Sygn. akt VPa 119/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 października 2014 roku Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy w składzie następującym: Przewodniczący – SSO

§2kp w zw.

z art. 77 2 §5 kp wyłączającej zastosowanie przepisów ograniczających dopuszczalność wypowiedzenia warunków umowy o pracę. Przepis art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych nie może stanowić podstawy uprzywilejowania sytuacji działacza związkowego w porównaniu do innych pracowników, gdy nie zachodzą ku temu obiektywne przesłanki, w tym zwłaszcza pod względem płacowym. Zgodnie bowiem z art. 8 kp – nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Przepis art. 8 kp stanowił podstawę wyboru przez Sąd roszczenia alternatywnego – odszkodowania, zamiast uznania wypowiedzenia za bezskuteczne. Nie mógł jednak stanowić - w ocenie Sądu Rejonowego - podstawy do całkowitego oddalenia powództwa. Wyrok powyższy zaskarżyły apelacjami obie strony. Powód domagając się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie żądania przywrócenia poprzednich warunków wynagrodzenia zarzucił naruszenie art. 45 § 2 Kp poprzez uznanie, że uwzględnienie żądania powoda zgłoszonego w pozwie jest niemożliwe. Wskazywał również iż przepis powyższy nie mógł być przez Sąd zastosowany z uwagi na regulację art. 45 § 3 kp zabraniającą zasądzania odszkodowania pracownikom szczególnie chronionym w sytuacji zgłoszenia przez nich żądania przywrócenia do pracy i jego oceny jako uzasadnionego co do zasady. Strona pozwana w odpowiedzi na apelację powoda wniosła o jej oddalenie domagając się zasądzenia kosztów postępowania. Nadto strona pozwana we własnej apelacji zarzuciła:

1. niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności pominięcie faktu, że powodowi zostało utrzymane wynagrodzenie jakie otrzymywał z Karty Nauczyciela, a powód de facto domaga się podwyżki wynagrodzenia o kwotę 305, 95 zł,
2. błędną interpretację art. 30 §4 kp poprzez przyjęcie, że w piśmie wypowiadającym warunki umowy o pracę nie podano wszystkich przyczyn wypowiedzenia, a część przyczyn została uzupełniona w odpowiedzi na pozew,
3. błędną interpretację art. 8 kp. Stawiając powyższe zarzuty strona pozwana domagała się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa. Sąd Okręgowy zważył mając na względzie stan faktyczny sprawy ustalony w toku postępowania przed Sądem Rejonowym. Wobec treści wniesionych apelacji do oceny pozostały w sprawie kwestie:
4. prawidłowości wskazanej przyczyny wypowiedzenia zmieniającego.
5. korzystania przez powoda ze szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem oraz jej zakresu. Poza sporem pozostawało, iż od 2 stycznia 2014 powód stał się pracownikiem samorządowym. Zgodnie z art. 30 §4 kp oświadczenie pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony powinno wskazywać przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie. Trafnie wskazał Sąd Rejonowy, iż przyczyna ta musi być prawdziwa i konkretna, a naruszeniem normy art. 30 §4 kp będzie zarówno brak jej wskazania, ujęcie jej w sposób zbyt ogólnikowy, jak również podanie przyczyny nierzeczywistej. Trafnie również stwierdził Sąd I instancji, iż spór przed sądem pracy w zainicjowanym na skutek odwołania pracownika od otrzymanego wypowiedzenia procesie toczyć się może tylko w granicach wskazanej przyczyny. Przyczyna wypowiedzenia musi być sformułowana w taki sposób, aby pracownik wiedział i rozumiał, z jakiego powodu pracodawca dokonał wypowiedzenia. Tym samym, aby mógł w sposób racjonalny podjąć decyzję o ewentualnym odwołaniu się do sądu. Sposób wskazania przyczyny zależeć zatem może od tego do kogo kierowane jest oświadczenie o wypowiedzeniu tj. od ich poziomu wykształcenia, wiedzy o zachodzących u pracodawcy procesach, udziału w postępowaniu poprzedzającym wypowiedzenie, a także dostępu do wiedzy będącej udziałem członków zarządu organizacji związkowych. Funkcją przepisu art. 30 §4 kp jest ochrona pracowników. Funkcja ta jest zrealizowana w pełni niezależnie od sposobu wskazania przyczyny wypowiedzenia i stopnia jej konkretyzacji jeżeli pracownik do którego kierowane jest wypowiedzenie zna rzeczywistą jego przyczynę. W przypadku kiedy jest ona znana pracownikowi nie jest konieczne jej szczegółowe przedstawienie w wypowiedzeniu. Wystarczą sformułowania które w połączeniu z posiadaną przez pracownika dotychczasową wiedzą pozwolą na jej identyfikację. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji zajął stanowisko, iż przekształcenie z mocy prawa z dniem 2 stycznia 2014 roku statusu powoda z nauczyciela dyplomowanego na pracownika samorządowego nie uzasadniało faktu wypowiedzenia powodowi warunków płacy. Otrzymywane bowiem przez powoda w dacie dokonania wypowiedzenia wynagrodzenie nie wykraczało ponad kwotę maksymalnego wynagrodzenia za pracę na stanowisku koordynatora przewidzianego w regulaminie wynagradzania obowiązującym u strony pozwanej, a innej przyczyny wypowiedzenia w samym wypowiedzeniu nie wskazano. Tego stanowiska Sąd II instancji nie podzielił. Z akt osobowych powoda wynika, iż dysponował pełną wiedzą przekazaną przez pracodawcę po wejściu w życie przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej o jej skutkach dla jego stosunku pracy dotychczas regulowanego przez przepisy Karty Nauczyciela i to również w zakresie wynagrodzenia. Wiedział, iż pracownicy strony pozwanej zatrudnieni wcześniej jako pracownicy samorządowi otrzymują znacznie niższe wynagrodzenie. Widział potrzebę wyrównania poziomu ich wynagrodzeń z wynagrodzeniami wychowawców zatrudnionych poprzednio na podstawie Karty Nauczyciela poprzez podniesienie wynagrodzenia wychowawców samorządowych (por. k. 137 B - akta osobowe). Znane mu było również dążenie strony pozwanej do zrównania poziomu tych wynagrodzeń poprzez obniżenie jego wynagrodzenia. Otrzymał bowiem w kopii pismo kierownika do Prezydenta Miasta L. (k. 140 B akt osobowych), gdzie strona pozwana zwraca uwagę na dysproporcje w wynagrodzeniach oraz przedstawia sposób ich spłaszczenia przez dokonanie obniżenia wynagrodzenia zasadniczego powoda w drodze wypowiedzenia zmieniającego. Powyższe pozwala przyjąć, w przekonaniu Sądu Okręgowego, iż strona pozwana podając przyczynę wypowiedzenia jak w jej piśmie skierowanym do powoda w dniu 28 marca 2014 roku jedynie nie określiła jej w sposób wystarczająco precyzyjny czy też konkretny. Przyczyna ta wyrażająca się natomiast zmianą statusu pracowniczego powoda, objęciem go w zakresie wynagrodzenia postanowieniami regulaminu wynagradzania i również co jest istotne koniecznością częściowego wyrównania różnic w wysokości wynagrodzenia między pracownikami zatrudnionymi na takich samych stanowiskach była powodowi znana. W takiej sytuacji powołanie w toku procesu tej ostatniej okoliczności nie może być uznane za wskazanie nowej przyczyny, a w konsekwencji uznanie przyczyn zawartych w piśmie zawierającym oświadczenie strony pozwanej o wypowiedzeniu za nierzeczywiste nie znajduje uzasadnienia w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy. Powołanie zaś okoliczności sprowadzające się do konieczności wyrównania wynagrodzenia stanowi zaś w istocie jedynie wyartykułowane w sposób bardziej precyzyjny niż wcześniej znanych powodowi w sposób oczywisty przyczyn wypowiedzenia. Tym samym w ocenie Sądu Okręgowego nie doszło przy dokonywaniu powodowi wypowiedzenia zmieniającego do naruszenia art. 30 § 4 Kp. Sąd II instancji podziela stanowisko Sądu Rejonowego co do faktu, iż stosunek pracy powoda podlegał szczególnej ochronie z racji pełnienia przez niego funkcji związkowych. Ochrona ta nie została wyłączona ze względu na treść przepisów art.

§ 2kp w związku z art.

77 2 § 5 kp. Rację ma Sąd Rejonowy twierdzący, iż nie można utożsamiać objęcia nowych pracowników regulacjami obowiązującego regulaminu wynagradzania z sytuacją polegającą na jego zmianie lub wprowadzeniu nowego regulaminu. Jako pracownik chroniony powód korzystał z ochrony przed wypowiedzeniem, a strona pozwana przed jego dokonaniem winna uzyskać na to zgodę organizacji związkowej (art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych). Poza sporem pozostawało, iż strona pozwana zgody takiej nie uzyskała - wychodząc z błędnego założenia, iż wobec treści art.

§ 2kp w zw.

z art. 77 § 5 kp powodowi ochrona taka nie przysługuje. Tym samym wobec treści art. 45 § 1 kp powództwo powoda co do zasady powinno ulec uwzględnieniu i to w pełnym zakresie tj. powinny powodowi zostać przywrócone poprzednie warunki pracy i płacy. Sąd I instancji trafnie jednak dostrzegł potrzebę kontroli sposobu korzystania przez powoda z prawa do przywrócenia poprzednich warunków zatrudnienia za pomocą kryteriów przewidzianych w art. 8 kp. Szczególna ochrona trwałości stosunku pracy z uwagi na pełnienie funkcji związkowych służyć ma zapewnieniu swobody i niezależności w zakresie ich sprawowania. Nie może natomiast stanowić podstawy uprzywilejowania sytuacji działacza związkowego w porównaniu do innych pracowników. Korzystanie z ochrony trwałości stosunku pracy (warunków zatrudnienia) w sytuacjach zupełnie niezwiązanych z prowadzoną działalnością związkową i podejmowanymi w jej w ramach czynności nie jest korzystaniem z prawa przewidzianego w art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych zgodnie z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Nadto zasadnym, w przekonaniu Sądu Okręgowego jest pogląd, iż zasady współżycia społecznego wymagają (obok obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa), aby osoby wykonujące takie same prace o takiej samej jakości wynagradzane były na przynajmniej zbliżonym poziomie. Przeciwstawianie się działaniom pracodawcy, dążącemu do wyrównania wynagrodzeń poprzez obniżenie w drodze wypowiedzenia wynagrodzenia działacza związkowego, podejmowanym bez związku z prowadzoną przez tego działacza działalnością związkową jest również sprzeczne z zasadami współżycia społecznego wtedy kiedy odbywa się z powołaniem na przysługującą z art. 32 § 1 ustawy o związkach zawodowych ochronę trwałości treści stosunku pracy. W rozpoznawanej sprawie nie zostały ujawnione żadne okoliczności, które wskazywałyby na to, aby wypowiedzenie powodowi warunków pracy związane było w jakikolwiek sposób z prowadzoną przez niego działalnością związków. Z racji jej prowadzenia powód korzysta z licznych przywilejów. U strony pozwanej jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy będąc równocześnie zatrudnionym na pełen etat w Zespole Szkół(...)w L. w której to placówce jest zwolniony z obowiązku świadczenia pracy na podstawie art. 31 ustawy o związkach zawodowych. Niezależnie od tego stałego zwolnienia u strony pozwanej korzystał również wielokrotnie z doraźnych zwolnień z obowiązku świadczenia pracy celem sprawowania funkcji związkowych. Działalność związkowa jest zatem dla powoda źródłem nadzwyczajnych korzyści polegających chociażby na uzyskiwaniu wynagrodzenia za pracę w wymiarze dwóch etatów przy jej świadczeniu w wymiarze jednego etatu. Takie uprzywilejowanie działacza związkowego budzi w przekonaniu Sądu Okręgowego powszechną dezaprobatę. Tym bardziej jego zwiększenie poprzez uniemożliwienie stronie pozwanej dokonania racjonalnego zmniejszania dysproporcji w wynagrodzeniach zatrudnionych pracowników z powołaniem się na ochronę związkową nie może być akceptowane. Powołanie się na tę ochronę przez powoda jest w stanie faktycznym sprawy zarówno sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa jak i zasadami współżycia społecznego. Stosowanie art. 8 kp należy do sądu orzekającego. W oparciu o powyższy przepis Sąd może zarówno zasądzić alternatywne roszczenie odszkodowania (w miejsce żądanego przywrócenia do pracy (przywrócenia warunków pracy)) jak i oddalić żądanie w całości. Przy stosowaniu tego przepisu uwzględnione winny zostać zarówno okoliczności leżące po stronie pracodawcy jak i pracownika. Wszystkie te okoliczności zostały w sprawie ocenione. W przekonaniu Sądu Okręgowego, który jest sądem merytorycznym powództwo w sprawie winno zostać oddalone. Sąd dał temu wyraz w wyroku, w którym w uwzględnieniu apelacji strony pozwanej (art. 386 § 1 kpc) zmienił zaskarżony wyrok w punktach I i III poprzez jego oddalenie i oddalenie apelacji powoda