Sygn. akt I ACa 478/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 października 2014 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Roman Dziczek Sędziowie: SA Ewa Kaniok (spr.) SO (del.) Ewa Dietkow Protokolant: ref. staż. Piotr Czyżewski po rozpoznaniu w dniu 15 października 2014 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa Z. B. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydentowi (...) W. o odszkodowanie na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt I C 729/11 I oddala apelację; II nie obciąża Z. B. obowiązkiem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Sygn. akt I ACa 478/14 UZASADNIENIE Powódka Z. B. w pozwie z dnia 19.07.2011 r. wniosła o zasądzenie od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta (...) W. kwoty 180.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu - tytułem odszkodowania za pozbawienie jej udziału wynoszącego ½ w prawie własności lokalu mieszkalnego o numerze (...) w budynku położonym w W. przy ul. (...), którego sprzedaż nastąpiła na mocy decyzji wydanych z rażącym naruszeniem prawa, oraz kwoty 75.000 zł tytułem utraconych korzyści w wysokości ½ wartości czynszu najmu za ten lokal za okres od 17.10.1997 r. do dnia wydania wyroku wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztami procesu. Powódka wskazała, iż przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26.10.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze (...) W. (Dz. U. Nr 50, poz. 279) Decyzją z dnia 08.11.2002 r. wydaną przez Prezydenta (...) W. powódce przyznane zostało prawo użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości przy ul. (...) w W. w udziale wynoszącym ½. Współwłaściciele budynku wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji, na mocy których sprzedano lokale w tym budynku, w tym lokal nr (...). Decyzją SKO z dnia 28.08.2006 r. stwierdzono, że decyzja nr (...) z dnia 28.03.1979 r. w sprawie sprzedaży lokalu mieszkalnego nr (...) w budynku przy ul. (...) w W. (syng. akt (...)) wydana została z naruszeniem prawa. Wyrokiem z dnia 22.01.2014 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo i zasądził od Z. B. na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 7.200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd I instancji wskazał: Współwłaścicielką nieruchomości położonej w W. przy ul. (...), o powierzchni 232 m2, oraz stanowiącego odrębną nieruchomość budynku położonego na tym gruncie była do udziału wynoszącego ½ powódka Z. B.. Przedmiotowa nieruchomość z dniem 21.11.1945 r. na podstawie dekretu z dnia 26.10.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze (...) W.y (Dz. U. nr 50, poz. 279) przeszła na własność Gminy (...) W., a następnie na mocy art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20.03.1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. nr 14, poz. 30) stała się własnością Skarbu Państwa. Dotychczasowi współwłaściciele w dniu 31.12.1948 r. złożyli do Zarządu Miejskiego w (...) W. wniosek w trybie art. 7 dekretu, o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z dnia 07.09.1968 r. Prezydium Rady Narodowej (...) W. odmówiło dawnym właścicielkom H. Z. i Z. B. ustanowienia wieczystego użytkowania gruntu z powołaniem się na art. 5 dekretu. W dniu 26.10.1968 r. Minister Gospodarki Komunalnej utrzymał powyższą decyzję w mocy. W dniu 24.07.1998 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i (...) Miast stwierdził, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej (...) W. z dnia 07.09.1968 r. oraz decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 26.10.1968 r. w części określonej w aktach notarialnych dotyczącej sprzedanych lokali o numerach: (...) oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, zostały wydane z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził ich nieważność. Decyzją z dnia 23.10.1998 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uchylił własną decyzję z dnia 24.07.1998 r. w części dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium rady Narodowej (...) W. z dnia 07.09.1968 r. i w tym zakresie przekazał sprawę do rozpoznania według właściwości do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.. W dniu 06.10.1999 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzję Prezydium Rady Narodowej (...) W. z dnia 07.09.1968 r. w części, z wyłączeniem części określonej w aktach notarialnych dotyczących sprzedanych lokali o numerach (...) oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, i w tym zakresie przekazało sprawę do ponownego rozpoznania Prezydentowi (...) W.. Mocą decyzji Prezydenta (...) W. Nr (...) z dnia 08.11.2002 r. powódce przyznane zostało w 1/2 części prawo użytkowania wieczystego zabudowanego gruntu nieruchomości przy ul. (...) w W. w udziale wynoszącym 0, (...) części. Przed rozpoznaniem wniosku dekretowego byłych właścicieli nieruchomości doszło do wydania przez Naczelnika Dzielnicy P. Nr (...) w dniu 28.03.1979 r. decyzji, mocą której wyrażono zgodę na sprzedaż R. T. lokalu nr (...) położonego w budynku przy ul. (...), oraz części budynku i innych urządzeń służących do wspólnego użytku mieszkańców, z równoczesnym oddaniem w użytkowanie wieczyste takiej części gruntu, na którym usytuowany jest budynek. W dniu 06.07.2004 r. T. M. – następca prawny byłych właścicieli nieruchomości złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Naczelnika Dzielnicy P. z dnia 28.03.1979 r. Decyzją z dnia 28.08.2006 r., sygn. akt(...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. działając na podstawie art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. stwierdziło, iż decyzja Naczelnika Dzielnicy P. nr (...)z dnia 28.03.1979 r. wydana została z naruszeniem prawa, jednakże nie stwierdziło jej nieważności z powodu nieodwracalnych skutków prawnych, jakie wywołała. Z. B., przed wniesieniem niniejszego powództwa występowała do tutejszego Sądu z roszczeniami odszkodowawczymi, w których jako podstawy faktyczne wskazywała wadliwe decyzje administracyjne o sprzedaży lokali oznaczonych numerami (...), w budynku położonym w W. przy ul. (...). Wyrokiem z dnia 17.07.2009 r., sygn. akt I C 40/08 Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził na rzecz powódki od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta (...) W. odszkodowanie za uszczerbek majątkowy spowodowany wydaniem decyzji administracyjnych o sprzedaży lokali nr (...). Wyrokiem z dnia 03.11.2011 r., sygn. akt I ACa 874/11 Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił powództwo. W uzasadnieniu swego orzeczenia, Sąd Apelacyjny wskazał, iż decyzje o sprzedaży lokali oznaczonych numerami (...) nie mogą być zakwalifikowane jako samoistne źródła szkody w postaci niemożności uzyskania wieczystego użytkowania i praw do budynku na tych częściach nieruchomości, które ostatecznie zostały objęte umowami sprzedaży, bowiem źródłem tak rozumianej szkody jest decyzja o odmowie ustanowienia własności czasowej. Mimo prawomocnego podważenia legalności tej decyzji w 1998 r. i istnienia prawnych możliwości wynikających z art. 160 k.p.a., powódka nie domagała się zapłaty stosownego odszkodowania. Już w 1998 r., powódka dysponowała niezbędnym prejudykatem, zaś jej roszczenie odszkodowawcze stało się wymagalne. Brak względów natury prawnej, które pozwalałyby uznać, że to samo roszczenie o wynagrodzenie tej samej szkody – w postaci trwałej utraty lokali nr (...) , powstało ponownie z dniem podważenia decyzji lokalowych (w roku 2005), otwierając ponownie powódce drogę do dochodzenia roszczenia odszkodowawczego, które pozostawało wymagalne już od decyzji z dnia 26.10.1998 r. Wyrokiem z dnia 23.11.2011 r., sygn. akt I C 22/11 Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo Z. B. o zapłatę odszkodowania za sprzedany na podstawie wadliwej decyzji administracyjnej lokal mieszkalny nr (...), położony w W. przy ul. (...), uwzględniając, podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia roszczenia. Wyrokiem z dnia 21.06.2013 r., sygn. akt I ACa 104/12 Sąd Apelacyjny w Warszawie zaskarżony przez powódkę wyrok uchylił w części dotyczącej żądania zapłaty odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą i w tym zakresie sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie. Na podstawie przeprowadzonych dowodów, zawartych w aktach sprawy Sądu Rejonowego dla W. Śródmieścia w Warszawie, sygn. akt I Co 1562/09 w postaci wniosku o zawezwanie przez Z. B. pozwanego Skarbu Państwa do próby ugodowej oraz protokołu rozprawy z dnia 30.09.2009 r., Sąd Apelacyjny dodatkowo ustalił, iż w dniu 07.08.2009 r. wpłynął do Sądu Rejonowego dla W. Śródmieścia w Warszawie wniosek Z. B. o zawezwanie Skarbu Państwa – reprezentowanego przez Prezydenta (...) W. do próby ugodowej w przedmiocie roszczenia o zapłatę odszkodowania w wysokości 720.000 zł za pozbawienie powódki prawa własności lokali nr (...) w budynku przy ul. (...) w W., a na rozprawie w dniu 30.09.2009 r., Przewodniczący stwierdził, iż do zawarcia ugody nie doszło. Ponieważ zawezwanie do próby ugodowej uznawane jest za czynność podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia, Sąd II instancji uznał, iż w tej sytuacji nastąpiła przerwa biegu przedawnienia, i że w dniu 30.09.2009 r. 3 – letni termin przedawnienia zaczął biec na nowo. Ponieważ Sąd I instancji błędnie przyjął, iż nastąpiło przedawnienie roszczenia o zapłatę odszkodowania za szkodę rzeczywistą, w rezultacie doszło do nierozpoznania istoty sprawy w tym zakresie, co skutkowało koniecznością uchylenia wyroku w tej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I Instancji. Przechodząc do rozważań prawnych Sąd I instancji wskazał, że powódka wiązała szkodę w postaci utraty wartości lokalu mieszkalnego nr (...) z decyzją Naczelnika Dzielnicy W. P. z dnia 28.03.1979 r., mocą której wyrażono zgodę na sprzedaż R. T. lokalu nr (...) położonego w budynku przy ul. (...), która to decyzja uznana została za wydaną z naruszeniem prawa mocą decyzji z dnia 28.08.2006 r. wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.. Decyzja, której wydanie z naruszeniem prawa stwierdziło SKO w 2006 r. zapadła przed dniem 01.09.2004 r., czyli przed uchyleniem art. 160 k.p.a., co implikowało przyjęcie przez Sąd Okręgowy za podstawę prawną żądania zgłoszonego przeze powódkę art. 160 k.p.a. Zgodnie z art. 5 ustawy z 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych ustaw (Dz. U. nr 162, poz. 1692) wprowadzającej nowe regulacje dotyczące odpowiedzialności za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem władzy publicznej, zmiany nią wprowadzone nie mają zastosowania do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed wejściem w życie ustawy. W tym zakresie stosuje się bowiem przepisy art. 417, 419, 420, 420 1 k.c. oraz art. 153, 160, 161 § 5 k.p.a. w brzmieniu dotychczasowym. W ocenie Sądu Okręgowego, stwierdzenie przez organ nadzorczy, że decyzja z dnia 28.03.1978 r. o sprzedaży lokalu nr (...) została wydana z naruszeniem prawa, nie uzasadnia zakwalifikowania tej decyzji jako samoistnego źródła szkody w postaci niewejścia do majątku powódki tej wartości, jaką uosabiał sprzedany lokal nr (...). Źródłem tak rozumianej szkody jest bowiem wcześniejsza decyzja o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej. Jak wyjaśnił Sąd Apelacyjny w Warszawie w przywołanym wyżej wyroku z dnia 03.11.2011 r., sygn. akt I A Ca 874/11, w wydanym w sprawie z powództwa Z. B. w analogicznej sprawie, utrata własności budynku jest następstwem decyzji z dnia 26.10.1968 r., utrzymującej w mocy decyzję o odmowie przyznania dawnym właścicielom prawa własności czasowej. Legalność tej decyzji podważono prawomocnie w roku
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.