poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, wyrażające się w oddaleniu wniosków dowodowych powódki zgłoszonych pismem z dnia 4 listopada 2011 roku, na co powódka zwróciła uwagę w trybie art. 162 k.p.c., podczas gdy potrzeba powołania tych dowodów powstała jako reakcja na argumentację sprzeciwu od nakazu zapłaty; 2) art. 232 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 245 k.p.c. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, manifestujące się w dowolnym, a nie swobodnym ustaleniu, wbrew zasadom logicznego rozumowania oraz wbrew ciężarowi dowodu, iż z potwierdzeń nadania zamówień towarów pocztą elektroniczną, które nie są dokumentami, ani innym środkiem dowodowym w rozumieniu przepisów k.p.c., wynika iż powódka zapoznała się z treścią zamówień oraz wynika z nich termin doręczenia zamówienia powódce, od którego można wyliczyć termin opóźnienia w dostawie, podczas gdy sama pozwana przyznała, że zamówienia składała drogą elektroniczną, a nie faxową, jak przewidywała umowa; 3) art. 6. k.c. poprzez przyjęcie, iż pozwana poniosła ciężar dowodu i wykazała zaistnienie opóźnień w wykonaniu zamówień, w sytuacji gdy pozwana wykazała jedynie fakt złożenia zamówień drogą e-mailową (a zatem nie powodujących rozpoczęcia biegu terminu do realizacji zamówienia) oraz fakt daty wystawienia faktury (a zatem nie daty wykonania zamówienia) w związku z czym pozwana nie wykazała zasadności przesłanek faktycznych do mówienia o nieprawidłowości w wykonaniu zobowiązania; 4) art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. przez jego niezastosowanie, pomimo faktu, iż powódka podnosiła, iż pozwana zgłaszała już zarzut potrącenia w zakresie kwoty 12.500 zł, dotyczący „zamówienia” nr 99, faktury VAT nr (...) i noty księgowej Nr (...) z dnia 22 lutego 2011 roku w sprawie VIII GC (...)zawisłej przed Sądem Rejonowym (...)w Ś. i zarzut potrącenia dotyczący tych samych okoliczności zgłoszony w niniejszym postępowaniu jest niedopuszczalny z uwagi na lispendencję; II. naruszenie przepisów prawa materialnego: 1) art. 76 k.c. w zw. z art. 61 § 2 k.c. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, wyrażające się w błędnym ustaleniu, iż na gruncie umów, z których pozwana wywodzi opóźnienie w dostawie towarów e-mailowa forma zamówienia wywołuje skutek prawny w postaci skutecznego doręczenia zamówienia, a w konsekwencji możność naliczania kar umownych, podczas gdy według § 1 pkt 5 umów zamówienie towaru winno nastąpić w formie faxowej; 2) art. 483 § 1 k.c. w zw. z art. 484 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 5 k.c. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, wyrażające się w uznaniu, iż po stronie pozwanej wystąpiły ustawowe przesłanki potrącenia w postaci niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez powódkę oraz w postaci szkody, podczas gdy powódka w całości wykonała swoje zobowiązanie, pozwana zaś nie poniosła żadnej szkody, a ponadto wysokość potrącanych kar umownych była rażąco wygórowana, oderwana od jakiegokolwiek zawinienia powódki, wartości asortymentu objętego umową oraz ryzyka gospodarczego pozwanej, co prowadzi do wniosku, że naliczone kary umowne stanowią jedynie niesłuszne, wbrew zasadom współżycia społecznego, wzbogacenie pozwanej kosztem powódki, a więc wykonywanie uprawnień z postanowień umownych § 8 o karach umownych stanowi de facto czynność techniczną będącą nadużyciem prawa podmiotowego, mającą na celu uniknięcie płatności za zamówiony towar; III. błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku, mający istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku polegający na nieprawidłowym przyjęciu, iż: 1) towar zamawiany przez pozwaną objęty był załącznikiem do umowy - SIWZ, podczas gdy z treści nieformalnych - e-mailowych zamówień nie wynika taka konstatacja, a wręcz nie może być mowy o jakichkolwiek zamówieniach w rozumieniu umów wiążących strony a jedynie o zamawianiu innych przedmiotów, których dostarczenie nie może być rozpatrywane w ramach zagrożenia karami umownymi; 2) „powodowa Spółka nie zaprzeczyła, iż strony uzgodniły składanie zamówień towarów w drodze elektronicznej” (s. 11 uzasadnienia), podczas gdy konsekwentnie w każdym piśmie procesowym (przygotowawczym) powódka stała na stanowisku, że prawidłową formą zamówienia towaru była umowna forma faxowa, a nadto w tychże pismach powódka powołując się wprost na art. 210 k.p.c. i art. 230 k.p.c. zaprzeczała wszelkim twierdzeniom pozwanej, które były sprzeczne z jej stanowiskiem procesowym. Wskazując na powyższe zarzuty pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kwoty 227.906,04 zł z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty i zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania, nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania za instancję odwoławczą. W piśmie procesowym z dnia 18 października 2012 roku (k.351-364) powódka powołała dodatkowo zarzuty: I. naruszenie przepisów prawa materialnego: 1) art. 498 § 1 k.c. w zw. z art. 483 § 1 k.c. w zw. z art. 471 k.c. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, manifestujące się w błędnym ustaleniu, że pozwana będąc dłużnikiem powodowej spółki była jednocześnie jej wierzycielem i przysługiwały jej wierzytelności z tytułu kar umownych, podczas gdy pozwana tego zgodnie z ciężarem dowodu nie udowodniła, co powoduje, że nie powstały materialne przesłanki potrącenia; 2) art. 483 § 1 k.c. w zw. z art. 484 § 1 k.c. w zw. z art. 471 k.c. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, manifestujące się w błędnym ustaleniu, że istniały podstawy do naliczenia kar umownych, w sytuacji gdy pozwana nie udowodniła, zgodnie ze spoczywającym na niej ciężarem dowodu, nienależytego wykonania bądź niewykonania umów przez powódkę, a w szczególności:
jest uzasadniony. Zastosowanie art.
wymaga uwzględnienia, jakie znane powodowi okoliczności faktyczne mogą zostać uznane za sporne w chwili wnoszenia pozwu, a przy tym istotne dla rozstrzygnięcia. Ponadto konieczne jest uwzględnienie zasad rozkładu ciężaru dowodu, wynikających z art. 6 k.c. (por. wyrok SN z dnia 25 listopada 2011 roku, II CSK 81/11, LEX nr 1101651). Art.
nie wymaga od powoda przewidywania z góry zarzutów, jakie wobec jego twierdzeń podniesie pozwany, tylko odniesienia się do znanych mu w chwili wnoszenia pozwu twierdzeń i dowodów wskazujących na zasadność powództwa (wyrok SN z dnia 12 stycznia 2012 roku, V CSK 182/11, LEX nr 1129968). Przed wytoczeniem powództwa pozwana złożyła powódce oświadczenie o potrąceniu. Powódka miała podstawy przewidywania, że pozwana w toku wytoczonego procesu może powoływać się na oświadczenie o potrąceniu. Nie można natomiast wymagać od powódki, aby przewidywała jakie wnioski dowodowe w tym zakresie złoży pozwana. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę na rozkład ciężaru dowodu. Wobec powoływania się przez pozwaną na skuteczne potrącenie wierzytelności powódki z tytułu zapłaty ceny za dostawę towarów z wierzytelnością pozwanej z tytułu nałożonych kar umownych za opóźnienie w realizacji zamówień, na pozwanej spoczywał ciężar udowodnienia nienależytego wykonania przez powódkę zobowiązania. Wobec tego pozwana miała obowiązek już w sprzeciwie od nakazu zapłaty powołania twierdzeń i dowodów, z których wywodziła skutki prawne (dostawy towarów z przekroczeniem terminu określonego w umowach). Powódka nie miała natomiast obowiązku powoływania już w pozwie wszystkich dowodów, zmierzających do wykazania, że dostarczyła zamówione rzeczy bez opóźnienia, tym bardziej, że pozwana przed wytoczeniem powództwa doręczyła powódce jedynie oświadczenia o potrąceniu. Przed wytoczeniem powództwa strony nie prowadziły żadnej korespondencji dotyczącej wyjaśnienia kwestii opóźnienia w realizacji dostaw i nałożenia na powódkę kar umownych. Powódka ograniczyła się jedynie do wezwania pozwanej do zapłaty należności wynikających z szeregu faktur (pisma z dnia 26 sierpnia 2001 roku i 12 września 2011 roku), a pozwana do wysłania oświadczenia o potrąceniu (datowanego na dzień 22 lutego 2010 roku, a doręczonego w dniu 4 marca 2011 roku) oraz pisma z dnia 15 września 2011 roku powołującego się na złożenie oświadczenia o potrąceniu. W tej sytuacji, mając na uwadze rozkład ciężaru dowodu, nie można uznać za spóźnione w rozumieniu art.
powołanie przed powódkę dopiero w odpowiedzi na sprzeciw od nakazu zapłaty twierdzeń i dowodów świadczących o braku opóźnienia w realizacji zamówień. Przepis art.
nie może być bowiem uważany za podstawę obowiązku przedstawienia przez powoda wszelkich możliwych twierdzeń i dowodów na wszystkie okoliczności, jakie istnieją lub mogą, choćby tylko hipotetycznie i ewentualnie, pojawić się w konkretnej sprawie. Nie można zatem podzielić stanowiska Sądu Okręgowego, że już w pozwie powódka powinna powołać twierdzenia i dowody dla wykazania, że zamówienia były realizowane bez opóźnienia, tym samym, że oświadczenie pozwanej o potrąceniu nie wywołało skutku umorzenia wierzytelności. Wobec tego Sąd Okręgowy z naruszeniem art.
oddalił wnioski dowodowe powódki zgłoszone w piśmie z dnia 4 listopada 2001 roku, zaś pełnomocnik powódki zgłosił zastrzeżenie w trybie art. 162 k.p.c. co do takiej decyzji procesowej. Ubocznie zwrócić także należy uwagę na niekonsekwencję Sądu Okręgowego. Mianowicie Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 roku oddalił wszystkie wnioski dowodowe zgłoszone przez powódkę w piśmie z dnia 4 listopada 2011 roku (w tym również wniosek o przesłuchanie stron w trybie art. 299 k.p.c.), a następnie na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 roku dopuścił i przeprowadził dowód z przesłuchania w trybie art. 299 k.p.c. w imieniu powódki D. K. (k. 258). W konsekwencji oddalenia wniosków dowodowych powódki złożonych w piśmie z dnia 4 listopada 2011 roku Sąd Okręgowy nie prowadził postępowania dowodowego i zaniechał zbadania twierdzeń i zarzutów powódki dotyczących sposobu, trybu, terminów i okoliczności zamawiania towarów. Wymienione twierdzenia powódki zmierzały do wykazania, że oświadczenie o potrąceniu złożone przez pozwaną nie wywołało skutku umorzenia wierzytelności stron. Dodać także należy, że Sąd Okręgowy po przeprowadzeniu dopuszczonych dowodów, pomimo zarzutów powódki, dokonując ustaleń faktycznych nie przeanalizował szczegółowo, czy zamówienia z k. 60, 63, 66, 69, 72, 75, 78 dotyczyły rzeczy wymienionych w załącznikach do umów (której konkretnej pozycji wymienionej w ofertach stanowiących załączniki nr 1 do tych umów). Ograniczył się jedynie do powołania zeznań świadków J. K. i K. K., bez wskazania konkretnych poczynionych ustaleń i odniesienia się do zarzutów podnoszonych przez powódkę dotyczących tego, że zamówienia były na tyle ogólnikowe, iż wymagały dodatkowych telefonicznych ustaleń. Tymczasem wymaga wyjaśnienia, czy poszczególne rzeczy objęte zamówieniami były zgodne z rzeczami wymienionymi w załącznikach do umów, czy ich opis pozwalał na ich zidentyfikowanie bez dokonania dodatkowych uzgodnień i czy takie uzgodnienia były czynione. Uwaga ta jest o tyle istotna, że z zeznań świadków J. K. i K. K. wynika, że część rzeczy wymieniona w zamówieniach z k. 60, 63, 66, 69, 72, 75, 78 nie była objęta umowami nr (...) i nr (...) Sąd Okręgowy przyjął, że zamówienia składane drogą elektroniczną dotarły do wiadomości adresatów (według wskazanego adresu - (...)- k. 60v, 63v,66v, 69v, 72v oraz do M. K. i do wiadomości M. D. i J. C. - k. 75, 78) w dniu ich wysłania. Takich ustaleń nie potwierdza żaden dowód. Jednocześnie Sąd Okręgowy nie dokonywał ustaleń, kto, kiedy i w jaki sposób uzgodnił na jaki adres poczty elektronicznej miały być wysyłane zamówienia, czy strony uzgadniały, że datą otrzymania przez powódkę zamówienia będzie data wysłania e-maila, czy też inna data i jaka. Sąd Okręgowy nie dokonał również wykładni postanowień umów nr (...) i nr(...)jeżeli chodzi o sposób składania zamówień cząstkowych, w szczególności czy jedynym sposobem składania zamówień był fax przesłany na numer podany w § 1 ust. 5 umów, czy strony w umowie dopuściły inne formy składnia zamówień i jakie. Sąd Okręgowy dochodząc do wniosku, że powódka pozostawała w opóźnieniu w dostawie zamówionych rzeczy, a brak jest przesłanek miarkowania kar umownych, nie odniósł się w żaden sposób do okoliczności faktycznych że: 1) kara umowna nałożona w nocie księgowej nr (...) roku z dnia 22 lutego 2011 roku w wysokości 12.500 zł (k. 62) dotyczyła opóźnienia w dostawie rzeczy ((...)) o wartości 305,91 zł (pozostałe pozycje objęte zamówieniem nr 99 nie dotyczyły umowy nr (...)), 2) kara umowna nałożona w nocie księgowej nr (...) roku z dnia 22 lutego 2011 roku w wysokości 22.500 zł (k. 65) dotyczyła opóźnienia w dostawie rzeczy (5 sztuk słupów (...)) o wartości 1.285,90 zł (pozostałe pozycje objęte zamówieniem nr 101 nie dotyczyły umowy nr (...)), 3) kara umowna nałożona w nocie księgowej nr (...) roku z dnia 22 lutego 2011 roku w wysokości 11.250 zł (k. 68) dotyczyła opóźnienia w dostawie rzeczy o wartości 384,54 zł; 4) kary umowne nałożone w nocie księgowej nr (...)z dnia 22 lutego 2011 roku w wysokości 31.250 zł oraz 37.500 zł – łącznie 68.750 zł (k. 71) dotyczyły opóźnienia w dostawie rzeczy o wartości 2.196 zł; 5) kara umowna nałożona w nocie księgowej nr (...) roku z dnia 22 lutego 2011 roku w wysokości 21.250 zł (k. 74) dotyczyła opóźnienia w dostawie rzeczy 1.200,48 zł; 6) kara umowna nałożona w nocie księgowej nr (...) roku z dnia 22 lutego 2011 roku w wysokości 4.000 zł (k. 77) dotyczyła opóźnienia w dostawie rzeczy o wartości 1.061,40 zł; 7) kara umowna nałożona w nocie księgowej nr (...) roku z dnia 22 lutego 2011 roku w wysokości 184.000 zł (k. 80) dotyczyła opóźnienia w dostawie rzeczy o wartości 4.819 zł. Czyli za opóźnienia w realizacji dostaw rzeczy o wartości 11.853,23 zł pozwana obciążyła powódkę karami umownymi w łącznej wysokości 324.350 zł. Powyższe uwagi wskazują na to, że Sąd Okręgowy nie odniósł się do żądania powódki, zaniechał zbadania podstawy faktycznej żądania, nie czyniąc żadnych ustaleń w zakresie okoliczności faktycznych wskazanych powyżej w niniejszym uzasadnieniu, które były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz nie zbadał wszystkich merytorycznych zarzutów strony powodowej, która kwestionowała skuteczność oświadczenia o potrąceniu. Sąd Okręgowy nie rozpoznał zatem istoty sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku w całości i przekazaniem sprawy Sądowi Okręgowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. Nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji stanowi przeszkodę do wydania przez sąd odwoławczy orzeczenia. W przeciwnym razie strona zostaje pozbawiona jednej merytorycznej instancji, a więc dochodzi tym samym do naruszenia zasady instancyjności postępowania sądowego (por. wyrok SN z dnia 13 listopada 2002 roku, I CKN 1149/00, LEX nr 75293, wyrok SN z dnia 29 stycznia 1999 roku, I CKN 998/97, LEX nr 50755). W związku z powyższym na obecnym etapie postępowania bezprzedmiotowe są rozważania odnoszące się do pozostałych zarzutów apelacji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy powinien przeprowadzić dowody zawnioskowane przez powódkę w piśmie z dnia 4 listopada 2011 roku. Następnie kierując się przy ocenie dowodów zasadami wyrażonymi w art. 233 § 1 k.p.c., powinien dokonać ustaleń faktycznych, w tym okoliczności faktycznych szczegółowo wymienionych powyżej w niniejszym uzasadnieniu. Następnie Sąd Okręgowy powinien dokonać oceny prawnej ustalonych faktów, biorąc pod uwagę treść żądania, linię obrony pozwanej oraz twierdzenia powódki zwalczające skuteczność oświadczenia o potrąceniu. O ile Sąd Okręgowy dojdzie do wniosku, że powódka pozostawała w opóźnieniu w realizacji zamówionych rzeczy i zasadne jest obciążenie jej karami umownym, powinien rozważyć możliwość zastosowania art. 484 § 2 k.c. Z wyżej podanych względów i na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c. Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.