Sygn. akt V Pa 26/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 czerwca 2014 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Anna Miniecka (spr.) Sędziowie: SSO Romuald Kompanowski SSO Piotr Leń Protokolant: st. sekr. sądowy Beata Kałużna po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2014 r. w Kaliszu apelacji powoda W. C. od wyroku Sądu Rejonowego w Ostrowie Wlkp. z dnia 6 marca 2014 r. sygn. akt IV P 285/13 w sprawie z powództwa W. C. przeciwko (...) Liceum Ogólnokształcącemu im. (...)w K. o zapłatę oddala apelację UZASADNIENIE Powód W. C.wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) Liceum Ogólnokształcącego im. (...)w K.kwoty 5.596,20 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 września 2013 r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że dotychczas był zatrudniony u pozwanego na pełen etat. W kwietniu 2013 r. wręczono powodowi decyzję o ograniczeniu zatrudnienia do wymiaru ½ etatu licząc od dnia 1 września 2013 r., na co powód wyraził zgodę. Decyzją z dnia 12 sierpnia 2013 r. pozwany przyznał powodowi urlop dla poratowania zdrowia od dnia 15 sierpnia 2013 r. do 14 sierpnia 2014 r. zaznaczając jednocześnie, że od 1.09.2013 r. będzie otrzymywać zmniejszone wynagrodzenie tj. w wymiarze jak za ½ etatu. Tymczasem uszczuplanie wynagrodzenia w czasie przebywania na urlopie dla poratowania zdrowia jest niezgodne z prawem. Zdaniem powoda Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 09.09.2010 r. II PK 54/10 stwierdził, iż nauczyciel będący na urlopie dla poratowania zdrowia jest prawnie chroniony przed działaniami, które mogłyby być dla niego w jakikolwiek sposób niekorzystne. Sąd Rejonowy, wyrokiem zaocznym z dnia z dnia 6 marca 2014 r., oddalił powództwo, nie obciążając powódki kosztami sądowymi. Powyższe rozstrzygniecie zapadło w oparciu o następujący stan faktyczny: Pozwany w dniu 17 kwietnia 2013 r. wystosował do powoda pismo zatytułowane „Zgoda na ograniczenie zatrudnienia”. Powołując się na art. 20 ust. 1 pkt. 2 i art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela pozwany zaproponował powodowi od 1 września 2013 r. ograniczenie wymiaru czasu pracy do 0,5 etatu, na co powód wyraził zgodę w dniu 25 kwietnia 2013 r. W dniu 30 sierpnia 2013 r. powód otrzymał decyzję dyrektora ustalającą wynagrodzenie od 1 września 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r. w kwocie 1554,50 zł oraz dodatek za wysługę lat 20% wynagrodzenia zasadniczego. W dniu 12 sierpnia 2013 r. do pozwanego wpłynął wniosek powoda o udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia w okresie od 15 sierpnia 2013 r. do 14 sierpnia 2014 r. na podstawie art. 73 Karty Nauczyciela. Powód załączył orzeczenie lekarskie wskazujące, że zalecane jest leczenie i korzystanie z urlopu dla poratowania zdrowia w wyżej wymienionym okresie. Decyzją dyrektora pozwanego z dnia 12 sierpnia 2013 r. powodowi udzielono płatnego urlopu dla poratowania zdrowia na czas od 15 sierpnia 2013 r. do 14 sierpnia 2014 r. W piśmie tym dyrektor wskazał, że w okresie urlopu dla poratowania zdrowia powód od 1 września 2013 r. będzie otrzymywał wynagrodzenie w kwocie odpowiadającej wysokości wynagrodzenia, które przysługiwałoby mu, gdyby w tym czasie pracował tj. ½ etatu (zgoda na zmniejszenie etatu - 1/2 etatu z dnia 17 kwietnia 2013 r.). Po zakończeniu urlopu powodowi przysługiwać będzie wymiar etatu, na jaki wyraziła zgodę tj. ½ etatu. Pismem z dnia 16 sierpnia 2013 r. powód zwrócił się do pozwanego o podanie podstawy prawnej na podstawie której miałby otrzymywać wynagrodzenie w wysokości ½ etatu. Pismem z dnia 29 sierpnia 2013 r. pozwany, odpowiadając na pismo powoda, podał, że podstawą zmniejszania wynagrodzenia w okresie urlopu dla poratowania zdrowia było wyrażenie przez powoda zgody na zmniejszenie etatu do ½. Powód pismem z dnia 8 września 2013 r. zwrócił się do Ministra Edukacji Narodowej o udzielenie porady, czy w okresie pobytu na urlopie dla poratowania zdrowia, w terminie od 15 sierpnia 2013 r. do 14 sierpnia 2014 r., powód powinien otrzymywać wynagrodzenie za ½ etatu, informując jednocześnie, że na ograniczenie etatu wyraził zgodę. W piśmie z dnia 21 października 2013 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej w Warszawie wskazało, że zasady udzielenia nauczycielom urlopu dla poratowania zdrowia regulują przepisy art. 73 ustawy- Karta Nauczyciela, zaś tryb orzekania przez lekarzy ubezpieczenia zdrowotnego o potrzebie udzielenia nauczycielowi takie urlopu uregulowano w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 października 2005 r. w sprawie orzekania o potrzebie udzielania nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia, zgodnie z którymi, przy spełnieniu przez nauczyciela warunków określonych w ustawie Karta nauczyciela, dyrektor ma obowiązek udzielić mu urlopu dla poratowania zdrowia i nie może zmienić na niekorzyść warunków zatrudnienia, dopiero może to nastąpić po jego powrocie z urlopu. W piśmie z dnia 1 października 2013 r. powód, za pośrednictwem swojego pełnomocnika, zwrócił się do dyrektora o ugodowe zakończenie sprawy i przyznanie pełnego wynagrodzenia od 1 września 2013 r. W piśmie z dnia 1 października 2013 r. dyrektor pozwanego wskazał, że nie zgadza się z interpretacją przepisów Karty Nauczyciela wskazaną w piśmie powoda, bowiem powód przed rozpoczęciem urlopu dla poratowania zdrowia wyraził zgodę na obniżenie wymiaru etatu i to wyraźnie zgody stanowiło podstawę do wyliczenia wynagrodzenia W piśmie z dnia 29 października 2013 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 3.730,80 zł wraz z odsetkami tytułem pozostałej części wynagrodzenia należnego powodowi w okresie pozostawania na urlopie dla poratowania zdrowia za miesiące: wrzesień 2013 r. i październik 2013 r. Jednocześnie wezwał pozwanego do zaprzestania dalszego uszczuplania wynagrodzenia przez okres pozostawania na urlopie dla poratowania zdrowia. W ocenie Sądu I instancji w sprawie nie ulegało wątpliwości, że powód pozostaje w zatrudnieniu u pozwanego na podstawie mianowania jako nauczyciel. Oceniając żądanie powoda należało ustalić jakie warunki zatrudnienia obowiązywały strony od 1 września 2013 r. Podstawę ograniczenia wymiaru zajęć powodowi stanowił art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela, zgodnie z którym: „Zasada ograniczenia zatrudnienia nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania do wymiaru nie niższego niż 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć i proporcjonalnego zmniejszenia wynagrodzenia może być - za zgodą nauczyciela - stosowana również w wypadku, gdy z przyczyn, o których mowa w art. 20 ust. 1, nie ma możliwości zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć oraz nie istnieją warunki do uzupełnienia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych w innej szkole. W razie braku zgody nauczyciela, zatrudnionego na podstawie mianowania, na ograniczenie wymiaru zatrudnienia i proporcjonalne zmniejszenie wynagrodzenia, stosuje się przepisy art. 20”. Z samego brzmienia tego przepisu jasno wynika, że warunkiem dalszego trwania stosunku pracy powoda od 1 września 2013 r. było wyrażenie zgody na ograniczenie zatrudnienia. W razie gdyby powód takiej zgody nie wyraził, pozwany miałby możliwość definitywnego rozwiązania stosunku pracy na podstawie art. 20 Karty Nauczyciela. Podkreślenia wymaga, że zmniejszenie wymiaru zajęć dotyczyć może tylko nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania oraz, że zgoda powoda dotyczyła nowych warunków zatrudnienia, które miały obowiązywać w roku szkolnym 2013/2014, a więc w okresie od 1 września 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r. Ustalone, w wyniku wyrażenia przez powoda zgody, warunki zatrudnienia musiały być uwzględnione w momencie ustalania wynagrodzenia przysługującego w okresie urlopu dla poratowania zdrowia. Powód 1 września 2013 r. był zatrudniony w wymiarze 9/18 z ustalonym odpowiednio niższym wynagrodzeniem. Samej wysokości przeliczonego proporcjonalnie wynagrodzenia strona powodowa nie kwestionowała. Zgodnie z treścią art. 73 ust. 5 Karty Nauczyciela „Nauczyciel w okresie przebywania na urlopie dla poratowania zdrowia zachowuje prawo do comiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego i dodatku za wysługę lat oraz prawo do innych świadczeń pracowniczych, w tym dodatków socjalnych, o których mowa w art. 54”. Zdaniem Sądu I instancji nauczyciel w czasie urlopu dla poratowania zdrowia zachowuje prawo jedynie do takiego wynagrodzenia, jakie otrzymywałby, gdyby normalnie świadczył pracę. Powód mógł pobierać w okresie od 1 września 2013 r. jedynie wynagrodzenie odpowiednie do 9/18 wymiaru zajęć. Za taką oceną przemawia także stanowisko wyrażone przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w odniesieniu do kwestii podwyżek wynagrodzeń dla nauczycieli przebywających na urlopie dla poratowania zdrowia w piśmie z dnia 16 kwietnia 2008 r. (Rzeczpospolita 2008 r. nr 159 s. 11), że „przez użyty w art. 73 ust. 5 Karty Nauczyciela zwrot ‘zachowuje prawo’ należy rozumieć prawo nauczyciela, przebywającego na urlopie dla poratowania zdrowia, do wynagrodzenia zasadniczego aktualnie obowiązującego, a zatem również podwyższonego od 1 stycznia”. Podkreślono przy tym, że wynagrodzenie za czas tego urlopu nie jest ustalane na zasadach podobnych do ustalania wysokości zasiłku chorobowego. Sąd I instancji podkreślił, że art. 73 ust. 5 Karty Nauczyciela wyraźnie odsyła do wynagrodzenia przysługującego w okresie urlopu, co w myśl przedstawionego powyżej poglądu ma tę dobrą stronę, że przy ewentualnych podwyżkach nauczyciel, korzystający z urlopu, nie może być pominięty, ale jednocześnie nie może mieć przyznawane więcej praw, niż gdyby świadczył pracę w wymiarze 9/18. Zdecydowanie wymiar zajęć obowiązkowych jest punktem odniesienia do ustalenia wysokości należnego wynagrodzenia zasadniczego, co wynika z treści art. 30 ust. 2 Karty Nauczyciela, który stanowi, że: „Wysokość wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela uzależniona jest od stopnia awansu zawodowego, posiadanych kwalifikacji oraz wymiaru zajęć obowiązkowych, a wysokość dodatków odpowiednio od okresu zatrudnienia, jakości świadczonej pracy i wykonywania dodatkowych zadań lub zajęć, powierzonego stanowiska lub sprawowanej funkcji oraz trudnych lub uciążliwych warunków pracy”. Natomiast z treści art. 30 ust. 1, który stanowi, że: „Wynagrodzenie nauczycieli, z zastrzeżeniem art. 32, składa się z: 1. wynagrodzenia zasadniczego; 2. dodatków: za wysługę lat, motywacyjnego, funkcyjnego oraz za warunki pracy; 3. wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw; 4. nagród i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, z wyłączeniem świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych i dodatków socjalnych określonych w art. 54”, wynika też, że wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw są odrębną należnością i nie wchodzą w skład wynagrodzenia zasadniczego. Dlatego też przydzielenie najpierw godzin ponadwymiarowych na rok szkolny, w którym nauczyciel skorzysta z urlopu dla poratowania zdrowia nie wpłynie na wysokość należnego mu wynagrodzenia, bo ten element wynagrodzenia nie jest wymieniony w art. 73 ust. 5 Karty Nauczyciela. Istotne znaczenie ma też brzmienie art. 22 ust. 2a Karty Nauczyciela, zgodnie z którym: „W przypadku rozwiązania z nauczycielem stosunku pracy z przyczyn, o których mowa w art. 20 ust. 1, lub przeniesienia go w stan nieczynny, po uprzednim zastosowaniu ust. 2, podstawą ustalenia odprawy, o której mowa w art. 20 ust. 2, lub wynagrodzenia, o którym mowa w art. 20 ust. 6, jest wynagrodzenie zasadnicze określone w przepisach wydanych na podstawie art. 30 ust. 5, ustalone odpowiednio do posiadanego przez nauczyciela stopnia awansu zawodowego i posiadanych kwalifikacji oraz z uwzględnieniem wymiaru zajęć obowiązkowych nauczyciela z miesiąca przypadającego bezpośrednio przed zastosowaniem ust. 2”. Ustalając wobec tego należne powodowi od 1 września 2013 r. wynagrodzenie trzeba uwzględnić wymiar zajęć obowiązkowych który wynosił 9/18. Zgodnie z tym przepisem odprawa lub wynagrodzenie za czas przeniesienia w stan nieczynny są liczone odpowiednio do wymiaru zajęć obowiązkowych z miesiąca przypadającego bezpośrednio przed zastosowaniem ust.2. A contracio można stwierdzić, że wolą ustawodawcy nie było ustalenie wynagrodzenia odpowiedniego do pełnego obowiązkowego wymiaru zajęć w okresie urlopu dla poratowania zdrowia, skoro brak jest analogicznego uregulowania. Sąd Rejonowy zaznaczył, że gdyby wniosek o urlop dla poratowania zdrowia podnosił koszty funkcjonowania szkoły i dotyczyłoby to większej ilości nauczycieli w tym samym okresie, to dyrektor w przyszłości raczej byłby skłonny dokonać wypowiedzenia definitywnego umowy o prace niż proponować ograniczenie wymiaru zajęć. Na marginesie zauważył, że powoływane w pozwie przez powoda orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2010 r. w sprawie II PK 54/10 nie dotyczy wysokości wynagrodzenia należnego w okresie urlopu dla poratowania zdrowia, ale w orzeczeniu tym Sąd Najwyższy wypowiedział się na temat przyczyn wypowiedzenia stosunku pracy z mianowanym nauczycielem, w sytuacji gdy nauczyciel tuż przed rozpoczęciem urlopu dla poratowania zdrowia przebywał na zwolnieniu lekarskim. Wskazał też, że w niniejszej sprawie rozpatrywane były analogiczne zagadnienia jak w sprawie V Pa 145/11 w której Sąd Okręgowy wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kaliszu podzielił stanowisko tutejszego Sądu co do tego, że w razie zmniejszenia wymiaru zajęć w wyniku porozumienia zawartego na podstawie art. 22 ust 2 Karty Nauczyciela nauczyciel pozostający na urlopie dla poratowania zdrowia otrzymuje odpowiednio obniżone wynagrodzenie. Odpowiedź, którą powód uzyskał przed wytoczeniem powództwa z Ministerstwa Edukacji Narodowej nie jest dla Sądu wiążąca. Od 1 września 2013 r. strony obowiązują zmienione warunki zatrudnienia, a zmiana ta wchodzi w życie automatycznie w tym terminie na skutek wcześniejszego porozumienia. Nie mamy wobec tego do czynienia ze zmianami warunków na podstawie działań podejmowanych przez dyrektora szkoły w trakcie trwania urlopu. Dodatkowo do nauczycieli nie ma zastosowania art. 41 kp bo zagadnienie zmiany zasad zatrudniania kompleksowo uregulowane zostały w Karcie Nauczyciela. Strony nie zawarły także nowego porozumienia, w którym zmieniłyby ponownie warunki obowiązujące od 1 września 2013 r. Mając na uwadze powyższe rozważania i ustalenia Sąd Rejonowy oddalił powództwo nie znajdując podstaw do obciążenia powoda kosztami sądowymi. Apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Ostrowie Wlkp. z dnia 6 marca 2013 r. wniósł powód zarzucając : 1. nierozpoznanie części roszczenia tj. roszczenia o ustalenie, iż pozwany zobowiązany będzie do comiesięcznej wypłaty wynagrodzenia należnego za pełen etat za cały okres pozostawania przez powoda na urlopie dla poratowania zdrowia tj. do dnia 30.06.2014 r., czyli do zaprzestania uszczuplania jego wynagrodzenia o 50%, 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.