IV KZ 17/10

POSTANOWIENIE Z DNIA 22 KWIETNIA 2010 R. IV KZ 17/10 Niedopuszczalne jest przy kasacji strony, wniesionej na korzyść oskarżonego od wyroku skazującego na karę pozbawienia wolności z wa- runkowym zawieszeniem jej wykonania, ze wskazaniem jedynie rażącej obrazy prawa innej niż obraza art. 439 k.p.k., podnoszenie następnie uchybień wymienionych w tym ostatnim przepisie, już po jej złożeniu i po upływie terminu do wniesienia kasacji, w tym dopiero w zażaleniu na od- mowę przyjęcia tego środka zaskarżenia. Zaistnienie takiego uchybienia może natomiast wówczas skarżący zasygnalizować w trybie określonym w art. 9 § 2 k.p.k. sądowi właściwemu do wznowienia postępowania, gdyż są one podstawą do wznowienia procesu z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.). Przewodniczący: sędzia SN T. Grzegorczyk. Sąd Najwyższy w sprawie Romana M., skazanego z art. 286 § 1 k.k., po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 22 kwietnia 2010 r. zażalenia obrońcy skazanego na Zarządzenie Prezesa Sądu Okręgowego w K. z dnia 18 stycznia 2010 r., o odmowie przyjęcia kasacji od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 18 września 2009 r., utrzymującego w mocy wy- rok Sądu Rejonowego w D. z dnia 6 kwietnia 2009 r., u t r z y m a ł w mocy zaskarżone zarządzenie. U Z A S A D N I E N I E 2 Wyrokiem Sądu Rejonowego w D. z dnia 6 kwietnia 2009 r. Roman M. został uznany za winnego popełnienia przestępstw z art. 286 § 1 k.k. i skazany za nie dwukrotnie na kary po roku pozbawienia wolności, z orze- czeniem kary łącznej roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, ale z warun- kowym zawieszeniem jej wykonania. Po rozpoznaniu apelacji oskarżonego od tego orzeczenia Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 18 września 2009 r. utrzymał je w mocy. Kasację od prawomocnego wyroku Sądu odwoław- czego wywiódł początkowo sam skazany, ale następnie złożył ją o podob- nej treści jego obrońca z wyboru, ustanowiony już wcześniej w toku proce- su, podnosząc w niej zarzuty obrazy art. 286 k.k. oraz art. 20 i 46 § 1 k.k., a także art. 5 i 424 k.p.k., z wnioskiem o uniewinnienie oskarżonego lub uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarządzeniem z dnia 18 stycznia 2010 r. Prezes Sądu Okręgowego w K. odmówił przyjęcia tej skargi wskazując, że dotyczy ona wyroku skazu- jącego z zawieszeniem orzeczonej kary pozbawienia wolności, a nie pod- nosi zarzutu z art. 439 k.p.k., przeto jest niedopuszczalna. W zażaleniu na tę decyzję obrońca skazanego podniósł, że w sprawie tej naruszono jednak art. 439 k.p.k., gdyż istniały w niej wątpliwości co do poczytalności oskar- żonego, a on sam dowiedział się o tym dopiero w styczniu 2010 r. od oskarżonego, który dostarczył mu wówczas odpisy opinii psychiatrycznych i psychologicznych z innej sprawy z końca lat 1990 (dołączone do zażale- nia), a nadto, że ponieważ sam oskarżony „w pierwszej kolejności sporzą- dził osobistą kasację, obrońca nie mógł podnieść innych zarzutów”, ale – jak wskazuje skarżący – zarzut braku badań psychiatrycznych i tak „stano- wi przesłankę z art. 439 k.p.k. i jest uwzględniany niezależnie od granic za- skarżenia i podniesienia o charakterze zarzutu” (sic! – SN). Rozpoznając to zażalenie Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje. 3 Kasacja na korzyść oskarżonego od wyroku skazującego na karę po- zbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary jest niedopuszczalna (art. 523 § 2 k.p.k.), chyba że jest ona wnoszona „z po- wodu uchybień z art. 439 k.p.k.” (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.) albo wnosi ją Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich (art. 523 § 4 pkt 2 k.p.k.). Prawdą jest, że uchybienia określone w art. 439 k.p.k. są także w postępowaniu kasacyjnym uwzględniane z urzędu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 536 k.p.k.), ale – co naturalne – jedynie w dopuszczalnym postępowaniu kasacyjnym. Sąd Najwyższy bie- rze więc pod uwagę te uchybienia, ale tylko wtedy, gdy sama kasacja jest dopuszczalna, zatem także tylko wówczas strona, która w samej skardze uchybienia takiego nie podniosła może wskazywać na nie także po złoże- niu kasacji. Warunkiem pozostaje tu więc wymóg złożenia kasacji, która jest w ogóle dopuszczalna. Skoro art. 523 § 2 k.p.k. wyłącza kasację stron na korzyść oskarżonego od wyroku skazującego na karę pozbawienia wol- ności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, a art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k. eliminuje to wyłączenie jedynie wobec kasacji „wniesionej z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k.”, to tym samym wymaga dla do- puszczalności takiej skargi, aby te uchybienia były wskazane w samej ka- sacji lub w jej uzupełnieniu, ale złożonym jeszcze przed upływem terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Podnoszenie tych uchybień później jest prawnie nieskuteczne, gdyż odnosi się do kasacji niedopuszczalnej. W sytuacji określonej w art. 523 § 2 k.p.k. kasacja dla swej prawnej dopusz- czalności ma być bowiem wniesiona „z powodu uchybień z art. 439 k.p.k.”, a nie z uwagi na inne naruszenia prawa. Zatem niedopuszczalne, a więc nieskuteczne, jest przy kasacji strony, wniesionej na korzyść oskarżonego od wyroku skazującego na karę pozbawienia wolności z warunkowym za- wieszeniem jej wykonania, ze wskazaniem jedynie rażącej obrazy prawa innej niż obraza art. 439 k.p.k., podnoszenie następnie uchybień wymie- 4 nionych w tym ostatnim przepisie, już po jej złożeniu i po upływie terminu do wniesienia kasacji, w tym dopiero w zażaleniu na odmowę przyjęcia te- go środka zaskarżenia. Zaistnienie takiego uchybienia może natomiast wówczas skarżący zasygnalizować w trybie określonym w art. 9 § 2 k.p.k. sądowi właściwemu do wznowienia postępowania, gdyż są one podstawą do wznowienia procesu z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.). Powyższe wskazuje, że zażalenie skarżącego nie jest zasadne, a wydane zarządzenie w pełni prawidłowe. Na marginesie należy podnieść, iż niezrozumiałe jest stanowisko obrońcy z wyboru, że skoro pierwszą w tej sprawie była kasacja własna oskarżonego, to nie mógł on w kasacji swojego autorstwa podnieść innych zarzutów. Taka postawa oznacza niezrozumienie sytuacji prawnej obrońcy w procesie karnym, który w działaniu na korzyść klienta nie jest związany – odmiennie niż pełnomocnik strony – jego wolą i jest w tym zakresie samo- dzielny. W tej sprawie autor kasacji był zresztą ustanowiony przez oskar- żonego w postępowaniu odwoławczym i sam występował o doręczenie wy- roku z uzasadnieniem, zatem kolejność występowania z kasacją nie miała żadnego znaczenia. Po wtóre, co może mieć znaczenie także na gruncie wskazanego wcześniej art. 542 § 3 k.p.k., nie jest też zrozumiałe, o które z uchybień z art. 439 k.p.k. chodzi autorowi zażalenia, gdyż nie wskazuje on żadnego z licznych punktów § 1 tego przepisu, a sam brak opinii psychia- trycznej nie jest ujęty w żadnym z nich. Gdyby zaś miało chodzić o wątpli- wości, co poczytalności oskarżonego jako podstawy do obrony obowiąz- kowej (pkt 10 § 1 art. 439 w zw. z art. 79 § 1 k.p.k.), to trzeba zauważyć, że oskarżony miał w tym procesie obrońców z wyboru w toku całego postę- powania sądowego. Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak na wstępie.