Sygn. akt I C 1629 / 12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 września 2014 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Krzysztof Rudnicki Protokolant: M

§ 5aust.

1 kwota 5 510 947, 47 zł dotyczy 18 lokali mieszkalnych, w tym zadłużenie wobec banku – 1 812 634, 88 zł, zadłużenie wobec budżetu państwa z tytułu odsetek przejściowo wykupionych wraz z oprocentowaniem – 3 698 312, 59 zł, - § 5a ust. 3.1, w którym ustaliły,

§ 5aust.

1 kwota 3 239 480, 87 zł dotyczy 8 lokali: (...) w tym zadłużenie wobec banku – 1 160 915, 93 zł, zadłużenie wobec budżetu państwa z tytułu odsetek przejściowo wykupionych wraz z oprocentowaniem – 2 078 564, 94 zł, - § 5a ust. 4.1, w którym ustaliły,

§ 5aust.

1 kwota 486 682, 23 zł dotyczy lokalu nr (...), w tym zadłużenie wobec banku – 164 764, 71 zł, zadłużenie wobec budżetu państwa z tytułu odsetek przejściowo wykupionych wraz z oprocentowaniem – 321 917, 52 zł, - § 5a ust. 5.1, w którym ustaliły,

§ 5aust.

1 kwota 390 959, 29 zł dotyczy lokalu nr (...), w tym zadłużenie wobec banku – 129 057, 99 zł, zadłużenie wobec budżetu państwa z tytułu odsetek przejściowo wykupionych wraz z oprocentowaniem – 261 901, 30 zł, - § 5a ust. 6.1, w którym ustaliły,

§ 5aust.

1 kwota 178 565, 89 zł dotyczy lokali nr (...), w tym zadłużenie wobec banku – 48 759, 63 zł, zadłużenie wobec budżetu państwa z tytułu odsetek przejściowo wykupionych wraz z oprocentowaniem – 129 806, 26 zł. Odsetki częściowo wykupione ze środków budżetu państwa miały podlegać zwrotowi do budżetu państwa jako nienależnie otrzymana pomoc. Szczegółowy sposób ich spłaty miały określać umowy ugody, które miały zostać zawarte przez powodową Spółdzielnię z uprawnionymi do lokali objętych kredytowaniem. / dowód: aneks nr (...) – k. 190-195 / W dniu 30.09.2011 r. – w celu uregulowania zasad spłat kredytu udzielonego powodowej Spółdzielni na realizację budowy budynku mieszkalnego przy ul. (...) we W. – strony zawarły aneks nr (...) do umowy o kredyt z dnia 25.11.1991 r., w którym postanowiły, że spłata zadłużenia dotyczącego 8 lokali, w których jest prowadzona działalność gospodarcza, w okresie przejściowym, tj. nie dłużej niż do dnia 30.11.2011 r., następować będzie w wysokości wynikającej z art. 7 ustawy z dnia 30.11.1995 r. w ratach kwartalnych płatnych nie później niż do 25 dnia ostatniego miesiąca kwartału. Warunki spłaty zadłużenia, wraz z oprocentowaniem po dniu 30.11.2011 r. miały zostać określone w zawartych umowach ugody. / dowód: aneks nr (...) – k. 196 / W dniu 28.11.2011 r. odbyło się spotkanie przedstawicieli powodowej Spółdzielni, tj. członków zarządu H. D. i M. S., przewodniczącego rady nadzorczej S. S., pełnomocnika adw. P. P., pełnomocnika A. K. r.pr. A. M., oraz przedstawicieli pozwanego Banku, tj. dyrektora Oddziału (...) W. B., r.pr. I. Ł., naczelnika Wydziału (...) V. C., specjalisty Zespołu (...). Celem spotkania było omówienie wyłączenia z kredytowania 9 lokali w budynku przy ul. (...) we W.. Strony ustaliły, że Spółdzielnia przeprowadzi rozmowy z zainteresowanymi członkami Spółdzielni i wystąpi do pozwanego o przesunięcie terminu zakończenia prowadzenia negocjacji oraz podpisze aneks nr (...) do umowy kredytowej, a także, że po zakończeniu rozmów z członkami Spółdzielni zostaną zawarte ugody między stronami przy współudziale lokatorów, którzy wyrażą zgodę na dalszą spłatę w warunkach wynegocjowanych z bankiem. / dowód: notatka ze spotkania w dniu 28.11.2011 r. – k. 30-32, 452-454 / W dniu 30.11.2011 r. – w celu uregulowania zasad spłat kredytu udzielonego powodowej Spółdzielni na realizację budowy budynku mieszkalnego przy ul. (...) we W. – strony zawarły aneks nr (...) do umowy o kredyt z dnia 25.11.1991 r., w którym postanowiły, że spłata zadłużenia dotyczącego 8 lokali, w których jest prowadzona działalność gospodarcza, w okresie przejściowym, tj. nie dłużej niż do dnia 31.03.2012 r., następować będzie w wysokości wynikającej z art. 7 ustawy z dnia 30.11.1995 r. w ratach kwartalnych płatnych nie później niż do 25 dnia ostatniego miesiąca kwartału. Warunki spłaty zadłużenia, wraz z oprocentowaniem po dniu 31.03.2012 r. miały zostać określone w zawartych umowach ugody. / dowód: aneks nr (...) – k. 197 / Pismem z dnia 21.09.2011 r. pozwany Bank, odpowiadając na pisma powodowej Spółdzielni z dnia 18.08.2011 r. i 25.08.2011 r. w sprawie wyłączenia z kredytowania niektórych lokali w budynku przy ul. (...) we W. poinformował, co następuje: 1. W okresie od 1999 do III kwartału 2008 r. odsetki od zadłużenia dotyczącego kredytu udzielonego na realizację w/w zadania inwestycyjnego zostały w okresach kwartalnych przejściowo wykupione ze środków budżetu państwa. Otrzymane środki, jako zadłużenie wobec budżetu państwa, Bank rozliczał zgodnie z obowiązującymi przepisami, wynikającymi z rozporządzeń Rady Ministrów oraz umów trójstronnych zawartych między Bankiem a Skarbem Państwa. Spółdzielnia otrzymane środki zobowiązana była rozliczać na poszczególne lokale w prowadzonej ewidencji analitycznej. Po ustaleniach Urzędu Kontroli Skarbowej Spółdzielnia została zobowiązana do wyprowadzenia analitycznej ewidencji zadłużenia w sposób prawidłowy, celem ustalenia faktycznych wielkości odsetek częściowo wykupionych, które winny podlegać zwrotowi do budżetu państwa jako pomoc otrzymana przez Spółdzielnię nienależnie. W związku z przedłużającym się okresem wyprowadzania ewidencji analitycznej dotyczącej w/w zadania inwestycyjnego Bank podjął decyzję o wstrzymaniu zgłaszania odsetek do przejściowego wykupienia ze środków budżetu państwa w okresie od IV kwartału 2008 r. do III kwartału 2010 r. Po wyprowadzeniu przez spółdzielnię ewidencji analitycznej, z której wynikał podział na lokale mieszkalne i lokale wykorzystywane na cele użytkowe:

1. a)odsetki wynikające z korekty rozliczenia inwestycji oraz obejmujące okres od IV kwartału 2008 r. do II kwartału 2011 r. dotyczące lokali mieszkalnych zostały w 2011 r. przejściowo wykupione ze środków budżetu państwa,
2. b)odsetki od zadłużenia dotyczącego lokali, w których prowadzona była działalność gospodarcza za okres: - od 1993 r. do III kwartału 2008 r. (przejściowo wykupione przez budżet państwa) zostały zwrócone do budżetu państwa w kwocie 1 760 392, 37 zł jako nienależnie otrzymana pomoc, - od IV kwartału 2008 r. do II kwartału 2011 r. nie zostały przez Bank zgłoszone do przejściowego wykupienia ze środków budżetu państwa, 2. …, 3. Bank nie podziela stanowiska Spółdzielni przedstawionego w piśmie z dnia 25.08.2011 r. w sprawie braku zasadności wyłączenia z pomocy państwa w spłacie kredytu lokali, w których prowadzona jest działalność gospodarcza. Zgodnie z umową kredytową z dnia 25.11.1991 r. Bank udzielił kredytu na sfinansowanie kosztów budowy budynku mieszkalnego. Kredytem mogły być finansowane koszty budowy wyłącznie lokali mieszkalnych. Zmiana funkcji lokalu w budynku kredytowanym jest wykorzystaniem kredytu niezgodnie z celem kredytowania i stanowi naruszenie postanowień umowy kredytowej. Bank podziela stanowisko wyrażone przez UKS ujęte w Protokole oraz Wynikach Kontroli, które otrzymała Spółdzielnia odpowiednio 19.10.1999 r. i 08.11.1999 r. W związku z powyższym wniosek Zarządu Spółdzielni o wycofanie z umowy o kredyt z dnia 25.11.1991 r. zapisów wprowadzonych aneksem nr (...) z dnia 31.03.2011 r. w części dotyczących lokali, w których prowadzona była działalność gospodarcza, jest niezasadny. W tym zakresie brak jest podstaw do dokonania zmian w umowie. Zarząd Spółdzielni wyprowadzał analityczną ewidencję zadłużenia według określonych zasad zgodnych z zaleceniami UKS, następnie poczynił ustalenia dotyczące kredytu określone w aneksie nr (...) z dnia 31.03.2011 r. W związku z powyższym Bank oczekuje realizacji postanowień zawartych w aneksie nr (...). Swoje stanowisko pozwany Bank wyraził powtórnie w piśmie z dnia 10.02.2012 r. / dowód: pismo z dnia 21.09.2011 r. – k. 81-83; pismo z dnia 10.02.2012 r. – k. 84-86, 171-172 / Pismem z dnia 27.12.2011 r. powodowa Spółdzielnia wystąpiła do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej o wyjaśnienie przepisów ustawy z dnia 30.11.1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U. z 2003, Nr 119, (...)): 1. o obowiązkach beneficjenta pomocy (spółdzielni mieszkaniowej oraz osób, którym przysługuje prawo do lokali mieszkalnych) warunkujących skorzystanie z pomocy państwa, 2. czy powołana ustawa (rozporządzenia) nakładają określone obowiązki na beneficjenta pomocy państwa w zakresie korzystania z lokalu (w szczególności jego zasiedlenia i zamieszkiwania w lokalu w okresie korzystania z pomocy) lub wprowadzają ograniczenia w korzystaniu z lokalu mieszkalnego. W odpowiedzi pismem z dnia 20.01.2012 r. Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazało, że art. 4 ust. 4 w/w ustawy obliguje spółdzielnie mieszkaniowe, przez które został zaciągnięty kredyt mieszkaniowy, do prowadzenia analitycznej ewidencji zadłużenia z tytułu kredytu wraz z odsetkami (…). Członkowie spółdzielni mieszkaniowych posiadający lokale zadłużone kredytem mieszkaniowym, jak i spółdzielnie mieszkaniowe jako kredytobiorcy mają obowiązek dokonywania systematycznych i terminowych spłat kredytu w wysokości wynikającej z art. 7 w/w ustawy tj. według normatywu. Wywiązywanie się przez kredytobiorców z w/w obowiązków jest warunkiem niezbędnym uzyskania pomocy państwa w zakresie przejściowego wykupu odsetek, umorzenia części zadłużenia z tytułu przejściowego wykupienia odsetek od kredytów mieszkaniowych oraz wykupienia ze środków budżetu części zadłużenia z tytułu odsetek skapitalizowanych. Dokonywanie w danym roku systematycznych i terminowych spłat kredytu wraz z odsetkami w odpowiedniej wysokości, zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy, skutkuje anulowaniem na koniec roku oprocentowania odsetek przejściowo wykupionych przez budżet państwa. Ministerstwo wskazało również, że w/w ustawa nie zawiera przepisów regulujących zakres obowiązków czy też ograniczeń dotyczących kredytobiorców, którym przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w zakresie korzystania z tego lokalu. / dowód: pismo z dnia 27.12.2011 r. – k. 33; pismo z dnia 20.01.2012 r. – k. 98-99 / W dniu 26.03.2012 r. pozwany Bank wystawił wyciąg z ksiąg bankowych nr (...), w którym wskazał, iż według stanu na dzień 26.03.2012 r. powodowa Spółdzielnia posiadała wymagalne zadłużenie względem Banku z tytułu umowy o kredyt z dnia 25.11.1991 r. wraz z aneksami nr (...) w części dotyczącej zadłużenia obejmującej środki nienależne, pobrane tytułem pomocy państwa w spłacie kredytów mieszkaniowych na podstawie ustawy z dnia 30.11.1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wpłaconych premii gwarancyjnych za okres od dnia 01.01.1993 r. do dnia 30.09.2008 r. oraz z tytułu odsetek naliczonych w okresie od dnia 01.01.1993 r. do dnia 30.09.2008 r., przypadającego na 8 lokali o łącznej pow. 507, 33 m 2 położonych przy ul. (...) oraz na jeden lokal o pow. 69, 07 m 2 położony przy ul. (...) we W., w którym okresowo była prowadzona działalność gospodarcza, w łącznej kwocie 2 079 225, 19 zł. / dowód: wyciąg z ksiąg bankowych nr (...) – k. 178 / Pismem z dnia 29.03.2012 r. Spółdzielnia złożyła pozwanemu Bankowi oświadczenie, iż w jej ocenie postanowienia § 5a ust. 3 oraz ust. 4 umowy o kredyt z dnia 25.11.1991 r. wprowadzone aneksem nr (...) z dnia 31.03.2011 r. oraz postanowienia wprowadzone kolejnymi aneksami nr (...) w części dotyczącej wyłączenia lokali przy ul. (...) we W. z pomocy państwa w spłacie kredytu mieszkaniowego zostały zawarte bez ważnej podstawy prawnej; lokale te w myśl właściwych przepisów powinny korzystać z pomocy państwa w spłacie kredytu. Spółdzielnia oświadczyła, że zmiany do umowy zostały wprowadzone na skutek błędnego przyjęcia, że „w okresie spłaty kredytu nastąpiła zmiana charakteru wykorzystania niektórych lokali mieszkalnych na użytkowe, co spowodowało, że lokale te przestały spełniać funkcję zgodną z celem udzielonego kredytu i zadłużenie w części dotyczącej tych lokali winno zostać zwrócone do Banku” (§ 1 aneksu nr (...)). Oświadczyła, że kredyt w odniesieniu do tych lokali został wykorzystany zgodnie z przeznaczeniem, bowiem nie została zmieniona ich funkcja mieszkalna. Z ostrożności Spółdzielnia oświadczyła, że uchyla się od skutków prawnych oświadczeń w zakresie opisanym powyżej, w szczególności od oświadczeń, które mogłyby zostać uznane przez Bank za podstawę do żądania zapłaty należności z tytułu przejściowo wykupionych odsetek zwróconych do Skarbu Państwa, żądania spłaty kredytu z pominięciem przejściowego wykupu odsetek, bądź stanowić podstawę do wypowiedzenia kredytu. / dowód: pismo z dnia 29.03.2012 r. – k. 295, 464 / Kierując pismo do Banku członkowie zarządu Spółdzielni uważali, że zawarli aneksy nr (...) pod wpływem sugestii Banku, iż dysponuje interpretacją przepisów wskazującą na brak podstaw do objęcia wykupem odsetek lokali mieszkalnych, w których prowadzona jest działalność gospodarcza. Po zawarciu aneksów podczas rozmów z mieszkańcami członkowie zarządu Spółdzielni uzyskiwali od nich informacje, że brak jest takich interpretacji. / dowód: zeznania prezesa zarządu powoda H. D. / W odpowiedzi na pismo Spółdzielni z dnia 29.03.2012 r., pismem z dnia 05.04.2012 r. pozwany Bank podniósł, iż oświadczenie Spółdzielni jako bezpodstawne jest bezskuteczne i nie może wywołać oczekiwanych przez nią skutków prawnych. Zwrócił uwagę, iż ostateczna treść umowy o kredyt z dnia 25.11.1991 r., aneksami nr (...), w tym także aktualna treść § 5a ust. 3 oraz ust. 4, ukształtowana została świadomą i nieprzymuszoną wolą stron umowy, po uprzednim szczegółowym przeanalizowaniu wszystkich kwestii dotyczących zasadności wyłącznie ww. lokali z pomocy państwa na spotkaniach w siedzibie Banku w dniach 10.12.2010 r. oraz 28.11.2011 r., w których uczestniczył Zarząd Spółdzielni. / dowód: pismo z dnia 05.04.2012 r. – k. 296 / Pismem z dnia 20.04.2012 r. powodowa Spółdzielnia podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 29.03.2012 r. / dowód: pismo z dnia 20.04.2012 r. – k. 465 / Sąd zważył, co następuje. Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Powód wystąpił z żądaniem ukształtowania stosunku prawnego istniejącego pomiędzy stronami na podstawie umowy kredytu zawartej dnia 25.11.1991 r. modyfikowanej następnie kolejno zawieranymi aneksami o nrach od 1 do 9 poprzez nakazanie zgłoszenia 9 lokali w budynku przy ul. (...) we W. do objęcia pomocą państwa w spłacie kredytu zaciągniętego tą umową oraz z żądaniem ewentualnym ustalenia, że wskazane w pozwie lokale winny zostać objęte pomocą państwa w spłacie kredytu zaciągniętego przez powoda na budowę tego budynku. Dokonując ustaleń stanu faktycznego w sprawie sąd wziął pod uwagę dowody w postaci dokumentów przedłożonych przez strony procesu, a także zeznaniach świadków, przede wszystkim V. C. w zakresie czynności dokonywanych przez strony w ramach rozliczania kredytu, a także J. K. i I. K.