz pod red. dr hab. prof. nadzw. UWr Elwira Marszałkowska - Krześ, Rok wydania: 2014, Wydawnictwo: C.H.Beck, Wydanie: 11; Legalis ). Wbrew twierdzeniom apelacji, w niniejszej sprawie nie mieliśmy do czynienia z niedopuszczalną w postępowaniu uproszczonym zmianą przedmiotową żądania pozwu. Pierwotnie powódka domagała się bowiem zasądzenia od pozwanych kwoty 20 712,49 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od kwoty 11 114,14 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, wskazując, że żądaniem objęte jest roszczenie o zapłatę czynszu za okres od października 2005r. do stycznia 2013r. Pismem z dnia 09 stycznia 2014r. powódka ograniczyła powództwo do kwoty 11 290,91 zł, w tym kwoty 10 304,14 zł tytułem należności głównej i kwoty 986,77 zł tytułem odsetek, tym samym cofając powództwo w pozostałym zakresie. Skoro więc pozew dotyczył pierwotnie roszczenia o zapłatę czynszu za okres od października 2005r. do stycznia 2013r., to - po jego ograniczeniu - dochodzone przez powódkę roszczenie o zapłatę, dotyczące jedynie okresu od marca 2011r. do stycznia 2013r., od początku było objęte żądaniem pozwu. Zmieniły się bowiem jedynie konkretne okresy w ramach pierwotnie wskazanego przedziału czasowego, za które to pozwani bezsprzecznie czynszu nie uregulowali. Nadto zakaz wyrażony w art.
nie obejmuje częściowego cofnięcia pozwu, przy zachowaniu wymagań wymienionych w art. 203 § 1 k.p.c.. Cofnięcie pozwu, chociaż należy do zakresu dyspozycyjności materialnej, jest innym rodzajem aktu tej dyspozycyjności, niż przedmiotowa zmiana powództwa. Jeżeli warunki, pod którymi może nastąpić cofnięcie pozwu, są spełnione, sąd umarza postępowanie w zakresie cofnięcia ( tak: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz do artykułów 367 - 729. Tom II, pod red. red. prof. dr hab. Andrzej Marciniak, prof. dr hab. Kazimierz Piasecki, Rok wydania: 2014, Wydawnictwo: C.H.Beck, Wydanie: 6; Legalis ). Z powołanych przyczyn Sąd Okręgowy, na podstawie art. 385 k.p.c., oddalił apelację jako bezzasadną. O kosztach postępowania za drugą instancję orzeczono na podstawie art. 22 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych ( j.t. Dz. U. 2014, poz. 637 ), § 2 ust. 3 w zw. § 6 pkt 5 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( j.t. Dz. U. 2013, poz. 490 ).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.