Sygn. akt VIII Ka 1063/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lutego 2013 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący-Sędzia SO Krzysztof Kami
§1k.k. na skutek apelacji obrońcy oskarżonego oraz pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego W. W.
(1)od wyroku Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim Zamiejscowy VII Wydział Karny z siedzibą w Hajnówcez dnia 30 października 2012 r. (sygn. akt VII K 12/12): I. Zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że opisu przypisanego oskarżonemu czynu eliminuje sformułowanie „groził W. W.
(1)pobiciem, przy czym groźba ta wzbudziła u pokrzywdzonego uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona oraz”, czyn ten kwalifikuje z art. 158§2 k.k. w zw. z art.
§1k.k.
i na podstawie tychże przepisów skazuje go i wymierza mu karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności. II. W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy. III. Zasądza na rzecz Skarbu Państwa tytułem opłaty za drugą instancję: - od oskarżonego W. P. kwotę 300-zł. (trzysta złotych); - od oskarżyciela posiłkowego W. W.
(1)kwotę 100-zł. (sto złotych) i obciąża ich pozostałymi kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze w kwotach po 35-zł. (trzydzieści pięć złotych). UZASADNIENIE W. P. został oskarżony o to, że: I. w dniu 28.03.2011 r. około godz. 22:42 w H. na ul. (...) w rejonie baru (...) działając publicznie i z błahego powodu, wspólnie i w porozumieniu z nieustaloną osobą, okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego, wziął udział w pobiciu W. W.
(1), narażając go na bezpośrednie niebezpieczeństwo nastąpienia co najmniej skutku określonego w art. 157 § 1 kk w ten sposób, że uderzając go pięściami po głowie spowodował u niego obrażenia ciała w postaci dużego krwiaka okularowego o barwie sinofioletowej oka prawego z obrzękiem tkanek miękkich z zatarciem szpary wzrokowej oka prawego, podbiegnięcia krwawego o barwie sinofioletowej w okolicy grzbietu nosa z punktowym otarciem naskórka po stronie prawej, wieloodłamowego złamania ściany przedniej zatoki szczękowej prawej z wgłobieniem, przechodzącego na dolną i tylno – boczną ścianę oczodołu, kość jamową do wysokości górnego zewnętrznego bieguna oczodołu oraz przyśrodkowej ściany zatoki i kości nosa, złamania jarzmowo – szczękowo – oczodołowego z przemieszczeniem po stronie prawej, pourazowej neuropatii prawego nerwu podoczodołowego, które spowodowały naruszenie czynności jego organizmu na okres trwający powyżej 7 dni (art. 157§1 kk), to jest o czyn z art. 158§1 k.k. w zw. z art.
§1k.k.
II. w dniu 28.03.2011 r. około godz. 22:42 w H.na ul. (...)w rejonie baru (...)działając publicznie i z błahego powodu, okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego groził W. W.
(1)pobiciem, przy czym groźba ta wzbudziła u pokrzywdzonego uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona, tj. o czyn z art. 190§1 k.k. w zw. z art.
§1k.k.
Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim Zamiejscowy VII Wydział Karny z siedzibą w Hajnówcewyrokiem z dnia 30 października 2012 r w sprawie o sygn. akt VII K 12/12: 1. Oskarżonego W. P. uznał za winnego tego, że w dniu 28.03.2011 r. około godz. 22:42 w H. na ul. (...) w rejonie baru (...) działając publicznie i z oczywiście błahego powodu, okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego groził W. W.
(1)pobiciem, przy czym groźba ta wzbudziła u pokrzywdzonego uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona oraz wziął udział w pobiciu W. W.
(1)narażając go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo nastąpienie skutku określonego w art. 156§1 lub w art. 157§1 kk, w ten sposób, że wypowiadając słowa „trzeba go ubić, uje…, uwalić” w zamiarze dokonania pobicia W. W.
(1), swoim zachowaniem nakłonił inną nieustaloną osobę do uderzenia pokrzywdzonego W. W.
(1)butelką po wódce w prawą stronę głowy, w wyniku czego W. W.
(1)doznał obrażeń ciała w postaci złamania wszystkich ścian prawej zatoki szczękowej z przemieszczeniem fragmentów kostnych w jej obręb, złamania trzonu kości jarzmowej prawej oraz jej łuku jarzmowego, złamania nosa po stronie prawej u jego nasady, złamania bocznej ściany prawego oczodołu z kątowym przemieszczeniem fragmentów kostnych, uwypuklonych bocznie, złamania dolnej ściany prawego oczodołu z widocznym przemieszczeniem w kierunku zatoki szczękowej tkanki tłuszczowej oraz wpukleniem struktury kostnej oraz krwotoku do prawej zatoki szczękowej i sitowia po tej stronie co skutkowało asymetrią prawej szpary ocznej, asymetrią policzka prawego, asymetrią kącika ust, zaburzeniami ruchomości języka, zaburzeniami czucia w okolicy skroniowej prawej, asymetrią grzbietu nosa, skrzywieniem przegrody nosa oraz jednoocznym widzeniem, co stanowi ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci innego ciężkiego kalectwa (art. 156§1 pkt. 2 kk) tj. czynu z art. 158§2 k.k. w zb. z art. 190§1 k.k. w zw. z art. 11§2 k.k. w zw. z art.
§1k.k.
i za to na mocy tych przepisów skazuje go, zaś na mocy art. 158§2 k.k. w zw. z art. 11§3 k.k. w zw. z art.
§1k.k.
wymierzył mu karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.
- Na mocy art. 69§1, 2 i 4 k.k., art. 70§1 pkt 1 k.k. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił oskarżonemu na okres 3 (trzech) lat tytułem próby.
- Na mocy art. 72§1 pkt. 5 k.k. zobowiązał oskarżonego do powstrzymywania się od nadużywania alkoholu.
- Na mocy art. 46§1 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego W. W.
(1)kwotę 10.000,00 (dziesięć) tysięcy złotych tytułem częściowego naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem.
- Na mocy art. 230 § 2 kpk nakazał zwrócić W. P. dowody rzeczowe w postaci butów, spodni dresowych i bluzy sportowej, opisane w pkt. 1,2 i 3 wykazu dowodów rzeczowych nr (...) na k. 207 akt sprawy, zaś D. N. bluzę z długim rękawem koloru białego, spodnie firmy (...) i buty sportowe koloru białego opisane w pkt. 4,5 i 6 wykazu dowodów rzeczowych nr (...) na k. 207 akt sprawy.
- Zasądził od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego W. W.
(1)kwotę 2.460,00 (dwa tysiące czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu wydatków z tytułu ustanowienia w sprawie zawodowego pełnomocnika.
- Zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 300,00 (trzysta) złotych tytułem opłaty i obciążył go kosztami sądowymi w wysokości 2.451,89 (dwa tysiące czterysta pięćdziesiąt jeden złotych osiemdziesiąt dziewięć groszy) złotych. Powyższy wyrok zaskarżyli obrońca oskarżonego i pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego. Obrońca, na mocy art. 425 k.p.k. i art. 444 k.p.k. zaskarżył powyższy wyrok w całości i na mocy art. 427§2 k.p.k. oraz art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k. orzeczeniu temu zarzucił:
- obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a mianowicie: a) art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez dokonanie wybiórczej i dowolnej oceny dowodów, w szczególności zaś poprzez aprioryczne podzielnie zeznań W. W.
(1), co do zachowania W. P. polegającego na nawoływaniu do pobicia pokrzywdzonego i grożenia mu w sytuacji, gdy: - świadek składając zeznania, za każdym razem odmiennie opisuje rolę poszczególnych uczestników w zdarzeniu, rodzaj słów wypowiadanych pod jego adresem przez podsądnego, czy też zachowania D. N., - zachowanie przypisane oskarżonemu na podstawie zeznań pokrzywdzonego (agresja słowna) nie znajduje potwierdzenia w pozostałych dowodach, zwłaszcza zaś w zeznaniach A. M., J. i A. W. opuszczających bar (...) wspólnie z W. W.
(1), a nadto zeznania te – pomimo, iż opisywane w nich zachowanie D. N. również mieści się w definicji udziału w pobiciu – nie zyskały akceptacji organów ścigania, co do tej osoby, b) art. 174 k.p.k. polegającą na złamaniu zakazu dowodowego i posłużeniu się w sposób niedozwolony notatką urzędową funkcjonariusza policji (k. 3), poprzez potraktowanie tego dokumentu jako pełnoprawnego nośnika informacji przekazanych przez pokrzywdzonego, a zawartych w niej zapisów, jako zeznań na podstawie których konstruowano stan faktyczny dotyczący przebiegu zajścia oraz dokonywano – poprzez zestawienie z pierwszymi zeznaniami W. W.
(1)– oceny jego wiarygodności; 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku i mający wpływ na jego treść polegający na uznaniu, że w dniu 28 marca 2011 r. w H., przed barem (...), W. P. groził W. W.
(1)pobiciem oraz poprzez nakłanianie innej osoby do zadania pokrzywdzonemu ciosu, brał udział w jego pobiciu, w sytuacji gdy zgromadzony materiał dowodowy oceniany całościowo i swobodnie nie daje podstaw do pociągnięcia oskarżonego do odpowiedzialności karnej. Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniósł o: - zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełniania zarzucanego mu czynu, ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Bielsku Podlaskim do ponownego rozpoznania. Natomiast pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego zaskarżyła powyższy wyrok w części w pkt IV zarzucając mu niewspółmierność orzeczonego środka karnego w stosunku do stopnia wyrządzonej szkody i postawy oskarżonego w trakcie postępowania poprzez orzeczenie obowiązku naprawienia szkody w wymiarze 10.000 zł. w sytuacji gdy wskutek działania oskarżonego pokrzywdzony doznał nieodwracalnego, istotnego uszczerbku na zdrowiu i utracił częściowo wzrok, a ponadto przeszedł długie i bolesne leczenie. Mając na uwadze powyższe pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt IV poprzez orzeczenie na mocy art. 46 k.k. obowiązku naprawienia szkody w kwocie 40.000 zł. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Obie apelacje nie zasługują na uwzględnienie, aczkolwiek zainicjowanie postępowania odwoławczego umożliwiło Sądowi Okręgowemu korektę przypisanego oskarżonemu czynu, poprzez zmianę jego opisu oraz kwalifikacji prawnej. Odnosząc się w pierwszej kolejności do apelacji obrońcy oskarżonego stwierdzić należy, że zarzuty obrazy przepisów postępowania (art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k.) oraz błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku nie są w stanie skutecznie podważyć ustaleń faktycznych Sądu I instancji. Tym bardziej, że sądowa ocena dowodów, a w konsekwencji tego ustalenia stricte faktyczne są efektem wnikliwej i wszechstronnej oceny całego materiału dowodowego, pozbawionej błędów natury faktycznej oraz logicznej. Sąd I instancji w pisemnych motywach wyroku przeanalizował m.in. zagadnienia podnoszone w apelacji. Okoliczność ta zwalnia Sąd Okręgowy od odnoszenia się w szerszym zakresie do zarzutów apelacyjnych, gdyż byłoby to jedynie zbędnym powtórzeniem poglądów przedstawionych przez Sąd I instancji ( vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2003 r., sygn. akt III KK 108/02, Lex nr 81194). Odnosząc się wprost do zarzutów apelacyjnych, przede wszystkim stwierdzić należy, że wskazywane w apelacji rozbieżności w zeznaniach W. W.
(1), dotyczące sformułowań, które wypowiadał wobec niego oskarżony, są de facto pozorne (sam apelujący określa je jako „subtelne”). Istotne jest natomiast to, że zawierają one w każdym przypadku zapowiedź (groźbę) pobicia pokrzywdzonego i jego powód (za „szwagra” o pseudonimie (...)). Na marginesie, Sąd I instancji logicznie wyjaśnił, dlaczego dał wiarę zeznaniom pokrzywdzonego złożonym podczas rozprawy. Wiarygodności zeznań W. W.
(1)w powyższym zakresie nie są w stanie skutecznie podważyć wskazywane przez apelującego rozbieżności między zeznaniami pokrzywdzonego, a zeznaniami świadków A. M., J. W. i A. W., albowiem dotyczą one wyłącznie początkowej fazy zdarzenia, nie objętej znamionami przedmiotowego czynu. Wbrew stanowisku apelującego, wiarygodności zeznań W. W.
(1)(ani ustaleń Sądu I instancji) nie podważają ustalenia w sprawie p-ko D. N., zakończonej umorzeniem śledztwa (k. 277 i 356 – 357). Zważywszy, że sam pokrzywdzony nie był pewien, czy w/w podejrzany brał aktywny udział w pobiciu. Nadto cytowane w apelacji fragmenty zeznań W. W.
(1)(„ krzyczał do mnie wulgaryzmy chłopak w białej bluzie /…/ ja nie reagowałem na zaczepki jednego, ani drugiego”), same w sobie, nie dawały dostatecznych podstaw do przyjęcia, że realizują one znamiona przedmiotowego czynu. Nie sposób nie przyznać racji apelującemu, że Sąd I instancji uznając za dowód w sprawie notatkę urzędową sporządzoną przez funkcjonariusza policji (k. 3) naruszył przepis art. 174 k.k. Zgodnie z treścią w/w przepisu, dowodu z wyjaśnień oskarżonego lub z zeznań świadka nie wolno zastępować treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych. Zakaz ten oznacza, że notatki takie nie podlegają ujawnieniu na rozprawie i nie mogą być podstawą ustaleń faktycznych w sprawie. Na marginesie, nie ma natomiast zakazu przesłuchania w charakterze świadka funkcjonariusza policji, który dokonał czynności rozpytania i sporządził z niej notatkę urzędową. Powyższe uchybienie nie miało jednak wpływu na treść zaskarżonego wyroku (art. 438 pkt 2 k.p.k.), albowiem notatka urzędowa, poza kilkoma ogólnymi informacjami, nie zawiera okoliczności, które – w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów – miałyby istotny wpływ na ustalenia faktyczne. Sąd Okręgowy stwierdził natomiast z urzędu uchybienie Sądu I instancji polegające na błędnej subsumpcji prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, co istotne, nie kompatybilnej ze słusznymi poglądami prawnymi zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Jak zasadnie podniósł Sąd I instancji, odwołując się przy tym do wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 3 lipca 2000 r. (II AKa 102/00), notabene w pełni akceptowanego przez Sąd Okręgowy, zachowanie sprawcy mające postać podżegania lub pomocnictwa, jest sprawstwem „udziału w pobiciu”, jeżeli odbywa się w czasie i miejscu ataku na ofiarę przez jednego ze sprawców. Wypowiadane przez oskarżonego słowa „ trzeba go ubić, uje…, uwalić”, które w innych okolicznościach można byłoby rozpatrywać w kategoriach groźby karalnej (w rozumieniu art. 190§1 k.k.), w okolicznościach niniejszej sprawy mieszczą się w znamionach czynu z art. 158§2 k.k. Dlatego należało zmienić opis przypisanego oskarżonemu czynu (eliminując z niego znamiona groźby karalnej) oraz jego kwalifikację prawną (eliminując z niej art. 190§1 k.k.). Konsekwencją powyższego było orzeczenie nowej kary „zasadniczej”, obejmującej przestępstwo w zmienionej formule. Na marginesie, Sąd Okręgowy podzielił w pełni sądową ocenę zachowania oskarżonego w pozostałej części, a zwłaszcza w zakresie możliwości przypisania mu czynu z art. 158§2 k.k. i art.
§1k.k., notabene nie kwestionowaną w obu środkach odwoławczych.
Orzekając wobec W. P. karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności Sąd Okręgowy wziął m.in. pod uwagę wysoki stopień winy i społecznej szkodliwości czynu, które określają przede wszystkim jego skutki i działanie pod wpływem alkoholu, chuligański charakter występku oraz właściwości i warunki osobiste oskarżonego, w tym jego dotychczasową niekaralność sądową. Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu I instancji co do pozostałych elementów składających się na wymiar kary, w tym m.in. zaistnienia podstaw do zastosowania wobec oskarżonego instytucji warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary. Odnosząc się w tym miejscu do apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego stwierdzić należy, że Sąd Okręgowy w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, że w wypadku przestępnego współdziałania obowiązek naprawienia szkody w trybie art. 46§1 k.k. winien uwzględniać udział każdego ze współsprawców w wyrządzonej szkodzie. W. P. nie przypisano uderzenia butelką w głowę W. W.
(1), którego skutkiem były rozległe uszkodzenia ciała pokrzywdzonego (czynu tego dopuściła się inna osoba). W związku z tym zobowiązanie go do naprawienia szkody w całości oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę byłoby rażąco niewspółmierne do stopnia jego zawinienia. Z punktu widzenia powyższej reguły nie ma znaczenia fakt, że nie ustalono osoby, która uderzyła pokrzywdzonego butelką w głowę. Oskarżony nie może bowiem ponosić odpowiedzialności za działania innych osób. Nie budzi zastrzeżeń kwota 10.000-zł. tytułem środka karnego, o którym mowa w art. 46§1 k.k., zważywszy że obejmuje ona jedynie częściowe naprawienie szkody. Wymiar w/w kwoty oraz odstąpienie przez Sąd I instancji od zobowiązania oskarżonego do zadośćuczynienia za doznaną krzywdę uzasadnione są tym, że zgromadzone w sprawie dowody nie dają podstaw do dokonywania w tym zakresie wiążących ustaleń. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w tak skomplikowanej materii spowodowałoby znaczną przewlekłość postępowania karnego. Dodać należy, że omawiane rozstrzygnięcie, zważywszy na jego zakres, nie tamuje pokrzywdzonemu drogi do dochodzenia dodatkowych roszczeń, w tym w zakresie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, na drodze postępowania cywilnego. Reasumując, orzeczona kara, rozumiana jako całokształt kar i środków karnych, jest adekwatna do stopnia winy oskarżonego i społecznej szkodliwości przypisanego mu czynu. Tym samym winna spełnić pokładane w niej cele, a zwłaszcza w zakresie wychowawczym i zapobiegawczym. Nie stwierdzając innych uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku, orzeczono jak w pkt. II sentencji niniejszego wyroku. O opłatach za drugą instancję orzeczono na mocy art. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 13 ust. 1 Ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (Dz. U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223), zaś o pozostałych kosztach procesu za postępowanie odwoławcze na podstawie art. 636§1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 633 k.p.k. Na pozostałe koszty procesu złożyły się: - koszt uzyskania informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego w kwocie 50 zł. (art. 618§1 pkt 10 k.p.k. w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 2003 r. w sprawie określenia wysokości opłaty za wydanie informacji z Krajowego Rejestru Karnego Dz. U. 2003 r., Nr 151, poz. 1468); - koszt doręczeń wezwań i innych pism – ryczałt – w kwocie 20 zł. (art. 618 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym Dz. U. 2003 r., nr 108, poz. 1026 z późn. zm.).