Sygn. akt II Ca 363/14 POSTANOWIENIE Dnia 7 lipca 2014 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Jarosław Gołębiowski Sędzi

§ 1kc w umowie o roboty budowlane, o której mowa w art.

647, zawartej między inwestorem a wykonawcą (generalnym wykonawcą), strony ustalają zakres robót, które wykonawca będzie wykonywał osobiście lub za pomocą podwykonawców. Natomiast w myśl § 5 powyższego przepisu zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. W odniesieniu do odpowiedzialności solidarnej ciążącej na inwestorze ma zastosowanie konstrukcja odpowiedzialności solidarnej ex lege za cudzy dług. Inwestor nie staje się przy tym, poprzez wyrażenie zgody na zawarcie przez wykonawcę umowy z podwykonawcą, stroną tej umowy, lecz funkcjonuje w tej sytuacji jak ustawowy poręczyciel generalnego wykonawcy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podnosi się, że zapłata wynagrodzenia przez inwestora podwykonawcom na podstawie art.

§ 5

kc stanowi zaspokojenie cudzego długu, podczas gdy w okolicznościach subrogacji ustawowej ukształtowany wcześniej stosunek obligacyjny między wierzycielem a dłużnikiem trwa nadal po zaspokojeniu roszczenia tego wierzyciela przez osobę trzecią (por. np. uzasadnienie wyroku SN z 17 lutego 2011 r., IV CSK 293/10, Lex nr 1111016). Z drugiej natomiast strony Sąd Najwyższy wskazuje, iż odpowiedzialności solidarnej inwestora wobec podwykonawcy nie wyłącza okoliczność zapłaty na rzecz wykonawcy jego wynagrodzenia, ponieważ istota tej regulacji polega właśnie na tym, aby inwestor był zainteresowany dokonaniem zapłaty na rzecz podwykonawców, dlatego też nie może się on zwolnić od wypłaty wynagrodzenia podwykonawcy (por. np. uchwała SN z 28 czerwca 2006 r., III CZP 36/06, Biul. SN 2006, nr 6, s. 6, wyrok SN z 11 stycznia 2008 r., V CSK 179/07, Lex 383029). Z akt sprawy wynika, iż istnieją wątpliwości co do uprawnionego do zapłaty z tytułu części wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych na podstawie umowy (...) z dnia 12 czerwca 2012 r. Wniosek o zezwolenie na złożenie do depozytu służy zatem uniknięciu przez wnioskodawcę dwukrotnego spełnienia świadczenia zapłaty za tę samą pracę. Ponieważ w świetle okoliczności przytoczonych we wniosku żądanie dłużnika jest prawnie uzasadnione, Sąd orzekł jak w sentencji orzeczenia na podstawie art. 467 pkt 3 kc, art. 692 kpc i art. 6931 kpc. Zaznaczyć należy, że obecnie zgodnie z art. 143c ustęp 5 pkt 2 Ustawy Prawo zamówień publicznych z dnia 29 stycznia 2004 r. (Dz.U. Nr 19, poz. 177) tekst jednolity z dnia 28 maja 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 907) , który to art. 143c dodany został ustawą z dnia 8.11.2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1473), która weszła w życie 24.12.2013 r. w przypadku zgłoszenia uwag, o których mowa w ust. 4, w terminie wskazanym przez zamawiającego, zamawiający może: złożyć do depozytu sądowego kwotę potrzebną na pokrycie wynagrodzenia podwykonawcy lub dalszego podwykonawcy w przypadku istnienia zasadniczej wątpliwości zamawiającego co do wysokości należnej zapłaty lub podmiotu, któremu płatność się należy. Z tej nowelizacji Ustawy Prawo zamówień publicznych wynika, że jak najbardziej uzasadnione jest złożenie przez Gminę pieniędzy do depozytu sądowego w analizowanej sprawie. Do niniejszej sprawy nie ma zastosowania art. 143c ustęp 5 pkt 2 Ustawy Prawo zamówień publicznych z dnia 29 stycznia 2004 roku, który to art. 143c dodany został ustawą z dnia 8.11.2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1473), bowiem weszła w życie 24.12.2013 r., już po zawarciu przez strony spornych umów, ale wskazuje na ogromny i częsty problem z jakim spotykały się Gminy, aż zostało to uregulowane ustawowo i ustawodawca dodał przepis wprost zezwalający na złożenie do depozytu przez inwestora wynagrodzenia w przypadku sporu pomiędzy wykonawcą a podwykonawcą. W analizowanej sprawie wnioskodawca - Gmina nie może wypłacić wynagrodzenia wykonawcy, ponieważ zgodnie z zawartą umową Gmina może wypłacić wynagrodzenie wykonawcy, jeżeli wykonawca przedstawi Gminie dowód zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy, a podwykonawca oświadczy, że wynagrodzenie otrzymał, Gmina nie może też wypłacić wynagrodzenia podwykonawcy ponieważ podwykonawca nie przedstawił faktury zaakceptowanej przez wykonawcę. O kosztach orzeczono na podstawie art. 520 § 1 kpc. Apelację od powyższego postanowienia wniósł uczestnik (...)Sp. z o.o. z siedzibą Ż., zaskarżając postanowienie w części w punkcie pierwszym zarzucając mu:

1. naruszenie art. 233 §1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegającej na: - dowolnym, nieuzasadnionym i sprzecznym ze stanem faktycznym przyjęciu przez Sąd I instancji, że w sprawie powstał spór co do osoby będącej wierzycielem kwoty 172.692 zł (sto siedemdziesiąt dwa tysiące sześćset dziewięćdziesiąt dwa złote); - nieuzasadnionym nieuwzględnieniu przez Sąd I instancji faktów wynikających z zawartego pomiędzy Uczestnikami postępowania porozumienia z dnia 09.05.2013 r. na mocy którego Uczestnik postępowania ad 2) zatrzymał z wynagrodzenia Uczestnika postępowania ad 1) kwotę 172.692 zł; - nieuwzględnieniu przez Sąd I instancji okoliczności, że w ramach łączącego Wnioskodawcę i Uczestnika postępowania ad 2) stosunku prawnego wynikającego z umowy nr (...)wierzycielem kwoty 172.692 zł w stanie faktycznym sprawy mógł być jedynie Uczestnik postępowania ad 2) - (...)Sp. z o.o., a to chociażby dlatego, że po stronie Uczestnika postępowania ad 1) nie została spełniona przesłanka z §10 ust. 11 umowy z dnia 12.06.2012 r. (brak przedłożenia faktury zaakceptowanej przez Uczestnika postępowania ad 2), a co za tym idzie, że w takich okolicznościach wynagrodzenie mogło być wypłacone jedynie na rzecz Uczestnika postępowania ad 2); - błędnym, niczym niepopartym przyjęciu przez Sąd I instancji, że wynagrodzenie w kwocie 172.692 zł przysługiwało Uczestnikowi postępowania ad 1) od Uczestnika postępowania ad 2) i było wymagalne;
2. nierozpoznanie istoty sprawy, polegające na całkowitym zignorowaniu przez Sąd instancji tych zapisów umowy nr (...) z dnia 12.06.2012 r. które odnosiły się do konkretnych sytuacji, w których (dopiero po spełnieniu określonych przesłanek) możliwym było uiszczenie należności przez zamawiającego z wynagrodzenia wykonawcy (Uczestnika postępowania ad 2) na rzecz podwykonawcy (Uczestnika postępowania ad 2) - a które to przesłanki w sprawie nie zostały spełnione, albowiem jak sam Sąd I instancji wskazuje w treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia -podwykonawca nie przedstawił faktury zaakceptowanej przez wykonawcę, a dopiero to warunkowało możliwość zapłaty należności przez Wnioskodawcę - Uczestnikowi postępowania ad 1) - (...) Sp. z o.o. Skoro zaś niemożliwym było dokonanie zapłaty przez Wnioskodawcę na rzecz (...) Sp. z o.o. to w sprawie niniejszej brak było podstaw do udzielenia przez Sąd I instancji zezwolenia na złożenie przez Wnioskodawcę kwoty 172.692 zł do depozytu sądowego. W konkluzji skarżący wniósł o zmianę postanowienia w zaskarżonej części w ten sposób, że Sąd odmówi wyrażenia zgody Wnioskodawcy Gminie W.na złożenie do depozytu sądowego kwoty 172.692,00 zł (sto siedemdziesiąt dwa tysiące sześćset dziewięćdziesiąt dwa złote) tytułem części wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych na podstawie umowy nr (...)zawartej w dniu 12.06.2012 r. pomiędzy Gminą W.a (...)Sp. z o. o. z siedzibą w Ż.w ramach zadania inwestycyjnego „Budowa nowoczesnego centrum edukacyjno-sportowego w miejscowości B."; ewentualnie o uchylenie orzeczenia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja uczestnika postępowania nie jest uzasadniona, zaś podniesione w niej zarzuty naruszenia prawa procesowego art. 233 § 1 k.p.c. nie zasługują na uwzględnienie. Podkreślić należy, że w postępowaniu o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego zakres kognicji sądu ogranicza się jedynie do oceny, czy według twierdzeń wnioskodawcy złożenie jest uzasadnione, natomiast sąd nie bada prawdziwości tych twierdzeń (art. 693 § 1 k.p.c.). Wnioskodawcę oraz uczestnika (...)Spółkę z o.o. z siedzibą Ż.łączyła umowa z dnia 12 czerwca 2012 roku nr (...), przedmiotem której była budowa nowoczesnego centrum edukacyjno – sportowego w miejscowości B.. Zgodnie z § 5 pkt. 10 w/w umowy w przypadku zatrudnienia przez wykonawcę do realizacji zamówienia w zakresie robót umownych podwykonawców, wykonawca zobowiązany jest do wystawionej przez siebie faktury zestawienie należności dla wszystkich podwykonawców wraz z kopiami wystawionych przez nich faktur będących podstawą do wystawienia faktury przez wykonawcę, dowodu zapłaty zobowiązań wobec podwykonawców, oświadczenia podwykonawcy, złożonego nie wcześniej niż w dniu wystawienia faktury przez wykonawcę, że wykonawca nie zalega z żadnymi zobowiązaniami w stosunku do podwykonawcy wynikającymi z umowy podwykonawstwa. § 5 pkt. 11 umowy stanowi, że w przypadku niedostarczenia dokumentów o których mowa w pkt. 10 zamawiający zatrzyma należności wykonawcy, kwotę w wysokości równej należności podwykonawcy do czasu ich otrzymania. Zgodnie zaś z § 10 pkt. 11 umowy jeżeli w terminie określonym w umowie z podwykonawcą wykonawca nie dokona w całości lub części zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy, a podwykonawca zwróci się z żądaniem zapłaty tego wynagrodzenia bezpośrednio przez zamawiającego na podstawie art.

§ 5k.c.

i udokumentuje zasadność takiego żądania fakturą zaakceptowaną przez wykonawcę i dokumentami potwierdzającymi wykonanie i odbiór fakturowanych robót zamawiający zapłaci na rzecz podwykonawcy kwotę będącą przedmiotem jego żądania. Skoro pismem z dnia 28 listopada 2013 roku podwykonawca – uczestnik (...) Sp. z o.o. w W. (k.32) poinformował Gminę W. o tym, że nie uzyskał części wynagrodzenia za wykonaną pracę wynikającą z umowy o podwykonawstwo to zasadnie wnioskodawca powziął wątpliwość - mając na względzie treść umowy z dnia 12 czerwca 2012 roku nr (...) - że powstał spór komu ma wypłacić kwotę 172.692 złotych - wykonawcy, czy też podwykonawcy. Wykonawca, spółka (...) stosownie do treści § 5 pkt. 10 nie może przedstawić oświadczenia podwykonawcy, że otrzymał on wynagrodzenie, z uwagi na to, że podwykonawca kwestionuje fakt zatrzymania przez wykonawcę kwoty 172.692 złotych. Natomiast podwykonawca – spółka (...) nie może stosownie do § 10 pkt. 11 umowy przedstawić faktury zaakceptowanej przez wykonawcę. Okoliczności te ewidentnie wskazują na istniejący spór pomiędzy wykonawcą a podwykonawcą. Przy czym skarżący wskazuje, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał oceny porozumienia z dnia 9 maja 2013 roku zawartego pomiędzy wykonawcą a podwykonawcą. Zauważyć jednak należy, że rolą sądu orzekającego w przedmiocie złożenia świadczenia do depozytu sądowego nie jest dokonywanie interpretacji umów łączących strony postępowania, w tym rzeczonego porozumienia lecz ustalenie czy złożenie do depozytu sądowego jest prawnie uzasadnione. Jak już wskazano wyżej nie ulega, żadnej wątpliwości, że powstał spór, który z uczestników jest wierzycielem. Rozstrzygnięcie tego sporu musi nastąpić w odrębnym procesie, w którym to sąd dokona oceny umów łączących strony, porozumienia zawartego przez uczestników i podstawy zatrzymania przez uczestnika spółkę (...) części wynagrodzenia należnego spółce (...). Artykuł 467 pkt. 3 k.c. wskazuje na trzecią grupę przypadków, gdy przedmiot świadczenia można złożyć do depozytu. Obejmuje ona sytuacje, gdy powstał spór, kto jest wierzycielem, np. do uszkodzonej przez dłużnika rzeczy dwie lub więcej osób rości sobie prawo. W takiej sytuacji zachodzi niebezpieczeństwo świadczenia do rąk osoby nieuprawnionej (por. wyrok SA w Gdańsku z dnia 14 kwietnia 1994 r., I ACr 178/9 OSAiSN 1994,nr 6 poz. 30). Natomiast dłużnik nie jest uprawniony do rozstrzygania, który z wierzycieli powinien otrzymać świadczenie. Taki spór może być rozstrzygnięty wyłącznie przez sąd w procesie, a tytuł wykonawczy wydany przez sąd stanowił będzie podstawę do wydania depozytu (por. A. Rzetecka – Gil Komentarz do art. 467 k.c. LEX). Dlatego też, apelacja uczestnika (...)Sp. z .o.o. z siedzibą w Ż.podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach procesu za instancję odwoławczą Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c.