Sygn. akt II Ca 613/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 października 2014 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Arkadiusz Lisiecki (spr.) Protokolant Paulina Neyman po rozpoznaniu w dniu 30 października 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie w postępowaniu uproszczonym sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko S. S. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 13 czerwca 2014 roku, sygn. akt I C 673/13 oddala apelację. Sygn. akt Ca 613/14 Cupr UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z Sąd Rejonowy w Radomsku oddalił powództwo (...) spółki z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w W. przeciwko S. S. o zapłatę kwoty 1.135 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwany S. S.był studentem(...)w Ł.. Odbywał studia na Wydziale(...)na kierunku informatyka. Pozwany podpisał umowę z (...)w Ł.w dniu 9 grudnia 2006 roku. Studia miała trwać 7 semestrów. Zgodnie z postanowieniami umowy nauka na uczelni była odpłatna. Pozwany zobowiązał się do zapłaty czesnego w wysokości 610 zł za I, II oraz za III rok studiów. Czesne płatne w dwóch ratach w wysokości 305 zł do 10-go stycznia i do 10-go maja każdego z tych lat studiów oraz w wysokości 305 zł za IV rok studiów, czesne płatne w jednej racie. Pozwany S. S.rozpoczął nauczanie w 2006 roku. Kształcąc się dotarł do 3 roku - rozpoczął 5 semestr, którego jednak nie ukończył. Pozwany spóźnił się ze złożeniem indeksu i karty egzaminacyjnej. W konsekwencji decyzją dziekana (...)w Ł.z dnia 23.03.2009r. został skreślony z listy studentów. Decyzja ta została podtrzymana przez Rektora tej uczelni, decyzją z dnia 18.05.2009r. Zgodnie z postanowieniami statutu (...)w Ł.nauka w uczelni jest płatna; zasady pobierania i wysokość opłat w uczeni ustala kanclerz (§ 27 i 39). W dniu 7 lutego 2013 roku pomiędzy (...)w Ł.a powodem (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą w W.zawarta została umowa przelewu wierzytelności przysługujących cedentowi z tytułu świadczonych usług edukacyjnych. W załączniku do umowy cesji wymieniono wierzytelność w stosunku do pozwanego S. S.w wysokości 704,50 złotych, kwota główna. W wezwaniu do zapłaty, które doręczono pozwanemu powód zawiadomił pozwanego o przelewie wierzytelności i wezwał pozwanego do zapłaty należności na które złożyły się następujące pozycje: kwota 45 zł tytułem czesnego za styczeń 2008 roku oraz skapitalizowane odsetki od tej kwoty w wysokości 30,77 zł za okres od 11.01.2008r. do 23.05.2013r., kwota 320 zł czesne za maj 2008r. oraz skapitalizowane odsetki od tej kwoty w wysokości 206,61 zł za okres od 11.05.2008r. do 23.05.2013r., kwota 339,50 zł czesne za styczeń 2009r. oraz skapitalizowane odsetki od tej kwoty w wysokości 192,74 zł za okres od 11.01.2009r. do 23.05.2013r. Powyższe ustalenia na temat okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy Sąd poczynił na podstawie powołanych wyżej dowodów z dokumentów, uznając, że dowody te nie budzą wątpliwości, co do swojej wiarygodności. Pozwany zakwestionował wysokości dochodzonych pozwem kwot tytułem nieopłaconego czesnego, podniósł zarzut przedawnienia - 2 letni, a na wypadek jego nieuwzględnienia, 3 letni okres przedawnienia roszczeń. Nadto zarzucił też brak legitymacji procesowej po stronie powoda oraz to, że prowadzenie kierunku informatyki było nielegalne, ponieważ po negatywnej ocenie Państwowej Komisji Akredytacyjnej Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego odebrało(...)w Ł.prawo do prowadzenia studiów magisterskich na kierunku (...). Sąd Rejonowy zważył, iż powództwo, jako nieuzasadnione, podlegało oddaleniu. Po pierwsze - zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Powód powinien udowodnić okoliczności określone w art. 509 k.c. i art. 510 § 1 k.c. dotyczące elementów przedmiotowo istotnych umowy przelewu, jej ważności oraz skuteczności tej umowy, szczególnie w sytuacji, w której pozwany wyraźnie zaprzeczył, iż do nabycia wierzytelności po stronie powoda skutecznie doszło. Powód wskazał, iż na podstawie umowy cesji wierzytelności przejął prawa do wierzytelności wobec pozwanego z tytułu zawartej umowy. Z załączonej przez powoda umowy nie wynika jednak, jakie wierzytelności, w jakiej wysokości i w stosunku do kogo zostały na jej podstawie zbyte. Do akt został dołączony wyciąg z załącznika nr 1 do umowy, zdaniem Sądu jest to jednak dokument niewystarczający do oceny czy istnieje tożsamość pomiędzy wierzytelnością przysługującą (...)w Ł.a wierzytelnością, której w niniejszej sprawie dochodzi powód. Analiza treści umowy z dnia 9 grudnia 2006 roku, umowy sprzedaży wierzytelności zawartej w dniu 7 lutego 2013 roku oraz skrótowej treści wyciągu z załącznika do umowy sprzedaży wierzytelności wobec jedynie wskazania kwoty 704,50 zł, oznaczenia dłużnika poprzez wskazanie adresu, imienia i nazwiska i lp. nie pozwala na jednoznaczne wskazanie przedmiotu sprzedaży wierzytelności w rozumieniu art. 509 § 1 k.c. w zw. z art. 510 § 1 k.c. i w z w. z art. 511 k.c. i zachowania wymogu formy pisemnej ad probationem. W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwany podniósł, poza zarzutem przedawnienia, zarzutu braku legitymacji procesowej po stronie powoda wobec nie wykazania istnienia wierzytelności, nie wykazania skutecznego nabycia konkretnej, imiennej wierzytelności. W ocenie Sądu Rejonowego powód nie wykazał legitymacji czynnej, a dowodem na to nie może być wydanie decyzji o skreśleniu z listy studentów z powodu niedopełnienia formalności. Jak wynika z treści decyzji wydanej w dniu 18 maja 2009 roku Prorektor podtrzymał decyzję dziekana z dnia 23.09.2009r. o skreśleniu S. S. z listy studentów z tym uzasadnieniem „niedopełnienie formalności związanych z uchyleniem skreślenia" (k. 72 akt). Zestawienie tych fragmentarycznych danych nie pozwala zdaniem Sądu Rejonowego na logiczne, spójne stwierdzenie istnienia wierzytelności w postaci deklarowanej przez powoda w pozwie, jako nieopłacenie czesnego za styczeń i maj 2008r. za styczeń 2009r. oraz skapitalizowanych odsetek. Reasumując, wobec zaś nie udowodnienia, iż (...)w Ł.miał wobec pozwanego wierzytelność wynikającą z umowy, która następnie została przeniesiona na powoda, nie mogło nastąpić skuteczne zbycie tej wierzytelności. Po drugie - faktem powszechnie znanym jest, co uczynił zarzutem także pozwany na rozprawie, że (...)w Ł., na podstawie dwóch opinii negatywnych Państwowej Komisji Akredytacyjnej, uzyskała 2 września 2009 r. decyzję Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego o cofnięciu uprawnień do prowadzenia studiów na kierunku informatyka z rygorem natychmiastowej wykonalności. Ze względu na rygor natychmiastowej wykonalności, od października uczelnia nie mogła prowadzić studiów na kierunku informatyka. Dnia 25 stycznia 2010 r. minister wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję dotyczącą tego kierunku. Okoliczność ta oznacza, że pozwany nie miał faktycznej możliwości ukończyć kierunku informatyki na (...)w Ł., a więc umowa z dnia 09.12.2006r. w istocie z winy uczelni nie mogła zostać zrealizowana w zakresie jej postanowień. Wydanie decyzji o skreśleniu z listy studentów, tej oceny nie zmienia, bez względu na przyczyny, które legły u podstaw skreślenia pozwanego z listy studentów. Nawet gdyby teoretycznie założyć, że w niniejszej sprawie doszło do skutecznego przelewu wierzytelności, czego Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie nie uznaje, to w świetle art. 509 k.c. wskutek przelewu wierzytelności zmianie ulega tylko osoba wierzyciela stosunku zobowiązaniowego. Nabywca wierzytelności, który wstępuje w miejsce zbywcy ma bowiem prawo bronić się przed nabywcą zarzutami, jakie przysługiwały mu przeciwko zbywcy w chwili powzięcia wiadomości o przelewie (art. 513 § 1 kc). Cesja wierzytelności nie może bowiem prowadzić do pogorszenia sytuacji prawnej dłużnika. Zgodnie z przepisem art. 5 kc nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. W ocenie Sądu Rejonowego domaganie się od pozwanego zapłaty czesnego za studia, których nie mógł ukończyć z przyczyn leżących po stronie uczelni, należało uznać za żądanie sprzeczne z prawem i zasadami współżycia społecznego i w tej sprawie byłoby nadużyciem prawa. Po trzecie - w ocenie Sądu orzekającego należy podzielić podniesiony przez stronę pozwaną w sprzeciwie od nakazu zapłaty zarzut dwuletniego terminu przedawnienia roszczenia powoda w oparciu o brzmienie art. 751 zd. pkt 2 k.c. W rozpatrywanej sprawie ma zastosowania ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005 r. (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 września 2005 r. (art. 277). Umowa pozwanego z (...)w Ł.została, bowiem zawarta w dniu 9 grudnia.2006r. W tych okolicznościach, nie budzi wątpliwości, że do stosunku prawnego stron umowy należy stosować przepisy obowiązujące w dacie jego powstania. Roszczenie powoda uległo przedawnieniu na podstawie art. 751 pkt 2 kc. Łącząca strony umowa jest umową o świadczenie usług, o której mowa w art. 750 kc. Treść przedmiotowej umowy wskazuje, że mamy do czynienia z umową o kształcenie, a więc umową nienazwaną, w stosunku, do której zastosowanie będą miały odpowiednio przepisy o zleceniu. Zgodnie z brzmieniem art. 751 pkt 2 kc z upływem lat dwóch przedawniają się roszczenia z tytułu utrzymania, pielęgnowania, wychowania lub nauki, jeżeli przysługują osobom trudniącym się zawodowo takimi czynnościami albo osobom utrzymującym zakłady na ten cel przeznaczone. W powołanym przepisie mowa jest o roszczeniach wynikających z umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami (art. 750 k.c). Również w tym zakresie szczególny termin przedawnienia ma zastosowanie do wskazanych roszczeń, o ile przysługują one przyjmującym zlecenie, będącym osobami o określonym w tym przepisie statusie. Po pierwsze, są to osoby zawodowo trudniące się czynnościami w postaci utrzymania, pielęgnowania, wychowania lub nauki, a więc usługami w tym zakresie. Osobą zawodowo trudniącą się określonymi usługami jest taka, która świadczy te usługi w ramach wykonywanej działalności profesjonalnej. „Zawodowe trudnienie się" nie może być utożsamiane z działalnością zawodową. Zawodowe wykonywanie czynności oznacza, że są one przedmiotem działalności zarobkowej danego podmiotu, wykonywanej w sposób zorganizowany i ciągły, przy wykorzystaniu ewentualnie wymaganych kwalifikacji zawodowych i wiedzy. Podmiotami takimi mogą być w szczególności osoby wykonujące indywidualnie wolny zawód, na przykład pielęgniarki, spółka partnerska utworzona przez takie osoby, podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług, niewymagających posiadania uprawnień do wykonywania określonego zawodu. W istocie więc jest to przedsiębiorca w rozumieniu art. 43 1 k.c. Natomiast druga grupa to osoby utrzymujące zakłady przeznaczone do świadczenia usług polegających na utrzymaniu, pielęgnowaniu, wychowaniu lub nauce. Wskazanie na utrzymywanie zakładu służącego świadczeniu określonych usług przesądza o stałym i zorganizowanym wykonywaniu działalności w tym zakresie. O ile ma przy tym charakter zarobkowy, oznacza, że utrzymujący taki zakład prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową, a tym samym jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 431 k.c. Również w tym przypadku pojęciem „osoba" objąć należy nie tylko osoby fizyczne, ale również osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną (art. 33 1 § 1 k.c). W ocenie Sądu Rejonowego w przypadku obliczania terminu przedawnienia czesnego znajdzie zastosowanie art. 751 pkt 2 k.c. Przepis ten znajduje zastosowanie jedynie do niektórych roszczeń wynikających ze stosunku zlecenia oraz z nienazwanych umów o świadczenie usług (art. 750 k.c). Wspólną cechą tych roszczeń jest zawodowy charakter działalności usługodawcy. Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 maja 1982 roku w sprawie III CRN 103/82, sformułowanie zawarte w przepisie art. 750 k.c. Jednakże należy zwrócić uwagę na okoliczność, iż w odniesieniu do zawieranej między uczelnią a studentem umowy o świadczenie usług edukacyjnych, nie sposób uznać, że regulacja tej umowy zawarta w ustawie z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym ma charakter kompleksowy, wykluczający potrzebę sięgania do innych przepisów prawa przy wykładni postanowień przedmiotowej umowy. Jak wynika bowiem z art. 160 ust. 3 powołanej ustawy, umowa zawarta między uczelnią a studentem w formie pisemnej określa jedynie warunki odpłatności za studia lub usługi edukacyjne, a zatem z samego brzmienia powołanego przepisu wynika, że ustawa ta nie zawiera pełnej regulacji przedmiotowej umowy (określa jedynie formę tej umowy oraz wskazuje, że warunki odpłatności ustalane są w umowie), co z kolei rodzi konieczność sięgania - przy wykładni charakteru umowy i jej poszczególnych postanowień - do przepisów kodeksu cywilnego, a takim przepisem - w odniesieniu do terminu przedawnienia roszczenia o zapłatę czesnego - jest właśnie art. 751 pkt 2 k.c. Ponadto podkreślić należy, że powołany przepis, jak już wskazano powyżej, odnosi się do roszczeń osób utrzymujących zakłady przeznaczone do świadczenia usług polegających na utrzymaniu, pielęgnowaniu, wychowaniu lub nauce, a więc prowadzących działalność zawodową w tym zakresie (a uczelnia niepubliczna niewątpliwie jest taką jednostką). Natomiast nie wymaga, by działalność ta była działalnością o charakterze gospodarczym. Stąd też okoliczność, że w rozumieniu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym uczelnia wyższa nie prowadzi działalności gospodarczej, nie sprzeciwia się jednak uznaniu, że prowadzi ona działalność zawodową i jest osobą utrzymującą zakład przeznaczony do świadczenia usług polegających na nauce. Dlatego też w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, do roszczenia powoda o zapłatę czesnego w stosunku do pozwanego należy stosować 2-letni termin przedawnienia określony w art. 751 pkt 2 k.c. A skoro tak, roszczenie powoda przedawniło się najpóźniej z końcem stycznia 2011 roku. Takie stanowisko w zakresie 2-letniego terminu przedawnienia zajął również Sąd Okręgowego w Piotrkowie Tryb. w sprawie II Ca 545/
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.