II Ca 407/14

(1)przeciwko (...) S.A. w S. o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Kępnie z dnia 31 marca 2014r. sygn. akt I C 272/13 I. zmienia zaskarżony wyrok i nadaje mu następujące brzmienie: 1. zasądza od pozwanego (...) S.A. w S. na rzecz powódki K. K.

(1)kwotę 20.000 zł (dwadzieścia tysięcy zł) tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 22 lutego 2011 r., 2. zasądza od pozwanego (...) S.A. w S. na rzecz powódki K. K.

(1)kwotę 10.000 zł (dziesięć tysięcy zł) tytułem pogorszenia sytuacji życiowej z ustawowymi odsetkami od dnia 22 lutego 2011 r.,

1. oddala powództwo w pozostałym zakresie,
2. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania,
3. nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Kępnie kwotę 1899 zł tytułem pokrycia kosztów sądowych II. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym, III. nakazuje pobrać od pozwanego na rzez Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Kępnie kwotę 875 zł tytułem pokrycia kosztów sądowych. II Ca 407/14 UZASADNIENIE Powódka K. K.

(1)wystąpiła przeciwko pozwanemu (...) S.A. w S. o zasądzenie kwoty 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę związaną ze śmiercią jej syna J. K.

(1), który zginął w wypadku komunikacyjnym w dniu 1 października 2010 r. oraz kwoty 10.000 zł odszkodowania za znaczne pogorszenie jej sytuacji życiowej. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Sąd Rejonowy w Kępnie wyrokiem z dnia 31 marca 2014 r. zasądził od (...) S.A. w S. na rzecz powódki K. K.

(1)kwotę 7.500 zł z ustawowymi odsetkami od 22 lutego 2011 r. oraz kwotę 5.000 zł z ustawowymi odsetkami od 22 lutego 2011 r.. Oddalił powództwo w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach postępowania. Rozstrzygnięcie swoje oparł na następujących ustaleniach: Dnia 1.10.2010 r. w O. gmina K., kierujący samochodem osobowym marki O. (...) nr rej. (...) R. G.

(1), w trakcie wyprzedzania samochodu marki C., zderzył się z nadjeżdżającym z przeciwnej strony kierującym rowerem J. K.

(1), powodując jego śmierć. Wypadek miał miejsce o godzinie 19:38 na terenie obszaru zabudowanego, oświetlonego lampami ulicznymi, gdzie dozwolona administracyjna prędkość wynosiła 50 km/h. Było wówczas ciemno. Pojazd wyprzedzany przez kierowcę O. jechał z prędkością około 50 km/h. R. G.

(1)jechał z prędkością około 60 km/h i w sposób łagodny zmieniał pas ruchu. Zarówno J. K.

(1), jak i R. G.

(1)byli trzeźwi. Prawomocnym wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2012 r. Sąd Rejonowy w Kępnie w sprawie II K 582/10 uznał R. G.

(2)za winnego tego, że w dniu 1 października 2010 r. w miejscowości O. naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że kierując samochodem osobowym marki O. , na prostym odcinku drogi , nie zachował należytych środków ostrożności i jadąc z nadmierną prędkością podjął manewr wyprzedzania jadącego, w tym samym kierunku, samochodu osobowego marki F. (...), nie upewniając się, czy posiada odpowiednią widoczność i dostateczne miejsce do wyprzedzania bez utrudniania komukolwiek ruchu, przez co nie ustąpił pierwszeństwa nadjeżdżającemu z przeciwka rowerzyście i po zjechaniu na lewy pas ruchu, uderzył w jadący tym samym pasem w przeciwnym kierunku rower, kierowany przez J. K.

(1), który w następstwie odniesionych obrażeń , po przewiezieniu do szpitala, zmarł. Kierujący samochodem O. (...) R. G.

(1)był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w pozwanym (...) S.A. w S.. Powódka K. K.

(1)w chwili śmierci swego syna liczyła 58 lat. Ma wykształcenie podstawowe, bez zawodu. Prowadziła gospodarstwo rolne o powierzchni 4,5 ha po rodzicach. Od 56 roku życia zaczęła pobierać emeryturę z KRUS. W chwili śmierci syna wynosiła ona 600 zł miesięcznie, a obecnie około 800 zł miesięcznie. Z mężem żyje w separacji. Prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z dwoma synami – J. liczącym w chwili śmierci 25 lat i młodszym – K. liczącym 20 lat. Syn K. w chwili śmierci brata pracował i zarabiał najniższa pensje krajową. Był bezdzietnym kawalerem. Część zarobionych pieniędzy przeznaczał na wspólne utrzymanie. Zmarły J. K.

(1)był bezdzietnym kawalerem. Pracował i zarabiał około 2000 zł. miesięcznie, a w ostatnich dwóch miesiącach przed śmiercią, w związku z pracą w nadgodzinach, jego zarobki wynosiły około 4 000 zł miesięcznie. J. K.

(1)zarobione pieniądze oddawał powódce, która około 1000 zł przeznaczała na utrzymanie wspólnego gospodarstwa domowego. Sam brał część z tych pieniędzy na własne potrzeby, a resztę matka wpłacała na rachunek bankowy jako oszczędności syna. Zamiarem synów było otwarcie własnego warsztatu samochodowego. Jaku b K. zaczął już kupować wyposażenie tego zakładu w postaci narzędzi. Dochody z tej działalności miały wesprzeć powódkę w prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego. Syn J. pomagał również matce w uprawie 10 arowego ogródka. Syn ten był dla powódki wsparciem psychicznym. Miała z nim dobry kontakt. Wobec matki był bardzo serdeczny i uczuciowy. Zapewniał on również matce poczucie stabilności i bezpieczeństwa w wymiarze ekonomicznym. Po śmierci syna u powódki wystąpiły zaburzenia adaptacyjne – trauma żałoby, które przeszły w stan przewlekłych zaburzeń w postaci procesu o charakterze lękowo-depresyjnym. Powódka na zaburzenia funkcjonowania psychicznego i leczy się psychiatrycznie – farmakologicznie. Biegły psychiatra stwierdził u powódki zaburzenia adaptacyjno-depresyjne z komponenta lękową. Uszczerbek na zdrowiu w tym zakresie wynosi około 5%. Sytuacja materialna powódki po śmierci syna pogorszyła się w sposób istotny. Ponadto syn J. maił być wsparciem dla powódki na starość. Powódka przejęła część prac domowych i przydomowych, wykonywanych uprzednio przez zmarłego syna. Po jego śmierci znacznie ograniczyła wydatki na jego utrzymanie. Są uznał, że J. K.

(1)przyczynił się do wypadku w 50%, gdyż kierując rowerem nie miał wymaganego oświetlenia zewnętrznego, posiadając na sobie tylko kamizelkę odblaskową. Z uwagi na to przyczynienie Sąd obniżył powódce zadośćuczynienie do kwoty 22.500 zł. Ponieważ od pozwanego powódka otrzymała z tego tytułu kwotę 15.000 zł, zasądzono pozostała kwotę 7.500 zł. Sąd natomiast uznał, że powódce należy się odszkodowanie za jej znaczne pogorszenie sytuacji życiowej z powodu śmierci syna w kwocie 25.000 zł. Uwzględniając 50% przyczynienie się poszkodowanego do zaistniałej szkody i wypłatę już kwoty 7.500 zł, należy się z tego tytułu kwota 5.000 zł. Apelację od tego rozstrzygnięcia złożyła powódka zaskarżając punktu 3,4 i 5 wyroku. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania , a to art. 235 § 1 k.p.c. przez naruszenie zasady bezpośredniości polegające na poczynieniu przez Sąd ustaleń faktycznych w oparciu o dowody przeprowadzone w innym postępowaniu,
2. naruszenie prawa materialnego – art. 362 k.c. w zw. z art. 446 § 3 i 4 k.c. przez przyjęcie, że poszkodowany syn powódki przyczynił się do powstania szkody w 50% i w oparciu o to obniżenie powódce zadośćuczynienia i odszkodowania,
3. naruszenie przepisu art. 233 k.p.c. poprzez dowolna ocenę materiału dowodowego oraz naruszenie reguł dowodzenia polegające na: ⚫ błędnym ustaleniu, że R. G.

(1)miałby możliwość uniknięcia wypadku, gdyby zmarły J. K.

(1)miał prawidłowe zewnętrzne oświetlenie roweru, ⚫ pominięcie, co było bezpośrednia [przyczyną wypadku i czy R. G.

(1)w należyty sposób obserwował przedpole jazdy, zachował szczególną ostrożność, jechał z dozwolona prędkością

1. naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 446 §4 k.c. przez przyjęcie niewłaściwej kwoty należnego zadośćuczynienia i dokonania w tym zakresie nieprawidłowych wyliczeń,
2. naruszenie art. 102 k.p.c. przez jego niezastosowanie i obciążenie powódki częścią kosztów postępowania. W oparciu o te zarzuty wniosła o zmianę orzeczenia w zaskarżonej części i uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenia kosztów za obie instancje. Pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja zasługuje na uwzględnienie. Zasadny jest zarzut powódki, że Sąd nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego na okoliczność przyczyn wypadku w wyniku którego śmierć poniósł syn powódki. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sąd Rejonowy powołał się - odnośnie analizy przebiegu zdarzenia – na opinie biegłego sądowego J. R. znajdującą się w aktach sprawy II K 582/10 Sądu Rejonowego w Kępnie. Dowodu jednak ze stosownych dokumentów znajdujących się w aktach karnych Sąd I instancji nie przeprowadził. Stanowi to uchybienie w zakresie postępowania dowodowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Należy podkreślić, co do zasady nie jest wyłączona możliwość zaliczenia w poczet materiału dowodowego w postępowaniu cywilnym dowodów zgromadzonych w innym postępowaniu, także karnym. Zaliczenie to nie może jednak zostać dokonane w sposób całościowy. Narusza zasadę bezpośredniości (art. 235 k.p.c.) zaliczenie w poczet materiału dowodowego np. akt zakończonej sprawy karnej. Dopuszczalne jest natomiast i pozostaje w zgodzie z art. 235 k.p.c. zaliczenie poszczególnych, ściśle określonych dokumentów, czy też zeznań świadków. Tylko przy takim trybie postępowania strony będą miały możliwość ustosunkowania się do zaliczenia poszczególnych dokumentów czy też zeznań świadków w poczet materiału dowodowego (tak orzecz. SN z dnia 10 listopada 1966 r. II PK 269/66 z notką M.P., NP 1967, nr 6; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 1967 r. I I PR 155/67; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2011 r. IV CSK 142/11, wrok Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1971 r. II CR 384/71, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1997 r. I CKN 42/96, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2005 r. I CK 653/04, także II CKN 798/97, I CK 653/04, I CSK 134/07). W systemie apelacyjnym sąd odwoławczy ma obowiązek uzupełnienia postępowania dowodowego i dokonania samodzielnych ustaleń w oparciu o te dowody. W związku z tym Sąd Okręgowy przeprowadził dowód z dokumentów w postaci dwóch opinii biegłych znajdujących się w aktach sprawy karnej II K 582/10 Sądu Rejonowego w Kępnie – J. K.

(2)i C. Ż. z dnia 18 listopada 2013 r. oraz J. R. oraz dokumentu w postaci protokołu rozprawy z dnia 11 kwietnia 2012 r. zawierającego zeznania tych biegłych. W oparciu o te dowody Sąd Okręgowy ustalił, że kierujący samochodem O. (...) R. G.

(1)naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że wyprzedzając samochód marki C. nie upewnił się czy miał odpowiednia widoczność 8i dostateczne miejsce do wyprzedzania bez utrudniania komukolwiek ruchu przez co nie ustąpił pierwszeństwa nadjeżdżającemu z przeciwka rowerzyście. W ten sposób przyczynił się do zaistnienia wypadku. Kierujący rowerem J. K.

(1)naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że kierował rowerem bez wymaganego oświetlenia zewnętrznego posiadając na sobie tylko kamizelkę odblaskową. W ten sposób stworzył sytuację wypadkową i jego zachowanie pozostaje w związku przyczynowym z zaistniałym wypadkiem. Należy podkreślić, że kamizelka odblaskowa, która posiadał rowerzysta umożliwiała R. G.

(1)zauważenie rowerzysty w odległości 40 m kiedy znajdował się on jeszcze na prawym pasie ruchu. Gdyby dostatecznie uważnie obserwował pole jazdy, to zauważając rowerzystę nie zmieniłby pasa ruchu i jadać prosto uniknąłby wypadku. Biegły J. R. przeprowadził eksperyment, który potwierdził te okoliczność i stworzył stosowną animacje komputerową, która wyraźnie wskazuje, że rowerzysta dzięki kamizelce odblaskowej był widoczny dla kierującego samochodem O.. Powyższe potwierdzając ustalenia biegłych J. K.

(2)i C. Ż.. Ci ostatni biegli ponadto zeznali, że gdyby w miejscu rowerzysty znajdował się pieszy w identycznej kamizelce odblaskowej, to nie mielibyśmy wcale do czynienia z przyczynieniem się pieszego do wypadku, gdyż pieszy nie ma obowiązku posiadania oświetlenia (k- 273 verte akr II K 582/10 S.R. w K.). W oparciu o te ustalenia Sąd Okręgowy ocenił, że zmarły J. K.

(1)przyczynił się do zaistniałego wypadku, a wysokość tego przyczynienia wynosi 20%. Niewątpliwie oświetlenie rowerzysty zgodne z obwiązującymi przepisami zwiększałoby jego widoczność na drodze i dawało większa szanse uniknięcia wypadku. Z tych względów Sąd Okręgowy uznał, że brak oświetlenia rowerzysty pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z zaistniałym wypadkiem. W ocenie jednak Sądu Okręgowego procentowe przyczynienie nie jest wyższe niż 20%, gdyż znacznie większe zagrożenia na drodze stwarza nieprawidłowo poruszający się samochód, którego kierowca, gdyby prawidłowo obserwował pole jazdy uniknąłby tragicznego w skutkach zdarzenia. Sąd Okręgowy akceptuje pozostałe ustalenia i oceny dokonane przez Sądu Rejonowego i uznaje je za własne. W szczególności Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że odpowiednim zadośćuczynieniem dla powódki za śmierć jej syna będzie kwota 45.000 zł. Ustalenie takiej wysokości zadośćuczynienia nie stanowi wyjście ponad żądanie pozwu, gdyż zmieniona i zasądzona przez Sąd Okręgowy kwota mieści się w żądaniu pozwu. Uwzględniając 20% przyczynienie się zmarłego do zaistniałej szkody powódka powinna otrzymać zadośćuczynienie pomniejszone o 20%, czyli w wysokości 36.000 zł. Wcześniej otrzymała od pozwanego kwotę 15.000 zł, czyli należy się jej kwota 21.000 zł ze stosownymi odsetkami. Domagała się jednak kwoty 20.000 zł i tylko do tej wysokości można była zmienić zaskarżone orzeczenie. Sad Rejonowy również prawidłowo ustalił, że powódce z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej należy się kwota 25.000 zł . Uwzględniając 20% przyczynienie się zmarłego do szkody należy uznać, że powódce należy się kwota 20.000 zł., a po uwzględnieniu kwoty 7.500 zł wypłaconej przez pozwanego kwota 12.500 zł. Domagała się jednak kwoty 10.000 zł i do tej wysokości należało zmienić zaskarżone orzeczenie. W tej sytuacji należało zmienić również orzeczenie o kosztach postępowania obciążając nimi w całości pozwanego. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało zgodnie z art.386 k.p.c. i 98 k.p.c., orzec jak w sentencji.