II URN 11/95

Wyrok z dnia 23 maja 1995 r. II URN 11/95 Zwiększenie emerytury na podstawie art. 15 ust. 3a w związku z ust. 3 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) z tytułu opłacania składek na Fundusz Emerytalny Rolników w zbiegu z innymi ubezpieczeniem społecznym nie uzasadnia ponownego obliczenia emerytury w sposób wskazany w art. 33 ust. 2 tej ustawy. Przewodniczący SSN: Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Maria Mańkowska, Stefania Szymańska, Sąd Najwyższy, przy udziale Prokuratora Jana Szewczyka, po rozpoznaniu w dniu 23 maja 1995 r. sprawy z wniosku Jana P. przeciwko [...] Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w K. o wzrost świadczeń, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 8 grudnia 1993 r., [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i zmienił decyzję [...] Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w K. z dnia 2 lipca 1993 r. znak: [...] w części dotyczącej okresów zatrudnienia w ten sposób, że okres składkowy Jana P. ustalił na 42 lata. U z a s a d n i e n i e Jan P., urodzony 21 lipca 1930 r., pobiera od dnia 1 sierpnia 1990 r., emeryturę kolejową przyznaną decyzją [...] Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w K. z dnia 11 lutego 1991 r. Wysokość emerytury ustalono przy uwzględnieniu okresu zatrudnienia wynoszącego 42 lata, 6 miesięcy i 7 dni, w tym okresu zatrudnienia na kolei od 27 września 1965 r. do 31 lipca 1990 r., liczonego jako 14 miesięcy za każdy pełny rok tej pracy. W dniu 16 kwietnia 1993 r. Jan P. wniósł o zwiększenie emerytury z tytułu opła- cania składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników w okresie od 1 lipca 1977 r. do 31 grudnia 1988 r., tj. w okresie, w którym podlegał również ubezpieczeniu pracowniczemu z tytułu zatrudnienia na kolei. Decyzją z dnia 2 lipca 1993 r. organ rentowy uwzględniając wniosek doliczył wnioskodawcy zwiększenie z tytułu podwójnego ubezpieczenia, jednakże ustalając po- nownie wysokość emerytury dokonał ponownego ustalenia okresu zatrudnienia przyjmując, że wykazał on jedynie 37 lat okresów składkowych. Obniżenie okresu składkowego nastąpiło wskutek zaliczenia pracy na kolei bez korzystnego uwzględni- enia tej pracy w wymiarze 14 miesięcy za każdy pełny rok. W wyniku tego przeliczenia emerytura wnioskodawcy uległa obniżeniu, lecz organ rentowy powiadomił wnios- kodawcę, że emerytura będzie wypłacana w dotychczasowej wysokości ustalonej poprzednimi decyzjami waloryzacyjnymi. W odwołaniu, wniesionym do Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, wnioskodawca domagał się emerytury ustalonej od 42 lat zatrudnienia na kolei wraz ze zwiększeniem z tytułu "dodatku rolnego" wobec podwójnego opłacania składki na ubezpieczenia społeczne oraz podniósł szereg innych roszczeń dotyczących wysokości podatku dochodowego, deputatu węglowego, bezpłatnych biletów kolejowych i innych świadczeń. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, po roz- poznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 8 grudnia 1993 r. w sprawie [...] oddalił odwołanie. Od wyroku tego nie wniesiono rewizji, a jego uzasadnienie zostało sporządzone w trybie art. 419 § 3 k.p.c. Wnosząc rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości zarzucił, że zaskarżony wyrok został wydany z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 33 ust. 2 i art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), a nadto z naruszeniem interesu Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z tym Minister wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz orzeczenie, że wnioskodawcy przysługuje zrewaloryzowana emerytura kolejowa ze zwiększeniem z tytułu opłacania składek na Fundusz Emerytalny Rolników i Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników w okresie od 1 lipca 1977 r. do 31 grudnia 1988 r. w zbiegu z ubezpieczeniem pracowniczym, bez przeliczenia ustalonego okresu zatrudnienia. Rozpoznając sprawę w granicach rewizji nadzwyczajnej Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Bezspornym jest, że wnioskodawca od 1 sierpnia 1990 r. pobierał kolejową eme- ryturę z zaliczeniem na uprawnienia pełnych 42 lat zatrudnienia. Okres ten ustalono na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 28 kwietnia 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 23, poz. 99 ze zm.), w myśl którego każdy pełny rok stałego zatrudnienia na kolei, na stanowiskach wymienionych w tym przepisie, liczy się jako 14 miesięcy zatrudnienia na kolei. Do emerytury przyznano wnioskodawcy dodatek rolny w wysokości 5,5% podstawy wymiaru, tj. po 0,5% za każdy pełny rok podwójnego ubezpieczenia. Dodatek ten został pominięty przy rewaloryzacji emerytury na podstawie ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450), zwanej dalej ustawą o rewaloryzacji. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie uznał, że wnioskodawca zgłaszając wniosek o "dodatek rolny" domagał się doliczenia do stażu pracy okresu opłacania składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników w okresie od 1 lipca 1977 r. do 31 grud- nia 1988 r., tj. w okresie objęcia go również ubezpieczeniem z tytułu zatrudnienia na kolei. W tej sytuacji - zdaniem Sądu orzekającego - organ rentowy prawidłowo, uwzględniając wniosek, przeliczył na nowo cały staż pracy, zgodnie z art. 33 ust. 2 usta- wy o rewaloryzacji. Sąd Najwyższy w pełni podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej, że zaskarżony wyrok został wydany z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ przyznanie wnioskodawcy zwiększenia emerytury z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników podczas równoczesnego podlegania ubez- pieczeniu pracowniczemu nie uzasadnia ponownego obliczenia emerytury w sposób wskazany w art. 33 ust. 2 ustawy o rewaloryzacji. W myśl tego przepisu, do ustalenia wysokości emerytury lub renty stosuje się przepisy art. 10-16 ustawy o rewaloryzacji wówczas, gdy po dniu 15 listopada 1991 r., tj. po dniu wejścia ustawy w życie, zostanie zgłoszony wniosek o doliczenie nie uwzględnionych dotychczas w wymiarze świad- czenia okresów składkowych lub nieskładkowych, z wyjątkiem wskazanym w tym przepisie. Słusznie podniesiono w uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej, że wniosek Jana P. nie jest wnioskiem o doliczenie do dotychczas ustalonych okresów zatrudnienia dal- szych okresów składkowych lub nieskładkowych, lecz wnioskiem o zwiększenie emerytury w sposób wskazany w art. 15 ust. 3a ustawy o rewaloryzacji, tj. o zwiększe- nie przysługujące z tytułu podwójnego opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Przepis ten w brzmieniu nadanym art. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o zmianie niektórych ustaw dotyczących zatrudnienia oraz zaopatrzenia emerytalnego (Dz. U. Nr 21, poz. 84) stanowi, że: "W razie zbiegu okresów opłacania składek na Fun- dusz Emerytalny Rolników i Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników, przy- padających od 1 lipca 1977 r., z innym ubezpieczeniem społecznym, świadczenie ulega zwiększeniu, o którym mowa w ust. 3, za okres opłacania tych składek..." Ta konstrukcja przepisu wskazuje, że okresy opłacania składek na wymienione Fundusze, w czasie trwania innego ubezpieczenia społecznego, nie są okresami składkowymi lub nieskładkowymi, o których stanowi art. 33 ust. 2 ustawy o rewaloryzacji. Okresy te bowiem, wobec uwzględnienia ich w dotychczasowym wymiarze świadczenia, właśnie z tytułu tego "innego ubezpieczenia społecznego" nie podlegają doliczeniu do już ustalonych okresów składkowych i nieskładkowych, lecz stanowią podstawę do uzyskania zwiększenia świadczenia w sposób określony w przytoczonym art. 15 ust. 3 tejże ustawy. Prawo wnioskodawcy do zwiększenia świadczenia w sposób określony w art. 15 ust. 3 ustawy o rewaloryzacji, przysługuje mu z tytułu zbiegu okresu opłacania składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników z okresem opłacania składki pracowniczego ubezpieczenia społecznego, a nie z tytułu "doliczenia nie uwz- ględnionych dotychczas w wymiarze świadczenia okresów składkowych lub nieskład- kowych". Skoro zatem zwiększenie emerytury wnioskodawcy następuje na podstawie art. 15 ust. 3 w zw. z ust. 3a ustawy o rewaloryzacji, brak jest podstaw prawnych do ustalenia wysokości tej emerytury według zasad wskazanych w art. 33 ust. 2 tejże ustawy, w szczególności poprzez ponowne ustalenie okresów mających wpływ na wysokość świadczenia. Sąd Najwyższy w pełni podziela pogląd wyrażony w rewizji nadzwyczajnej, że poprzez błędne zastosowanie przez Sąd Wojewódzki art. 33 ust. 2 ustawy o rewalory- zacji doszło zarówno do rażącego naruszenia prawa materialnego, jak również do naruszenia interesu Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem zaskarżony wyrok podważa zarówno zasady sprawiedliwości społecznej oraz zasadę zaufania do organów Pańs- twa, w szczególności do wymiaru sprawiedliwości, a także jest sprzeczny z wielokrotnie przypominaną przez Trybunał Konstytucyjny zasadą ochrony praw słusznie nabytych. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy z mocy powołanych przepisów oraz art. 422 § 1 i art. 421 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================