Sygn. akt II Ca 355/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 lipca 2014 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Grzegorz Ślęzak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Beata Gosławska po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie w postępowaniu uproszczonym sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. przeciwko J. B. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 5 marca 2014 roku, sygn. akt I C 1250/13 1. zmienia zaskarżony wyrok: w punkcie pierwszym sentencji w ten sposób, że zasądza od pozwanego J. B. na rzecz powoda (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 1.870, 51 ( jeden tysiąc osiemset siedemdziesiąt 51/100) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 28 września 2012 roku oraz w punkcie drugim sentencji w ten sposób, że zasądza od pozwanego J. B. na rzecz powoda (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 280 ( dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu; 2. oddala apelację w pozostałej części; 3. zasądza od pozwanego J. B. na rzecz powoda (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 190 ( sto dziewięćdziesiąt) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu za drugą instancję. Na oryginale właściwy podpis Sygn. akt II Ca 355/14 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 marca 2014 r. Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim po rozpoznaniu sprawy z powództwa (...) Spółki z o.o. z siedzibą w W., przeciwko J. B. o zapłatę oddalił powództwo, zasądził od powoda (...) Spółki z o.o. z siedzibą w W. na rzecz pozwanego J. B. kwotę 617,00 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły przytoczone poniżej ustalenia i rozważania Sądu Rejonowego. W dniu 16 maja 2003 roku pozwany J. B.zawarł z (...)w Ł.umowę, na podstawie której przyjęty został na studia dzienne, kierunek filologia polska, specjalność promocja, reklama i reprezentacja firmy, a Uczelnia zobowiązała się do prowadzenia zajęć dydaktycznych i organizowania egzaminów w sesji egzaminacyjnej i poprawkowej zgodnie z planem studiów, a student zobowiązany był wnieść określone opłaty w postaci wpisowego, czesnego oraz inne /np. za egzaminy poprawkowe, legitymacje i indeks/. Zgodnie z postanowieniami umowy zobowiązany był do zapłaty czesnego w wysokości 3.960,00 złotych za rok akademicki, przy czym dla studentów I i II roku czesne rozłożone było na 12 rat po 330,00 złotych, a dla studentów III roku na 9 rat po 440,00 złotych. Termin płatności czesnego ustalony został do 10. dnia każdego miesiąca. W sprawach nieuregulowanych postanowieniami umowy, odsyłała ona do stosowania regulaminu studiów (...)w Ł.i do przepisów Kodeksu cywilnego. Decyzją Dziekana z dnia 26 października 2005 roku pozwany J. B. skreślony został z listy studentów trzeciego roku, szóstego semestru w roku akademickim 2004/ 2005 z powodu niezłożenia indeksu i karty egzaminacyjnej w terminie przewidzianym harmonogramem roku akademickiego oraz zaległości w opłatach czesnego. Na wysokość zadłużenia pozwanego w opłatach czesnego składały się następujące kwoty ; 25,00 złotych z terminem płatności do dnia 10 marca 2005 roku, trzy kwoty po 440,00 złotych każda z terminami płatności do dnia 10 kwietnia 2005 roku, do 10 maja 2005 roku oraz do 10 czerwca 2005 roku -łącznie 1.345,00 złotych. Na mocy umowy z dnia 26 kwietnia 2012 roku (...)w Ł.sprzedała wierzytelność przypadającą m.in. od pozwanego na rzecz (...) Spółki z o.o.z siedzibą w W.. Nabywca wierzytelności wezwał pismem z dnia 10 maja 2012 roku pozwanego do zapłaty należności w łącznej kwocie 2.507,37 złotych, naliczając od pierwotnych kwot zadłużenia odsetki ustawowe. Sąd Rejonowy zważył, iż powództwo nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarzut pozwanego dotyczący przedawnienia roszczenia jest zasadny. Zebrany w niniejszej materiał dowodowy oparty jest w całości o dokumenty załączone przez stronę powodową do akt sprawy. Stan faktyczny wynikający z dokumentów, o których mowa wyżej / a powołanych w części pierwszej uzasadnienia/ nie był kwestionowany przez strony. Dlatego też należało przyjąć ustalone fakty za niesporne. Z lektury materiału dowodowego wynika bezspornie, że umowa pomiędzy Uczelnią /cedentem wierzytelności/ a pozwanym zawarta została w dniu 16 maja 2003 roku, a więc w czasie obowiązywania ustawy z dnia 12 września 1990 roku Prawo o szkolnictwie wyższym /Dz.U. z 1999 roku, Nr 65, poz.385 ze zmianami/. Pozwany nie uiścił rat czesnego za trzeci rok studiów w kwotach 25,00 złotych z terminem płatności do dnia 10 marca 2005 roku, w trzech kwotach po 440,00 złotych z terminami płatności do dnia 10 kwietnia 2005 roku, do 10 maja 2005 roku oraz do 10 czerwca 2005 roku, a decyzją z dnia 26 października 2005 roku został skreślony z listy studentów. Z powyższego wynika, że roszczenie strony powodowej obejmuje zaległe czesne za szósty semestr roku akademickiego 2004/ 2005. Dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowym jest więc ustalenie, czy stanowiąca źródło roszczenia strony powodowej umowa z dnia 16 maja 2003 roku jest umową o świadczenie usługi stanowiącej rodzaj odrębnie uregulowanego kontraktu, czy też jest umową, do której odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy o umowie zlecenia. Kwestia ta ma bowiem decydujące znaczenie w kontekście terminu przedawnienia wynikających z niej roszczeń. Udzielając odpowiedzi na tak postawione pytanie Sąd posiłkował się rozważaniami prawnymi wypracowanymi przez judykaturę w ostatnim czasie / m.in. wyrok z dnia 23 stycznia 2014 roku, III Ca 904)13 - SO w Nowym Sączu, wyrok z dnia 30 grudnia 2013 roku, III Ca 504)13 - SO w Koninie, wyrok z dnia 12 lipca 2013 roku, IV Ca 328)13 - SO w Słupsku, wyrok z dnia 15 marca 2013 roku, IX Cupr 86)13- SR dla Wrocławia- Śródmieścia we Wrocławiu- LEX/. Obecnie obowiązująca ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005 roku /Dz.U. z 2012 roku, Nr 572 tekst jednolity/ w treści przepisu art. 160 ust. 3 w związku z art. 99 ust. 1 reguluje umowę między uczelnią a studentem, albowiem normuje formę, strony i przedmiot świadczenia, tworząc tym samym nowy rodzaj umowy. Jednocześnie art. 106 powołanej ustawy wyłącza spod pojęcia działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej prowadzona przez uczelnię działalność dydaktyczną, naukową, badawczą, doświadczalną, sportowa, rehabilitacyjną lub diagnostyczną. Przytoczone powyżej uregulowania wykluczają zatem stosowanie przepisów szczególnych dotyczących umowy zlecenia, a w szczególności art. 751 k.c. przewidującego dwuletni termin przedawnienia dla roszczeń wynikających z umów o świadczenie usług, a także przepisu art. 106 k.c. przewidującego trzyletni termin przedawnienia m.in. dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Powołane powyżej regulacje ustawowe, w szczególności przepis art. 160 ust. 3 ustawy nie znajduje w przedmiotowej sprawie zastosowania. Zgodnie bowiem z dyspozycją przepisu art. 269 powołanej ustawy umowy, o których mowa w art. 160 ust. 3 obecnie obowiązującej ustawy a dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym obowiązują od roku akademickiego 2006/2007. Tymczasem pozwany umowę z uczelnią zawarł w trakcie obowiązywania poprzedniej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 12 września 1990, a powództwo o zapłatę zaległego czesnego dotyczy opłat za rok akademicki 2004/ 2005. Szczegółowa lektura ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie pozwala natomiast na rekonstrukcję essentialia negotii umowy o świadczenie usług edukacyjnych. Wobec powyższego Sąd przyjął, że do umowy łączącej pozwanego z cedentem wierzytelności, z uwagi na brak odrębnej regulacji, zastosowanie znajdą - zgodnie z treścią przepisu art. 750 k.c przepisy o zleceniu przewidujące m.in. Dla roszczeń z tytułu nauki, przysługujących osobom trudniącym się zawodowo takimi czynnościami albo osobom utrzymującym zakłady na ten cel przeznaczone, dwuletni termin przedawnienia /art. 751 pkt 2 k.c./. Przepis ten stanowi, że z upływem dwóch lat przedawniają się roszczenia z tytułu utrzymania, pielęgnowania, wychowania lub nauki, jeżeli przysługują osobom trudniącym się zawodowo takimi czynnościami albo osobom utrzymującym zakłady na ten cel przeznaczone. Z przyczyn wyżej podanych nie można przyjmować, że spod tej regulacji wyłączona jest nauka w ramach reżimu szkolnictwa wyższego z uwagi na normy szczególne względem kodeksowych, zawarte w ustawie o szkolnictwie wyższym w 1990 roku. Brak Jest również podstaw do przyjęcia, że w ramach reżimu szkolnictwa wyższego wykształcił się nowy typ umowy nazwanej. W sytuacji, gdy roszczenie objęte pozwem dotyczy czesnego za miesiące od marca do czerwca 2005 roku, a pozew w niniejszej sprawie złożony został w dniu 28 września 2012 roku, to powództwo podlegałoby oddaleniu również z uwagi na upływ trzyletniego terminu przedawnienia z art. 118 k.c. właściwego dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz dla roszczeń o świadczenia okresowe. W doktrynie przyjmuje się, że określenia; zawodowego trudnienia się czynnościami w postaci utrzymania, pielęgnowania, wychowania lub nauki oraz utrzymywania zakładów przeznaczonych do świadczenia wskazanych wyżej usług oznaczają, że chodzi w przepisie art. 751 pkt 2 k.c. o przedsiębiorcę w rozumieniu przepisu art. 43 1 k.c. w judykaturze przyjmuje się, że działalność gospodarczą wyróżniają pewne specyficzne właściwości, do których należy zaliczyć zawodowy, a więc stały charakter, związaną a nim powtarzalność podejmowanych działań, podporządkowanie zasadzie racjonalnego gospodarowania oraz uczestnictwo w obrocie gospodarczym /porusza Uchwała Sądu Najwyższego w składzie 7. sędziów z dnia6 grudnia 1991 roku, III CZP 117)91, OSNC 1992, nr 5,poz. 65/. Jak z powyższego wynika „przedsiębiorca" w znaczeniu cywilnoprawnym jest pojęciem szerokim. Brak zatem podstaw do oceny, że uczelnia wyższa nie mieści się w dyspozycji w/w przepisu, a więc, że nie jest przedsiębiorcą w znaczeniu cywilnoprawnym. Szeroko na gruncie tego przepisu wykładane jest również pojęcie działalności gospodarczej. Za działalność gospodarczą uznaje się działalność, która ma zarobkowy charakter. Przy takim pojmowaniu działalności gospodarczej, wyższą uczelnię niepaństwową świadczącą odpłatnie usługi edukacyjne można uznać za przedsiębiorcę w rozumieniu przepisu art. 43 1 k.c. Świadczenie polegające na opłacie czesnego uznać należy również za świadczenie okresowe. Polegało ono bowiem na uiszczaniu należności powtarzających się w regularnych odstępach czasu, przez okres trwania stosunku prawnego, które jednak nie składały się na z góry określoną co do wielkości całość. Globalny rozmiar tych świadczeń zaległ od czasu trwania stosunku prawnego - okresu pobierania nauki. Mógł się on zakończyć przed czasem planowanym według harmonogramu studiów / w wypadku skreślenia z listy studentów/, albo ulec przedłużeniu / w wypadku powtarzania semestru lub roku/. Ta właśnie cecha odróżnia świadczenia okresowe od podzielnych świadczeń jednorazowych, których spełnienie zostało rozłożone na części /raty/. Każde ze świadczeń okresowych jest samoistnym świadczeniem / nie częścią jednego większego świadczenia/, przedmiotem odrębnego roszczenia, które oddzielnie od pozostałych staje się wymagalne i ulega przedawnieniu w terminie 3 lat. Powszechnie przyjmuje się również, że opłaty za naukę w szkole są świadczeniami okresowymi. W świetle powyższych wywodów oraz powołanych przepisów powództwo podlegało oddaleniu, albowiem podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia jest zasadny. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 98 k.p.c. przyjmując zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy. Na koszty należne powodowi składa się wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 600,00 złotych / § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych /.../ -Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zmianami/oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 złotych. Powyższy wyrok zaskarżył w całości powód, zarzucając mu: 1. obrazę przepisu prawa materialnego, tj. art. 750 k.c. poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że umowa o świadczenie usług edukacyjnych stanowi umowę nienazwaną, przez co do tego stosunku prawnego należy stosować przepisy o zleceniu, podczas gdy w ramach reżimu szkolnictwa wyższego wykształcił się nowy typ umowy nazwanej i do stosunku prawnego pomiędzy uczelnią wyższą, a studentem stosuje się przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 1990r. nie zaś przepisy o zleceniu; 2. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. przepisu art. 751 pkt 2 k.c. poprzez jego błędną, rozszerzającą wykładnię wyrażającą się w:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.