Sygn. akt III AUa 831/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lutego 2013 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSA Maria Małek - Bujak (spr.) Sędziowie SSA Jolanta Ansion SSA Irena Goik Protokolant Sebastian Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2013 r. w Katowicach sprawy z odwołania J. S. (J. S. ) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o wysokość emerytury na skutek apelacji ubezpieczonego J. S. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach z dnia 17 lutego 2012 r. sygn. akt VIII U 1687/11 oddala apelację. /-/ SSA J. Ansion/-/ SSA M. Małek - Bujak/-/ SSA I. Goik Sędzia Przewodnicząca Sędzia Sygn. akt III AUa 831/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 15 czerwca 2011r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. przyznał ubezpieczonemu J. S. (ur. (...)) prawo do emerytury górniczej, zawieszając jednocześnie wypłatę świadczenia z uwagi na kontynuację zatrudnienia. Ubezpieczony w odwołaniu od powyższej decyzji domagał się zaliczenia okresu od 1 października 1980r. do 21 kwietnia 1982r. i od 8 maja 1984r. do 16 listopada 2006r. w wymiarze półtorakrotnym i zastosowania korzystniejszego przelicznika 1,8. Wyrokiem z dnia 17 lutego 2012r. (sygn. akt VIII U 1687/11) Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach oddalił odwołanie ubezpieczonego. Sąd Okręgowy na podstawie akt osobowych i emerytalnych ubezpieczonego, świadectwa wykonywania pracy górniczej, protokołu z posiedzenia Komisji Weryfikacyjnej z dnia 9 grudnia 2008r. oraz zeznań świadków K. W., W. J., W. Ś. i ubezpieczonego ustalił następujący stan faktyczny. W dniu 29 marca 2011r. ubezpieczony złożył wniosek o ustalenie prawa do emerytury górniczej. W wyniku czego, organ rentowy w dniu 15 czerwca 2011r. wydał zaskarżoną decyzję. Przy obliczeniu emerytury organ rentowy uwzględnił ubezpieczonemu 31 lat i 6 miesięcy okresów składkowych i 1 miesiąc okresów nieskładkowych. Do 46 miesięcy pracy górniczej zastosowano przelicznik 1,8, zaś do pozostałych 293 miesięcy pracy górniczej zastosowano przelicznik 1,2. Organ rentowy odmówił zastosowania przelicznika 1,8 do okresów zatrudnienia od 1 października 1980r. do 21 kwietnia 1982r. i od 8 maja 1984r. do 16 listopada 2006r. Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczony od 6 lipca 1979r. do nadal jest zatrudniony w Kopalni (...) S.A. w R.. W spornym okresie zatrudnienia ubezpieczony zajmował następujące stanowiska: od 1 października 1980r. do 21 kwietnia 1982r. - operator maszyn budowlanych, od 8 maja 1984r. do 16 listopada 2006r. - operator, operator maszyn budowlanych, operator sprzętu technologicznego, od 17 listopada 2006r. do 9 stycznia 2007r. - operator spycharek i maszyn wieloczynnościowych na odkrywce. Z kolei, w świadectwie wykonywania pracy górniczej z dnia 16 marca 2011r. pracodawca podał, że ubezpieczony od 1 października 1980r. do 21 kwietnia 1982r. i od 8 maja 1984r. do nadal wykonywał prace operatora spycharek i maszyn wieloczynnościowych na odkrywce, wymienione w Dziale III, poz. 4 Załącznika nr 3 do rozporządzenia MPiPS z 23 grudnia 1994r. Ubezpieczony w okresie od 22 kwietnia 1982r. do 10 kwietnia 1984r. odbywał zasadniczą służbę wojskową. Do pracy powrócił od 8 maja 1984r. Kwestią zatrudnienia J. S.zajmowała się Komisja Weryfikacyjna, która na podstawie przesłuchania świadków i ubezpieczonego ustaliła, że w okresie od 1 października 1980 r. do 21 kwietnia 1982 r. i od 8 maja 1984r. do 9 stycznia 2007r. ubezpieczony odpowiednio przez 422 dniówki i 5737 dniówek, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako operator spycharek i maszyn wieloczynnościowych na odkrywce - wymienionym w Dziale III, poz. 4 załącznika nr 3 do rozporządzenia MPiPS z dnia 23 grudnia 1994r. Sąd I instancji ustalił, iż ubezpieczony został zatrudniony w (...)od 6 lipca 1979r. jako elektromonter. W tym samym roku został przeniesiony na oddział (...), gdzie w 1980r. zdobył uprawnienia do obsługi spycharek. W spornym okresie od 1 października 1980 r. ubezpieczony przez cały czas, z przerwą na odbycie zasadniczej służby wojskowej, był pracownikiem najpierw oddziału (...), a potem wydzielonego z tego oddziału, oddziału (...). Oba oddziały świadczyły taką samą pracę na rzecz innych oddziałów górniczych oraz odwodnieniowych. Ubezpieczony wykonywał pracę głównie na spycharce gąsienicowej. Podstawową czynnością ubezpieczonego była niwelacja terenu przed maszynami podstawowymi układu KTZ, wymiana gruntu, usuwanie brył i kamieni, wykonywanie zjazdów i dróg dojazdowych do maszyn podstawowych, równanie terenu, skarpowanie i wykonywanie pochylni, holowanie sań i przyczep. Według ustaleń Sądu Okręgowego, holowanie sań polega na przesuwaniu magazynu części podręcznych brygady przesuwnej górników w rejonie przenośnika przesuwnego. Holowanie przyczep polega na holowaniu spycharką przyczepy z taśmą do wulkanizacji w rejonie gdzie nie mogą przemieszczać się ciągniki. J. S.wykonywał też prace przy studniach głębinowych. Odgarniał część urobku lub ziemi, żeby można było studnię odciąć, aby koparka mogła przemieszczać się do przodu. Sporadycznie obsługiwał żurawie boczne, które wykonują przesuwanie przenośników przesuwnych pod maszynami podstawowymi (koparką i zwałowarką). Pracował przy osiowaniu i poziomowaniu przenośników przesuwnych. Osiowanie przenośnika odbywa się po przesunięciu go w inne miejsce, gdzie odbywa się rozsuwanie elementów (członów) przenośnika na równe odległości. Przenośniki przesuwne mają długość od 400-1000 metrów. Sąd Okręgowy podkreślił, że prace te wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Niezależnie od nazwy stanowiska, charakter jego pracy był w spornym okresie taki sam. W okresie spornym wraz z ubezpieczonym pracowali K. W., W. J. i W. Ś.. Dokonując rozważań prawnych, Sąd Okręgowy powołał się na art. 51 ust. 1, art. 50 d ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty (Dz. U. z 1995r. Nr 2, poz. 8), uznał, że praca ubezpieczonego w spornych okresach nie może być zaliczona w wymiarze półtorakrotnym, a w konsekwencji nie można do niej zastosować przelicznika 1,8. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie spór dotyczy ustalenia, czy praca ubezpieczonego w okresie spornym była pracą przodkową i odnosiła się do stanowisk, o których mowa w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994r., co w konsekwencji skutkowałoby przyjęciem przelicznika 1,8 do obliczenia jego emerytury. Zdaniem Sądu Okręgowego, kwalifikując daną pracę jako pracę przodkową, w pierwszej kolejności należy mieć na uwadze przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS - art. 50 d. Natomiast rozporządzenie MPiPS z 23 grudnia 1994r. ma charakter uściślający. Sąd I instancji podkreślił, że przodek to miejsce wydobywania kopaliny oraz zwałowania. Z definicji ustawowej wynika, że praca przodkowa to praca bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku. Według Sądu I instancji, ubezpieczony takiej pracy nie wykonywał. Sąd ten, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego (z dnia 11 lutego 2010r., sygn. akt I UK 236/09, LEX nr 585722), stwierdził, że praca operatora spycharki na polu górniczym nie jest równoznaczna z pracą w przodku. Praca ta może być pracą, o której mowa zarówno w załączniku nr 2, jak i w załączniku nr 3, w zależności od rodzaju pracy i miejsca jej świadczenia. Dla oceny, czy ubezpieczony pracował na stanowisku uprawniającym do zaliczenia spornego okresu pracy w wymiarze półtorakrotnym, istotne znaczenie - według Sądu Okręgowego - ma przede wszystkim rodzaj powierzonej mu pracy (rzeczywiście wykonywanych zadań pracowniczych). Nie każda praca na odkrywce jest bowiem równoznaczna z pracą w przodku. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie dało podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Z ustaleń dokonanych przez Sąd Okręgowy wynikało, że praca ubezpieczonego, tj. operatora spycharki była wykonywana na terenie całej odkrywki, a zakres jego obowiązków był znacznie szerszy, niż wskazany w art. 50 d. Ubezpieczony pracował w obrębie maszyn podstawowych układu KTZ. Pracował głównie przy niwelacji terenu przed maszynami podstawowymi, wymianie gruntu, usuwaniu kamieni, skarpowaniu i wykonywaniu pochylni zjazdowych, wykonywaniu dróg dojazdowych do koparki wielonaczyniowej. Holował sanie i przyczepy, pracował też przy pracach odwodnieniowych. Wobec czego, Sąd Okręgowy uznał, że charakter jego pracy, mimo iż była wykonywana głównie w sąsiedztwie maszyn podstawowych, nie miał bezpośredniego związku z urabianiem kopalin, ładowaniem urobku, montażem, likwidacją i transportem obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych. Prace te - zdaniem Sądu I instancji - nie stanowią zatem pracy przodkowej, w rozumieniu art. 50 d ustawy. Według Sądu Okręgowego, dniówkami w przodku operatora spycharki są tylko takie dni, w których pracował „przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach”. Do pracy przodkowej można zaliczyć niektóre prace ubezpieczonego jak osiowanie i poziomowanie przenośników, związane z montażem i demontażem maszyn podstawowych, ewentualnie skarpowanie polegające na ścinaniu urobku. Ubezpieczony jednak nie wykonywał tych prac stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, nie były to jego podstawowe zadania. Nadto, na podstawie przedstawionego materiału dowodowego, nie sposób ustalić ile dniówek przepracował ubezpieczony konkretnie przy tych pracach. W związku z tym, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c., orzekł jak w sentencji. Apelację od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik ubezpieczonego. Zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w całości, apelujący zarzucił mu naruszenie: I. przepisów postępowania cywilnego:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.