dekretu z dnia 11 października 1946 roku Prawo rzeczowe ten, kto posiadał nieruchomość przez lat 20 nabywał jej własność przez zasiedzenie, a jeżeli objął nieruchomość w posiadanie w złej wierze, wymagany był trzydziestoletni okres posiadania. Nieformalny podział nieruchomości i w jego następstwie objęcie określonej działki we władanie jest uzyskaniem jej posiadania w złej wierze, gdyż osoba taka nie miała podstaw, aby uważać się za właściciela, skoro nie zachowała formy aktu notarialnego wymaganej przepisami prawa (art. 46 Prawa rzeczowego). Przepisy Prawa rzeczowego, podobnie jak Kodeks cywilny, formułowały również wymóg posiadania jak właściciel (obecnie zwanego samoistnym) jako prowadzącego do zasiedzenia (por. art. 296 Prawa rzeczowego). Dopiero z dniem 1 stycznia 1965 roku wszedł w życie Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 172 §
posiadacz samoistny, który uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, nabywał jej własność, jeżeli posiadał ją nieprzerwanie przez lat 20 (w przypadku dobrej wiary przez lat 10). Z dniem 1 października 1990 roku terminy te zostały wydłużone do lat 30 dla złej wiary i do lat 20 dla dobrej wiary (ustawą z dnia 28 lipca 1990 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny – Dz. U. z 1990 roku, Nr 55, poz. 321) z tym, że odnosi się to do sytuacji, w których termin zasiedzenia nie upłynął przed dniem 1 października 1990 roku (por. art. 9 powołanej ustawy nowelizującej k.c.). Przepisy art. XLI §
Przepisów wprowadzających Kodeks cywilny stanowią, że do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed dniem wejścia w życie Kodeksu cywilnego, stosuje się od tej chwili przepisy tego kodeksu; dotyczy to w szczególności możności nabycia prawa przez zasiedzenie. Jeżeli termin zasiedzenia według Kodeksu cywilnego jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg zasiedzenia rozpoczyna się z dniem wejścia kodeksu w życie; jeżeli jednak zasiedzenie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie Kodeksu cywilnego nastąpiłoby przy uwzględnieniu terminu określonego w przepisach dotychczasowych wcześniej, zasiedzenie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Skoro z ustaleń faktycznych wynika, że do objęcia przedmiotowego gruntu w samoistne posiadanie przez M. C. doszło już 16 grudnia 1959 roku, pod rządami Prawa rzeczowego, a było to posiadanie w złej wierze, do zasiedzenia tego gruntu według Prawa rzeczowego mogło dojść dopiero z dniem 16 grudnia 1989 roku. Zastosowanie zatem powinny mieć przepisy art. XLI §
172 §
w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 października 1990 roku. Zasiedzenie rozpoczęte przed wejściem w życie k.c. według terminu z Prawa rzeczowego nastąpiłoby bowiem później niż zasiedzenie liczone od dnia wejścia w życie k.c. według ówczesnego, krótszego, dwudziestoletniego terminu, które upływało z dniem 1 stycznia 1985 roku. Wobec powyższego data zasiedzenia określona została przez Sąd Rejonowy błędnie, gdyż należało stwierdzić zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1985 roku. W okolicznościach niniejszej sprawy nie było również podstaw do stwierdzenia zasiedzenia na męża M. C.. Pomijając już, że zmarł on przed dniem 1 stycznia 1985 roku (w dniu 13 października 1984 roku – k.362v) i nie mógł nabyć własności nieruchomości w tej dacie, dzieci M. i F. małżonków C. wskazywały (co wynika również z umowy z 1959 roku), że M. C. nabywała nieruchomości za fundusze osobiste i tylko ona uważała się za ich właścicielkę. Obcy świadkowie zeznając o działce małżonków C. mogli nie mieć tej świadomości. Gdyby do zasiedzenia nieruchomości doszło za życia F. C., nieruchomość ta weszłaby do majątku wspólnego M. i F. małżonków C., ale stałoby się tak tylko na skutek działania art. 32 § 1 k.r.io. w ówczesnym brzmieniu (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2012 roku, sygn. I CSK 257/12, Lex nr 1293672). Sąd Rejonowy nie zwrócił również uwagi na to, że w przypadku M. C. zasiedzenie może dotyczyć tylko udziału we współwłasności działki noszącej obecnie nr (...), jaki przysługiwał pozostałym współwłaścicielom. W zakresie udziału 861/5001 części tej nieruchomości, przysługiwał on M. C. wprost z umowy z dnia 16 grudnia 1959 roku i nie mogła zasiedzieć tego udziału, który wcześniej nabyła w drodze czynności prawnej. Z tego względu wniosek o zasiedzenie mógł zostać uwzględniony tylko w zakresie pozostałego udziału 4140/5001 części we współwłasności nieruchomości, tj. uprzednio przysługującego S. B. i Z. A.. Inną rzeczą natomiast jest, że w wyniku tych dwóch zdarzeń (umowy z dnia 16 grudnia 1959 roku i zasiedzenia z dniem 1 stycznia 1985 roku) ostatecznie własność całej działki przysługiwała M. C.. Dodać jedynie należy, że Sąd Okręgowy wezwał do udziału w sprawie A. B. jako jednego z następców prawnych S. B., ale uczestnik ten nie zajął żadnego stanowiska w sprawie. Wobec częściowego uwzględnienia apelacji Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do odstąpienia od zasady, iż każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 520 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.) i z tego względu oddalił wnioski A. Z. i H. C.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.