W wyroku z dnia 19.12.1990 roku IPR 391/90 stwierdził Sąd Najwyższy, iż oświadczenie woli zakładu pracy o skróceniu okresu wypowiedzenia w trybie art.
kp może być złożone tylko łącznie z wypowiedzeniem umowy o pracę, a nie w okresie późniejszym. W uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z 9 lipca 1992 roku IPZP 20/90 stwierdzono, iż skrócenie przez zakład pracy okresu wypowiedzenia umowy o pracę na podstawie art.
W uzasadnieniu tej uchwały z dnia 9.07.1992 r. IPZP 20/90 powołano się na wyrok z 19.12.1990 r. IPR 391/90 dodatkowo wskazując, iż dokonanie wypowiedzenia i określenie okresu wypowiedzenia, czyli momentu, w którym nastąpi rozwiązanie stosunku pracy są nierozłączne. Nie ma przepisu, który zezwalałby na dokonanie wypowiedzenia z określeniem trzymiesięcznego okresu, a następnie skrócenie tego okresu. Wyraźnie godziłoby to w interes pracownika, dla którego przepis ten ma charakter gwarancyjny. Art.
kp pozwala jedynie na skrócenie okresu wypowiedzenia, a nie na rozdzielenie złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu od ustalenia skróconej daty rozwiązania stosunku pracy. Ze względu na identyczną co do treści regulację zawartą w art. 20 ust. 5 Karty Nauczyciela i tożsamą funkcję tego przepisu powyższe poglądy Sądu Najwyższego, które Sąd II instancji akceptuje w pełni, mogą być uwzględnione dla potrzeb rozstrzygnięcia rozpoznanej sprawy. Pozwala to przyjąć, iż do skrócenia okresu wypowiedzenia doszło w przypadku powódki z naruszeniem art. 20 ust. 5 Karty Nauczyciela poprzez jego dokonanie w późniejszym niż wypowiedzenie stosunku pracy oświadczeniu dyrektora strony pozwanej. W wyroku z dnia 9 września 2010 roku, IIPK 54/10 stwierdził Sąd Najwyższy, iż z art. 73 ust. 1 ustawy z 1982 r. - Karta Nauczyciela wynika, iż prawo do urlopu dla poratowania zdrowia jest prawem podmiotowym pracownika. W okresie zaś tego urlopu stosunek pracy nauczyciela jest chroniony. Przeniesienie nauczyciela w stan nieczynny na jego wniosek (lub wypowiedzenie mu stosunku pracy) po rozpoczęciu urlopu jest sprzeczne z celem urlopu i uzasadnia żądanie uznania tego przeniesienia za bezskuteczne. Natomiast w wyroku z dnia 19 kwietnia 2012 roku, IIPK 204/11 przyjęto, iż nauczycielowi spełniającemu wymagania określone w art. 73 ust. 1 ustawy z 1982 r. - Karta Nauczyciela przysługuje pełna ochrona trwałości stosunku pracy w okresie urlopu dla poratowania zdrowia, z wyjątkiem sytuacji gdy dochodzi do całkowitej likwidacji szkoły. Orzeczenia powyższe wydane zostały w późniejszym czasie niż wskazana przez Sąd Rejonowy uchwała SN z dnia 7.12.2006 r., IPZP 4/06, zgodnie z którą w przypadku istnienia podstaw do rozwiązania stosunku pracy z nauczycielami mianowanymi z przyczyn wskazanych w art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela nie stosuje się art. 41 kp. Uchwała ta była brana pod uwagę przy ich wydawaniu. Jednakże w orzeczeniach tych zwrócono uwagę, iż zgodnie z art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela, nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, po przepracowaniu co najmniej 7 lat w szkole, dyrektor szkoły udziela urlopu dla poratowania zdrowia, w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia, w wymiarze nieprzekraczającym jednorazowo roku. Z powołanego przepisu, a także utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, iż prawo do urlopu dla poratowania zdrowia jest prawem podmiotowym pracownika. W okresie zaś tego urlopu stosunek pracy nauczyciela jest chroniony. Przeniesienie nauczyciela w stan nieczynny na jego wniosek (lub wypowiedzenie mu stosunku pracy) po rozpoczęciu urlopu jest sprzeczne z celem urlopu i uzasadnia żądanie uznania tego przeniesienia za bezskuteczne (wyrok SN z 20 kwietnia 2001 r. sygn. I PKN 377/00 - OSNP 2003/5/115 i powoływane tam orzecznictwo). Judykatura uznaje, iż dyrektor szkoły jest zobowiązany do udzielenia urlopu i do określenia jego długości zgodnie z orzeczeniem lekarskim W okresie urlopu nie może zatem zmienić na niekorzyść warunków zatrudnienia nauczyciela. Urlop dla poratowania zdrowia jest bowiem usprawiedliwioną nieobecnością w pracy o określonym przez ustawodawcę przeznaczeniu. Ratio przepisów o omawianym tu urlopie polega właśnie na umożliwieniu nauczycielowi spokojnego leczenia, w celu uzyskania poprawy zdrowia bez obawy o dalszą egzystencję materialną. Z przytoczonych poglądów Sądu Najwyższego wynika, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie dopuszczalności rozwiązania z nauczycielem stosunku pracy w czasie urlopu dla poratowania zdrowia przyznanego w trybie art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela podejmowane winno być bez potrzeby posiłkowania się przepisami kp, a uznanie takiego rozwiązania nie jest możliwe wobec celu jakim jest leczenie i powrót do zdrowia, który to cel nie może być zrealizowany kiedy nauczyciel nie ma pewności co do trwałości swojego stosunku pracy i zapewnienia materialnych podstaw jego bytu. W przekonaniu Sądu Okręgowego cel urlopu dla poratowania zdrowia nie może być zrealizowany zarówno wtedy, gdy ze względu na dokonane w czasie jego trwania wypowiedzenie rozwiązanie stosunku pracy następuje w trakcie urlopu jak i wtedy, gdy w trakcie urlopu dochodzi do wypowiedzenia stosunku pracy a samo jego rozwiązanie następuje wraz z upływem okresu udzielonego urlopu dla poratowania zdrowia. W takiej bowiem również sytuacji w okresie wypowiedzenia uwaga nauczyciela skupiona jest bądź to na odzyskaniu zatrudnienia poprzez złożenie odwołania od dokonanego wypowiedzenia, bądź na poszukiwaniu innego zatrudnienia. Odzyskanie zdrowia w takich okolicznościach jest zatem utrudnione. W konsekwencji przyjął Sąd II instancji, iż dokonane wobec powódki wypowiedzenie naruszyło art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela. W zakresie merytorycznej podstawy wypowiedzenia powódka zarówno w toku postępowania przed Sądem I instancji jak i w apelacji kwestionowała, iż podana przyczyna wypowiedzenia w postaci zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów stanowiła prawdziwą i konkretną przyczynę wypowiedzenia, bowiem w rzeczywistości liczba oddziałów zmniejszyła się jedynie o jedną klasę w porównaniu z rokiem poprzednim. Kwestionowała również prawidłowość wyboru jej osoby do zwolnienia. W tej kwestii zarzuty apelacji są w przekonaniu Sądu Okręgowego nietrafne. W sprawie niesporna pozostała okoliczność, iż rzeczywiście w porównaniu do poprzedniego roku szkolnego uległa zmniejszeniu liczba oddziałów. Fakt, iż zmniejszenie nastąpiło tylko o jeden oddział nie podważa prawdziwości tak wskazanej przyczyny. Fakt ten nie jest przez stronę skarżącą kwestionowany. Pierwotnie, zgodnie z zatwierdzonym arkuszem organizacyjnym wobec planowanego utworzenia 4 klas pierwszych w tym 2 w zawodzie technik ekonomista, przewidywano naukę w 19 oddziałach. Ostatecznie utworzono 5 klas pierwszych, ale tylko 1 w zawodzie technika ekonomisty. Było to rezultatem wyników postępowania rekrutacyjnego. Okoliczność ta dodatkowo ograniczyła możliwość zapewnienia pensum dla powódki. Przy zwolnieniach z przyczyn organizacyjnych przyjmuje się, iż już zaplanowane zmiany uzasadniają dokonanie wypowiedzenia. Specyfiką związaną z kierowaniem szkoły jest konieczność zaplanowania jej organizacji w miesiącu maju na następny rok szkolny tak, aby dopasowanie stanu zatrudnienia do potrzeb możliwe było z zachowaniem przepisu art. 20 ust. 3 Karty Nauczyciela. Stąd też podstawą wypowiedzenia powódce umowy o pracę mógł być arkusz organizacyjny szkoły zatwierdzony w maju 2012 roku przewidujący prowadzenie 19 oddziałów. Fakt jego późniejszej zmiany i utworzenie 1 klasy więcej zasadności wypowiedzenia nie podważył, skoro w dalszym ciągu klas było mniej niż w poprzednim roku szkolnym. Wskazana powódce przyczyna wypowiedzenia była dla niej wystarczająco konkretna (por. wyrok z 9.08.2005 r. IIPK 392/04). Wbrew twierdzeniom apelacji powódka mimo urlopu dla poratowania zdrowia pozostawała w kontakcie z pracodawcą i wiedziała o sytuacji w szkole i o zmniejszonej ilości godzin nauczania przedmiotów ekonomicznych (por. jej przesłuchanie k. 122). Taka zmiana przy niezmienionym programie nauczania może być spowodowana tylko zmniejszeniem ilości oddziałów. Wbrew twierdzeniom apelacji brak jest w sprawie podstaw do zakwestionowania dokonanego przez pracodawcę powódki wyboru jej osoby jako przewidzianej do zwolnienia. W wyroku z dnia 6 czerwca 2001 roku IPKN 461/00 stwierdził Sąd Najwyższy, iż niewielkie różnice w sytuacji poszczególnych pracowników nie są podstawą podważenia zasadności wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony (art. 45 § 1 kp) jednemu z nich, wybranemu przez pracodawcę. Pogląd ten ma pełne zastosowanie w rozpoznanej sprawie. Strona pozwana stojąc przed koniecznością ograniczenia zatrudnienia w grupie nauczycieli przedmiotów ekonomicznych zastosowała przy typowaniu osoby do zwolnienia obiektywne i niedyskryminujące kryteria. W doborze i stosowaniu tych kryteriów nie występowały wskazane przez stronę pozwaną różnice czyniące dokonany wybór nieuzasadnionym. Różnice te omówione zostały w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (strona 8) i przytoczone tam argumenty Sąd Okręgowy podzielił. Zastosowane kryteria były rezultatem uwzględnienia orzecznictwa Sądu Najwyższego i brak jest podstaw do ich oceny jako niewłaściwych. Przy ich zastosowaniu powódka uznana została przez stronę pozwaną, a ocenę tę podzielił Sąd I Instancji, jako osoba w najmniejszym stopniu spełniającą wymogi pracodawcy. Taką ocenę Sąd Okręgowy aprobuje przede wszystkim z powodu ocenionej w ramach kryterium kwalifikacji zawodowych najkrótszej w przypadku powódki praktyki w nauczaniu przedmiotów ekonomicznych. Kwestionując tę ocenę apelacja nie wskazywała, iż powódka na tle innych nauczycieli przedmiotów ekonomicznych w stopniu wyraźnie wyższym oczekiwania pracodawcy realizuje. Już tylko z tego powodu zarzuty apelacji w tej części – w świetle przytoczonego wyżej orzeczenia Sądu Najwyższego – nie mogły uzasadniać jej wniosków. Nawet bowiem przyznanie, iż szeroko rozumiana przydatność powódki dla strony pozwanej oceniana w świetle przedstawionych w sprawie kryteriów jest na poziomie innych nauczycieli przedmiotów ekonomicznych, nie czyni dokonanego wyboru nietrafnym. A do takiej oceny, zdaniem Sądu Okręgowego, brak jest wystarczającego materiału dowodowego. Na dzień dokonanego wypowiedzenia powódka nie legitymowała się tytułem doktora. Kierunek jej studiów doktoranckich – zarządzanie w oświacie - mógł być oceniony przez stronę pozwaną jako niewpływający na podwyższenie kwalifikacji przydatnych do wykonywania zawodu nauczyciela. Tym bardziej nie było w sprawie wystarczającego materiału do oceny, iż wybór powódki do wypowiedzenia dokonany został niewłaściwie ze względu na ewidentnie większą jej przydatność dla pracodawcy. W konsekwencji powyższych rozważań uznał Sąd Okręgowy, iż wypowiedzenie było merytorycznie uzasadnione. Dokonano go jednakże z naruszeniem obowiązujących przepisów w zakresie skracania okresu wypowiedzenia i poprzez jego dokonanie w czasie trwającego urlopu dla poratowania zdrowia. Powódce przysługują więc roszczenia przywrócenia do pracy lub odszkodowania (art. 45 §1 kp w zw. z art. 91 c Karty Nauczyciela). Powódka wybrała roszczenie przywrócenia do pracy. Jego uwzględnienie jest jednak w stanie faktycznym sprawy niemożliwe. Strona pozwana nie jest w stanie zapewnić powódce odpowiedniego pensum. Powódka nie ma przy tym kwalifikacji do nauczania jakichkolwiek innych przedmiotów. Pozostali w zatrudnieniu nauczyciele przedmiotów ekonomicznych realizują w części swoje godziny ucząc innych przedmiotów. Niektórzy wyrazili zgodę zaś na ograniczenie zatrudnienia w trybie art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela. W sytuacji stałej tendencji polegającej na zmniejszeniu ilości klas prowadzonych przez stronę pozwaną brak jest praktycznie szans na możliwość zapewnienia powódce pensum również w przyszłości. Z powyższych względów dokonał Sąd II instancji zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez zasądzenie na rzecz powódki odszkodowania w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia (art. 471 kp w zw. z art. 91 c Karty Nauczyciela) i oddalił roszczenie o przywrócenie do pracy. Procesową podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 386 §1 kpc. Apelację w pozostałym zakresie oddalono na podstawie art. 385 kpc jako niezasadną. O kosztach orzeczono na podstawie art. 100 kp.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.